Bursa Technical University Institutional Repository
Not a member yet
2618 research outputs found
Sort by
Development of liposomal juglone formulation and determination of antibacterial activity on tomato pathogens
No full text01.02.2025 tarihine kadar kullanımı yazar tarafından kısıtlanmıştır.Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Biyomühendislik Ana Bilim Dalı, Biyomühendislik Bilim DalıBitki temelli doğal antibakteriyel ajanlar, ilaca dirençli suşları kontrol etmede etkin rol oynamaktadır. Bu aktiflerden biri olan juglon, bitki hastalıklarının mücadelesinde kullanılmak üzere, güçlü antimikrobiyal özelliklere ve geniş uygulama alanlarına sahip bir molekül olarak öne çıkmaktadır. Suda çözünmemesi, kolay oksidasyonu ve zayıf biyoyararlanımı gibi dezavantajlarının bulunması ise endüstride kullanımını sınırlamaktadır. Juglonun dağıtımı için lipozom gibi nano-taşıyıcıların kullanılması, bu kısıtlamaların üstesinden gelebilecek bir stratejidir. Hidrofobik maddelerin lipozomal enkapsülasyonunda karşılaşılan problemlerin üstesinden gelmek için araştırmacılar siklodekstrinleri lipozomal ilaç formülasyonlarına dahil ederek özelliklerini iyileştirmektedir. Bu tez kapsamında; üretilen juglon/?-siklodekstrin inklüzyon kompleksinin, literatürde ilk kez lipozomlara enkapsülasyonunun çalışılması amaçlanmıştır. Kompleksin inklüzyon oranı, yükleme kapasitesi ve reaksiyon verimi incelenmiş, formülasyonun enkapsülasyon etkinliği, boyut, polidispersite indeksi (PDI), ve zeta potansiyeli belirlenmiştir. Formülasyonların fizikokimyasal karakterizasyonu için Fourier dönu?şu?mlu? kızılötesi spektroskopisi (FT-IR), morfolojik karakterizasyonu için taramalı elektron mikroskobu (SEM) kullanılmıştır. Juglon salımı diyaliz yöntemi ile in vitro incelenmiştir. Pseudomonas syringae pv. tomato (SH-1), Xanthomonas euvesicatoria (SH-2) ve Clavibacter michiganensis subsp. michiganensis (SH-3) bakteri suşları üzerinde agar disk difüzyon ve mikrodilüsyon yöntemleri kullanılarak antibakteriyel aktiviteleri in vitro incelenmiştir. Antibakteriyel aktivitenin görüldüğü konsantrasyon belirlendiğinde bu konsantrasyon baz alınarak uygulanan formülasyonların domates tohum çimlenmesi üzerine etkisi 14 gün boyunca gözlemlenmiştir. Hazırlanan inklüzyon komplekslerinin inklüzyon oranı %79,3, yükleme kapasitesi %11,8 ve reaksiyon verimi %89,4 olarak, juglon/?-siklodekstrin lipozomal formülasyonunun enkapsülasyon etkinliği %72,88, boyutu 106,1 ± 0,5 nm, PDI değeri 0,247 ± 0,012 ve zeta potansiyeli -49,2 ± 1,36 mV olarak ölçülmüştür. FTIR sonuçları juglonun çoğunlukla ?-CD kavitesinde olduğunu ve lipozomal enkapsülasyonun da başarılı olduğunu göstermektedir. SEM sonuçları yüzeyleri düz, düzgün bir boyut dağılımda, yuvarlak partiküllerin oluşturulduğunu doğrulamıştır. Salım çalışması lipozomlardan juglon salımının bifazik salım profilinde olduğunu ve kümülatif salımın 72 saatte %46,73 olduğunu göstermiştir. Agar disk difüzyon testine göre J/?-CD/L formülasyonu Pst üzerine 9 mm, Xeu üzerine 10,6 mm ve Cmm üzerine 8 mm inhibisyon zonu göstermiştir. J/?-CD/L'nin SH-1, SH-2 ve SH-3 üzerindeki MİK değerleri sırasıyla 68,93 µg/mL, 34,47 µg/mL ve 68,93 µg/mL olarak, MBK değerleri ise 68,93 µg/mL, 68,93 µg/mL ve 137,87µg/mL olarak hesaplanmıştır. J/?-CD/L'nin kontrollü salım yapması nedeniyle test edilen her üç patojen bakteri türü için de serbest juglona göre antibakteriyel aktivitesinin 2 kat fazla olduğu belirlenmiştir. Tohum çimlenme testine göre 14. günün sonunda en çok çimlenen set 73,75 µg/ml serbest juglon içeren; 0,625 mg/mL J/?-CD/L konsantrasyonunda formülasyon ile muamele edilmiş tohumlar olmuş ve çimlenme yüzdesi de %86,67 olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak; tez kapsamında geliştirilen juglon/?-CD'in lipozomal enkapsülasyonu hidrofobik bir molekül olan juglonun çözünürlüğünü arttırmış ve maddenin biyoyararlanımını iyileştirmiştir.Plant-based natural antibacterial agents play an effective role in controlling drug-resistant strains. One of these actives, juglone, stands out as a molecule with strong antimicrobial properties and wide application areas for the control of plant diseases. Its disadvantages, such as insolubility in water, easy oxidation and poor bioavailability, limit its use in industry. The use of nanocarriers such as liposomes for the delivery of juglone is a strategy that can overcome these limitations. To overcome the problems encountered in liposomal encapsulation of hydrophobic substances, researchers are incorporating cyclodextrins into liposomal drug formulations to improve their properties. In this thesis; it was aimed to study the encapsulation of the juglon/?-cyclodextrin inclusion complex produced for the first time in the literature. The inclusion ratio, loading capacity and reaction efficiency of the complex were investigated, and the encapsulation efficiency, size, polydispersity index (PDI), and zeta potential of the formulation were determined. Fourier transform infrared spectroscopy (FT-IR) was used for physicochemical characterization, and scanning electron microscopy (SEM) was used for morphological characterization.Juglone release was studied in vitro by dialysis method. Antibacterial activities of Pseudomonas syringae pv. tomato (SH-1), Xanthomonas euvesicatoria (SH-2) and Clavibacter michiganensis subsp. michiganensis (SH-3) were investigated in vitro using agar disk diffusion and microdilution methods. When the concentration at which antibacterial activity was observed was determined, the effect of the formulations applied based on this concentration on tomato seed germination was observed for 14 days. The inclusion rate, loading capacity and reaction efficiency of the prepared inclusion complexes were 79.3%, 11.8% and 89.4%, respectively. The encapsulation efficiency of the juglone/?-cyclodextrin liposomal formulation was 72.88%, the size was 106.1 ± 0.5 nm, the PDI value was 0.247 ± 0.012, and the zeta potential was -49.2 ± 1.36 mV. FTIR results show that the juglone is mostly in the ?-CD cavity and liposomal encapsulation is also successful. SEM results confirm the formation of round particles with smooth surfaces and a uniform size distribution. The release study showed that the release of juglone from liposomes had a biphasic release profile and the cumulative release was 46.73% at 72 hours. According to the agar disk diffusion test, the J/?-CD/L formulation showed an inhibition zone of 9 mm on Pst, 10.6 mm on Xeu and 8 mm on Cmm. The MIC values of J/?-CD/L molecule on SH-1, SH-2 and SH-3 were 68.93 µg/mL, 34.47 µg/mL and 68.93 µg/mL, respectively, and the MBC values were 68.93 µg/mL, 68.93 µg/mL and 137.87 µg/mL, respectively. The controlled release of J/?-CD/L resulted in a determined antibacterial activity that was found to be 2 times higher than that of free juglone for all three pathogenic bacterial species tested. According to the seed germination test, the most germinated set at the end of the 14th day was the seeds treated with the formulation containing 73.75 µg/ml free juglone at a concentration of 0.625 mg/mL J/?-CD/L and the germination percentage was 86.67%. In summary, the liposomal encapsulation of J/?-CD/L, developed as part of the thesis, resulted in enhanced solubility of juglone, a hydrophobic molecule, and contributed to improved bioavailability of the substance
