Bursa Technical University Institutional Repository
Not a member yet
2618 research outputs found
Sort by
Developing of catalysts used in high value-added chemicals from lignocellulosic biomass
No full textLisansüstü Eğitim Enstitüsü, Kimya Mühendisliği Ana Bilim DalıLignoselülozik biyokütle, sanayileşme ve nüfus artış hızına paralel olarak artan enerji ve kimyasal hammadde ihtiyacının karşılandığı fosil kaynaklara alternatif olarak karşımıza çıkmaktadır. Bitkisel ve tarım atıklarını, hayvansal atıkları ve kentsel atıkları da bünyesinde bulunduran lignoselülozik biyokütle fosil kaynakların aksine sürdülebilir ve yenilebilir kaynaklar arasında önemli yere sahiptir. Lignoselülozik biyokütleden enerji, yakıt ve değerli kimyasalların elde edilmesinde geleneksel olarak kullanılan yöntemler enerji yoğun olan pahalı yöntemlerdir. Bu yöntemlerin yerine oda sıcaklığı ve atmosferik basınç altında gerçekleşen fotokatalitik tepkimelerin kullanılması ekonomik açıdan da sürdürülebilirliliği sağlayacaktır. Bu çalışmada, lignoselülozik biyokütleden fotokatalitik tepkimeyle 5 ve 6 karbonlu şekerler ve bu şekerlerden değerli kimyasal eldesini sağlayacak katalizörlerin sentezi ve tepkime koşullarının belirlenmesi incelenmiştir. Temelde hidrotermal yöntemi esas alarak 4 farlı reçetede ve farklı ağırlık oranların ZnO/TiO2 ikili metal oksit katalizörler sentezlenmiştir. Sentezlenen katalizörler XRD, SEM, FTIR, DRS, fiziksel ve kimyasal sorpsiyon yöntemleri ile karakterize edilmiştir. İkili metal oksit katalizörlerin sentez yöntemleri ve karışım oranlarının fotokatalitik aktivite üzerindeki etkileri incelenerek biyokütle dönüşüm oranı ve ürün verimi açısından en uygun fotokatalizör tespit edilmiştir. Biyokütle kaynağı olarak ham ve seyreltik NaOH ile muamele edilmiş fındık kabuğu ve kahve kabuğu kullanılmıştır. Biyokütlenin fotokatalik bozunması özel olarak tasarlanmış kesikli fotoreaktörde gerçekleştirilmiştir. Fotokatalik bozunma sonucunda elde edillen ürünlerin kimyasal analizi HPLC ile yapılmıştır. Fotoreaktörde gerçekleştirilen fotokatalitik denemelerde biyokütle miktarı, zaman, pH ve H2O2 miktarı parametrelerinin biyokütle dönüşümü ve ürün verimi üzerindeki etkileri incelenmiştir. Elde edilen veriler ışığında ZnO/TiO2 ikili metal oksitlerin sahip olduğu sinerjik etkinin biyokütleden değerli kimyasal eldesindeki önemli role sahip olduğu görülmüştür. 7525ZT-III katalizörünün ürün verimi ve biyokütle dönüşüm konusunda en etkili katalizör olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Biyokütle çeşitleri değerlendirildiğinde NaOH ile yapılan ön işlemin kahve kabuğunun üzerinde daha etkili olduğu görülmüştür. Ön işlem sonucunda yapıdaki lignin bariyerinin aşılarak selüloz ve hemiselüloz yapısının serbest kaldığı ve biyokütle yüzey alanının arttığı sonucuna varılmıştır. Parametrik çalışmalar sonucunda da parametrelerin ürün seçiciliği bakımından önem sırası H2O2 miktarı>biyokütle miktarı>zaman>pH olarak bulunmuştur.Lignocellulosic biomass emerges as an alternative to fossil resources, which meet the increasing need for energy and chemical raw materials in parallel with the industrialization and population growth rate. Contrary to fossil resources, lignocellulosic biomass, which includes plant and agricultural wastes, animal wastes and urban wastes, has an important place among sustainable and renewable resources. Traditionally used methods of obtaining energy, fuel and valuable chemicals from lignocellulosic biomass are energy-intensive and expensive methods. The use of photocatalytic reactions at room temperature and atmospheric pressure instead of these methods will also provide economic sustainability. In this study, the synthesis of 5 and 6 carbon sugars from lignocellulosic biomass by photocatalytic reaction and the determination of the reaction conditions of catalysts that will provide valuable chemicals from these sugars were investigated. Basically, based on the hydrothermal method, ZnO/TiO2 binary metal oxide catalysts with 4 different recipes and different weight ratios were synthesized. The synthesized catalysts were characterized by XRD, SEM, FTIR, DRS, physical and chemical sorption methods. By examining the effects of synthesis methods and mixing ratios of binary metal oxide catalysts on photocatalytic activity, the most suitable photocatalyst was determined in terms of biomass conversion rate and product yield. Hazelnut shell and coffee shell treated with crude and dilute NaOH were used as biomass source. Photocatalic degradation of biomass was carried out in a specially designed batch photoreactor. Chemical analysis of the products obtained as a result of photocatalytic degradation was done by HPLC. In the photocatalytic experiments carried out in the photoreactor, the effects of biomass amount, time, pH and H2O2 amount parameters on biomass conversion and product yield were investigated. In the light of the data obtained, it has been seen that the synergistic effect of ZnO/TiO2 binary metal oxides has an important role in obtaining valuable chemicals from biomass. It has been concluded that the 7525ZT-III catalyst is the most effective catalyst for product yield and biomass conversion. When the biomass varieties were evaluated, it was seen that the pretreatment with NaOH was more effective on the coffee husk. As a result of the pretreatment, it was concluded that the lignin barrier in the structure was overcome and the cellulose and hemicellulose structure were released and the biomass surface area increased. As a result of parametric studies, the order of importance of the parameters in terms of product selectivity was found to be H2O2 amount>biomass amount>time>pH
Zero waste applicability in domestic solid waste for Bursa: A survey study
No full textLisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Ana Bilim DalıBu çalışmanın amacı Bursa ilinde ikamet eden bireylere yönelik belediyeler ve ilgili kurumlar tarafından verilen bilinç ve farkındalık oluşturma çalışmalarının ve eğitimlerinin ne kadar etkili olduğunu, bireylerin bilgi düzeylerinin ve sıfır atık projesinin Bursa ilinde uygulanabilirliğinin analiz edilmesidir. Ayrıca bu çalışmada, sıfır atığın Bursa ilinde nasıl değerlendirildiğini ve halkın buna karşı tutumunu ölçmek başlıca amaçlar arasında olarak belirlenmiştir. Bununla beraber, bu araştırmayla hem sıfır atık projesine dikkat çekmek hem de farkındalık oluşturmak temel amaçlar arasındadır. Daha önce yapılmış ve Bursa ili örneğini ele alan bir çalışmaya literatürde rastlanmadığı için bu çalışma ortaya konmuştur. Bu çalışmada elektronik ortamda hazırlanan çevrimiçi anket tamamen gönüllülük esasına dayanan 589 katılımcı tarafından doldurulmuştur. Fakat bazı katılımcıların yanlış veya eksik form göndermeleri sonucu yanıtları reddedilmiş olup, sadece belirli kriterleri sağlayan 529 kişinin yanıtları kabul edilip analiz edilmiştir. Bu çalışmada öncelikle Bursa'daki evsel katı atıkların durumu incelenmiştir. Literatürdeki veriler toplanıp, daha sonra ise anket çalışmasından toplanan veri ve bulgular incelenmiştir. Bu anket çalışması temel olarak katılımcıların cevaplayacağı 24 sorudan ve 6 ana kategoriden oluşmaktadır. Toplanan veriler ile katılımcıların yaş, medeni durum, cinsiyet ve eğitim durumu olmak üzere 4 parametreye göre sonuçların değişkenlik gösterip göstermediği veya bu parametrelerin bireyler üzerinde sıfır atık projesine olan anlayışa etki edip etmediği analiz edilmiştir. Bu ankette kesitsel çalışma tasarımı kullanılmış olup anketten toplanan veriler SPSS 26 uygulaması vasıtasıyla ANOVA ve t-Testi ile istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Bu çalışmayla birlikte ortaya çıkan başlıca sonuçlardan Bursa ilinde medeni durum parametresine göre evlilerin bekar katılımcılara göre sıfır atık bilincinin daha yüksek olduğu, kadınların çevre bilinci ve kirliliğin önlenmesinde erkek katılımcılardan daha çok dikkat