Czasopisma UKSW (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)
Not a member yet
13171 research outputs found
Sort by
Kolor w komiksie – funkcje i perspektywy badań
No full textThe article examines color functions in comics, which should be regarded as a fundamental component of the medium’s sign system. From a perspective of media linguistics, the text proposes a typology of six color functions: affective, narrative, symbolic, diegetic, structural, and material. Each function operates at a different level of the work – from direct impact on readers’ emotions through the construction of plot and cultural meanings to material dimensions of publication. The article contributes to advanced research on color in comics, based on a review of theoretical approaches from recent decades. It proposes research tools for analyzing specific comic texts, emphasizing the necessity of a transdisciplinary approach.W artykule analizowane są funkcje koloru w komiksie, który należy traktować jako fundamentalny komponent systemu znakowego medium. Z perspektywy mediolingwistycznej autorka proponuje typologię sześciu funkcji koloru: afektywnej, narracyjnej, symbolicznej, diegetycznej, strukturalnej i substancjalnej. Każda funkcja operuje na innym poziomie utworu – od bezpośredniego oddziaływania na emocje czytelnika, poprzez konstruowanie fabuły i znaczeń kulturowych, aż do wymiarów materialnych wydania. Artykuł stanowi przyczynek do pogłębionych badań nad kolorem w komiksie, oparty na przeglądzie teoretycznych ujęć ostatnich dekad. Proponowane są w nim narzędzia badawcze do analiz konkretnych tekstów komiksowych i podkreślana jest konieczność transdyscyplinarnego podejścia
Multimodalność form filmowych skierowanych do dzieci na przykładzie wybranych treści na kanale Kamlotki
No full textEcological films aimed at children can be treated as a tool for media education of the youngest, aimed at modeling pro-environmental and, indirectly, health-promoting behaviors. The paper aims to analyze the ways of constructing a message addressed to a distinct target group, which is primarily intended to fulfill an educational and persuasive function. The main tool used in the article is a multimodal analysis of selected examples. This allows one to grasp the relationship between the modalities used in the selected films and the message of the films in question. The article is an interdisciplinary study, combining the perspectives of media studies, media linguistics, and film studies. The area under consideration – that is, films aimed at children – seems insufficiently explored in scholarly literature. In light of this, the article intends to fill a gap in existing scholarship.Film ekologiczny skierowany do dzieci może być potraktowany jako narzędzie służące edukacji medialnej najmłodszych, ukierunkowane na modelowanie zachowań proekologicznych a pośrednio – również zdrowotnych. Celem opracowania jest próba odpowiedzi na pytanie o sposoby konstruowania przekazu adresowanego do wyodrębnionej grupy docelowej, który prymarnie ma spełniać funkcję edukacyjną oraz perswazyjną. Głównym narzędziem wykorzystanym w artykule jest analiza multimodalna wybranych przykładów. Dzięki temu możliwe było uchwycenie relacji pomiędzy wykorzystanymi w wybranych filmach modusami a przesłaniem filmowego obrazu. Artykuł to interdyscyplinarne studium, w którym połączono spojrzenie medioznawcze, mediolingwistyczne oraz filmoznawcze. Badany obszar – film skierowany do dzieci – w tym ujęciu wydaje się niewystarczająco opracowany w literaturze naukowej. W tym aspekcie artykuł wypełnia wskazaną lukę badawczą
Obraz kobiety w filmach o PRL
No full textThe article presents images of women in selected feature films set in the Polish People’s Republic: Rewers (dir. Borys Lankosz, 2009), Wszystko co kocham (dir. Jacek Borcuch, 2009), Różyczka (dir. Jan Kidawa-Błoński, 2010), Sztuka kochania. Historia Michaliny Wisłockiej (dir. Maria Sadowska,
2017), Bo we mnie jest seks (dir. Katarzyna Klimkiewicz, 2021), Marzec ’68 (dir. Krzysztof Lang, 2022). The selected films
