E-Journals Portal of Association for Science
Not a member yet
4096 research outputs found
Sort by
Phenylketonuria Associated Early Onset Parkinsonism: A Case of Rapid Progression Following Dietary Nonadherence
No full textIntroduction: Early-onset Parkinsonism is a rare complication of phenylketonuria (PKU), a metabolic disorder marked by elevated phenylalanine and reduced tyrosine levels. This biochemical imbalance leads to dopamine deficiency in the basal ganglia, contributing t
Evaluating the Therapeutic Potential of Cannabis in Parkinson\u27s Disease Management
No full textParkinson\u27s disease (PD) is a progressive neurodegenerative disorder characterized by motor symptoms such as tremors, rigidity, and bradykinesia, as well as non-motor symptoms including sleep disturbances and mood disorders. Traditional treatments primarily focus on dopaminergic therapies, which may not adequately address all symptom domains. Recent interest has emerged regarding the use of cannabis and its derivatives as potential adjunctive therapies for PD symptom management.
Nanotechnology Based Drug Delivery and Marine Diet Derived Compounds in Alpha-Synuclein-Linked Parkinson’s Disease
No full textIntroduction
Parkinson’s disease is a neurodegenerative disease characterized by reduced dopamine release due to neuronal apoptosis and alpha-synuclein aggregation due to mutation, misfolded proteins and oxidative stress. The current therapeutic approach involves deep brain stimulation and usage of dopamine replacement drugs. The major challenges faced by the current treatment modalities include the reduced permeability of BBB and reduced bioavailability. Emerging Nanotechnology based drug delivery system offers novel strategies for drug delivery, decreased alpha-synuclein aggregation and increased drug absorption. This complemented with a diet rich in marine products, is found to manage depression symptoms in PD patients. Here, we provide a concise overview of these emerging modalities, summarizing their pre-clinical and clinical progress, delivery and safety challenges.
Methods
A literature review of papers from 2019 to 2025 with a targeted approach towards keywords such as ‘Nanotechnology’, ‘innovations in Parkinson’s’, ‘alpha-synuclein’ through platforms such as pubmed, google scholar, science direct, frontiers to investigate the effect of nanotechnology in Parkinson disease patients
Results
Emerging nanocarriers such as metal nanoparticles, graphene quantum dots and cerium oxide NPs proposed the possibility to break down α-synuclein fibrils, decrease mitochondrial damage, and restore synaptic function in PD models with low toxicity. Lipid-based formulations such as SLNs and APP-targeted liposomes enabled controlled, sustained release of dopamine, improving motor outcomes. Intranasal delivery of nanoemulsified anti-inflammatory agents like ibuprofen showed improved CNS bioavailability and neuroprotection in MPTP mouse models. Novel brain-penetrating nanoparticles combined with MR-guided focused ultrasound achieved long-lasting GDNF expression, leading to neuron preservation and motor symptom reversal. Nanomaterial-based sensor arrays achieved up to 84% precision in distinguishing PD patients from controls via breath analysis. Out of 29 patients who received marine metabolite diet in a 12-week trial, all of them were relieved from depressive symptoms in PD.
Conclusion
Nanotechnology presents an innovative, targeted management of Parkinson\u27s disease (PD) with enhanced drug delivery, reduced oxidative stress, and potentially different disease modification. Preclinical studies hold hope with antioxidant nanoparticles stopping alpha-synuclein fibril development. Such advancements prioritizing nanomedicine\u27s therapeutic applications and regenerative options are facing challenges with regard to long-term safety, bioavailability, and mass commercial manufacture. Progressing pathways target nano-bio interaction optimization and augmentation of therapy by lifestyle measures paving the way for personalized disease-modifying PD treatment
A New Direction in Parkinson’s Treatment: Slowing Disease Progression by Targeting Alpha-synuclein
No full textIntroduction: Parkinson\u27s disease is one of the most prevalent neurological disorders. Currently, dopamine replacement therapy is used to treat the disease\u27s motor impairments. Moreover, levodopa does not slow the progression of the disorder, and its side effects are certain. Drugs designed to slow the condition\u27s progression are therefore required, and when taken in conjunction with existing therapeutic approaches, these medications may offer advantages not achievable with single-drug treatments. This systematic review outlines a therapeutic approach that targets alpha-synuclein, a protein whose aggregation causes Lewy bodies and the degeneration of these dopaminergic neurons. This is accomplished by looking at previously published articles that have been compiled from various databases. Future research aims to slow the condition\u27s progression by concentrating on the mechanism or cause—such as genes or Lewy bodies—that leads to neuronal degeneration. Methods: This quantitative data was gathered through secondary research on multiple articles that primarily addressed this article. We gathered the articles from databases like PubMed, MedLine, and PubMed Central. Keywords such as "Parkinson disorder," "treatment for Parkinson disorder," "medications