ettikleri olarak belirtilebilir. Katılımcıların eğitim durumu parametresine göre anket sonuçları ise sıfır atık ve kişisel atık yönetiminde ortaöğretim öğrencilerinin ilköğretim, üniversite ve lisansüstü eğitim düzeyindeki öğrencilere göre daha çok önemsedikleri lise eğitim düzeyindeki öğrencilerin ise ilköğretim düzeyindeki öğrencilerden daha çok önem verdikleri gösterilmiştir. Yaş parametresi baz alındığında ise 26-35 yaş aralığındaki katılımcıların sıfır atık ve çevresel atık bilincinin diğer yaş aralıklarına göre daha yüksek oldukları saptanmıştır. Bu çalışmadan çıkan sonuçların karar vericiler üzerinde Bursa ilinde katı atık yönetimine dair olumlu yönde etki oluşturması beklenmektedir.The aim of this study is to analyze how effective the awareness and awareness-raising studies and trainings given by municipalities and related institutions for individuals residing in Bursa are, the knowledge levels of individuals and the applicability of the zero waste project in Bursa. In addition, measuring how zero waste is evaluated in Bursa and the attitude of the people towards it were determined as among the main objectives. With this research, both drawing attention to the zero waste project and raising awareness were among the main objectives. This study was preferred because it was not found in the literature in a previous article or study dealing with the example of Bursa province. In this study, an online questionnaire, which was completely voluntary and prepared in electronic form, was filled by 589 participants. In this study, first of all, the situation of domestic solid waste in Bursa was examined and the data in the literature were collected, then the data and findings collected from the survey study were examined. This survey study basically consists of 24 questions to be answered by the participants and whether these questions vary according to 4 parameters, namely age, marital status, gender and educational status, or whether these parameters affect the understanding of the zero waste project on individuals. This questionnaire used a cross-sectional study design and the data collected from the Questionnaire were analyzed through the SPSS 26 application with several tests, namely ANOVA and t-Test. The main results that emerged with this study are that, according to the marital status parameter, it was shown that married people have higher zero waste awareness compared to single participants, and women pay more attention to environmental awareness and pollution prevention than male participants. According to the educational status parameter of the participants, the survey results showed that university students care more about zero waste and personal waste management than students at other education levels. When the age parameter is taken as a basis, it has been shown that the participants in the 26-35 age range consider zero waste and environmental waste awareness more than other age ranges. It is expected that the results of this study will have a positive effect on decision makers
A deep learning approach to the problem of data sparsity in recommendation systems
No full textLisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim DalıÖneri sistemleri ile ilgili çalışmalar hem akademide hem de endüstri de oldukça yoğun bir şekilde ilgi görmektedir. Öneri sistemleri kullanıcıların geçmişteki tercihlerinden hareketle gelecekteki tercihlerini tahmin eden sistemlerdir. Bilgi teknolojilerinin gelişmesi ile birlikte şirketler müşterilerden çok fazla veri sağlarlar. Bu verileri müşteri deneyimlerini iyileştirme ve satışlarını arttırmak için öneri sistemlerinde kullanırlar. Fakat kullanıcılar her zaman tercihlerini bu şirketlerle paylaşmayabilir. Bu durum, öneri sistemleri tasarlanırken karşılaşılan en büyük sorunlardan biri olan veri seyrekliğine neden olur. Veri seyrekliği kullanıcı öğe matrisinde derecelendirme bilgisinin çok az olduğu durumlarda gerçekleşir. Bu durum öneri sistemleri için çok seyrek kullanıcı öğe matrisine neden olur. Veri seyrekliği problemini çözmek için çalışmalarda meta verilerden yararlanılarak seyrek kullanıcı öğe matrisi yeniden yapılandırılmaya çalışılmıştır. Fakat bu çözüm modelleri daha karmaşık hale getirmekte ve veri gizliliği nedeniyle her zaman meta verilere ulaşmak pek mümkün olmamaktadır. Derin öğrenme algoritmalarından otomatik kodlayıcılar, kısıtlı Boltzmann makineleri ve üretici çekişmeli ağlar sadece seyrek kullanıcı öğe matrisini kullanarak seyrek kullanıcı öğe matrisi içerisindeki verilerden öğrendiği iç görülerden hareketle bu seyrek matrisi yeniden doldurarak veri seyrekliği probleminin çözülmesini sağlar. Bu tezde derin öğrenme algoritmalarından Temel Otomatik Kodlayıcı, Gürültü Giderici Otomatik Kodlayıcı, Seyrek Otomatik Kodlayıcı ve Varyasyonel Otomatik Kodlayıcı olmak üzere dört farklı otomatik kodlayıcı, Kısıtlı Boltzmann Makineleri ve Üretici Çekişmeli Ağlar olmak üzere altı farklı algoritma kullanılarak veri seyrekliğine karşı performansları karşılaştırılmıştır. Veri seti olarak %27 ve %74,5 seyrek veri içeren üç farklı Jester veri setleri ve %93,6 ve %95,4 seyrek veri içeren iki farklı Movielens veri seti olmak üzere beş farklı seyrek kullanıcı öğe matrisi içeren veri setleri kullanılmıştır. Jester veri setleri kullanılarak geliştirilen öğe tabanlı modeller, kullanıcı tabanlı modellere göre daha fazla başarı gösterdiği gözlemlenmiştir. Jester veri seti üzerinde yapılan analizlere göre öğe tabanlı modellerde en başarılı algoritma Seyrek Otomatik Kodlayıcılar olurken, kullanıcı tabanlı modellerde en başarılı algoritmanın Temel Otomatik Kodlayıcılar olduğu gözlemlenmiştir. Movielens veri setlerinde ise kullanıcı tabanlı ve öğe tabanlı modellerin performansları algoritmaya göre değişiklik gösterse de çok büyük bir performans farkı olmadığı gözlemlenmiştir. Movielens veri setinde her iki modelde ve değerlendirme metriğinde en başarılı performans gösteren algoritmanın Temel Otomatik Kodlayıcılar olduğu gözlemlenmiştir.Studies on recommendation systems are of great interest both in academia and industry. Recommendation systems are systems that predict future preferences of users based on their past preferences. With the development of information technologies, companies provide a lot of data from customers. They use this data in their recommendation systems to improve their customer experience and increase their sales. However, users may not always share their preferences with these companies. This causes data sparsity, which is one of the biggest problems when designing recommender systems. Data sparsity occurs when there is very little rating information in the user item matrix. This causes a very sparse user item matrix for recommendation systems. In order to solve the data sparsity problem, the sparse user item matrix was tried to be restructured by using metadata in the studies. However, this solution complicates the models and it is not always possible to access metadata due to data privacy. Autoencoders, Restricted Boltzmann Machines and Generative Adversarial Networks, which are deep learning algorithms, use only the sparse user item matrix and re-populate this sparse matrix based on the insights learned from the data in the sparse user item matrix, thereby solving the data sparsity problem. In this thesis, performances of deep learning algorithms are compared against data sparsity by using four different autoencoders, namely Vanilla Autoencoder, Denoising Autoencoder, Sparse Autoencoder and Variational Autoencoder, six different algorithms, Restricted Boltzmann Machines and Generative Adversarial Networks. Three different Jester datasets containing 27% and 74.5% sparse data, and two different Movielens datasets containing 93.6% and 95.4% sparse data, five different sparse user item matrices were used as datasets. Item-based models developed using jester datasets have been observed to be more successful than user-based models. According to the analyzes made on the Jester dataset, it was observed that the most successful algorithm in item-based models was Sparse Autoencoders, while the most successful algorithm in user-based models was Vanilla Autoencoders. In Movielens datasets, although the performances of user-based and item-based models vary according to the algorithm, it has been observed that there is not a big performance difference. In the Movielens dataset, it was observed that the most successful algorithm in both models and evaluation metric was Vanilla Autoencoders
