E-Journals Portal of Association for Science
Not a member yet
4096 research outputs found
Sort by
რამდენიმე პარალელი „ვეფხისტყაოსნის“ მეფეთა სახეების დისკურსში
No full textThe perspectives expressed in Georgian scientific literature regarding Tariel\u27s resemblance to Shota [P. Ingorokva] or the view that it reflects the cult of St. George [Z. Gamsakhurdia] seem less convincing to us. This is because the Indian Prince is portrayed as a weeping lad and it appears that in the 12th century, there was a real basis for his lamentation and "flow of tears." We believe that it is precisely these real-life hints that explain the fiction events and symbolic-enigmatic interpretations developed in the poem.
The story of India as a whole is revealed through Tariel\u27s narrative. It seems that the Prince\u27s magnanimity is the reason for his naïve trust in his adoptive parents, never once doubting their flattery. Against this backdrop, the first revealed step of Parsad\u27s hypocrisy emerges—his order for Tariel to abandon his black garments and appoint the royal prince, raised for the throne, as an Amirbari. With such "foresight," the Indian King gains the upper hand, as the scale of power between a future monarch and an amibrari is vastly different! Tariel laments the violation of certain rules by Parsad. Of course, foremost among these is the breach of the feudal law of inheritance, creating an insurmountable barrier for the foreign knight in the struggle for the royal throne. This context draws a direct parallel with the tragedy that befell Prince Demetre (Demna). Ultimately, Giorgi III rendered a verdict of unspeakable cruelty upon his nephew and the pretender to the throne of Georgia by ordering his castration.
From the perspective of royal figures, the stories of India and Arabia contain numerous passages that intersect the main trajectories of these narratives. One such instance appears in the Arabian storyline, as Avtandil\u27s disappearance. Rostevan\u27s "tearful" mourning over the Spaspet’s (Commander-in-Chief) second departure may have a possible explanation. However, we believe that even with an empirical understanding of the passage, Rostevan\u27s order to declare mourning across the country due to Avtandil\u27s departure from Arabia remains puzzling.
A parallel also emerges in terms of the "art of disappearance." The poem reveals that Tariel does not wish to meet with the monarch of Arabia and leaves the region without a trace. Similarly, in the Arabian story, the gold-belted Arabian commander sets out in search of the foreign knight, yet the elusive Avtandil astonishingly vanishes. Despite the pursuing army\u27s efforts, they fail to find him.
The image of rulers is often a mirage crafted for the masses, whereas in the struggle for power, they have always excelled at neutralizing or completely eradicating rivals. This foundation likely underpins Tariel\u27s reluctance to meet Rostevan face-to-face. The foreign knight is well aware of the nature and behaviors of kings. Returning to the cave, he explicitly tells Nestan’s servant, "A hunting king tried to pursue me" [55, 267]. The Arabian ruler is fully aware that Tariel avoided him. And more so, the "merciful" King names the "foreign knight" as the wrath of God, calling him a divinely sent enemy. Why? Perhaps failing to share one\u27s troubles with the King is perceived as enmity, even as a calamity descending from heaven. In this context, the desire to meet or exchange brotherly greetings pales in comparison to Rostevan\u27s fervent determination to capture the grieving knight.
In short, it is noteworthy that rulers from two different countries pursue the foreign knight so relentlessly. Both ardently search for the distressed knight, sending pursuers after him. It is doubtful that Rostevan is motivated by a desire to help him and imagining such intentions from Parsad would be sheer nonsense. Rustaveli\u27s artistry lies in replaying elements of the story across different narratives, showcasing his literary dexterity. The foundation of the fiction portrayal of kings likely rests on the realistic figure of Giorgi III, while Rustaveli maneuvers through flanks, expanding his narrative front across the tales of India and Arabia
ახალი არაბული ლიტერატურის განვითარების ძირითადი ტენდენციები და ენობრივი სიტუაცია
No full textThe process of forming new Arabic literature was inspired by Western ideas. All this contributed to the formation of new literary movements, and new prose genres (short story, novel, drama...). Thus, the twentieth century became a period of recognition and assimilation of Western literary trends for Arabic writing. At the same time, new Arabic literature manages to preserve the features characteristic of national literature in a common cultural-literary context.