for Parkinson disorder," and "medications for alpha-synuclein" were used to locate and gather the required articles. Following keyword research, 7011 PubMeD papers were ultimately found. These articles were filtered using the following criteria: they had to be written entirely in English, be based on case reports and clinical trials, only use human and animal models, and have been published within the last five years. Ideally, simple reviews and systematic reviews were excluded from the list. After this analysis, only 17 articles were chosen for additional research. Results: The 17 selected research papers were analyzed once more, and those that included therapy exclusively for alpha-synuclein— excluding all other targets—as well as those that exclusively addressed Parkinson\u27s disease and those that were solely therapeutic in nature rather than diagnostic were given priority. Therapeutic options for this disorder that were undergoing clinical development were included in the five research papers that made the short list. Treatment with ambroxol—upregulation of GCase expression, which may directly contribute to the elimination of alpha-synuclein proteins. A tiny molecule known as Syn-Ribo TAC binds to the SNCA mRNA and breaks it down. Cinpanemab, a monoclonal antibody that preferentially binds to aggregated forms of extracellular alpha-synuclein, and prasinezumab are used in antibody therapy. Monomeric alpha-synuclein is modestly and gradually compacted by cyclized nordihydroguaiaretic acid, which stops it from clumping together to form amyloid-like fibrils. Conclusion: The main goals of the therapeutic strategies discussed here are to reduce alpha-synuclein levels, stop it from aggregating and becoming toxic, and treat aggregated alpha-synuclein with antibodies. Since the antibody treatment medications have failed in their clinical trials and are still undergoing clinical trials, more research is required to pinpoint this alpha-synuclein using more effective methods. Future studies should concentrate on genetic mutations in the genes linked to Parkinson\u27s disease and the development of gene-targeted therapies, which may slow the disease\u27s progression and provide better effects
ნიადაგის ჰიდრომელიორაციული პრობლემები კლიმატის გლობალური ცვლილების ფონზე
No full textWater is one of the most important and highly mobile components of soil. The processes of weathering, humification and mineralization of organic waste are carried out with the participation of water. Water is present in the soil in several forms of soil moisture, which is the basis for the life of microorganisms and higher plants. Normal development of plants and soil microorganisms is impossible without sufficient moisture. To produce 1 gram of dry matter, a plant uses from 200 to 1000 grams of water.
The dynamics of moisture in the soil depends on the soil type and the soil formation
process. Alluvial soils have always been distinguished by their exceptional moisture content, which has led to the cultivation of many types of agricultural crops on this soil.
Global climate change has raised some questions about soil moisture dynamics, as a result of the irrational amount and uneven distribution of moisture, we have experienced a significant moisture deficit in some soils, and an excess in others.
The goal of the scientific research is to determine the amount of moisture in alluvial soil.
The amount of moisture in the soil was used to determine its moisture reserves and forms.
As a result, the actual moisture content, as well as the maximum molecular and maximum hygroscopic water content, was determined in the soil.
As a result of determining the above-mentioned forms and reserves of moisture, it was determined how much moisture is needed to fully provide alluvial soil with moisture. The moisture requirements of annual (wheat, corn) and perennial (adult and seedling grapevine) crops on alluvial soil were studied, the wilting moisture of these crops was determined, and finally the amount of moisture required for irrigation was determined.
Before determining the soil water standards, the alluvial soil profile was described according to different locations, and the physicochemical data of the mentioned soils were studied.
The scientific paper discusses irrigation water norms and irrigation implementation dates for grain and grape crops. This data has changed in light of global climate change.წყალი ნიადაგის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი და საკმაოდ მობილური შემადგენელი ნაწილია. წყლის მონაწილეობით ხორციელდება გამოფიტვის, ორგანული ნარჩენების ჰუმიფიკაციის და მინერალიზაციის პროცესები. წყალი ნიადაგში წარმოდგენილია ნიადაგური ტენის რამდენიმე სახით, რომელიც წარმოადენს მიკროორგანიზმების და უმაღლესი მცენარეების სიცოცხლის საფუძველს. მცენარეების და ნიადაგური მიკროორგანიზმების ნორმალური განვითარება შეუძლებელია ტენის საკმარის რაოდენობის გარეშე. 1 გრამი მშრალი ნივთიერების შესაქმნელად მცენარე ხარჯავს 200-დან 1000-გრამამდე წყალს.
ნიადაგში ტენის დინამიკა დამოკიდებულია ნიადაგურ ტიპსა და ნიადაგთწარმოქმნის პროცესზე. ალუვიური ნიადაგეები ყოველთვის გამოირჩეოდა ტენის განსაკუთრებული შემცველობით, რაც განაპირობებდა ამ ნიადაგზე მრავალი სახის სასოფლო-სამეურნეო კულტურის მოყვანას.
კლიმატის გლობალურმა ცვლილებამ გარკვეული კითხვის ნიშნები გააჩინა ნიადაგის ტენის დინამიკის მიმართ, ტენის არარაციონალური რაოდენობის და არათანაბარი გადანაწილების შედეგად მივიღეთ ზოგიერთ ნიადაგში ტენის მნიშვნელოვანი დეფიციტი, ხოლო ზოგიერთში კი- სიჭარბე.