Biomineralization capasity determination of mutant Bacillus megaterium
Get PDFLisansüstü Eğitim Enstitüsü, Biyomühendislik Ana Bilim Dalı, Biyomühendislik Bilim DalıYapılarda oluşan bozulmaların iyileştirilmesi için kullanılan geleneksel yöntemlerin çoğunlukla yetersiz olup zaman içerisinde farklı bozunma sorunlarına yol açtığı bilinmektedir. Bu nedenle son yıllarda kullanılan en yenilikçi yöntemlerden biri biyominerilizasyondur. Mikrobiyal kaynaklı kalsit çökeltme (MICP) işlemi, yapının dayanıklılığını artıran ve orijinal mikroyapıya göre onarıp iyileştirmesini sağlayan bir biyomineralizasyon yöntemidir. Ürolitik bakteriler tarafından üreaz enzimi ile gerçekleştirilen üre hidrolizi, daha yüksek konsantrasyonda çökeltilmiş karbonat elde etmede kalsitleşme için önemli bir faktördür. Bu araştırma kapsamında ürolitik ve patojenik olmayan Bacillus megaterium türü bakteri ile çalışmalar gerçekleştirilmiştir. B. megaterium, 10x35x20 cm boyutlarında hazırlanmış kutu içinde 8-watt ultraviyole floresan lamba kullanılarak sırasıyla 8 sn, 11 sn, 13 sn, 15 sn, 17 sn ve 21 sn boyunca UV ışımaya maruz bırakılmıştır. Oluşan mutant bakterilerin üreaz enzim aktivasyonları ile orijinal bakterinin üreaz enzim aktivitesini karşılaştırmak için Christensen Urea Agar Base ve Urease Activity Assay Kit (BioVision, K378-100) kullanılmıştır. Christensen Urea Agar Base kullanılarak yapılan çalışmada, mutantlar ve kontrol olarak kullanılan orijinal tür üre agara ekilerek 24 sa., 48 sa. ve 72 sa. boyunca inkübe edilmiştir. İnkübasyon süresi sonlarında oluşan magenta renginin değişimleri fotoğraflanarak, renk yoğunlukları ölçülmüştür. Oluşan renk yoğunluklarının mutant bakterilerde kontrole göre daha fazla olduğu ve yoğunluğun UV ışımaya maruz kalma süresiyle doğru orantılı olarak arttığı belirlenmiştir. Belirlenen sonuçların sağlamasını yapmak amacıyla üreaz enzimi aktivitesi ölçen kit kullanılarak, B. megaterium bakteri suşu ve 21 sn UV ışıma ile oluşan mutant bakterinin enzim aktiviteleri test edilmiştir. Üreaz enzimi aktivitesine bağlı amonyak oluşumu konsantrasyonunun B. megaterium için 1.01 nmol, mutant bakteri için 3.32 nmol olduğu ölçülmüştür. Oluşan amonyak miktarları incelendiğinde konsantrasyon ortalamaları arasında % 95 oranla (P<0,05) anlamlı bir farkın olduğu ve mutantın istatiksel olarak daha fazla amonyak ürettiği görülmüştür. Çalışma sonunda 21 sn UV ışımaya maruz kalan bakterinin yüksek pH şartlarına adaptasyonun arttığı ve üreaz enzim aktivitesinin yükseldiği anlaşılmıştır. Buna bağlı olarakta mutant bakterinin orijinal bakteriye oranla kalsifikasyon potansiyelinin ve biyomineralizasyon kapasitesi arttığı belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Bacillus megaterium, Biyo-mineralizasyon, Mutasyon, UV radyasyon, MICP, Kalsifikasyon.It is known that the traditional methods used to improve the deterioration of structures are mostly inadequate and cause different deterioration problems over time. Therefore, one of the most innovative methods used in recent years is biomineralization. Microbial calcite precipitation (MICP) is a biomineralization method that increases the durability of the structure and allows it to repair and improve according to the original microstructure. Urea hydrolysis by urease enzyme by urolytic bacteria is an important factor for calcification to obtain a higher concentration of precipitated carbonate. Within the scope of this research, studies were carried out with urolytic and non-pathogenic bacteria Bacillus megaterium. The bacteria were exposed to UV irradiation for 8 seconds, 11 seconds, 13 seconds, 15 seconds, 17 seconds, and 21 seconds, respectively, using an 8-watt ultraviolet fluorescent lamp in a 10x35x20 cm box. Christensen Urea Agar Base and Urease Activity Assay Kit (BioVision, K378-100) were used to compare the urease enzyme activations of the mutant bacteria with the urease enzyme activity of the original bacteria. In the study using Christensen Urea Agar Base, mutants and the original strain used as control were cultivated on urea agar for 24 h, 48 h. and 72 h. incubated throughout. At the end of the incubation period, the changes in the magenta color were photographed and the color intensities were measured. It was determined that the color intensities formed were higher in mutant bacteria than in the control and the intensity increased in direct proportion to the exposure time to UV radiation. In order to ensure the determined results, the enzyme activities of the B. megaterium bacterial strain and the mutant bacteria formed by 21 sec UV irradiation were tested by using the kit that measures the urease enzyme activity. The concentration of ammonia formation due to urease enzyme activity was measured as 1.01 nmol for B. megaterium and 3.32 nmol for mutant bacteria. When the amount of ammonia formed was examined, it was seen that there was a significant difference of 95% (P<0.05) between the concentration averages and the mutant produced statistically more ammonia. At the end of the study, it was understood that the adaptation to high pH conditions of the bacteria exposed to UV radiation for 21 seconds increased and the urease enzyme activity increased. Accordingly, it was determined that the calcification potential and biomineralization capacity of the mutant bacteria increased compared to the original bacteria. Keywords: Bacillus megaterium, Bio-mineralization, Mutation, UV radiation, MICP, Calcification
A model proposal for the participatory landscape design process for childrens
Get PDFLisansüstü Eğitim Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim DalıToplumun tamamına hizmet eden kamusal açık alanlar başta olmak üzere kentsel açık alanların tümü kentli çocukların doğa kent ilişkisi kurduğu mekânlar olarak nitelendirilebilir. Dolayısıyla bu alanların üretiminde tüm kullanıcıların olduğu kadar çocukların da söz hakkı bulunmaktadır. Bu doğrultuda sosyal adalet ve haklar kapsamında, çocuklara seslerini duyurabilecekleri platformlar oluşturmak adına katılım oldukça etkili bir araçtır. Katılım çalışmaları, çocuk haklarını gözeterek kentsel açık alanların ortak kararlar çerçevesinde üretimini sağlamaya yardımcı olmaktadır. Bununla birlikte çocuk gelişiminde; sorumlu vatandaşlık bilinci, çevre duyarlılığı, topluma ve çevreye aidiyetlik hissi gibi beceri ve tutumların oluşmasını da desteklemektedir. Ancak çocuk katılım çalışmalarının yeterli seviyede ve etkin düzeyde olmadığı görülmektedir. Bunun nedeni çocuk katılımının pek çok açıdan zorluklar içermesidir. Başlıca zorluklar ise katılım sürecinin planlanması ve katılımın etkin düzeyde yürütülmesidir. Bu nedenle tez çalışması kapsamında çocuk katılım çalışmalarını artırmaya yönelik olarak, çocuk katılım süreci ve sürecin planlanmasına dair bir model önerisi ortaya koymak amaçlanmıştır. Tez çalışması kapsamında çocukların sosyal ve fiziksel ihtiyaçları, becerileri ve hakları incelenmiş; katılımının ortaya çıkışı, tanımı ve önemi araştırılmış; çocuk katılım düzeylerini gösteren katılım modelleri ve çocuk katılımında kullanılan yöntemler ile ilgili literatür taramaları yapılmıştır. Ardından tasarımda katılım sürecinin aşamalarını belirlemek amacıyla; öncelikle peyzaj mimarlığında tasarım süreci ve tasarım ortamının gereklilikleri araştırılmış ve peyzaj