(purposefully chosen) represent various genres, and female characters play diverse narrative and plot roles in them. The aim of this article is to analyze the image of female characters, taking into account the following categories: physical characteristics, personality traits and attitude towards the world, relationships with men, and social roles. Referring to the literature on female characters in cinema and the assumptions of the media and textual image of the world, I propose my own profiles of women in films about the Polish People’s Republic: women as tools of repression, women as revolutionaries, and women caught up in conflicts between generations and ideologies. The article uses a triangulation of methods: content analysis and the cognitive definition method proposed by representatives of the so-called Lublin school of ethnolinguistics.Artykuł prezentuje obrazy kobiet w wybranych filmach fabularnych, których akcja osadzona jest w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej: Rewers (reż. Borys Lankosz, 2009), Wszystko co kocham (reż. Jacek Borcuch, 2009), Różyczka (reż. Jan Kidawa-Błoński, 2010), Sztuka kochania. Historia Michaliny
Wisłockiej (reż. Maria Sadowska, 2017), Bo we mnie jest seks
(reż. Katarzyna Klimkiewicz, 2021), Marzec ’68 (reż. Krzysztof Lang, 2022). Wybrane filmy (dobór celowy) reprezentują różne gatunki, a postacie kobiece pełnią w nich zróżnicowane role narracyjne i fabularne. Celem artykułu jest analiza obrazu kobiecych postaci z uwzględnieniem następujących kategorii: cechy fizyczne, cechy osobowości i postawa wobec świata, relacje z mężczyznami oraz role społeczne. Odwołując się do literatury przedmiotu o postaciach kobiecych w kinie oraz założeń medialnego i tekstowego obrazu świata, proponuję autorskie profile kobiet w filmach o PRL: kobieta jako narzędzie w aparacie represji, kobieta rewolucjonistka, kobieta uwikłana w konflikt pokoleń i ideologii. W artykule zastosowano triangulację metod: analizy zawartości oraz metody definicji kognitywnej zaproponowanej przez przedstawicieli tzw. lubelskiej szkoły etnolingwistycznej
"Anishinaabe" – jej dom. Krajobraz filmowy w perspektywie indygennego feminizmu
No full textThe subject of the article is the reconstruction of the most important assumptions of Indigenous feminism on the basis of Joyce Green’s concept, following Janice Monk, their application to the ground of classical reflection on the landscape in a gendered context, and, finally, an attempt to formulate research postulates on the possibility of studying the cinema of aboriginal women in this perspective on the example of the films by Canadian director Darlene Naponse. The starting point is the assumption that female and Indigenous experiences of the landscape have their own cultural specificity, and that the cinema created by female directors representing the First Nations is understood as much as a medium of representation as a form of cultural expression, as a manifestation of practices of engagement and activism in social space. The most important issues that this cinematic landscape accumulates are the ones of identity, colonialism, race, patriarchal structures, politics and ecology. The article aims to answer the following questions: (1) What kinds of women’s experiences are mediated by cinematic landscapes? (2) What is the role and power of Indigenous film landscapes in local and global circulation.Przedmiotem artykułu jest rekonstrukcja najważniejszych założeń feminizmu rdzennych ludów (Indigenous feminism) na gruncie koncepcji Joyce Green, w ślad za Janice Monk, ich aplikacja na grunt klasycznej refleksji nad krajobrazem w kontekście genderowym, a w końcu próba sformułowania postulatów badawczych w kwestii możliwości studiowania kina kobiet aborygeńskich w tej perspektywie na przykładzie filmów kanadyjskiej reżyserki Darlene Naponse.
Punktem wyjścia jest założenie, że kobiece i rdzenne doświadczenia krajobrazu mają swoją specyfikę kulturową, a kino tworzone przez reżyserki reprezentujące Pierwsze Narody (First Nations) rozumiane jest nie tylko jako medium reprezentacji, ale także jako forma ekspresji kulturowej, jako manifestacja praktyk zaangażowania i aktywizmu w przestrzeni społecznej. Najważniejsze kwestie, które ten kinowy krajobraz kumuluje, to tożsamość, kolonializm, rasa, struktury patriarchalnej, polityka i ekologia.