სამეცნიერო კვლევის მიზანია ალუვიურ ნიადაგზე ტენის რაოდენობის განისაზღვრა. ტენის რაოდენობის მიხედვით კი განისაზღვრა ნიადაგში ტენის მარაგი და
ფორმები. ამის შედეგად კი დადგინდა ნიდაგში როგორც ფაქტიური ტენის რაოდენობა, ასევე მაქსიმალურ მოლეკულური და მაქსიმალურ ჰიგროსკოპიული წყლის რაოდენობა.
ტენის აღნიშნული ფორმების და მარაგის განსაზღვრის შედეგად განისაზღვრა თუ რა რაოდენობის ტენია საჭირო ალუვიური ნიადაგის ტენით სრული უზრუნველყოფისათვის. ალუვიურ ნიადაგზე შესწავლილ იქნა ერთწლიანი (ხორბალი, სიმინდი) და მრავალწლიანი (ვაზი ზრდასრული და ნერგი) კულტურების მოთხოვნილება ტენზე, განისაზღვრა ამ კულტურების ჭკნობის ტენი და ბოლოს საირიგაციოდ საჭირო ტენის რაოდენობა.
ნიადაგის წყლის ნორმების განსაზღვრამდე აღწერილ იქნა ალუვიური ნიადაგის ჭრილი განსხვავებული მდებარების მიხედვით, შესწავლილ იქნა აღნიშნული ნიადაგების ფიზიკო-ქიმიური მონაცემები. სამეცნიერო ნაშრომში განხილულია საირიგაციო წყლის ნორმები და ირიგაციის განხორციელების ვადები მარცვლეულ და ვაზის კულტურისათვის. ეს მონაცემი შეიცვალა კლიმატის გლობალური ცვლილების ფონზე
რელიგია და კულტურა, როგორც ეთნიკური უმცირესობების მანიპულაციის საშუალება საქართველოში
No full textThe article examines religion and culture as a complex tool of political manipulation in the process of fueling ethnic conflict in Georgia. Located at the crossroads of Europe and Asia, Georgia is distinguished by its rich and diverse cultural heritage, where Orthodox Christianity is deeply intertwined with national identity, although the existing situation often creates ethnic tension, which was especially evident in the conflicts in Abkhazia and South Ossetia. The article argues for the important role of political and socio-economic factors in conflicts. A deeper understanding of them requires the study of the often-overlooked religious and cultural dimensions. This article examines the cultural and religious markers that gain powerful symbols of ethnicity and difference and are often used by political actors to fuel conflict. The article also explores the complex relationship between the Georgian Orthodox Church and Georgian nationalism, which influences the process of unity or division of society. სტატიაში განხილულია რელიგიისა და კულტურის, როგორც პოლიტიკური მანიპულაციის კომპლექსური საშუალება საქართველოში ეთნიკური კონფლიქტის გაღვივების პროცესში. ევროპისა და აზიის გზაჯვარედინზე მდებარე საქართველო გამოირჩევა მდიდარი და მრავალფეროვანი კულტურული მემკვიდრეობით, სადაც მართლმადიდებლური ქრისტიანობა ღრმად არის გადაჯაჭვული ეროვნულ იდენტობასთან, თუმცა არსებული მოცემულობა ხშირად ქმნის ეთნიკურ დაძაბულობას, რაც განსაკუთრებით გამოვლინდა აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის კონფლიქტებში. სტატია ამტკიცებს პოლიტიკური და სოციალურ-ეკონომიკური ფაქტორების მნიშვნელოვან როლს კონფლიქტებში. მათი უფრო ღრმა გაგება მოითხოვს ხშირად შეუმჩნეველი რელიგიური და კულტურული განზომილებების შესწავლას. ნაშრომში გაანალიზებულია, თუ როგორ ხდება კულტურული და რელიგიური ნიშნები ეთნიკური კუთვნილებისა და განსხვავებულობის ძლიერი სიმბოლოები, რომლებიც ხშირად არიან გამოყენებული პოლიტიკური აქტორების მიერ კონფლიქტის ინიცირებისათვის. სტატია, ასევე, იკვლევს საქართველოს მართლმადიდებლურ ეკლესიასა და ქართულ ნაციონალიზმს შორის არსებულ რთულ ურთიერთობას, რომელიც ზეგავლენას ახდენს საზოგადოების ერთიანობის ან დაყოფის პროცესზე
მსხვილი ნაწლავის გართულებული დივერტიკულური დაავადების დიაგნოსტიკური კრიტერიუმები, კონტრასტით გაძლიერებული კომპიტერული ტომოგრაფიის გამოყენებით
No full textDespite extensive research and publications on diverticular disease of the colon (DDC), the diagnostic algorithm and treatment strategy remain subjects of ongoing debate. The incidence of DDC is steadily increasing. The age distribution of patients diagnosed with complicated and uncomplicated DDC is as follows: under 30 years – less than 1%, under 40 years – 5%, under 60 years – 30%, and over 80 years – 50-60%. Approximately 10-25% of patients develop diverticulitis, and 15% of them experience a more severe complication – perforation with peritonitis. Our study aimed to develop diagnostic criteria for complications of diverticular disease of the colon (DDC) using contrast-enhanced computed tomography (CT) for