Security problems on Turkey's Syria and Iraq border in the context of terrorism
No full text11.01.2025 tarihine kadar kullanımı yazar tarafından kısıtlanmıştır.Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı, Uluslararası İlişkiler Bilim DalıOrta Doğu'da yaşanan vekalet savaşlarının yakın tarihimizdeki en açık örneklerine Osmanlı İmparatorluğunun yıkılma sürecine girdiği 1.Dünya Savaşı yıllarından itibaren rastlanmaktadır. Bölgedeki etnik ve dini çeşitliliği bir araç olarak kullanan Batılı aktörler o günden beri bu durumu bir avantaja çevirmiş ve kendilerine yakın yönetimleri başa getirip çıkarları için kullanmışlardır. Özellikle Irak ve Suriye'de bu durum çok uzun süredir yaşanmaktadır. Jeopolitik konumları ve kaynakları bu aktörlerin her iki ülkeyi de dışarıdan yönetme isteklerinin temel sebepleridir. Özellikle Irak ve Suriye'de üzerinde böl, parçala, yönet stratejisi uygulanmakta ve yine Batı güdünümde olacak küçük devletler kurulmaya çalışılmaktadır. Günümüzde artık aktörler buradaki hedeflerine ulaşmak için vekil aktörleri açık bir şekilde kullanmaktadırlar. Bunun için silahlı örgütleri daha fazla tercih etmektedirler. İki ülkede de süre gelen vekalet savaşlarında aktörler kazanç sağlarken sınır komşuları ve özellikle Türkiye yaşanan gelişmelerden zarar görmektedir. Terör örgütlerinin Türkiye'nin sınır hattındaki illerine yönelik ve ayrıca İstanbul ve Ankara gibi illerinde yaptığı saldırıların yanı sıra Suriye'den gelen sığınmacıların ulusal güvenlik sorunu haline gelmesi Türkiye'nin maruz kaldığı güvenlik tehditlerden bazılarıdır. Bu çalışmada, Irak ve Suriye'deki vekalet savaşlarında yer alan silahlı örgütlerin, sınır hattında kurulmaya çalışılan terör devletinin ve Suriye'den kaçan sığınmacıların Türkiye için nasıl bir güvenlik sorunu yarattığı, Türkiye'nin bu sorunları önlemek için ABD, Rusya ve İran gibi küresel aktörler ile nasıl bir diplomasi yürüttüğü, bu diplomasinin yeterliliği ve Türkiye'nin güvenliğini sağlamak için düzenlediği sınır ötesi harekatların gerekçeleri ve sonuçları realist kuram çerçevesinde ele alınacaktır. Anahtar kelimeler: Güvenlik, Terör, Vekalet savaşları, Vekil aktör, Küresel aktörlerThe most explicit examples of proxy wars in the recent history of the Middle East can betraced back to the period when the Ottoman Empire entered its decline during the years of the First World War. Western actors, utilizing the ethnic and religious diversity of the region as a tool, have since then turned this situation to their advantage, installing regimes sympathetic to their interests. This has been articularly evident in Iraq and Syria for a long time. Thegeopolitical positions and resources serve as the primary motives for these actors to seek external control over both countries. Especially in Iraq and Syria, a strategy of dividing and ruling is being implemented, aiming to establish smaller states aligned with Western interests. Today, these actors openly utilize proxy actors to achieve their objectives, preferring armed groups for this purpose. While the actors profit from the ongoing proxy wars in both countries, neighboring countries, particularly Turkey, suffer from the consequences. Some of the security threats Turkey faces include terrorist organizations targeting its border provinces and attacks in major cities like Istanbul and Ankara, as well as the national security implications of refugees arriving from Syria. This study will examine how the armed groups involved in proxy wars in Iraq and Syria, the attempted establishment of a terrorist state along the border, and the influx of refugees from Syria pose security challenges for Turkey. It will also analyze Turkey's diplomatic efforts with global actors such as the US, Russia, and Iran to address these problems, evaluating the adequacy of this diplomacy and discussing the rationale and outcomes of Turkey's crossborder operations aimed at securing its safety within the framework of realist theory. Keywords: Security, Terrorism, Proxy wars, Proxy actors, Global actors
Artficial intelligence – based energy generation estimating for rooftop photovoltaic plants
No full textLisansüstü Eğitim Enstitüsü, Akıllı Sistemler Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Akıllı Sistemler Mühendisliği Bilim DalıBu çalışmada, çatı üstü fotovoltaik santrallerde enerji üretim miktarlarının tahmini için iki farklı model olan XGBoost ve derin öğrenme algoritması RNN kullanılmıştır. Çalışmanın amacı, geçmiş verilere dayanarak gelecekteki enerji üretim miktarlarını doğru bir şekilde öngörmek, santral performansını optimize etmek ve enerji yönetim stratejilerini geliştirmektir. XGBoost, gradient boosting ve karar ağacı algoritmalarına dayanan, yüksek tahmin gücü ve hız avantajı sağlayan popüler bir makine öğrenme tekniğidir. Özellikle, enerji üretim tahminlerinde karmaşık ilişkileri öğrenme ve verimliliği artırma yeteneği ile öne çıkar. Derin öğrenme algoritmaları, özellikle büyük veri setleri ile çalışırken güçlü performans sergileyen ve veri odaklı çözümler sunan yapay zeka yöntemleridir. Bu çalışmada, özellikle yeniden döngülü sinir ağları (RNN'ler) kullanılmıştır. Yeniden döngülü sinir ağları, sıralı verilerin analizi için uygundur ve geçmiş bilgiyi dikkate alarak gelecekteki verileri tahmin etmede kullanılır. Bu çalışmada, Balıkesir ilinde kurulu ve 1 MW kapasite gücüne sahip güneş enerji santraline ait günlük frekanslı 01.03.2021 – 30.03.2024 zaman dilimi arasındaki veri seti üzerinde değerlendirme yapılmıştır. Bu veriler, güneş enerjisi santrallerinin farklı zaman dilimlerinde kaydettiği üretim miktarlarını içerir. Veri seti, tarih, saat, güneş ışınımı, sıcaklık, hava durumu gibi çeşitli özellikleri barındırır. Bu özellikler, enerji üretim miktarını etkileyen temel faktörler olarak modele dahil edilmiştir. Sonuç olarak, ele alınan derin öğrenme algoritması Yenilenebilir Sinir Ağları RNN olup, diğer uygulama modeli olan makine öğrenme algoritması XGBoost ile değerlendirilmiştir. Veri seti tahminleme sonuçları performansı, 4 farklı hata metrik ile değerlendirilmiştir, (NMSE, MAPE, R2, MedAe). XGBoost modelinin RNN'e göre güneş enerjisi üretim tahmininde yüksek doğruluk sağlamış ve bu alandaki veri odaklı yaklaşımların önemini ortaya koymuştur. Bu çalışma, yenilenebilir enerji sektöründe stratejik planlama ve kaynak yönetimi açısından değerli bilgiler sunmaktadır. Enerji üretim tahminlerinin doğruluğunun artması, enerji arz güvenliğinin sağlanmasına ve enerji maliyetlerinin düşürülmesine katkıda bulunacaktır. Ayrıca, bu yaklaşımlar diğer yenilenebilir enerji