When we talk about Arabic literature, we mean the literature of various Arab countries. Some researchers consider Arabic literature as a single whole. However, there are dozens of Arab states with different histories and different levels of development, so it is difficult to imagine the existence of a unified Arabic literature. However, there are a number of factors that contribute to this unity. For example: common historical experience, the Arabic language and a common cultural heritage. Special importance has always been attached to the Arabic language. Many scholars draw attention to the influence that the Arabic language and Arabic literature have on the Arab people. Literature reflects reality and the opinion of society. The existence of common literary trends is important for maintaining Arab unity. It is precisely such factors that determine the fact that the Arabs themselves more often speak of common Arabic literature than about Egyptian, Lebanese or Iraqi. Many prominent Arab writers believed that literature could contribute to this Arab unity since writers from Arab countries use the same language and share a common cultural background, literary tradition, and similar historical experience. However, it cannot be denied that there are differences in the literary works of these countries. This may concern style, theme, or philosophical outlook. If these different elements continue to develop independently, then the existence of a unified Arabic literature will become doubtful. Despite the desire to maintain a unified Arabic literature, not all Arab countries have been able to make the same contribution to the development of Arabic literature. As a result of the differences in historical conditions and socio-economic development, the transition from medieval to modern literature occurred at different times and in different ways in different regions of the Arab world. Egypt, Lebanon and Syria made a special contribution to the development of new Arabic literature. Journalism and the press played a decisive role in the formation and development of new Arabic literature, as well as in the formation of new linguistic and stylistic norms. Through the press, the current and living material of the new world was reflected in the Arabic language.
Representatives of new and modern Arabic literature pay great attention to the modern literary language; they try to preserve the merits of the literary form of the language and at the same time simplify it and make it more understandable for a wide circle of readers. It is noteworthy that the issue of the attitude of the literary and colloquial forms of the language in public life and literature of the Arab world is the subject of wide discussion.
The majority of Arab writers and men of letters give preference to the literary language, which is distinguished by its expressive and highly artistic capabilities. It is characterized by a solid grammatical system, rich vocabulary and a common form, which makes it accessible to readers from different countries of the Arab world. Despite this, works of art are also created in dialects.
Literature created in the literary language plays an important role in modern Arab culture. But at the same time, fiction created in dialect is part of the general Arabic literary space, and although we are dealing with a local manifestation, from a general Arabic point of view it is a fact that dialectal Arabic literature influences the development of the Arabic literary process in general.
In literature, dialect is used in dialogues and in a number of passages to reflect a real picture. Dramaturgy stands out in this regard, especially plays created on local and everyday themes. The choice of a literary form or dialect of the language in a work of fiction depends on its plot and purpos
საქართველოს საარჩევნო კოდექსის ემპირიული ველის მიმოხილვა 2020-2024 საპარლამენტო არჩევნების ფონზე
No full textThe 2020 and 2024 parliamentary elections in Georgia differ significantly in both legal framework and technical organization. In 2020, a mixed electoral system—combining proportional and majoritarian elements—was in effect, whereas in 2024, the system transitioned to a fully proportional model. The technical aspects of voting also changed considerably. While media operations were legally regulated in both years, the 2024 elections introduced more clearly defined and stricter criteria for media participation.2020 და 2024 წლების საქართველოს საპარლამენტო არჩევნები მნიშვნელოვნად განსხვავდება როგორც სამართლებრივი, ისე ტექნიკური მოწყობის თვალსაზრისით. 2020 წელს შერეული – პროპორციული და მაჟორიტარული სისტემა მოქმედებდა, მაშინ როცა 2024 წელს სრულად პროპორციულ სისტემაზე მოხდა გადასვლა. შეიცვალა ხმის მიცემის ტექნიკური მხარე. მედიის ფუნქციონირების წესი ორივე წელს სამართლებრივად რეგულირდებოდა, თუმცა 2024 წლისთვის მეტი მკაფიო კრიტერიუმი დაწესდა