determining treatment tactics. Methodically we analyzed 128 CT scans with intravenous contrast performed on patients with various manifestations of DDC complications, who were treated at the proctology department of the Minsk Regional Clinical Hospital between January 2020 and December 2023. Bowel preparation was carried out using a special diet and laxatives containing polyethylene glycol. A risk assessment scale was developed and four risk groups were formed, to which patients were assigned depending on the number of points: 0 points - no risk, 1-3 points - low risk, 4-5 points - moderate risk, 6 or more points – high risk. According to the results of our study, we determined the extent of diverticula distribution along the segments of the colon: isolated sigmoid - 71 (55.5%), left colon - 38 (29.7%), right colon - 1 (0.8%), total involvement - 18 (14%). Establish the localization of diverticula in relation to the mesentery was established: mesenteric border – 67 (52.3%), anti-mesenteric (free) border - 23 (18%), mixed localization (mesenteric and anti-mesenteric) - 38 (29.7%). The analysis of the obtained results allowed us to determine the treatment tactics for each patient depending on the nature of the existing complications of diverticular disease of the colon. Using a diagnostic map during computed tomography with bolus contrast is key for developing diagnostic criteria for complications of diverticular colon disease. Diagnostic maps are essential for accurate diagnosis and preoperative treatment planning.მიუხედავად მსხვილი ნაწლავის დივერტიკულოზის (მნდ) ფართომასშტაბიანი კვლევისა და გამოქვეყნებული მასალებისა, დიაგნოსტიკური ალგორითმი და მკურნალობის სტრატეგია კვლავ დისკუსიის საგანია. მნდ-ის შემთხვევების რაოდენობა მუდმივად მზარდია. გართულებული და ჩვეულებრივი დივერტიკულოზის დიაგნოზით პაციენტების ასაკობრივი განაწილება შემდეგია: 30 წლამდე - 1%-ზე ნაკლები, 40 წლამდე - 5%, 60 წლამდე - 30% და 80 წელზე მეტი - 50-60%. პაციენტების დაახლოებით 10-25%-ს უვითარდება დივერტიკულიტი და მათგან 15%-ს უვითარდება უფრო მძიმე გართულება - პერფორაცია პერიტონიტით. ჩვენი კვლევის მიზანი იყო მნდ-ის გართულებების დიაგნოსტიკური კრიტერიუმების შემუშავება კონტრასტირებული კომპიუტერული ტომოგრაფიის (კტ) გამოყენებით მკურნალობის ტაქტიკის განსაზღვრისთვის. მეთოდურად გავაანალიზეთ 128 კტ სკანირება ინტრავენური კონტრასტით, რომელიც ჩატარდა მნდ-ის სხვადასხვა გამოვლინებების მქონე პაციენტებზე, რომლებიც მკურნალობდნენ „მინსკის რეგიონულ საკლინიკო საავადმყოფოს“ პროქტოლოგიის განყოფილებაში 2020 წლის იანვრიდან 2023 წლის დეკემბრამდე. ნაწლავების მომზადება ჩატარდა სპეციალური დიეტისა და პოლიეთილენგლიკოლის შემცველი საფაღარათო საშუალებების გამოყენებით. შემუშავდა რისკის შეფასების სკალა და ჩამოყალიბდა ოთხი რისკ-ჯგუფი, რომლებშიც პაციენტებს განათავსებდნენ ქულების რაოდენობის მიხედვით: 0 ქულა - რისკი არ არის, 1-3 ქულა - დაბალი რისკი, 4-5 ქულა - საშუალო რისკი, 6 ან მეტი ქულა - მაღალი რისკი. ჩვენი კვლევის შედეგების მიხედვით, განვსაზღვრეთ დივერტიკულების გავრცელების ხარისხი მხსვილი ნაწლავის სეგმენტების გასწვრივ: იზოლირებული სიგმოიდური - 71 (55.5%), მარცხენა მსხვილი ნაწლავი - 38 (29.7%), მარჯვენა მსხვილი ნაწლავი - 1 (0.8%), სრულად ჩართულობა - 18 (14%). დადგინდა დივერტიკულების მდებარეობა მეზენტერიის მიმართ: მეზენტერული კიდე - 67 (52.3%), ანტიმეზენტერული (თავისუფალი) კიდე - 23 (18%), შერეული მდებარეობა (მეზენტერული და ანტიმეზენტერული) - 38 (29.7%). მიღებული შედეგების ანალიზმა საშუალება მოგვცა განვსაზღვროთ მკურნალობის ტაქტიკა თითოეული პაციენტისთვის მსხვილი ნაწლავის დივერტიკულოზის არსებული გართულებების ბუნების მიხედვით. ბოლუსური კონტრასტით კომპიუტერული ტომოგრაფიის დროს დიაგნოსტიკური რუკის გამოყენება საკვანძოდ მნიშვნელოვანია კოლონის დივერტიკულოზის გართულებების დიაგნოსტიკური კრიტერიუმების შემუშავებისთვის. დიაგნოსტიკური რუკები აუცილებელია ზუსტი დიაგნოზისა და ოპერაციამდელი მკურნალობის დაგეგმვისთვის
მედიცინა და ხელოვნური ინტელექტი