kaynaklarının yönetiminde de uygulanabilir, böylece daha sürdürülebilir bir enerji sistemine geçişte önemli bir rol oynayabilir.In this study, two different models, XGBoost and deep learning algorithm RNN, were used to predict energy production amounts in rooftop photovoltaic power plants. Our goal is to accurately predict future energy production amounts based on historical data, optimize plant performance, and develop energy management strategies. XGBoost is a popular machine learning technique based on gradient boosting and decision tree algorithms, providing high predictive power and speed advantages. Especially excelling in learning complex relationships and improving efficiency in energy production forecasting. Deep learning algorithms, on the other hand, are artificial intelligence methods that perform strongly with large data sets and offer data-driven solutions. In this study, especially deep learning model RNN were used. Recurrent neural networks are suitable for analyzing sequential data and are used to predict future data by considering past information. In the study, an evulation was made on the daily frequency data set between 01.03.2021 and 30.03.2024 of the solar power plant installed in Balıkesir provience with a capacity of 1 MW. This data includes the generation amounts recorded by solar power plants at different time intervals. The data set includes various features such as date, time, solar radiation, temperature, and weather conditions. These features are included in the model as fundamental factors affecting energy production amounts. In conclusion, the deep learning algorithm considered is the Renewable Neural Networks RNN, which is evaluated with another application model, the machine learning algorithm XGBoost. The performance of the dataset forecasting results was evaluated with 4 different error metrics, (NMSE, MAPE, R2, MedAe). The XGBoost model provided higher accuracy in solar power generation forecasting compared to RNN, demonstrating the importance of data-driven approaches in this field. This thesis provides valuable information in terms of strategic planning and resource management in the renewable energy sector. Increasing the accuracy of energy production forecasts will contribute to ensuring energy supply security and reducing energy costs. Additionally, these approaches can be applied to the management of other renewable energy sources, thus playing an important role in the transition to a more sustainable energy system
Artificial intelligence based predictive maintenance approach in public transport vehicles
No full textLisansüstü Eğitim Enstitüsü, Akıllı Sistemler Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Akıllı Sistemler Mühendisliği Bilim DalıDonanım bağımlı bir sistemin yaşam döngüsü boyunca plansız aksamalar olmaksızın hizmet verebilmesi için sistemin bakım ihtiyaçlarının zamanında karşılanması gerekmektedir. Bakım ihtiyacı, sisteme, ekipmanın çalışma mantığına ve yaşam döngüsünün hangi evresinde olduğuna bağlı olarak değişebilen temel bir gereksinimdir. Bu gereksinim için sistemde oluşabilecek arızaların onarılabilir olduğu şekilde düzeltici ve arızaların oluşmasını engelleyecek önleyici faaliyetlerle uygun bir bakım planlaması yapılabilmektedir. Düzeltici bir bakım politikasında arıza kendisine odaklanıp arızayı gidermeye yönelik çalışmalar yapılırken, önleyici bakım politikasında potansiyel arıza tespit çalışmalarına odaklanılmaktadır. Bu çalışmada, ulaştırma sektöründe gerçek bir problem ele alınmış ve toplu taşıma araçlarında arıza oluşmadan tahminlenmesi üzerine önleyici bakım politikasında kestirimci bakım yapılmıştır. Çalışmanın amacı, bakım politikası olarak düzeltici bakım olan bir toplu taşıma firmasının beklenmedik arızalardan kaynaklı aksamaları ve hatta durma noktasına gelen sefer planlarını ve arıza kaynaklı kazaları önlemek amacıyla önleyici bir bakım politikası izlenmesidir. Politika olarak akıllı bir sistem benimsenmiş ve makine öğrenmesi ile kestirimci bakım tercih edilmiştir. Bakım sisteminin ilk aşaması için pilot bir araç seçilmiş ve arızaların en iyi şekilde tespit edilebildiği IoT sağlık verileri değişken olarak alınmış ve bu değişkenler için anlık veriler toplanarak eğitim ve test veri setleri oluşturulmuştur. Kestirimci bakımın sonucunu oluşturmak için aracın sağlık durumunu sağlıklı ve arızalı olarak sınıflandırmak üzere Rassal Orman, Destek Vektör Makineleri, Lojistik Regresyon, K-En Yakın Komşu ve Naif Bayes makine öğrenmesinde sınıflandırma teknikleri kullanılmıştır. Nihai sağlık sonucunun oluşturulması için de topluluk öğrenme yöntemleri kullanılmış ve beş sınıflandırma yönteminin sonucu arasında oylama yapılıp aracın sağlık durumunu gösteren son karar verilmiştir. Aracın anlık sağlık durumu oluştuktan sonra sağlıklı olma durumunun ne zamana kadar geçerli olduğunu gösteren aracın kalan yaşam ömrü ise ağaç tabanlı bir regresyon yöntemi olan Gradyan Arttırma Regresyon Ağaçları tercih edilmiştir. Bu çalışma ile, toplu taşıma araçlarında yaşanan gerçek bir probleme çözüm üretilmiş ve elde edilen sonuçlar, toplu taşıma araçlarında gözlenen plansız arızaların tatmin edici derecede önüne geçilebildiğini göstermiştir. Böylece söz konusu arızalarla birlikte bu arızaların yol açtığı maliyet, zaman, müşteri ve itibar kayıpları da azaltılmıştır.In order for a hardware dependent system to provide service throughout its lifecycle without unplanned disruptions, the maintenance needs of the system must be met in a timely manner. Maintenance need is a basic requirement that can vary depending on the system, the operating logic of the equipment and the stage of its life cycle. For this requirement, a proper maintenance planning can be made for the system with corrective activities to repair the system when failures occur and preventive activities to prevent failures from occurring in the system. While a corrective maintenance policy focuses on the fault itself and works to eliminate the fault, a preventive maintenance policy focuses on potential fault detection activities. In this study, a real problem in the transportation sector was addressed and predictive maintenance was performed in the preventive maintenance policy on the prediction of failures in public transportation vehicles. The aim of the study is to follow a preventive maintenance policy in order to prevent disruptions caused by unexpected malfunctions of a public transportation company with corrective maintenance as a maintenance policy, and even travel plans that come to a standstill and accidents caused by malfunctions. An intelligent system has been adopted as a policy and predictive maintenance with machine learning has been preferred. A pilot vehicle was selected for the first stage of the maintenance system, and IoT health data, where failures can be best detected, were taken as variables, and training and test data sets were created by collecting instantaneous data for these variables. Classification