გოდერძის უღელტეხილის მიმდებარე სუბალპურ ტყეებში აღმოსავლურ ნაძვზე (Picea orientalis L.) გავრცელებული ენტომოფაუნა
No full text The paper discusses the species diversity of certain beetles (Coleoptera: Scolytidae, Cerambycidae) and woodboring wasps (Hymenoptera: Siricidae) in the subalpine forests around the Goderdzi Pass in the Khulo Municipality of the Autonomous Republic of Adjara, Georgia, during the years 2023-2024. These species were found at altitudes ranging from 1850 to 2100 meters, associated with the Oriental Spruce (Picea orientalis L.). To identify new foci of entomofauna common on Picea orientalis, in the study area three permanent sampling plots were allocated: Green Lake at 2058 m above sea level, covering 13 ha; Goderdzi Alpine Garden at 1960 m above sea level-9.6 ha, and Beshumi Resort at 1900 m above sea level - 9 ha. The research employed methods such as route-based expeditions, quadrat sampling, insect trapping and identification. The systematic status of the insects was determined using the CABI digital library and the EPPO Global Database, with cross-referencing. To refine the distribution areas of the entomofauna, a Global Positioning System (GPS) was used. The study revealed that the entomofauna of the Picea orientalis within the 1850–2100-meter elevation range is represented by 2 orders (Coleoptera, Hymenoptera), 5 families (Scolytidae, Rhizophagidae, Cerambycidae, Ptinidae, Siricidae), and 8 genera (Ips, Dendroctonus, Rhizophagus, Tetropium, Rhagium, Ptinus, Prionus, Sirex), resulting in the identification of 14 species. Based on morphological research, their taxonomic classification was confirmed, and the bioecology and vertical distribution patterns of the species were studied. Among the identified species are significant pests of coniferous forests, such as Ips typographus, Ips sexdentatus, Ips acuminatus, Dendroctonus micans, as well as harmful entomophagous insects, including Rhizophagus dispar and Rhizophagus grandis. Ecologically point view, there are also "sanitizers" of the forest that help decompose organic matter and contribute to forest fertility, including Tetropium castaneum, Tetropium fuscum, Rhagium fasciculatum, Rhagium inquisitor, Prionus fur, Prionus coriarius, Sirex varipes, and Sirex sp.ნაშრომში განხილულია 2023-2024 წლებში აჭარის ა/რ ხულოს მუნიციპალიტეტში, კერძოდ, გოდერძის უღელტეხილის მიმდებარე სუბალპურ ტყეებში ზ.დ. 1850–2100 მ სიმაღლის ფარგლებში გავრცელებული რიგი ხეშეშფრთიანებისა (Coleoptera: Scolytidae. Cerambycidae) და რიგი სიფრიფანაფრთიანების (Hymenoptera: Siricidae) სახეობრივი მრავალფეროვნება, რომელთა ბიოეკოლოგია დაკავშირებულია აღმოსავლურ ნაძვთან -Picea orientalis L. აღმოსავლურ ნაძვზე გავრცელებული ენტომოფაუნის ახალი კერების გამოსავლენად საკვლევ არეალზე გამოყენებული იქნა სამი მუდმივი სანიმუშო ფართობი ზ.დ. 2058 მ-ზე მწვანე ტბა, რომელიც მოიცავს 13 ჰა-ს, ზ.დ. 1960 მ-ზე გოდერძის ალპური ბაღი – 9,6 ჰა. და ზ.დ. 1900 მ-ზე კურორტი ბეშუმი – 9 ჰა. კვლევისათვის გამოყენებული იქნა მარშრუტული ექსპედიციის, კვადრატის და მწერების რკვევა-იდენტიფიკაციის მეთოდები. მწერებზე სისტემატიკური სტატუსი მინიჭებული იქნა CABI digital library და EPPO Global Database ბაზების გამოყენებით და შეჯერებით. გამოვლენილი ენტომოფაუნის გავრცელების არეალების დასაზუსტებლად გამოყენებული იქნა გლობალური პოზიციონირების სისტემა - GPS. კვლევის შედეგად გამოვლინდა, რომ საკვლევ არეალში ზ.დ. 1850-2100 მ სიმაღლის დიაპაზონში Picea orientalis გავრცელებული ენტომოფაუნა ერთიანდება 2 რიგში (Coleoptera, Hymenoptera), 5 ოჯახში (Scolytidae. Rhizophagidae. Cerambycidae. Ptinidae. Siricidae.) 8 გვარში (Ips. Dendroctonus. Rhizophagus. Tetropium. Rhagium. Ptinus. Prionus. Sirex.), შედეგად იდენტიფიცირებულია 14 სახეობა. მორფოლოგიური კვლევის საფუძველზე დადგენილია მათი სახეობრივი კუთვნილება, შესწავლილია გამოვლენილი სახეობების ბიოეკოლოგიისა და ვერტიკალური გავრცელების თავისებურებები. გამოვლენილ სახეობებში არიან წიწვოვანი ტყეებისათვის მნიშვნელოვანი მავნებლები - Ips typographus, Ips sexdentatus, Ips acuminatus, Dendroctonus micans, ასევე მავნე მწერთა ენტომოფაგები - Rhizophagus dispar, Rhizophagus grandis და ეკოლოგიური თვალსაზრისით ტყის ,,სანიტრებიც’’, რომლებიც უზრუნველყოფენ ორგანული მასალის დაშლას და ტყის ნაყოფიერების შესანჩუნებას - Tetropium castaneum, Tetropium fuscum, Rhagium fasciculatum, Rhagium inquisitor, prinus fur, Prionus coriarius, Sirex varipes, Sirex sp.