No full textArtificial intelligence (AI) is increasingly integrated into medical sciences, aiding in disease diagnosis, drug discovery, and improving patient care. Notably, AI has proven crucial during public health crises like the COVID-19 pandemic, enhancing disease prediction and management. Technologies such as machine learning and neural networks offer more accurate, personalized treatments in fields like radiology, cardiology, and oncology. The growing use of FDA-approved AI-powered medical devices highlights its rapid adoption. Looking ahead, AI promises to enhance healthcare quality, improve treatment accuracy, and support early disease diagnosis, ultimately contributing to better health outcomes and longevity.ხელოვნური ინტელექტი და კომპიუტერული სისტემები ფართოდ გამოიყენება სამედიცინო მეცნიერებებში. გავრცელებული აპლიკაციები განკუთვნილია დაავადებების დიაგნოსტირებისთვის, ახალი მედიკამენტების აღმოჩენისთვის, დაავადებების მიმდინარეობის და პროგნოზის გაუმჯობესებისთვის, ექიმსა და პაციენტს შორის კომუნიკაციის და სამედიცინო დოკუმენტაციის ეფექტური წარმოებისათვის. აღსანიშნავია რომ ხელოვნურმა ინტელექტმა გადამწყვეტი როლი ითამაშა დაავადების პროგნოზირების და მართვის გაძლიერებაში. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კრიზისების დროს, როგორიც იყო COVID-19 პანდემია. გარდა ამისა ხელოვნური ინტელექტის ისეთი ტექნოლოგიების გამოყენება, როგორებიცაა მანქანათმცოდნეობა და ნერვული ქსელები, ხელს უწყობს უფრო ზუსტ და პერსონალიზებულ მკურნალობას ისეთ სფეროებში, როგორიცაა რადიოლოგია, კარდიოლოგია, ონკოლოგია და ახალშობილთა მოვლა. მედიცინაში ფიქსირდება ხელოვნური ინტელექტის აპლიკაციების სწრაფი ზრდა, რაც დასტურდება FDA-ს მიერ დამტკიცებული ხელოვნურ ინტელექტზე მომუშავე მოწყობილობებით და დიაგნოსტიკური სისტემებით. სამომავლოდ ხელოვნური ინტელექტი მნიშვნელოვან როლს შეასრულებს ჯანდაცვის ხარისხის და შედეგების გაუმჯობესებაში, რაც საბოლოო ჯამში ხელს შეუწყობს ადამიანის ჯანმრთელობას და სიცოცხლის გახანგძლივებას. ხელოვნური ინტელექტის მომავალი ჯანდაცვის სფეროში პერსპექტიულია, მას აქვს დიდი პოტენციალი დაავადების ადრეული დიაგნოსტიკის, მკურნალობის სიზუსტის და პაციენტთა მოვლის გაუმჯობესებაში
ჭიათურის მანგანუმის წვრილმარცვლოვანი ფრაქციის გადამუშავების ტექნოლოგიის შემუშავება
No full text Chiatura manganese ores are categorized as sedimentary rocks with a high clay content. For the comprehensive processing technology, it is necessary to remove the clay fraction from the ores what is done by washing. Washing produces washed material and sludges. The washed material, following the preliminary classification, undergoes gravity treatment (sedimentation) to produce a marketable product. The sludges, which, in addition to clay-containing minerals, retain large amount of fine-grained (-1 mm) manganese fractions, are not processed and are discharged into the freshwater water basins. The manganese content in the sludge varies within 12-16%. Studies conducted on the extraction of manganese fraction from the sludge do not currently allow full recovery of marketable products. The paper discusses the results of the research conducted to develop a comprehensive technology of manganese sludge beneficiation. According to the technology developed as a result of the research, manganese concentrate of the 3rd grade, recovery of 25.22%, manganese content of 37.8% and recovery of 69.6% was obtained from the sludge with manganese content of 13.7%. Thus, the developed technology makes it possible to obtain additional marketable products from sludge and, accordingly, significantly to improve the natural environment of the Kvirila and Rioni river basins [1-4].ჭიათურის მანგანუმის მადნები მიეკუთვნება დანალექ ქანებს და ხასიათდება თიხების დიდი რაოდენობის შემცველობით. გადამუშავების სრულყოფილი ტექნოლოგიის განხორციელებისათვის აუცილებელია მადნებიდან თიხის ფრაქციის მოშორება, რომელიც ხორციელდება მორეცხვის ოპერაციის საშუალებით. მორეცხვის შედეგად მიიღება მორეცხილი მასალა და შლამები. მორეცხილი მასალა წინასწარი კლასიფიკაციის შემდეგ გადამუშავდება გრავიტაციული (დალექვა) მეთოდით და მიიღება სასაქონლო პროდუქცია. შლამები, რომელშიდაც თიხა შემცველი მინერალების გარდა დიდი რაოდენობით გადადის მანგანუმის წვრილმარცვლოვანი (-1 მმ) ფრაქცია, არ განიცდის გადამუშავებას და ჩაედინება მტკნარი აუზის წყლებში. შლამებში მანგანუმის შემცველობა ცვალებადობს 12-16 %. შლამებიდან მანგანუმის ფრაქციის ამოკრეფის მიზნით ჩატარებული კვლევები, დღესდღეობით არ იძლევა საშუალებას სრულყოფილად ამოკრეფილი იქნას სასაქონლო პროდუქცია. ნაშრომში განხილულია მანგანუმის შლამების გამდიდრების სრულყოფილი ტექნოლოგიის შემუშავების მიზნით ჩატარებული კვლევის შედეგები. კვლევის შედეგად შემუშავებული ტექნოლოგიით შლამებიდან მანგანუმის შემცველობით 13.7 %, მიღებულია მანგანუმის მე-3 ხარისხის კონცენტრატი გამოსავლით ოპერაციიდან 25.22 %, მანგანუმის შემცველობით 37.8 %, ამოკრეფით 69.6 %. ამრიგად, შემუშავებული ტექნოლოგია საშუალებას იძლევა შლამებიდან დამატებით მიღებული იქნას სასაქონლო პროდუქცია და შესაბამისად მკვეთრად გაუმჯობესდეს მდ. ყვირილის და რიონის აუზების ეკოლოგიური მდგომარეობა [1-4]