techniques such as Random Forest, Support Vector Machines, Logistic Regression, K-Nearest Neighbor and Naive Bayesian machine learning were used to classify the vehicle's health status as healthy and defective in order to create the result of predictive maintenance. Community learning methods were also used to create the final health result, and a vote was taken between the results of the five classification methods and the final Deci sion was made indicating the health status of the vehicle. Gradient Enhancement Regression Trees, a tree-based regression method, have been preferred for the remaining life span of the vehicle, which shows how long the vehicle's state of health is valid after the vehicle's instantaneous health status has been formed. With this study, a solution to a real problem experienced in public transportation has been created and the results obtained have shown that unplanned failures observed in public transportation can be satisfactorily prevented. Thus, along with these failures, the cost, time, customer and reputation losses caused by these failures have also been reduced
The changing socio-spatial structure of metropolitan city peripheries in the post-pandemic period: The case of İstanbul-Kocaeli·-Teki·rdağ city region
No full text08.02.2025 tarihine kadar kullanımı yazar tarafından kısıtlanmıştır.Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı, Şehir Planlama Bilim DalıKırsal alanlar yasal ve yönetsel birçok değişim ve dönüşüme uğramıştır. Kent ve kırı ilgilendiren kanunlar üzerinden bu değişim gözlemlenebilmektedir. Kovid-19 salgını sürecinde eğitim, çalışma, alışveriş gibi alışkanlıkların değişmesi, özellikle uzaktan çalışmanın yaygınlaşması, metropoliten kentlerde merkez-çeper etkileşiminde kritik dönüşümlere yol açmıştır. Bu çalışma, kovid-19 salgını sonrasında metropoliten kent çeperlerinin sosyo-mekânsal değişimini ve kır-kent etkileşimini İstanbul-Kocaeli- Tekirdağ kent bölgesi özelinde irdelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada birincil veri olarak, 'Covid-19 Salgını Sonrası Uzaktan Çalışmaya Adaptasyonların Seyahat Davranışlarına ve Konut Yer Seçimine Gerçekleşmiş ve Beklenen Etkilerinin Araştırılması: İstanbul-Kocaeli-Tekirdağ Kent-Bölgesi Örneği ' isimli TÜBİTAK-1001 projesi kapsamında Kasım 2022-Şubat 2023 tarihleri arasında İstanbul-Kocaeli-Tekirdağ kent bölgesinde ikamet eden ve hâlihazırda bir işte çalışıyor olan 4643 kişiyle yapılan anket sonuçları kullanılmıştır. İstanbul-Kocaeli- Tekirdağ kent bölgesinde merkez-çeper ayrımını kullanabilmek için ilçelerin veya mahallelerin kentleşme düzeyi (Eksen), sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi (SEGE), yoğunluk (TÜİK), merkezilik düzeyi (YERSİS) değerlerine uyarlanan ayrımlar ile merkez-çeper kabulleri üretilmiştir ve ikincil veri olarak kullanılmıştır. Çalışma kapsamında sosyo-mekânsal değişimin merkez ve çeperde farklılaşması ve merkez-çeper etkileşimi istatistiki anlamlılık testleriyle ölçülmüş ve yorumlanmıştır. Bu farklılıklar kategorik-kategorik değişken çiftleri için Pearson Ki-Kare testi, kategorik-numerik değişken çiftleri için T Testi kullanılarak istatistiksel olarak analiz edilmiştir. İstanbul-Kocaeli-Tekirdağ kent bölgesindeki sosyo-mekânsal değişim ve kır-kent etkileşiminin incelendiği bu çalışmada, istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. Çalışma alanında merkezilik düzeyine göre yapılan merkez çeper ayrımında merkezde ikamet edenlerde uzaktan çalışmanın konut yer seçimine etkisinin çeperde ikamet edenlere göre daha fazla olduğu görülmüştür. Çeperde ikamet edenlerle merkezde ikamet edenler arasında, eğitim ve gelir düzeyine farklılaşmalar tespit edilmiştir. Bu sonuçların birleşimi ile merkezden çepere bilinçli stratejik göç yapıldığı söylenebilir. Çeperde çalışanların uzaktan çalışma oranı; salgın öncesinde %2 civarında iken, salgın döneminde %32,3'e kadar yükselmiş, salgın sonrasında %7,4 civarına gerilemiştir. Bununla birlikte gelecekte kısmen veya tamamen uzaktan çalışmayı tercih etme oranı ise %66,8'i bulmaktadır. Salgının uzaktan çalışmaya etkisi, bu etkinin devam edeceği ve tercih edildiği, yüzdelik değerlerin artışından anlaşılmaktadır. Bunlara ilaveten, çalışma kapsamında merkez-çeper arasında konut ve çevresi, kişisel tercihler ve ikamet-iş yeri akışlarına ilişkin önemli bulgulara erişilmiştir. Son olarak analiz sonuçları, İstanbul-Kocaeli-Tekirdağ kent bölgesinde çeper kavramı ile literatürdeki kır kavramı benzer çalışmaların sonuçlarıyla karşılaştırılmış ve önerilerde bulunulmuştur.Rural areas have undergone many legal and administrative changes and transformations. During the Covid-19 pandemic, changes in habits such as education, work, shopping, and especially the widespread use of remote working have led to critical transformations in the centre-periphery interaction in metropolitan cities. This study aims to examine the socio-spatial change of metropolitan city peripheries and rural-urban interaction in the aftermath of the Covid-19 pandemic in the Istanbul- Kocaeli-Tekirdağ urban region. As primary data in the study, 'Investigation of the Realised and Expected Effects of Adaptations to Remote Working after the Covid-19 Pandemic on Travel Behaviour and Housing Location Selection: Istanbul-Kocaeli-Tekirdağ City-Region Example', the results of the survey conducted with 4643 people residing in the Istanbul-Kocaeli- Tekirdağ urban region and currently working in a job between November 2022 and February 2023 within the scope of the TÜBİTAK-1001 project were used. In order to use the centre-periphery distinction in the Istanbul-Kocaeli-Tekirdağ urban region, centre-periphery assumptions were produced with distinctions adapted to the urbanisation level (Eksen), socio-economic development level (SEGE), density (TUIK), centrality level (YERSIS) values of districts or neighbourhoods and used as secondary data. Within the scope of the study, the differentiation of socio-spatial change in the centre and periphery and the centre-periphery interaction were measured and interpreted by statistical significance tests. These differences were statistically analysed using Pearson Chi-Square test for categorical-categorical variable pairs and T Test for categorical-numerical variable pairs. In this study, in which socio-spatial change and rural-urban interaction in the Istanbul- Kocaeli-Tekirdağ urban region were examined, statistically significant results were obtained. In the centre-periphery distinction made according to the level of centrality in the study area, it has been observed that the effect of teleworking on housing location choice is higher for those residing in the centre than those residing in the periphery. Differences were found between those residing in the periphery and those residing in the centre in terms of education and income level. With the combination of these results, it can be said that there is a conscious strategic migration from the centre to the periphery. The rate of remote working of those working in the periphery; while it was around 2% before the epidemic, it increased to 32.3% during the epidemic xvi period and decreased to around 7.4% after the epidemic. However, the rate of preferring to work partially or completely remotely in the future reaches 66.8%. The effect of the pandemic on remote working, the fact that this effect will continue and that it is preferred is understood from the increase in percentage values. In addition to these, important findings regarding residence-workplace flows between the centre and the periphery have been reached within the scope of the study. Finally, the results of the analysis were compared with the results of similar studies on the periphery concept in the Istanbul-Kocaeli-Tekirdağ urban region and the rural concept in the literature, and recommendations were made