alanlarında gerçekleştirilmiş olan çocuk katılımı uygulama örneklerinin katılım süreçleri incelenmiştir. Tasarımda katılım süreçlerinin belirlenmesi amacıyla peyzaj tasarım süreci ve peyzaj alanlarında gerçekleştirilen çocuk katılım çalışmalarının ortak süreçleri tespit edilmiştir. Tasarımda katılımı etkileyen faktörler ve katılımın bileşenleri ortaya konularak katılım sürecinin ana aşamaları ve ana aşamalarda gerçekleştirilecek her bir atölyenin alt aşamaları belirlenmiştir. Katılımın ana aşamaları; bilgi edinme ve farkındalık, teknik bilgi ve donanım, tasarım, uygulama, izleme ve takip olarak tanımlanmıştır. Tek bir atölyede gerçekleştirilecek aşamalar ise giriş ve tanışma, bilgi aktarımı, egzersizler, sonuç ve değerlendirme olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte katılımın bileşenleri ve katılımı etkileyen faktörler göz önüne alınarak, katılımın planlanmasına ve takip edilmesine yönelik bir akış diyagramı geliştirilmiştir. Ardından katılım sürecinin ve tek bir atölyenin aşamalarında doğru katılım yöntemlerinin tercih edilmesi amacıyla, katılımı tasarlamak adlı akış diyagramından yararlanarak, uygulamalı çocuk atölyeleri gerçekleştirilmiştir. Üç ayrı atölye olarak tasarlanan çalışma 7-8 yaş grubu 30 çocuğun katılımı ile tüm katılım yöntemlerini içerecek biçimde tamamlanmıştır. Çocuk atölyeleri, çocuk katılım yöntemlerinin test edilmesinin yanı sıra katılım sürecini etkileyen faktörlerin deneyimlenmesine imkan sağlamıştır. Bu sayede çocuk katılım sürecinde göz önünde bulundurulması gereken noktalar belirlenerek model geliştirilmesinde kullanılmıştır. Literatür ve uygulama verileri doğrultusunda; verimli katılım düzeyini sağlamaya yönelik olarak, tekrarlanabilir ve takip edilebilir biçimde, çocuklara yönelik katılımcı peyzaj tasarım süreci için bir model önerisi sunulmuştur. Sonuç olarak; çocuk katılım çalışmalarının artırılmasına yönelik, akademik veriye dayalı olarak geliştirilen tekrarlanabilir bir model önerisi ile daha çok sayıda ve verimli katılım düzeyinde süreçlerin yürütülebileceği düşünülmektedir.All urban open spaces, especially public open spaces that serve the whole society, can be characterized as spaces where urban children establish a nature-city relationship. Therefore, children as well as all users have a say in the production of these areas. In this regard, within the scope of social justice and rights, participation is a very effective tool to create platforms where children can make their voices heard. Participation activities help to ensure the production of urban open spaces within the framework of joint decisions, taking into account children's rights. However, in child development; It also supports the formation of skills and attitudes such as responsible citizenship awareness, environmental awareness, and a sense of belonging to society and the environment. However, it is seen that child participation studies are not at an adequate and effective level. This is because child participation is challenging in many ways. The main challenges are the planning of the participation process and the effective implementation of the participation. For this reason, within the scope of the thesis, it is aimed to put forward a model proposal about the child participation process and the planning of the process in order to increase the child participation studies. Within the scope of the thesis study, the social and physical needs, skills and rights of children were examined; the emergence, definition and importance of participation were investigated; A literature review was conducted on participation models showing child participation levels and methods used in child participation. Then, in order to determine the stages of the participation process in design; First of all, the design process in landscape architecture and the requirements of the design environment were researched and the participation processes of the examples of child participation practices in landscape areas were examined. In order to determine the participation processes in design, the common processes of the landscape design process and the child participation studies carried out in the landscape areas were determined. The main stages of the participation process and the sub-stages of each workshop to be held in the main stages were determined by revealing the factors affecting participation in design and the components of participation. The main stages of participation are; information acquisition and awareness, technical knowledge and equipment, design, implementation, monitoring and follow-up. The stages to be carried out in a single workshop were determined as introduction and acquaintance, information transfer, exercises, results and evaluation. In addition, a flow chart has been developed for the planning and monitoring of participation, taking into account the components of participation and the factors affecting participation. Then, in order to choose the right participation methods in the stages of the participation process and a single workshop, hands-on children's workshops were held by making use of the flow diagram named "designing participation". The study, which was designed as three separate workshops, was completed with the participation of 30 children in the 7-8 age group, including all participation methods. Children's workshops provided the opportunity to experience the factors affecting the participation process, as well as testing the methods of child participation. In this way, the points to be considered in the child participation process were determined and used in model development. In line with the literature and application data; A model proposal was presented for the participatory landscape design process for children, in a repeatable and traceable manner, in order to ensure an efficient level of participation. In conclusion; It is thought that more and more efficient participation-level processes can be carried out with a reproducible model proposal developed based on academic data to increase child participation studies
Perspective on violence against women: The case of Bursa
No full textLisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sosyoloji Ana Bilim Dalı, Sosyoloji Bilim DalıBu tez çalışması, günümüzün önemli konularından olan feminizm, kadın hakları ve kadına yönelik şiddet gibi konulara odaklanarak, Bursa ilinde görev yapan askeri personelin bu konulara bakış açılarını ve deneyimlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Özellikle kadına yönelik şiddet, toplumumuzda hala büyük bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır ve bu konuda alınacak önlemler ve çözümler oldukça önemlidir. Bu çalışmanın amacı, askeri personelin bu konuda nasıl bir tutum sergilediğini ve kadına yönelik şiddetle mücadeledeki rol ve sorumluluklarını incelemektir. Araştırmanın kapsamı, Bursa ilindeki Yıldırım, Nilüfer ve Osmangazi ilçelerinde görev yapan 20 askeri personelle sınırlıdır. Araştırma, derinlemesine (yarı yapılandırılmış) mülakat tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Askeri personele açık uçlu sorular sorulmuş ve detaylı cevaplar alınmaya çalışılmıştır. Bu sayede askeri personelin kadına yönelik şiddet ve feminizm konusundaki görüşleri, mesleki ve sivil hayatlarında bu tür olaylarla karşılaştıklarında nasıl bir tutum sergiledikleri ve bu konuda neler yapabilecekleri gibi konular ele alınmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, kolluk kuvvetleri kadına şiddet mağdurlarının ilk başvurdukları merkezlerdir ve bu nedenle, yetki ve sorumlulukları göz önünde bulundurularak, eğitim-öğrenim kurumlarında feminizm ve kadına şiddetin önlenmesi, bildirilmesi ve müdahale edilmesi konusunda daha fazla farkındalık oluşturulması gerekmektedir. Askeri personelin de bu konuda bilinçli olmaları ve şiddetle mücadelede etkin bir rol üstlenmeleri önemlidir. Bu çalışmanın sonucunda, kolluk