Artykuł ma na celu odpowiedź na następujące pytania: (1) Jakie rodzaje kobiecych doświadczeń są pośredniczone przez kinowe krajobrazy? (2) Jaka jest rola i siła rdzennych krajobrazów filmowych w obiegu lokalnym i globalnym
Pejzaż komponowany. Kilka uwag o "Barrym Lyndonie" Stanleya Kubricka
No full textEurope in the 17th and 18th centuries was beset by a passion for gardens and parks, which painters reproduced to fill their canvases with abandon. John Constable’s Wivenhoe Park (1816) is one of the finest examples of this artistic practice. This article argues that Kubrick was consciously recreating a similar perceptual context when filming the Lyndon estate, Castle Hackton (Castle Howard). In photographic terms, Kubrick began his work where Constable left off. Moreover, the painterly scheme of images relating to Wivenhoe Park became for him at the same time an incentive for further visual experimentation, which led him to the concept of an orchestrated cinematic landscape. Further, a discussion of three representative examples of such a landscape is introduced – each relating to a different aspect of the plot and based on the rules of 18th century classicism. The application of these rules, however, was by no means exclusive to Barry Lyndon, but also manifest in Kubrick’s other films.
W XVII i XVIII wieku Europę ogarnęła pasja ogrodów i parków. Malarze wypełniali nimi własne płótna. "Wivenhoe Park" (1816) Johna Constable’a jest jednym z najdoskonalszych przykładów tej praktyki artystycznej. W artykule wskazuje się na to, że Kubrick, filmując posiadłość Lyndonów, Castle Hackton (Castle Howard), świadomie odtwarzał podobną sytuację percepcyjną. W sensie fotograficznym zaczynał swą pracę tam, gdzie Constable ją zakończył. Ale malarski schemat obrazowania "Wivenhoe Park" stał się dlań zarazem zachętą do dalszych eksperymentów wizualnych, które doprowadziły go do koncepcji filmowego pejzażu komponowanego. Artykuł przynosi omówienie trzech reprezentatywnych przykładów takiego pejzażu. Każdy z nich odnosi się do innego aspektu fabuły i oparty jest na regułach osiemnastowiecznego klasycyzmu. Stosowanie tych reguł nie było jednak zastrzeżone dla Barry’ego Lyndona, widoczne jest też w innych filmach Kubricka
Czy ziemia nasza jest wspaniała, czy może jesteśmy ślepi na zło? Nowoczesność i Zagłada według Roya Anderssona
No full textThe article analyzes the representation of the Holocaust in Roy Andersson’s film World of Glory (1991). The film’s opening scene which shows gassing—one of the most shocking tableaux in the history of cinema—depicts the Shoah in an anachronistic setting of contemporary Sweden. The director does not reconstruct historical realities but, through symbolism and minimalism, conveys the essence of the Holocaust: the dehumanization of the victims, the indifference of the witnesses, and the bureaucratic order of death. In the following scenes, the Holocaust is inscribed into the banal everyday life of the protagonist, a civil servant, thus visualizing Zygmunt Bauman’s thesis about the connection between barbarism and modernity. Yet this apparent order breaks apart in the protagonist’s grotesque situations and gestures, revealing his fears and repressed sense of guilt. The article also addresses the problem of the unrepresentability of the Shoah. It raises the question of how far Andersson’s surrealist and symbolic cinematic form can convey the truth about this historical event. The second question concerns the risks inherent in artistic representations of the Holocaust: whether the director’s use of aesthetic devices might lead to the aestheticization of Nazism, to various forms of kitsch that distort the ethical message. The analysis demonstrated that the film offers neither catharsis nor aesthetic pleasure—it requires an interpretive effort from the viewer and instead provokes shock and disgust when it reveals the evil of modernity hidden beneath the surface of its beauty and order. The ethical dimension of the message remains intact, while the work restores the memory of the Holocaust and reminds contemporary Europeans of their shared responsibility for it.