Noise measurement and applications in urban equipment production facilities
Get PDFLisansüstü Eğitim Enstitüsü, Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Orman Endüstri Mühendisliği Bilim DalıTürkiye'de ve tüm dünyada etkili olan Kovit-19 pandemi süreci insanları kapalı alanlardan ziyade rahat nefes alabilecekleri, yeterli oksijen ve sosyal mesafenin sağlanabildiği açık alanlara rağbet etmelerine sebep olmuştur. Bu taleple birlikte mevcut durumda bile öneme sahip olan kent parklarının ehemmiyetini arttırmış ve bank, kameriye, piknik masası, çardak vb. kent donatılarının üretimine daha fazla yönelmeye sebep olmuştur. Bu araştırmada kent donatısı üretim tesislerinde makine bazlı, bölgesel ve kişisel gürültü maruziyetlerini tespit ederek bölgesel ses haritası çıkarılıp hem bölgesel hem de çalışanlar üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Kent donatılarının üretildiği tesislerde Orman endüstri makineleri ve el aletleri kullanılmaktadır. Bu makineler ve el aletleri kullanımı sonucunda tesis içerisinde gürültü oluşmaktadır. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği kanununda işletmelerdeki gürültü üst sınırı 85dB(A) olarak belirlenmiştir. Bu sınır aşıldığı zaman kişisel koruyucu donanım (KKD) kullanılması gerekmekte ve gerekli tedbirlerin alınmaması sonucu işitme kaybı, sinirlilik, odaklanma problemi ve iş kazası ve kalıcı meslek hastalığı oluşabilmektedir. Bu çalışma ile işletme içerisinde kullanılan makineler tespit edilerek makinelerin çıkarmış oldukları gürültü seviyeleri, kişisel maruziyetler ve bölgesel ses seviyeleri ölçülerek çalışanların gürültüden korunmasının sağlanması ve sonucu olacak olan meslek hastalığı ve iş kazası risklerini ortadan kaldırmak olacaktır. Anahtar kelimeler: İş güvenliği, Gürültü maruziyeti, Meslek hastalığı, Mobilya üretimiThe Covid-19 pandemic process, which is effective in Turkey and all over the world, has caused people to seek open spaces where they can breathe comfortably, provide sufficient oxygen and social distance, rather than closed spaces. With this demand, the importance of city parks, which are important even in the current situation, has increased and benches, camellias, picnic tables, gazebos, etc. This has led to a greater focus on the production of urban equipment. In this research, it was aimed to determine machine-based, regional and personal noise exposures in urban equipment production facilities, create a regional sound map and investigate the effects on both regional and employees. Forest industry machines and hand tools are used in the facilities where urban equipment is produced. As a result of the use of these machines and hand tools, noise occurs in the facility. In the Occupational Health and Safety Law No. 6331, the upper noise limit in businesses is determined as 85dB(A). When this limit is exceeded, personal protective equipment (PPE) must be used and hearing loss, irritability, concentration problems, work accidents and permanent occupational diseases may occur as a result of not taking the necessary precautions. With this study, the machines used in the business will be identified and the noise levels produced by the machines, personal exposures and regional sound levels will be measured to ensure that employees are protected from noise and to eliminate the risks of occupational diseases and work accidents that will result. Keywords: Occupational safety, Noise exposure, Occupational disease, Furniture productio
Perceptions of nepotism according to demographic characteristics of employees in family businesses operating as family businesses in the food and beverage sector: Bursa example
Get PDFLisansüstü Eğitim Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı, İşletme Bilim DalıAile işletmesi, aile bireylerinden biri ya da birkaçı tarafından kurularak işletmenin devamlılığı ve kar elde etmesi amacıyla kurulmuş olan işletme türüdür. Aile işletmelerinin yaygın olması ve işlevleri sebebiyle avantajları bulunurken, aynı sebeplerden dolayı dezavantajları da bulunmaktadır. Aile işletmelerinin nesillerden nesillere aktarılması ve başarılı bir şekilde devredilmesi amaçlanarak, sürdürülebilirliğin sağlanması için stratejiler geliştirilerek, bu stratejiler doğrultusunda planlar yapılması gerekmektedir. Aile şirketlerinin sürdürebilirliğinin sağlanması için en önemli strateji kurumsallaşmadır. Kurumsallaşma bir işletmede sistem kurulması anlamına gelmektedir. Kurumsallaşma öncelikle aile ilişkilerinin iş ilişkilerinden ayrılmasıyla başlayarak, kurumun profesyonelleşmesi ile devam eden bir süreci kapsamaktadır. Kurumsallaşma ile aile anayasası, aile meclisi ve yönetim kurulunun oluşturulması gibi yükümlülükler ortaya çıkmaktadır. Bir aile anayasasına sahip olmak aile içindeki çatışmaları önleyerek, iş ve aile ilişkilerinin ayrıştırılmasında önemli bir rol oynarken işletmenin de sürdürülebilirliğine etki etmektedir. Ancak, sürdürülebilirliğin sağlanamamasındaki en büyük engellerden birisi kurumsallaşmanın doğru zaman ve doğru şekilde yapılamamasından kaynaklanırken bir diğer engel ise, nepotizm olarak gözlemlenmektedir. Aile işletmelerinde, aile bireylerinin kayırılarak üst düzey görevlerde bulundurulması sonucunda iş ve aile ve iş ilişkilerinin iç içe geçmesi gibi problemler ortaya çıkabilmektedir. Nepotizm, istihdam sağlanırken kişilerin bilgi, beceri ve yetenekleri göz önüne alınmadan sadece kan bağı ya da yakınlık yolu ile göreve getirilmesi ve ayrıcalıklar sağlanmasıdır. Bu bağlamda, işletmelerde nepotizmin önüne geçebilmek için de kurumsallaşma büyük bir önem taşımaktadır. Bu tez çalışmasının amacı, yeme-içme sektöründe aile işletmesi olarak faaliyet gösteren işletme çalışanlarının demografik özelliklerine göre nepotizme ilişkin tutum ve algılarını araştırmaktır. Araştırma kapsamında demografik sorular ve Abdalla, Maghrabi and Al-Dabbagh (1994) tarafından geliştirilen, 14 ifadelik Nepotizm Ölçeğinden oluşan bir anket formu oluşturularak katılımcılara elden ve elektronik posta yoluyla iletilmiştir. Anketlere 231 katılımcıdan dönüş olmuştur ve toplanan veriler