ღვინისა და ალკოჰოლური სასმელების სექტორის გამოწვევები პანდემიის და რუსეთ-უკრაინის ომის პერიოდში
No full textGeorgia is the homeland of wine, with a winemaking history spanning over 8,000 years and encompassing more than 510 grape varieties. In recent years, Georgian wines have gained significant recognition on the international stage, which is why one of Georgia\u27s main obligations is to maintain its ancient winemaking tradition, technique, and showcase the diversity of its indigenous grape varieties worldwide. Georgian wine festivals, such as the "Tbilisi Annual Wine Festival," attract numerous visitors from around the world who wish to study and learn about Georgia\u27s viticultural wealth. In Georgia, alcoholic beverage production is one of the fastest-growing and most profitable sectors, which is progressing quite well, as indicated by the growing popularity of Georgian wine and spirits in international markets. The development of the wine and alcoholic beverages sector is one of the executive government\u27s priorities, as strengthening and advancing this field should lead to the diversification of Georgia\u27s economy and reduce dependence on the tourism sector. The more diversified a state\u27s economy is, the less impact material uncertainties have on the country\u27s financial stability. The wine and alcoholic beverages sector is a significant driving force for economic growth, and the state implements the following measures for its development as a priority sector:
Organization of local and international wine product tastings, exhibitions, competitions, and tours;
Preparation and publication of articles about Georgian winemaking in specialized international journals;
Implementation of viticulture cadaster;
Recording of vineyard areas;
Conducting laboratory research to prevent counterfeit and low-quality products in local and export markets, etc.
A large share of revenue for companies operating in the wine and alcoholic beverages sector comes from international markets; accordingly, to maintain competitiveness, continuous development and maintenance of product quality is crucial to reduce dependence on the Russian market.საქართველო ღვინის სამშობლოა, რომლის მეღვინეობის ისტორია 8000 წელს სცდება და რომელიც აერთიანებს 510-ზე მეტ ვაზის ჯიშს. უკანასკნელ წლებში ქართულმა ღვინოებმა საერთაშორისო ასპარეზზე მნიშვნელოვანი აღიარება მოიპოვეს, ამიტომაც საქართველოს ერთ-ერთი ძირითადი ვალდებულებაა შეინარჩუნოს მეღვინეობის უძველესი ტრადიცია, ტექნიკა, და წარმოაჩინოს თავისი ძირძველი ყურძნის ჯიშების მრავალფეროვნება მთელ მსოფლიოში. ქართული ღვინის ფესტივალი, როგორიცაა ,,თბილისის ღვინის ყოველწლიური ფესტივალი“, იზიდავს უამრავ მნახველებს მთელ მსოფლიოდან, რომლებსაც სურთ შეისწავლონ და გაეცნონ ქართული მევენახეობის სიმდიდრეს. საქართველოში, ალკოჰოლური სასმელების წარმოება ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფ მზარდი და სარფიანი დარგია, რომელიც საკმაოდ კარგად პროგრესირებს, რაზეც მიუთითებს ქართული ღვინისა და სპირტიანი სასმელების პოპულარობის ზრდა საერთაშორისო ბაზრებზე. ღვინისა და ალკოჰოლური სასმელების სექტორის განვითარება აღმასრულებელი ხელისუფლების ერთ-ერთ პრიორიტეტს წარმოადგენს, რადგან აღნიშნული დარგის გაძლიერებამ და წინსვლამ უნდა განაპირობოს საქართველოს ეკონომიკის დივერსიფიკაცია და ტურიზმის სექტორზე დამოკიდებულების ხარისხის შემცირება. რაც უფრო მეტად დივერსიფიცირებული ეკონომიკა აქვს სახელმწიფოს, მით უფრო ნაკლები გავლენა აქვს არსებით განუსაზღვრელობებს ქვეყნის ფინანსურ სტაბილურობაზე. ღვინისა და ალკოჰოლური სასმელების სექტორი ეკონომიკური ზრდის მნიშვნელოვანი მამოძრავებელი ძალაა და მისი, როგორც პრიორიტეტული დარგის, განვითარებისთვის სახელმწიფო ახორციელებს შემდეგ ღონისძიებებს:
ქართული ღვინოპროდუქციის ადგილობრივი და საერთაშორისო დეგუსტაციების, გამოფენების, კონკურსების და ტურების მოწყობა;
სპეციალიზირებული საერთაშორისო ჟურნალებისთვის საქართველოს მეღვინეობის შესახებ სტატიების მომზადება და მათი გამოქვეყნება;
მევენახეობის კადასტრის დანერგვა;
ვენახების ფართობების აღრიცხვა;
ადგილობრივ და საექსპორტი ბაზრებზე ფალსიფიცირებული და უხარისხო პროდუქციის აღკვეთისთვის ლაბორატორიული კვლევების განხორციელება და ა.შ.