Особенности сосуществования власти и оппозиции в Грузии
No full textThe quality of democracy in any country is determined by the culture of relations between the power and opposition, the degree of agreement between political forces regarding the basic values of democracy, and whether the political process develops within the legal framework or deviates from the norms declared in the constitution. In Georgia, during the period of the ethnopolitical national-dissident governments of Zviad Gamsakhurdia, the neo-nomenklatura governments of Eduard Shevardnadze, the pro-Western neoliberal-authoritarian governments of Mikheil Saakashvili and the right-wing conservative governments of Bidzina Ivanishvili, certain rules of the game were established in politics, which are characterized by the specifics of the rule of each political force, but have common features: professional skills are of secondary importance in the selection of personnel (with rare exceptions): under Gamsakhurdia, along with loyalty, merits in the national movement were taken into account, under Shevardnadze - the neo-nomenklatura communist past, under Saakashvili - European education, youth and membership in the "National Party". The Ivanishvili government also declares itself as a self-sufficient political force, taking into account loyalty to the leader along with Western education. All four governments, to one degree or another, have a nationalist ideology as their main ideological orientation. Based on the above, the failures in the country\u27s modernization are mainly due to the low qualifications of the authorities and are difficult to analyze using the value research method: both the authorities and the opposition can hardly be called a political elite, since they include very few educated people with management skills. However, if we use the altimetric approach, the political elite is considered to be a group of people at the highest levels of power who, together with the leader, make decisions important for the country (regardless of how they affect the country\u27s development). In this sense, elites exist at any stage of society\u27s development. During Gamsakhurdia\u27s rule, the culture of cooperation between the authorities and the opposition was practically non-existent, since the actions of political entities were not limited by democratic institutions and constitutional norms; At the first stage, the Shevardnadze government shared power with the criminal world. Only later, after the adoption of legitimate institutions of power and the constitution, the need to comply with constitutional norms was established in the political process, although the subordinate political culture, inclined to forceful methods, still plays a dominant role. Shevardnadze, Gamsakhurdia, Saakashvili and Ivanishvili actively used the Soviet practice of modeling the “image of the enemy” during the pre-election period. In the Georgian reality, ideological orientations play a secondary role, both within the government and in the opposition spectrum: foreign policy orientations determine the affiliation of a political force with liberal democracy or, conversely, conservatism, which is associated with authoritarianism and Russia (let us hope that the coming to power of the Trump administration will change this approach, since developed countries always stand on two ideologies, as is the case in Western democracies). Liberalism and conservatism are used in a pejorative context (for example, “liberal fascism”), and terms characteristic of democracy (consensus, cooperation, mutual respect, mutual benefit) are almost never used in the lexicon of relations between the government and the opposition. The so-called "Totalitarian personalities" have entered the political arena, characterizing political processes in terms of right-wrong, white-black, traitor-patriot. Previously, such political confrontation led the country to civil discord. Although today the country has different institutions and resources, it is necessary to reach a consensus, otherwise national interests will suffer.