SPSS 26.0 paket programında analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, terfi boyutu ile eğitim karakteristiği arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğunu (p 0,05) göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Aile işletmeleri, nepotizm, kurumsallaşma, örgüt, girişimci, sürdürülebilirlik.A family business is a type of business established by one or more of the family members for the purpose of continuity and profit of the business. While family businesses have advantages due to their prevalence and functions, they also have disadvantages for the same reasons. Strategies should be developed and plans should be made in line with these strategies in order to ensure sustainability with the aim of transferring family businesses from generation to generation and transferring them successfully. The most important strategy to ensure the sustainability of family businesses is institutionalization. Institutionalization means the establishment of a system in an organization. Institutionalization covers a process that starts with the separation of family relations from business relations and continues with the professionalism of the organization. With institutionalization, obligations such as the establishment of the family constitution, family assembly and board of directors emerge. Having a family constitution prevents conflicts within the family and plays an important role in the separation of work and family relationships, in addition to affecting the sustainability of the business. However, one of the biggest obstacles to sustainability is due to the inability of institutionalization to be done at the right time and in the right way, while another obstacle is observed as nepotism. In family businesses, problems such as intertwining of work and family relationships may arise as a result of family members being held primarily in senior positions. Nepotism is the appointment of people to duty only through blood ties or closeness and providing privileges without considering their knowledge, skills and abilities while providing employment. In this sense, institutionalization is of great importance in order to prevent nepotism in businesses. The aim of this thesis is to investigate the attitudes and perceptions of business employees operating as a family business in the food and beverage sector towards nepotism. Within the scope of the research, a questionnaire form consisting of demographic questions and the Nepotism Scale with 14 items, which is developed by Abdalla, Maghrabi and Al-Dabbagh (1994) was formed and sent to the participants by hand and via e-mail. 231 participants responded to the questionnaire forms and the collected data were analyzed in the SPSS 26.0 package program. The findings show that there is a statistically significant relationship between the promotion dimension and educational characteristics (p 0,05). Keywords: Family businesses, nepotism, institutionalization, organization, entrepreneur, sustainability
Social value of landscape architecture: Bursa Kültürpark social performance evaluation
Get PDF30.11.2024 tarihine kadar kullanımı yazar tarafından kısıtlanmıştır.Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı, Peyzaj Mimarlığı Bilim DalıKentsel yaşam kalitesinin en önemli bileşenlerinden biri olan açık yeşil alanlar değişen kent yapısında hızla azalmakta ya da kaybolmaktadır. Dünyada hızla ortaya çıkan kentleşme sorunu ve bunun beraberinde ekolojik, sosyal ve ekonomik kayıplar kentlerde açık yeşil alanların hayati önem kazanmasına sebep olmuştur. Bu azalmanın veya kaybolmanın etkilerini en aza indirgemek ve kentlerdeki açık yeşil alanları geri kazanmak hem yaşam mekânlarımızın hem de kentlinin geleceği için oldukça önem taşımaktadır. Açık-yeşil alanların bu koşullarda sahip olduğu ekonomik, ekolojik ve sosyal faydalarının bilimsel yöntemlerle ile ölçülerek kamuoyu ile paylaşılması gerekmektedir. Bu yöntemlerle ortaya konan faydalar, ölçülebilir değerlendirmelerle gelecekte kentlerdeki açık-yeşil alanlar için kullanılabilecektir. Kullanıcıların tasarlanmış mekânı değerlendirmesi ile ilgili çalışmaların kökeni 90'lı yıllarda yapılan kullanım sonrası değerlendirmesi (POS) çalışmalarına dayanmaktadır. Bununla birlikte açık yeşil alanların ekonomik, ekolojik ve sosyal değerinin benzer metodolojik yaklaşımlar çerçevesinde ölçülmesi ile ilgili sistematik çalışmalar 2010 yılından bu yana Amerikan Peyzaj Mimarlığı Vakfı (LAF) tarafından başlatılmıştır. LAF, benzer metodolojiler kullanarak değer ölçümlerini yaptığı örnek alan çalışması ile açık yeşil alan projelerinin uygulanmadan önceki ve sonraki durumlarını karşılaştırmıştır. Elde edilen sonuçlar, açık yeşil alanların peyzaj performans değerleri olarak sunulmuştur. Türkiye hızlı kentleşme süreci içinde olan bir ülke olarak, kentsel açık yeşil alanların niteliği konusunda çok sayıda problemlerle karşı karşıya kalmıştır. Açık yeşil alanların azalması ve kullanıcı beklentilerinin değişimi de bu problemlerden biridir. Açık yeşil alanların korunması ve geliştirilmesi için öncelikle bu alanların sosyal değerinin ortaya konulması ülkemiz kentleri için önem taşımaktadır. Bu nedenle, çalışma kapsamında Türkiye'nin nüfus bakımından dördüncü büyük kenti olan Bursa'da bulunan Bursa Kültürparkı'nın mevcut sosyal performans değerinin ölçülmesi hedeflenmiştir. Bu kapsamda literatürdeki örnek alan çalışmalarının sosyal performans değerlendirme yöntemleri incelenerek uygun veri elde etme yöntemleri seçilmiştir. Anket, kullanıcı ve alan gözlemi yöntemleri ile elde edilen veriler kullanılarak park kullanıcılarının sosyal performansı oluşturan bileşenler konusundaki memnuniyet düzeyi belirlenmiştir. Çalışmanın tekrarlanabilir bir yöntem önermesi ve Türkiye'nin diğer kentlerindeki açık yeşil alanların sosyal değerlerinin ortaya konulmasına katkı sunması ve bu çerçevede tasarımcılara yol gösterici olması amaçlanmıştır.Open green areas, which are one of the most important components of urban life quality, are rapidly decreasing or disappearing in the changing urban structure. The rapidly emerging problem of urbanization in the world, as well as ecological, social and economic losses, has caused open green areas to gain vital importance in cities. Minimizing the effects of this reduction or disappearance and restoring the open green spaces in the cities are very important for the future of both our living spaces and the city. The economic, ecological and social benefits of open-green areas in these conditions should be measured and shared with the public by scientific methods. The benefits demonstrated by these methods can be used for open-green areas in cities in the future with measurable assessments. The origin of the studies related to the evaluation of the designed space of the users is based on the post-use evaluation (POS) studies conducted in the 90' years. However, systematic studies on the measurement of the economic, ecological and