Artykuł analizuje przedstawienie Zagłady w filmie Roya Anderssona Ziemia jest wspaniała (World of Glory, 1991). Otwierająca film scena gazowania – jeden z najbardziej wstrząsających obrazów w historii kina – ukazuje Shoah w anachronicznej scenerii współczesnej Szwecji. Reżyser nie rekonstruuje realiów historycznych, lecz poprzez symbolizm i minimalizm oddaje istotę Holokaustu: dehumanizację ofiar, obojętność świadków i biurokratyczny porządek śmierci. W kolejnych scenach Zagłada zostaje wpisana w banalną codzienność bohatera-urzędnika, co wizualizuje tezę Zygmunta Baumana o związku barbarzyństwa z nowoczesnością. Pozorny ład pęka jednak w kuriozalnych sytuacjach i gestach bohatera, ujawniając lęki i wyparte poczucie winy. W artykule podjęto także problem nieprzedstawialności Shoah. Postawione zostało pytanie, na ile surrealistyczna i symboliczna forma kina Anderssona może ukazać prawdę o tym historycznym zdarzeniu. Drugie pytanie dotyczyło ryzyka wpisanego w artystyczne przedstawienia Holokaustu: czy używane przez reżysera środki estetyczne mogą prowadzić do estetyzacji nazizmu, do różnych form kiczu, które zakłócają etyczny przekaz. Analiza wykazała, że film nie oferuje katharsis ani estetycznej przyjemności – wymaga od widza trudu interpretacji i raczej wywołuje szok oraz obrzydzenie, gdy odsłania zło nowoczesności ukryte pod powierzchnią jej piękna i porządku. Etyczny wymiar przekazu pozostaje nienaruszony, a dzieło przywraca pamięć o Zagładzie i przypomina o współodpowiedzialności za nią współczesnych Europejczyków
Częstość występowania nadwagi i otyłości w 380 powiatach w Polsce: analiza retrospektywna bazy danych Narodowego Funduszu Zdrowia
No full textExcess body weight is an emerging public health problem. This study assesses the prevalence of overweight and obesity in 380 counties in Poland using the official, population-based data. This study is a retrospective analysis of the dataset published on October 1, 2025 by the National Health Fund within the project called “Healthy Data.” Since March 2025, primary care providers (familydoctors) in Poland have been obligated to report patients’ height and weight during the first visit in a given year. The following BMI categories were defined: underweight (BMI < 18.5), normal weight (BMI 18.5–25.0), overweight (BMI 25–30.0), and obesity (BMI ≥ 30). Data on 13,402,601 adult individuals were included in the analysis. The overall prevalence of overweight was 37.7% and the prevalence of obesity was 26.8%. In total, 8,646,885 individuals (64.5% of the total population) had excess body weight. In 67.6% of all 380 counties in Poland, the prevalence of excess body weight (BMI ≥ 25) was between 65% and 70% of the county’s population. The highest prevalence of excess body weight (overweight or obesity) was in Łosicki County (72.4%), and the lowest in Poznań County (55.8%). The findings from this study revealed health disparities related to the prevalence of overweight and obesity in Poland, with the highest prevalence being in northeastern Poland and the lowest in large cities.Nadwaga stanowi coraz większy problem zdrowia publicznego. Niniejsze badanie ocenia częstość występowania nadwagi i otyłości w 380 powiatach w Polsce na podstawie oficjalnych danych dotyczących populacji. Badanie to jest retrospektywną analizą zbioru danych opublikowanego 1 października 2025 r. przez Narodowy Fundusz Zdrowia w ramach projektu „Zdrowe dane”. Od marca 2025 r. lekarze pierwszego kontaktu (lekarze rodzinni) w Polsce są zobowiązani do zgłaszania wzrostu i masy ciała pacjentów podczas pierwszej wizyty w danym roku. Zdefiniowano następujące kategorie BMI: niedowaga (BMI < 18,5), masa ciała w normie (BMI 18,5–25,0), nadwaga (BMI 25–30,0) i otyłość (BMI ≥ 30). W analizie uwzględniono dane dotyczące 13 402 601 osób dorosłych. Ogólna częstość występowania nadwagi wyniosła 37,7%, a częstość występowania otyłości 26,8%. W sumie 8 646 885 osób (64,5% całej populacji) miało nadwagę. W 67,6% wszystkich 380 powiatów w Polsce częstość występowania nadwagi (BMI ≥ 25) wynosiła od 65% do 70% populacji powiatu
Geoculture – a Cultural Perspective on Geopolitics