ნებისმიერი ქვეყანაში დემოკრატიის ხარისხს განსაზღვრავს ხელისუფლებისა და ოპოზიციის ურთიერთობის კულტურა, თუ რამდენადაა თანხმობა პოლიტიკურ ძალებს შორის დემოკრატიის საბაზისო ღირებულებების ირგვლივ და პოლიტიკური პროცესი სამართლებრივ ჩარჩოებში ვითარდება თუ ცდება კონსტიტუციაში დეკლალირებულ ნორმებს. საქართველოში ზვიად გამსახურდიას ეთნოპოლიტიკური შეფერილობის ეროვნულ–დისიდენტური, ედუარდ შევარდნაძის ნეონომენკლატორული, მიხეილ სააკაშვილის პროდასავლური ნეოლიბერალურ–ავტორიტარული და ბიძინა ივანიშვილის მემარჯვენე კონსერვატიული ხელისუფლებების დროს პოლიტიკაში დამკვიდრდა გარკვეული თამაშის წესები, რომლებიც თვითოეული პოლიტიკური ძალის მმართველობის სპეციფიკით ხასიათდება, მაგრამ გააჩნიათ საერთო მახასიათებლები: პროფესიული უნარ–ჩვევები მერეხარისხოვანია კადრების რეკრუტირების პროცესში იშვიათი გამონაკლისის გარდა): გამსახურდიას დროს ერთგულებასთან ერთად ეროვნულ მოძრაობაში დამსახურება იყო, შევარდნაძესთან ნეონომენკლატურული კომუნისტური წარსული, სააკაშვილთან ევროპული განათლება, ახალგაზრდული ასაკი და „ნაციონალური პარტიის“ წევრობა, ივანიშვილის ხელისუფლებაც თავს თვითკმარ პოლიტიკურ ძალად აცხადებს, დასავლურ განათლებასთან ერთად ლიდერისადმი ერთგულებას ითვალისწინებს. ოთხივე ხელისუფლებას, სხვადასხვა დოზით, მთავარ იდეოლოგიურ ორიენტირად ნაციონალისტურ იდეოლოგია აქვს. ზემოთთქმულიდან გამომდინარე, წარუმატებლობები ქვეყნის მოდერნიზაციის გზაზე ძირითადათ ხელისუფლებების დაბალი კვლიფიკაციითა განპირობებული და ძნელია მათი ანალიზი ფასეულობითი კვლევის მეთოდზე დაყრდნობით: ხელისუფლებას და ოპოზიციას რთულია ვუწოდოთ პოლიტიკური ელიტა, რადგანაც მასში ძალიან მცირეა განსწავლული–მმართველობითი უნარ–ჩვევების მქონე ადამიანები. თუმცა, თუ ალტიმეტრიულ მიდგომას გამოვიყენებთ პოლიტიკურ ელიტად მოიაზრება ხელისუფლების უმაღლეს საფეხურზე მდგომი ადამიანების ჯგუფი, რომლებიც ლიდერთან ერთად ღებულობენ ქვეყნისათვის მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებებს (არ აქვს მნიშვნელობა როგორ გავლენას ახდენს ისინი ქვეყნის განვითარებაზე). ამ გაგებით ელიტები არსებობენ საზოგადოების განვითარების ნებისმიერ საფეხურზე. გამსახურდიას ხელისუფლების დროს ხელისუფლებისა და ოპოზიციის თანამშრომლობის კულტურა ფაქტობრივად არ არსებობდა, რადგანაც პოლიტიკური სუბიექტების ქმედებები არ იზღუდებოდა დემოკრატიული ინსტიტუტებითა და კონსტიტუციური ნორმებით; შევარდნაძის ხელისუფლება პირველ ეტაპზე ძალაუფლებას იყოფდა კრიმინალურ სამყაროსთან, მხოლოდ მოგვიანებით ხელისფლების ლეგიტიმური ინსტიტუტების და კონსტიტუციის მიღების შემდეგ პოლიტიკურ პროცესში მკვიდრდება კონსტიტუციური ნორმების დაცვის აუცილებლობა, თუმცა ძალისმიერი მეთოდებისკენ მიდრეკილი ქვეშევრდომული პოლიტიკური კულტურა კვლავ დომინანტურ როლს თამაშობს. შევარდნაძე, გამსახურდია, სააკაშვილი, ივანიშვილი წინასაარჩევნო პერიოდში აქტიურად იყენებდნენ „მტრის ხატის“ მოდელირების საბჭოთა პრაქტიკას. ქართულ სინამდვილეში იდეოლოგიურ ორიენტირებს მეორეხარისხოვანი როლი უკავია, როგორც ხელისუფლების შიგნით, ისე ოპოზიციურ სპექტრში: საგარეო პოლიტიკური ორიენტაციები განსაზღვრავენ პოლიტიკური ძალის ლიბერალური დემოკრატიისადმი კუთვნილებას თუ პირიქით კონსერვატორობას, რომელიც ავტორიტარიზმთან და რუსეთთან ასოცირდება (იმედია, ტრამპის ადმინისტრაციის ხელისუფლებაში მოსვლა შეცვლის ამდაგვარ მიდგომას, რადგანაც განვითარებული ქვეყნები ყოველთვის ორ იდეოლოგიაზე დგანან, როგორც ეს დასავლეთის დემოკრატიებშია). ლიბერალიზმის და კონსერვატიზმი სალანძღავ კონტექსტში გამოიყენება (მაგ; „ლიბერალური ფაშიზმი“) და ოპოზიცია ხელისუფლების საურთიერთობო ლექსიკაში დემოკრატიისათვის დამახასიათებელი ტერმინები (კონსენსუსი, თანამშრომლობა, ურთიერთპატივისცემა, ურთიერთსარგებლობა) თითქმის არ იხმარება. ასპარეზზე გამოვიდნენ ე.