social value of open green spaces within the framework of similar methodological approaches have been initiated by the American Landscape Architecture Foundation (LAF) since 2010. LAF compared the case studies of light green space projects before and after their sample field study using similar methodologies made value measurements. The results obtained are presented as landscape performance values of light green areas. As a country in the process of rapid urbanization, Turkey has faced numerous problems regarding the nature of urban open green areas. The reduction of light green spaces and the change in user expectations is also one of these problems. For the protection and development of open green areas, firstly, the social value of these areas is important for the cities of our country. For this reason, within the scope of the study, it was aimed to measure the current social performance value of Bursa Kulturpark, which is the fourth largest city in terms of population of Turkey. In this context, social performance evaluation methods of sample field studies in the literature were examined and appropriate data acquisition methods were selected. Using data obtained by survey, user and field observation methods, the satisfaction level of park users on the components that constitute social performance has been determined. The study is intended to propose a repeatable method and contribute to the social values of open green areas in other cities of Turkey and to guide designers in this context
Cost Estimation with Statistical Optimization in Production Facilities
Get PDFLisansüstü Eğitim Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği Ana Bilim DalıÜretim tesislerinde genellikle maliyet ve satış miktarları yönetim ve sürdürülebilirlik açısından önemli iki konudur. Üretim tesisleri, üretim maliyetini minimize ve ürün satış miktarını maksimize etmeyi hedeflemektedirler. Bu tezde bir üretim tesisinde üretilen bir ürünün maliyetinin minimize ve üretilen ürün miktarının maksimize olmasını sağlayan istatistiksel optimizasyon modeli geliştirilerek karar değişkenlerine ve amaç fonksiyonlarına ait optimum değerlerin hesaplanması amaçlamıştır. Ürün maliyeti ve üretim miktarı üzerinde etkili olan yedi bağımsız değişken (x_1,x_2,x_3,x_4,x_5,x_6,x_7) karar değişkenleri olarak tanımlanmıştır. Bağımsız karar değişkenlerinden üç tanesi kategorik veri türleri ve geri kalan karar değişkenler nümerik veri türleri olarak ifade edilmiştir. Bu tezin metodoloji kısmı tanımlayıcı istatistik, regresyon analizi ve istatistiksel optimizasyon yöntemleri olmak üzere üç adımda oluşturulmuştur. Tanımlayıcı istatistik ile bağımlı ve bağımsız değişkenlere ait verilerin ortalama, standart sapma, varyans, basıklık, çarpıklık gibi istatistiksel veriler elde edilmiştir. Yöntemin ikinci adımında, regresyon analizi yapılarak bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkenler üzerindeki etkileri incelenmiştir. Tez için geliştirilen yöntemin son adımında regresyon analizi ile elde edilen regresyon denklemleri bağımsız değişkenlerin sahip olduğu limitler doğrultusunda amaç fonksiyonu olarak değerlendirilerek oluşturulan matematiksel model çözümlenmiştir. Optimizasyon modelinde elde edilen optimum değerlerin geçerliliklerini doğrulamak adına modele ait arzu edilebilirlik derecesi hesaplanmıştır. Bu tezde tercih edilen ürün için y_1 (minimum üretim maliyeti) bağımlı değişken üzerinde sadece x_4 bağımsız değişkenin etkisi olmadığı tespit edilmiştir. y_2 (maksimum üretim miktarı) bağımlı değişken üzerinde ise tüm bağımsız değişkenlerin istatistiksel olarak etkili olduğu analiz edilmiştir. y_1'in arzu edilebilirlik derecesi 0,96004 ve y_2'nin arzu edilebilirlik derecesi 0,87392 olarak hesaplanmıştır. y_1 ve y_2 hedeflerini birleştiren kompozit arzu edilebilirlik derecesi 0,91600 olarak elde edilmiştir. Optimum değerler %95 tahmin (PI) ve güven (CI) aralıkları dikkate alınarak y_1 için 1568, 6TL, y_2 için 1713 adet olarak hesaplanmıştır. Karar değişkenleri olan x_1,x_2,x_3,x_4,x_5,x_6,x_7 için optimum değerleri %95 tahmin ve güven aralıkları kapsamında sırasıyla J2, F3, H2, 63, 8, 1 ve 0 hesaplanmıştır. Sonuç olarak, bu tez ile geliştirilen istatistiksel optimizasyon modeli ile bir ürüne etki eden faktörlerin limitleri kapsamında optimum değerlerin elde edilmesini sağlayan önemli bir yöntem ileri sürülmüştür.Cost and sales amounts are generally two important issues in terms of management and sustainability in production facilities. Production facilities aim to minimize production costs and maximize product sales volume. This thesis aimed to calculate the optimum values of decision variables and objective functions by developing a statistical optimization model that minimizes the cost of a product produced in a production facility and maximizes the product production amount. Seven independent variables (x_1,x_2,x_3,x_4,x_5,x_6,x_7) that has an impact on product cost and production quantity are defined as decision variables. Three of the independent decision variables are expressed as categorical data types and the remaining decision variables are expressed as numerical data types. The methodology part of this thesis was created in three steps: descriptive statistics, regression analysis, and statistical optimization methods. The statistical data such as mean, standard deviation, variance, kurtosis, and skewness of the data of dependent and independent variables were obtained with descriptive statistics. In the second step of the method, the effects of independent variables on dependent variables were examined by performing regression analysis. In the last step of the method developed for the thesis, the regression equations obtained by regression analysis were evaluated as objective functions in line with the limits of the independent variables, and the mathematical model created was analyzed. The desirability degree of the model was calculated to verify the validity of the optimum values obtained in the optimization model. For this thesis, it has been determined that only the independent variable x_4 has no effect on the dependent variable y_1 (minimum production cost) for the preferred product. It was analyzed that all independent variables were statistically effective on the dependent variable y_2 (maximum production amount). The desirability degree of y_1 was calculated as 0.96004 and the desirability degree of y_2 was calculated as 0.87392. The composite desirability degree combining y_1 and y_2 targets was obtained as 0.91600. Optimum values were calculated as 1568. 6 TL for y_1 and 1713 units for y_2, taking into account the 95% prediction (PI) and confidence (CI) intervals. The optimum values for the decision variables x_1,x_2,x_3,x_4,x_5,x_6,x_7 were calculated as J2, F3, H2, 63, 8, 1 and 0, respectively, within the scope of 95% PI and CI. As a result, with the statistical optimization model developed in this thesis, an important method has been put forward to obtain optimum values within the limits of the factors affecting a product