kuvvetlerinin kadına yönelik şiddetle mücadeledeki önemi vurgulanmış ve çözüm önerileri sunulmuştur. Ayrıca, askeri personelin de bu konuda farkındalığının artırılması ve aktif bir şekilde mücadele etmeleri gerektiği belirtilmiştir. Eğitim-öğretim kurumlarında bu konuların daha fazla ele alınması ve bilinçlendirme çalışmalarının yapılması, kadına yönelik şiddetle mücadelede önemli bir adım olacaktır. Sonuç olarak, bu çalışma Bursa ilinde görev yapan askeri personelin feminizm, kadın hakları ve kadına yönelik şiddet konularındaki görüşlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Kolluk kuvvetlerinin ve askeri personelin bu konuda bilinçlendirilmesi ve aktif bir şekilde mücadele etmeleri, kadına yönelik şiddetin azaltılması için önemli bir adım olacaktır. Eğitim-öğretim kurumlarında bu konuların daha fazla ele alınması da, toplumda bilinçli bir yaklaşımın oluşmasına katkı sağlayacaktır. Bu çalışma, kadın hakları ve kadına yönelik şiddet konularında farkındalığın artırılması ve toplumsal bir değişim oluşturulması yönünde önemli bir adımdır.This thesis study focuses on today's important issues such as feminism, women's rights and violence against women, and aims to reveal the perspectives and experiences of the military personnel serving in Bursa. Violence against women in particular is still a major problem in our society, and the measures and solutions to be taken in this regard are very important. The aim of this study is to examine the attitude of military personnel in this regard and their roles and responsibilities in combating violence against women. The scope of the research is limited to 20 military personnel working in Yıldırım, Nilüfer and Osmangazi districts in Bursa. The research was carried out using in-depth (semi-structured) interview technique. Open-ended questions were asked to military personnel and detailed answers were sought. In this way, subjects such as the views of military personnel on violence against women and feminism, how they behave when faced with such events in their professional and civilian lives, and what they can do about it are discussed. According to the results of the research, law enforcement agencies are the centers where victims of violence against women apply first, and therefore, it is necessary to raise awareness about the prevention, reporting and intervention of feminism and violence against women in education and training institutions, taking into account their authorities and responsibilities. It is important for military personnel to be aware of this issue and take an active role in combating violence. As a result of this study, the importance of law enforcement in combating violence against women was emphasized and solutions were presented. In addition, it was stated that the awareness of military personnel on this issue should be increased and they should actively fight. Addressing these issues more and raising awareness in educational institutions will be an important step in the fight against violence against women. As a result, this study aims to reveal the views of military personnel serving in Bursa on feminism, women's rights and violence against women. Raising awareness of law enforcement and military personnel on this issue and their active struggle will be an important step in reducing violence against women. Addressing these issues more in educational institutions will contribute to the formation of a conscious approach in the society. This study is an important step towards raising awareness on women's rights and violence against women and creating a social change
Production of the thermoplastic composites with electromagnetic shielding property
No full textLisansüstü Eğitim Enstitüsü, Polimer Malzeme Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Polimer Malzeme Mühendisliği Bilim Dalı21. yüzyılın teknolojisindeki gelişmeler ile hayatımıza girerek vazgeçilmez olan akıllı cep telefonları, elektronik aletler, elektrikli araçlar, kablosuz internet ağları, uydu, radar, iletişim veya sensör sistemleri insan yaşamını kolaylaştırırken, bu cihazların yaydığı elektromanyetik (EM) radyasyonların insan sağlığına olumsuz etkileri giderek artmaktadır. Ayrıca elektromanyetik girişim olayı da cihazların sağlıklı çalışmasını engellemektedir. Son yıllarda, toplumun bu konuda bilinçlenmesi ve ilgili kurumların EM girişimi önleme ve elektromanyetik alana maruz kalma sınırları üzerine yönerge ve standartlar yayınlamasıyla elektromanyetik kalkanlama yapan malzemelerin önemi artmıştır. Elektronik cihazlar, sistemler ve araçlarda yaygın olarak kullanılan termoplastik malzemelerin hem geri dönüştürülebilir hem de EM kalkanlama (EMK) özelliğine sahip olması, çevre problemlerinin azaltılması, insan sağlığı ve cihaz güvenliği açısından kritik bir önem kazanmıştır. Bu tezin amacı, geri dönüştürülebilir termoplastik bir polimer olan poli(bütilen teraftalat) (PBT) matris ile nikel kaplı karbon elyaf ve titanyum dioksit-nikel kaplı karbon elyaf takviyeler ile matriste TiO2 nanopartiküllerinin katkı olarak kullanıldığı, elektronik cihazlarda, otomotiv, havacılık, savunma sektörlerinde kullanım alanı bulabilecek, EMK özelliğine sahip kompozitler geliştirilmesidir. Bu tez çalışmasında, öncelikle, elektrodepozisyon yöntemi ile karbon elyafa nikel ve TiO2-Nikel kaplaması yapılması için optimum kaplama parametreleri belirlenmiştir ve kaplanan karbon elyafların elektriksel, morfolojik, yapısal özellikleri incelenmiştir. Sonrasında, nikel ve TiO2 nanopartikülleri ile kaplanmış kesikli karbon elyaflar, PBT polimeriyle çift vidalı ekstrüder kullanılarak karıştırılmış ve enjeksiyon kalıplama yöntemi ile kompozit test plakaları üretilmiştir. Katkı tiplerinin ve oranlarının, geliştirilen kompozitlerin termal, mekanik, elektriksel özellikleri ve EMK etkinliği üzerindeki etkileri incelenmiştir. Son kısımda ise, matrise eklenen TiO2 nanopartiküllerinin etkisini inceleyebilmek için; PBT granüllere TiO2 nanopartikülleri kaplanmış, sonrasında nikel kaplanmış karbon elyaflar ile çift vidalı ekstrüder kullanılarak karıştırılmış ve enjeksiyon kalıplama yöntemi ile kompozit test plakaları üretilmiştir. TiO2 nanopartikül miktarının ve katkı tiplerinin, üretilen kompozitlerin termal, mekanik, elektriksel özellikleri ve EMK etkinliği üzerindeki etkileri incelenmiştir. Sonuç olarak, 3 mm kalınlığa sahip, ağırlıkça %30 oranında TiO2-Nikel kaplanmış karbon elyaf içeren PBT kompozitleri ile 8 - 13 GHz frekans aralığında, ortalama 55,1 xxi dB (%99,9997) EMK etkinliği elde edilirken; 500 MHz - 4 GHz frekans aralığında ortalama 18,4 dB (%98,4151) EMK etkinliği elde edilmiştir. TiO2 nanopartiküllerinin, karbon elyaflara nikel ile birlikte kaplanması yerine, matriste dağılmış halde kullanılmasının hem düşük frekans (500 MHz - 4 GHz) hem de yüksek frekans aralığında (8 - 13 GHz) EMK özelliğine daha fazla katkısı olduğu sonucuna varılmıştır. 