წ. „ტოტალიტარული პიროვნებები“, რომლებიც პოლიტიკურ პროცესებს, მართალ–მტყუანის, თეთრისა და შავის, მოღალატე–პატრიოტის ტერმინოლოგიით ახასიათებენ. ადრე, მსგავსმა პოლიტიკურმა დაპირისპირებამ ქვეყანა სამოქალაქო დაპირისპირებამდე მიიყვანა, მართალია დღეს ინსტიტუტები და რესურსები ქვეყანას განსხვავებული აქვს, მაგრამ კონსენსუსის მიღწევა აუცილებელია, წინააღმდეგ შემთხვევაში დაზარალდება ეროვნული ინტერესები.Качество демократии в любой стране определяется культурой взаимоотношений власти и оппозиции, степенью согласия политических сил относительно основных ценностей демократии, а также тем, развивается ли политический процесс в рамках правового поля или отклоняется от норм, декларируемых в конституции. В Грузии в период этнополитических национал-диссидентских правительств Звиада Гамсахурдиа, неономенклатурных правительств Эдуарда Шеварднадзе, прозападных неолиберально-авторитарных правительств Михаила Саакашвили и правоконсервативных правительств Бидзины Иванишвили в политике установились определенные правила игры, которые характеризуются спецификой правления каждой политической силы, но имеют общие черты: профессиональные навыки имеют второстепенное значение при подборе кадров (за редкими исключениями): при Гамсахурдиа наряду с лояльностью учитывались заслуги в национальном движении, при Шеварднадзе — неономенклатурное коммунистическое прошлое, при Саакашвили — европейское образование, молодежь и членство в «Национальной партии». Правительство Иванишвили также декларирует себя как самодостаточную политическую силу, учитывая лояльность лидеру наряду с западным образованием. Все четыре правительства в той или иной степени в качестве основной идеологической ориентации имеют националистическую идеологию. Исходя из вышеизложенного, неудачи на пути модернизации страны обусловлены в основном низкой квалификацией власти и их сложно анализировать на основе метода ценностного исследования: и власть, и оппозицию сложно назвать политической элитой, поскольку в ее составе крайне мало образованных людей, обладающих управленческими навыками. Однако если использовать альтиметрический подход, то политической элитой считается группа людей на высших уровнях власти, которые совместно с лидером принимают важные для страны решения (независимо от того, как они влияют на развитие страны). В этом смысле элиты существуют на любой стадии развития общества. В период правления Гамсахурдиа культура сотрудничества власти и оппозиции практически не существовала, поскольку действия политических субъектов не были ограничены демократическими институтами и конституционными нормами; На первом этапе правительство Шеварднадзе делило власть с криминальным миром. Лишь позднее, после принятия легитимных институтов власти и конституции, необходимость соблюдения конституционных норм утвердилась в политическом процессе, хотя подчиненная политическая культура, склонная к силовым методам, по-прежнему играет доминирующую роль. Шеварднадзе, Гамсахурдиа, Саакашвили и Иванишвили активно использовали советскую практику моделирования «образа врага» в предвыборный период. В грузинской действительности идеологические ориентации играют второстепенную роль, как внутри власти, так и в оппозиционном спектре: внешнеполитические ориентации определяют принадлежность политической силы к либеральной демократии или, наоборот, консерватизму, который ассоциируется с авторитаризмом и Россией (будем надеяться, что приход к власти администрации Трампа изменит этот подход, поскольку развитые страны всегда стоят на двух идеологиях, как это происходит в западных демократиях). Либерализм и консерватизм используются в уничижительном контексте (например, «либеральный фашизм»), а термины, характерные для демократии (консенсус, сотрудничество, взаимное уважение, взаимная выгода), практически никогда не используются в лексиконе отношений между правительством и оппозицией. Вышли на политическую арену так называемый «Тоталитарные личности», характеризующие политические процессы в терминах правота-неправота, белое-черное, предатель-патриот. Ранше такое политическое противостояние привело страну к гражданской розни. Хотя сегодня в стране разные институты и ресурсы, необходимо достичь консенсуса, иначе пострадают национальные интересы