No full textThe article presents a theoretical discussion on the relations between geopolitics and culture, especially with respect to the concepts of Feliks Koneczny and Samuel P. Huntington. It is therefore devoted to the idea of “clash of civilisations”, which is both a cultural and geostrategic phenomenon. The clash of civilisations concept has also a religious or ideological references, at least in relation to many geopolitical divisions. The research aim of the article is to transfer the theories of Huntington and Koneczny to the analysis of geocultural divisions in contemporary Europe. According to Huntington, the European Union is quite uniform, i.e. it represents Western culture. Nevertheless, the article presents cultural trends, which determine internal political cracks in the EU. There are even more geocultural divisions throughout the continent
Sobór Nicejski (325) w perspektywie międzyreligijnej i ekumenicznej
No full textThe Council of Nicaea, held in 325, played a crucial role in defining the fundamental doctrines of the Christian Church and is essential for contemporary theological reflection. Understanding its history and initial reception is essential to assess its relevance in today’s scenario, especially in the context of the ecumenical movement. In 2025, the 1700th anniversary of the Council of Nicaea fits into a significant historical context, which includes other milestones such as the Jubilee of Hope and the 60th anniversary of the Second Vatican Council. These anniversaries, together with ecumenical commemorations, reinforce the importance of the Council of Nicaea in the history of the Church. The event not only formed the doctrinal basis, but was also central to the contemporary ecumenical movement, which seeks to overcome historical divisions between Christian denominations. Reflection on the Council of Nicaea, particularly the Nicene-Constantinopolitan Symbol, is seen as an opportunity to promote Christian unity by overcoming the prejudices and polarisations that persist.Sobór Nicejski, który odbył się w 325 roku, odegrał kluczową rolę w zdefiniowaniu podstawowych doktryn Kościoła chrześcijańskiego i ma zasadnicze znaczenie dla współczesnej refleksji teologicznej. Zrozumienie jego historii i początkowej recepcji jest niezbędne do oceny jego znaczenia w dzisiejszym scenariuszu działań ruchu ekumenicznego. Obchodzona w 2025 r. 1700. rocznica Soboru Nicejskiego wpisuje się w znaczący kontekst historyczny, który obejmuje inne kamienie milowe, takie jak Jubileusz Nadziei i 60. rocznica zakończenia Soboru Watykańskiego II. Rocznice te, wraz z obchodami ekumenicznymi, wzmacniają znaczenie Soboru Nicejskiego w historii Kościoła. Wydarzenie to nie tylko stworzyło podstawy doktrynalne, ale miało również kluczowe znaczenie dla współczesnego ruchu ekumenicznego, który dąży do przezwyciężenia historycznych podziałów między wyznaniami chrześcijańskimi. Refleksja nad Soborem Nicejskim, w szczególności nad Symbolem nicejsko-konstantynopolitańskim, jest postrzegana jako okazja do promowania jedności chrześcijan poprzez przezwyciężanie uprzedzeń i polaryzacji, które wciąż istnieją
Jeszcze o Ucieczce Mickiewicza. (Nie)prostoduszne pytanie o „worek do roboty”
No full textThe article concerns Adam Mickiewicz\u27s ballad entitled "Ucieczka" (Escape). The introduction provides information about the origins and first edition of the work in the volume The Poetry by Adam Mickiewicz. Five volumes in one with the author\u27s portrait. New enlarged and reworked edition (the first volume of the „New Polish Parnas" series), Warsaw-Poznań 1832. The edition includes a reprint of five volumes historical novels, sonnets and, at the end of the Appendix, first edition of the ballad The Escape. The article refers to the existing literature on the ballad and focuses primarily on an overlooked detail from the dialogue between the ghostly lover and the Maiden in line 83: "Is this a work bag?" It interprets the detail in light of the Maiden\u27s response (line 84: "No, this is a Golden altar") and tegumentology (the study of binding) as a satchel-like binding for a prayer book.
Artykuł dotyczy ballady Adama Mickiewicza pt. Ucieczka. We wstępie przypomina informacje na temat genezy i pierwodruku utworu w tomie The Poetry by Adam Mickiewicz. Five volumes in one with the author\u27s portrait. New enlarged and reworked edition (the first volume of the „New Polish Parnas" series), Warsaw-Poznań 1832. The edition includes a reprint of five volumes historical novels, sonnets and, at the end of the Appendix, first edition of the ballad The Escape. Artykuł odnosi się do dotychczasowej literatury przedmiotu na temat ballady i koncentruje się przede wszystkim na pomijanym detalu z dialogu upiornego kochanka z Panną z wersu nr 83: „Czy to worek do roboty?”. Interpretuje detal w świetle odpowiedzi Panny (wers 84: „Nie, to jest Ołtarzyk złoty”) oraz tegumentologii (oprawoznawstwa) jako sakwową oprawę książki do nabożeństwa