3 mm kalınlığa sahip, ağırlıkça %20 oranında nikel kaplanmış karbon elyaf içeren PBT kompozitine, ağırlıkça %3 oranında TiO2 eklenmesiyle, 8 - 13 GHz frekans aralığındaki ortalama EMK değeri, %18,2 oranında artış göstererek, 44,1 dB (%99,9961)'den 51,7 dB'e (%99,9994) yükselmiştir. Ayrıca, %30 oranında nikel kaplanmış karbon elyaf içeren PBT kompozitinin EMK değerine (56,0 dB, %99,9997) yakın bir etkinlik elde edilmiştir. TiO2 nanopartiküllerinin katkısıyla, daha düşük ağırlığa ve yoğunluğa sahip kompozit ile 8-13 GHz frekans aralığında yüksek EMK etkinliği sağlanmıştır. Elektriksel iletkenlik ve manyetik özelliğe sahip nikel kaplanmış karbon elyaflar ve dielektrik özelliğe sahip TiO2 nanopartikülleri arasında sinerjik bir etki olduğu sonucuna varılmıştır. Geliştirilen kompozitler, elektrik-elektronik, otomotiv, havacılık, savunma sanayinde elektromanyetik kalkanlama uygulamalarında kullanılabilecektir.While smart mobile phones, electronic devices, electric vehicles, wireless internet networks, satellite, radar, communication or sensor systems, which are indispensable by entering our lives as a result of the developments in technology in the 21st century, make human life easier, the negative effects on human health caused by the electromagnetic (EM) radiations emitted by these devices are gradually increasing. In addition, electromagnetic interference prevents the devices from working properly. In recent years, the importance of electromagnetic shielding materials has increased with the awareness of the society on this issue and the publication of guidelines and standards by relevant institutions on EM interference prevention and exposure limits to electromagnetic field. In this respect, EM shielding materials gained critical importance especially for recyclable thermoplastic materials which are used extensively in electronic devices and systems or vehicles, in terms of reducing environmental problems, human health and device safety. The aim of this thesis is to develop thermoplastic composites with EM shielding properties, which can be used in electronic devices, automotive, aerospace and defense sectors, using poly(butylene terephthalate) (PBT) matrix, a recyclable thermoplastic polymer, and nickel-coated carbon fiber and titanium dioxide-nickel-coated carbon fiber reinforcements and TiO2 nanoparticles in the matrix as additives. In this thesis, first of all, optimum coating parameters for nickel and TiO2-Nickel coating on carbon fiber by electrodeposition method were determined. Electrical, morphological and structural properties of coated carbon fibers were investigated. Afterwards, carbon fibers coated with nickel and TiO2 nanoparticles were mixed with PBT polymer by melt mixing method with a twin screw extruder and composite test plates were produced by injection molding method. The effects of additive types and ratios on the thermal, mechanical, electrical properties and EM shielding efficiency of the developed composites were investigated. In the last part, in order to examine the effect of TiO2 nanoparticles added to the matrix; PBT granules were coated with TiO2, then mixed with nickel-plated carbon fibers with a twin screw extruder, and composite test plates were produced by injection molding method. The effects of TiO2 nanoparticle amount and additive types on the thermal, mechanical, electrical properties and EM shielding efficiency of the produced composites were investigated. As a result, an average of 55.1 dB (99.9997%) EM shielding efficiency was achieved in the 8 - 13 GHz frequency range with PBT composites with a thickness of 3 mm containing 30% by weight TiO2-Nickel coated carbon fiber, an average of 18.4 dB EM xxiii shielding efficiency (98.4151%) was obtained in the 500 MHz - 4 GHz frequency range. It was concluded that the use of TiO2 nanoparticles as dispersed in the matrix instead of coating the carbon fibers with nickel contributes more to the EM shielding properties both in the low frequency range (500 MHz - 4 GHz) and in the high frequency range (8 - 13 GHz). With the addition of 3% by weight TiO2 to the 3 mm thick PBT composite containing 20% by weight of nickel-plated carbon fiber, the average EM shielding value in the 8 - 13 GHz frequency range increased by 18.2%, reaching from 44.1 dB (99,9961%) to 51.7 dB (99.9994%). In addition, an efficiency close to the EM shielding value (56.0 dB, 99.9997%) of the PBT composite containing 30% nickel-coated carbon fiber was obtained. With the contribution of TiO2 nanoparticles, the EM shielding efficiency was increased in the 8 - 13 GHz frequency range with the composite with lower weight and density. It was concluded that there is a synergistic effect between nickel coated carbon fiber with electrical conductivity and magnetic properties and TiO2 nanoparticles with dielectric properties. Developed composites can be used in electromagnetic shielding applications in electrical-electronics, automotive, aerospace and defense industries
Investigation of the effect of the fabric properties on the solar characteristic of the curtains
No full textLisansüstü Eğitim Enstitüsü, Polimer Malzeme Mühendisliği Ana Bilim DalıBu tez çalışmasında; kumaş konstrüksiyon, renk ve iplik yapısal parametrelerinin kumaş perdelerin solar, UV, ışık geçirgenlik, yansıma ve absorsiyon özellikleri ile hava geçirgenliği ve açıklık oranı üzerine etkisi incelenmiştir. Tez kapsamında bu parametrelerin solar özellikler üzerine etkisinin olup olmadığı ve olması halinde etki dereceleri tespit edilmiştir. Özellikle kumaş konstrüksiyon, kumaşı oluşturan iplik parametreleri ile kumaş renginin solar ve açıklık oranı özellikleri üzerine etkisine yönelik akademik çalışmaların az olduğu görülmüş ve tez çalışması ile bu alandaki bilimsel veri eksikliğinin giderilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla numune üretim ön hazırlığı için benzer iplik doğrusal yoğunluğu ve filament sayısına sahip tekstüre parlak, tekstüre yarımat, tekstüre fullmat, hava tekstüre fullmat, FDY yarımat filament iplikler ve bu filament ipliklere en yakın iplik doğrusal yoğunluğuna sahip karde kesik elyaf iplik seçilmiştir. Seçilen bu 7 ipliğin BI-CO low melt iplikle kaplaması sonucu oluşturulan kaplanmış iplikler kumaş numune üretimi için kullanılmıştır. Atkı ve çözgü olarak tekstüre parlak, tekstüre yarımat, tekstüre fullmat içerikli, kaplanmış ipliklerle (12x12), (16x16), (20x18) sıklıklarda, panama örgüsünde numune üretilmiştir. Tekstüre fullmat içerikli kaplanmış iplik, atkı ve çözgüde kullanılmak üzere 2/1 dimi, 3/1 dimi, bezayağı örgülerinde (12x12) sıklıkta diğer numune seti üretilmiştir. Hava tekstüre fullmat, FDY yarımat, karde kesik elyaf içerikli kaplanmış ipliklerle ise atkı ve çözgüde kullanılmak üzere panama örgüsünde (12x12) sıklıkta numune üretilmiştir. 15 farklı dokuma kumaş koyu, orta, açık olmak üzere 3 farklı renkte boyanmıştır. Üretilen dokuma kumaşların solar özellikleri UV/VIS/NIR Cihazında ölçülerek kumaşların perde olarak kullanılması halinde ışık konfor karakterleri belirlenmiştir. Ayrıca tüm numunelerin açıklık oranları hesaplanmış, hava geçirgenlikleri, birim alan ağırlıkları, nihai iplik doğrusal yoğunlukları da ölçülmüştür. Tüm solar özelliklerin ve hava geçirgenlik değerinin kumaş konstrüksiyon, iplik yapısı, renk parametrelerinden etkilendiği görülmüştür. Solar, ışık ve UV geçirgenlik değerlerine en fazla atkı ve çözgü sıklığı etkilemiş olup aralarında ters orantı tespit edilmiştir. İkinci büyük etkiyi iplik matlık durumu göstermiş olup, geçirgenlik değerleri ile aralarında ters ilişki tespit edilmiştir. Sırasıyla renk, kumaş dokusu ve iplik yapısının etkileri daha düşük olmuştur. Solar ve ışık yansıtma oranlarının ise kumaş renginden en yüksek seviyede etkilendiği, renk koyuldukça yansıtma oranlarının düştüğü görülmüştür. Yansıtma oranları üzerinde etkili diğer iki parametre sıklık ve iplik matlık durumu olup, aralarında doğru orantı bulunmuştur. Kumaş dokusu ve iplik yapısının yansıtma oranları üzerine etkisinin düşük olduğu görülmüştür. Solar absorbsiyon oranı ise en fazla renk parametresinden etkilenmiş olup renk koyuldukça absorbsiyon değerinin arttığı görülmüştür. Absorbsiyon oranı üzerinde etkili diğer iki parametre sıklık ve iplik matlık durumu olup, aralarında doğru orantı bulunmuştur. Kumaş dokusu ve iplik yapısının absorbsiyon oranı üzerine etkisinin düşük olduğu görülmüştür. Ayrıca kumaşların açıklık oranları (openness faktör) hesaplanmış ve en fazla sıklık faktöründen, ters orantılı olarak etkilediği görülmüştür. Numunelerin hava geçirgenlik ve açıklık oranı değerleri arasında yüksek seviyede korelasyon olduğu görülmüş (r2=%99) ve korelasyon denklemi y=0,0122x0,9428 formülüyle oluşturulmuştur. Anahtar kelimeler: Dokuma Kumaş, Screen Perde, Açıklık Oranı, Solar Özellik, EN410.In this thesis study; yarn structure, fabric construction and color effects on the solar, UV, light