Generation of python programming language code from Turkish natural language texts
Get PDFLisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Bilgisayar Mühendisliği Bilim DalıDil insanların birbirleriyle iletişim kurmak, duygu ve düşüncelerini karşısında bulunan kişiye aktarmak amacıyla kullandıkları iletişim aracıdır. İnsan yaşamının vazgeçilemez bir parçasıdır. Bilgisayar dünyası açısından bakıldığında ise diller insanların günlük yaşamda kullandıkları İngilizce, Arapça, Türkçe gibi doğal diller ve belli kurallar çerçevesinde geliştirilen, bilgisayarların anlayıp makine koduna çevirebildiği ifadeler olan programlama dilleri olarak 2'ye ayrılabilir. Günümüzde çok sayıda programlama dili kullanılmaktadır. Bu dillerinin her birinin kendine özgü yazım kuralları olması dil öğrenimini ve diller arası geçişi zorlaştırmaktadır. Özellikle programlama dilini öğrenmeye yeni başlayan kişilerin bu kurallara alışması zaman almaktadır. Programlama dillerinin sentaksının İngilizce olması da farklı dillerden gelen kişilerin bu adaptasyon sürecini daha zor hale getirmektedir. Bu gibi problemler araştırmacıları doğal dilde programlama yapma fikrine sevk etmiştir. Günlük yaşamda birçok işlemde doğal dil işleme kullanan uygulamalara rastlanmaktadır. Bu uygulamalara örnek verilmek istenirse Bankalardaki sesli yanıt sistemleri, akıllı uygulamalarda karşılaştığımız sohbet robotları, diller arası çeviri programları, yazım denetim programları, metin özetleme sistemleri, dil bilgisi kontrol sistemleri, mesajlaşmalarımızda kullandığımız sonraki kelimenin tahmin edilmesi çalışmaları gibi örnekler verilebilir. Teknolojik cihazlar hayatımızın vazgeçilmez öğelerinden biri konumundadır. Günlük hayatımız da bu denli teknolojinin kullanılması programlama ile profesyonel olarak ilgilenmeyen, eğitim hayatında programlama dersi görmemiş kişilerin de yazılım teknolojilerine ilgi duymasına yol açmaktadır. Diğer bir taraftan da doğal dil işleme çalışmalarının bu kadar ilerlemesiyle birçok araştırmacı doğal dil ifadelerinden programlama dili ifadeleri oluşturma üzerine çalışmıştır. Bu tez çalışmasında Türkçe konuşma dilinde yazılmış doğal dil metinleri kullanılarak, kullanıcının isteklerini karşılayan Python programlama dili kodunun üretimini sağlayan bir sistem tasarımı oluşturulmaktır. Kullanıcıların sorabileceği olası sorulardan oluşan veri setleri çeşitli doğal dil işleme teknikleriyle bir dizi işlemden geçirilmiştir. Ön işleme aşamaları tamamlanan bu veriler Transformer Mimarisi kullanılarak eğitilmiştir. Bu eğitim verisinden elde edilen sonuçlar kullanılarak kullanıcıların girdiği doğal dildeki metinlerini anlamak ve sonuç üretebilmek için bir yapı kurulmuştur. Bu tez çalışmasının amacı Türkçe doğal dilinde yazılmış cümleleri analiz edip, isteklere karşılık gelen Python programlama dili kodu üretimi sağlayan bir yapı tasarlayarak Türkçe dilinde programlar yazabilme imkânı sunmaktır. Literatürde daha önce yapılan çalışmalar incelendiğinde Türkçe dili kullanılarak programlama dili kodu üretilmesi konusunda sınırlı sayıda çalışmaya rastlanmakta, çoğu çalışmanın İngilizce için yapıldığı görülmektedir. Bu nedenle bu alanda yapılacak Türkçe çalışmalar önem arz etmektedir. Yapılan bu çalışmayla hem otomatik programlama dili kodu üretilmesi konusunda Türkçe doğal dil işleme alanında literatürde bulunan bu eksikliğin doldurulmasına katkı sağlanacak hem de Python gibi çok kullanılan bir dil tercih edilerek bu dili öğrenme konusunda problem yaşayan kişiler için kolaylık sağlanacaktır.Language is a communication tool that people use to communicate with each other and to convey their feelings and thoughts to the other person. It is an indispensable part of human life. From the point of view of the computer world, languages can be divided into natural languages such as English, Arabic, Turkish, which people use in daily life, and programming languages, which are expressions developed within the framework of certain rules, which computers can understand and translate into machine code. There are many programming languages in use today. The fact that each of these languages has its own writing rules makes language learning and transition between languages difficult. It takes time to get used to these rules, especially for people who are new to learning a programming language. The fact that the syntax of programming languages is English also makes this adaptation process more difficult for people from different languages. Such problems have led researchers to the idea of natural language programming. There are applications that use natural language processing in many processes in daily life. Examples of these applications are voice response systems in banks, chat robots that we encounter in smart applications, interlingual translation programs, spell checking programs, text summarization systems, grammar control systems, prediction of the next word we use in our messaging. Technological devices are one of the indispensable elements of our lives. The use of so much technology in our daily lives causes people who are not professionally interested in programming and who have not taken a programming course in their education life to be interested in software technologies. On the other hand, with the advancement of natural language processing, many researchers have worked on creating programming language expressions from natural language expressions. The aim of this thesis is to design a system that uses natural language texts written in Turkish spoken language to generate Python programming language code that meets the user's requests. Data sets consisting of possible questions that users may ask were subjected to a series of operations using various natural language processing techniques. After the pre-processing stages were completed, these data were trained using the Transformer Architecture. Using the results obtained from this training data, a structure was built to understand the natural language texts entered by users and to produce results. The aim of this thesis is to analyze sentences written in Turkish natural language and to design a structure that generates Python programming language code that responds to the requests and provides the opportunity to write programs in Turkish language. When the previous studies in the literature are examined, it is seen that there is a limited number of studies on generating programming language code using the Turkish language, and most of the studies are conducted in English. For this reason, Turkish studies in this field are important. This study will contribute to filling this gap in the literature on automatic programming language code generation in the field of natural language processing in Turkish, and by choosing a widely used language such as Python, it will provide convenience for people who have problems in learning this language