transmittance, reflection and absorption properties, air permeability and openness factor of the fabrics were examined. Within the scope of the thesis, the effect rate of these parameters on solar properties were determined. Especially; it has been observed that, there are just a few academic studies on solar and openness factor properties related with the yarn and fabric parameters. So the thesis study is aimed to provide support on this subject. For this purpose, , textured bright, textured semi-dull, textured fulldull, air-textured fulldull, FDY semi-dull filament yarns with similar yarn count and filament number, and staple fiber yarns with the similiar yarn linear density to these filament yarns were selected. The coated yarns formed as a result of coating these 6 selected yarn types with BI-CO low melt yarn were used for sample production. Samples were produced with textured bright, textured semi-dull, textured fulldull coated yarns in panama weave as weft and warp (12x12), (16x16), (20x18) densities. The other sample set was woven with textured fulldull in 2/1 twill, 3/1 twill, plain weaves (12x12). Air textured fulldull, FDY semi-dull and staple fiber containing coated yarns were woven with density of (12x12) in panama weave to be used in warp and weft. 15 different woven fabrics are dyed in 3 different colors as dark, medium and light. The solar properties of the woven fabrics were measured in the UV/VIS/NIR spectrophotometer device and the light comfort characteristics were determined as if the fabrics used as curtains. In addition, the opennes ratios of all samples were calculated, air permeability, mass per unit area, final yarn linear density were also measured. It has been observed that all solar properties and air permeability values are affected by fabric construction, yarn structure and color parameters. Weft and warp density affected the solar, visual and UV transmittance values the most and an inverse ratio was found between them. The opacity of the yarn showed the greatest effect, and an inverse relationship between the permeability values was found. Respectively, the effects of color, fabric texture and yarn structure were less. It has been observed that the solar and visual reflectance rates are affected by the fabric color at the highest level and the reflectance decrease as the color is darkened. The other two parameters that effective on reflectancewere density and yarn opacityand a direct proportion was found between them. It was observed that the effect of fabric texture and yarn structure on reflectivity was less. The solar absorption -value was mostly affected by the color, and it was observed that the absorption value increased as the color darkened. Density and yarn opacity were the other two parameters that affect the absorption value, and a direct proportion was found between them. It was observed that the effect of fabric texture and yarn structure on the absorption rate was low. In addition, the openness factor of the fabrics was calculated and it was seen that it was inversely affected by the density of the fabrics. It was observed that there was a absolute correlation between the air permeability and openness ratio values of the samples (r2=99%) and the correlation equation was calculated with the formula y=0.0122x0.9428. Keywords: Woven fabric, Screen Curtain, Openness Factor, Solar Caracteristics, EN41
Predictive maintenance on turbofan aircraft engine and bearing data with cascade deep learning models
No full textLisansüstü Eğitim Enstitüsü, Elektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim DalıGelişen sensör teknolojisi ve Endüstri 4.0 devrimiyle beraber üretim hatlarından ve sistemlerin her bir adımından büyük miktarda veri toplanmaktadır. Elde edilen bu veriler hem kalite kestirimi hem de sistem ve ekipmanlarının bakım zamanlarının kestiriminde kullanılmaktadır. Endüstri 4.0 ile beraber bakım faaliyetleri de evrim geçirmiştir ve kestirimci bakım ile arızalar meydana gelmeden kestirilmesi üzerine çalışılmaktadır. Bakım süreçlerini günümüzde hassas ürünlerin çokça olması ve üretimdeki güvenirlilik sebebiyle daha da önem kazanmıştır. Doğru zamanda yapılan bakım faaliyetleri hem kaliteyi artırmakta hem de bakım maliyetlerini düşürmektedir. Kestirimci bakım uygulamaları ile arızalar meydana gelmeden önce ve ancak gereksiz parça değişimini de önleyecek şekilde sistemlerin takibi yapılmaktadır. Ayrıca toplanan veriler ile yapılan bu çalışmalarda duraksama sürelerini azaltmak için veriler içerisinde arızanın kaynağı ve türünün de kestirimi yapılmakta ve maliyetleri daha da azaltılabilmektedir. Bu tez kapsamında sistem ve ekipmanlarından elde edilen veriler üzerinde kestirimci bakım kapsamında Kalan Faydalı Ömür çalışmaları yapılmıştır. Bu kestirim modellerinde makine öğreniminin bir alt dalı olan derin öğrenme yapıları kullanılmıştır. Bu tez kapsamında Commercial Aero-Propulsion System Simulation uçak motoru veri kümesi ile rulman titreşim verileri üzerinde Kalan Faydalı Ömür kestirimi çalışılmıştır. Bu çalışmalarda veri odaklı bir model geliştirilmesi amaçlanmıştır. Derin öğrenme tabanlı kestirim modelleri sunulmuştur. Özellikle son yıllarda ön plana çıkan Öz-Dikkat Katmanı temelli yapılar önerilmiştir. Böylelikle hem sensör verilerinde hem de ihtiyaç duyulan özniteliklerde sonuca etki edecek noktalara odaklanılması amaçlanmıştır. Uçak motoru veri kümesinde Öz-Dikkat katmanı ve kısayol içeren katman yardımıyla daha hassas kestirimler yapan bir model geliştirilmiştir. Ayrıca bu kestirim problemi için asimetrik bir kayıp fonksiyonu önerilmiştir. İçermiş olduğu dört farklı senaryo ve alt veri kümelerinde başarımları test edilmiş ve elde edilen başarılı sonuçlar raporlanmıştır. Önerilen model ile FD001, FD002, FD003, FD004 alt veri kümelerinde Karekök Ortalama Karesel Hata metriğinde sırasıyla 11.017, 23.14, 12.62, 26.39 değerleri elde edilmiştir. Bu problem kapsamında veri yarışmasında önerilen skor fonksiyonunda ise sırasıyla 157.19, 2490.09, 218.6, 3800.15 değerleri elde edilmiştir. Çalışma kapsamında önerilen modelin belirli katmanlarının sonuçlar üzerine olan etkisi de ayrıca incelenmiştir. Rulman titreşim veri kümesinde son yıllarda kullanıldığı alanlarda üstün başarım sonuçları veren Dönüştürücü yapısı baz alınarak yeni bir derin öğrenme modeli sunulmuştur. Bu veri kümesinde yüksek örnekleme frekansına sahip titreşim verileri frekans uzayındaki barındırmış olduğu bilgi önişleme ile kullanılabilir hale getirilmiştir. Mel frekans uzayına getirilen veriler derin bir yapıya sahip model ile eğitilmiştir. Veri kümesinin önerildiği veri yarışmasında kestirim modellerinin başarımlarının karşılaştırılması için yeni bir skor değerlendirme fonksiyonu öne sürülmüştür. Test rulmanları üzerinde elde edilen sonuçlar bu skor fonksiyonunda 0.433 değerini vermiştir. Test veri kümesindeki her bir rulmanda elde edilen sonuçlar ve genel skor değeri literatürdeki diğer modellerle karşılaştırmalı olarak sunulmuş ve başarımdaki üstünlük belirtilmiştir. Artan veri miktarı ve derin öğrenme tekniklerinin gelişmesi ile daha hassas Kalan Faydalı Ömür tahminleri yapılabilmektedir. Özellikle tahmin çalışmalarında yeni modellerin ortaya konması ve bu yapıların titreşim, uçak motorları gibi verilerde derin yapılarla uygulanması başarılı sonuçlar vermektedir. Bu yapıların sistemlere uygulanması daha güvenilir ve izlenebilir yapıların kurulmasının önünü açmıştır.With the developing sensor technology and the Industry 4.0 revolution, a large amount of data is collected from each step of the production lines and systems. These obtained data are used for both quality estimation and estimation of maintenance times of systems and equipment. With Industry 4.0, maintenance activities have also evolved, and predictive maintenance is being worked on before malfunctions occur. Maintenance processes have become more important today due to the high number of sensitive products and reliability in production. Maintenance activities performed at the right time both increase quality and reduce maintenance costs. With predictive maintenance applications, systems are monitored before failures occur and in a way to prevent unnecessary parts replacement. In addition, in these studies carried out with the collected data, the source and type of failure can be predicted within the data to reduce downtime, and costs can be further reduced. Within the scope of this thesis, Remaining Useful Life studies were carried out within the scope of predictive maintenance on the data obtained from systems and equipment. Deep learning structures, a sub-branch of machine learning, were used in these prediction models. Within the scope of this thesis, the Remaining Useful Life estimation was studied on the Commercial Aero-Propulsion System Simulation aircraft engine dataset and bearing vibration data. In these studies, it is aimed to develop a data-driven model. Deep learning-based prediction models are presented. Self-Attention Layer-based structures, which have come to the forefront in recent years, are proposed. Thus, it is aimed to focus on the points that will affect the result both in sensor data and in the required attributes. In the aircraft engine dataset, a model that makes more precise predictions with the help of the Self-Attention layer and the layer containing shortcuts has been developed. In addition, an asymmetric loss function is proposed for this prediction problem. The model is tested on four different scenarios and sub-datasets, and the successful results are reported. With the proposed model, 11.017, 23.14, 12.62, and 26.39 values were obtained in the Root Mean Squared Error of evaluation metric in FD001, FD002, FD003, and FD004 sub-datasets, respectively. In the score function proposed in the data competition within the scope of this problem, 157.19, 2490.09, 218.6, and 3800.15 values were obtained, respectively. Within the scope of the study, the effect of specific layers of the proposed model on the results was also analyzed. In the bearing vibration dataset, a new deep learning model is presented based on the Transformer structure, which has given superior performance results in the fields where it has been used in recent years. In this dataset, vibration data with high sampling frequency is made available by preprocessing the information contained in the frequency domain. The data brought to the Mel frequency domain were trained with a model with a deep structure. A new score evaluation function is proposed to compare the performance of the prediction models in the data competition where the dataset is proposed. The results obtained on the test bearings gave a value of 0.433 in this score function. The results obtained on each bearing in the test dataset and the overall score value are presented in comparison with other models in the literature, and the superiority in performance is indicated. More accurate Remaining Useful Life predictions can be made with the increasing amount of data and the development of deep learning techniques. In particular, introducing new models in prediction studies and applying these structures with deep structures in data such as vibration and aircraft engines give successful results. Applying these structures to systems has paved the way for establishing more reliable and traceable structures
Dynamic analysis of industrial chimneys considering soil-structure interaction
No full textLisansüstü Eğitim Enstitüsü, İnşaat Mühendisliği Ana Bilim DalıEndüstriyel çelik bacalar, fabrikalar, rafineriler, enerji üretim tesislerinin ve bu gibi tesislerin vazgeçilmez bir parçasıdır. Atık ve zararlı gazların atmosfere iletilmesi amacıyla kullanılan bu bacaların ihtiyaçları karşılayacak şekilde tasarlanıp inşa edilirler. Bu yapıların uzun yıllar boyunca hizmet etmesi arzulanmıştır. Bacaların zeminle etkileşimi, bacaların tasarımı, inşaatı ve bakımı açısından önemlidir. Yapıların tasarımında ileri mühendislik bilgisi ve tecrübe gerektiren bu yapılar inşa edilirken birçok parametre göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Bu çalışmada zemin-yapı etkileşimi açısından farklı özelliklere sahip zeminlerin endüstriyel bacaların dinamik etkisi araştırılmıştır. Zemin etkisini oluşturabilmek için S1, S2, S3 ve S4 tiplerinden farklı zemin özelliklerine ait zemin modelleri kullanılmıştır. Zemin modelleri aynı boyutlarda ve özel sınırlar tanımlanarak hazırlanmıştır. Belirlenen zeminler üzerinde bulunduğu kabul edilen 30, 50 ve 60 metre yüksekliğinde çelik baca tipi yapıların dinamik analizleri yapılmıştır. Yapısal çeliğin lineer olmayan elasto-plastik malzeme modeli kullanılarak sonuçlar değerlendirilmiştir. Sonlu elemanlar analizleri SOLİD185 sonlu eleman tipi tercih edilerek ANSYS WORKBENCH yazılımı kullanılarak dinamik analizleri yapılmıştır. Yapının farklı zeminler ve çelik modelleri ile modellenen kule tipi yapının 1999 Kocaeli depremi ivme kayıtları kullanılarak boyutlanmış deprem ivmesine maruz kalması sonucunda kulede oluşan ilgili parametreler değerlendirilmiştir. Değerlendirme aşamasında yapının karakteristiklerini belirlemek amacıyla yapılan deprem etkisinin zaman tanım aralığındaki analiz sonucunda yapıya ait tepe yer değiştirme, taban oluşan gerilme değerleri elde edilerek grafikler aracılığıyla sunulmuştur. Depremin ivme kaydının etki ettirilmesi ile zemine göre değişen farklı zamanlarda oluşan en yüksek tepe yer değiştirme değerlerinin S4 zeminin S1 zemininden daha yüksek olduğu görülmüştür. Benzer sonuçlara kayma ve Von-Mises gerilmelerin de saptanmıştır. Yapı Zemin etkileşimi kule tipi yapıların tasarımını önemli ölçüde etkilediği sonucuna varılmıştır.Industrial steel chimneys are an essential part of factories, refineries, power generation facilities, and similar structures. These chimneys are designed and constructed to handle the release of waste and harmful gases into the atmosphere. It is desirable for these structures to serve for many years. The Chimney-Soil interaction is an important topic for reliable design of chimney structures. These structures, which require advanced engineering knowledge and experience in their design, must consider many parameters during construction. In this study, the dynamic responses of industrial tower-type chimney structures with different soil characteristics was investigated in terms of soil-structure interaction. Soil models with different soil properties from S1, S2, S3, and S4 types were used to create soil effects. The soil models were prepared with the same dimensions and special boundaries were defined. Dynamic analyses of steel chimney-type structures with assumed heights of 30, 50, and 60 meters were performed on the designated soils. The results were evaluated using the nonlinear elasto-plastic material model of structural steel. Finite element analyses were performed using the SOLID185 finite element type and the ANSYS WORKBENCH software for dynamic analyses. The relevant parameters of the tower-type structure modeled with different soils and steel models were evaluated when exposed to seismic acceleration resulting from the 1999 Kocaeli earthquake. In the evaluation phase, the maximum top displacement, stress values at bottom surface of the structure were obtained through graphical representations by performing time-domain analysis of the earthquake effect on the structure. It was observed that the highest top displacement values occurring at different times depending on the soil were higher for S4 soil than for S1 soil when the earthquake acceleration was applied to the structure modelled with different soils and steel models. Similar results were found for shear and Von-Mises stresses. It was concluded that the soil-structure interaction significantly affects the design of tower-type structures