ღვინისა და ალკოჰოლური სასმელების დარგში მოღვაწე კომპანიების შემოსავლების დიდი წილი საერთაშორისო ბაზრებზე მოდის, შესაბამისად კონკურენციის შენარჩუნების მიზნით უმნიშვნელოვანესია პროდუქციის ხარისხის უწყვეტი განვითარება და შენარჩუნება, რათა განხორციელდეს რუსეთის ბაზარზე დამოკიდებულების შემცირება
ღეროვანი უჯრედების სისტემები და რეგენერაცია
No full textStem cell systems are pivotal in biological development, tissue maintenance, and regenerative medicine due to their dual capacity for self-renewal and differentiation. This review explores the heterogeneity and regulatory mechanisms governing stem cells across potency states—pluripotent, multipotent, and unipotent—emphasizing dynamic transcriptional circuits involving core factors (OCT4, SOX2, NANOG) and signaling pathways (Wnt/β-catenin, Notch, Hedgehog). Stem cell homeostasis, critical for tissue integrity, is maintained through intrinsic (epigenetic, metabolic) and extrinsic (niche-derived) cues, with disruptions linked to aging, degenerative diseases, and cancer. Advances in induced pluripotent stem cells (iPSCs) and genome editing (CRISPR-Cas9) offer transformative potential for personalized therapies, yet challenges such as tumorigenicity, immune rejection, and ethical concerns persist. The role of stem cell niches in modulating quiescence, proliferation, and differentiation is highlighted, alongside applications in tissue engineering, organoid development, and disease modeling. Aging-associated decline in stem cell function, driven by oxidative stress, DNA damage, and epigenetic alterations, underscores the need for rejuvenation strategies. Furthermore, dysregulated transcriptional networks in cancer stem cells (CSCs) present therapeutic targets for precision oncology. Future directions emphasize single-cell multiomics, synthetic biology, and bioengineered niches to refine differentiation protocols and enhance clinical translation. By integrating molecular insights with technological innovations, stem cell research promises to bridge gaps in regenerative medicine, offering novel solutions for degenerative disorders, injury repair, and personalized healthcare.ღეროვანი უჯრედების სისტემები გადამწყვეტია ბიოლოგიურ განვითარებაში, ქსოვილების შენარჩუნებასა და რეგენერაციულ მედიცინაში, მათი თვითგანახლებისა და დიფერენციაციის ორმაგი უნარის გამო. ეს მიმოხილვა იკვლევს ღეროვანი უჯრედების ჰეტეროგენულობასა და მარეგულირებელ მექანიზმებს პოტენციის მდგომარეობებში — პლურიპოტენტური, მულტიპოტენტური და უნიპოტენტური — ხაზს უსვამს დინამიკურ ტრანსკრიპციულ სქემებს, რომლებიც მოიცავს ძირითად ფაქტორებს (OCT4, SOX2, NANOG) და სასიგნალო გზებს (Wnt/β-catenin, Notch, Hedgehog). ღეროვანი უჯრედების ჰომეოსტაზი, რომელიც გადამწყვეტია ქსოვილის მთლიანობისთვის, შენარჩუნებულია შინაგანი (ეპიგენეტიკური, მეტაბოლური) და გარეგანი (ნიშიდან მიღებული) სიგნალების მეშვეობით, რომელთა დარღვევები დაკავშირებულია დაბერებასთან, დეგენერაციულ დაავადებებთან და კიბოსთან. ინდუცირებული პლურიპოტენტური ღეროვანი უჯრედების (iPSCs) და გენომის რედაქტირების (CRISPR-Cas9) მიღწევები ტრანსფორმაციულ პოტენციალს გვთავაზობს პერსონალიზებული თერაპიისთვის, თუმცა სიმსივნური წარმოქმნის, იმუნური უარყოფისა და ეთიკური საკითხების გამოწვევები კვლავ არსებობს. ხაზგასმულია ღეროვანი უჯრედების ნიშების როლი მოსვენების, პროლიფერაციისა და დიფერენციაციის მოდულირებაში, ასევე გამოყენება ქსოვილოვანი ინჟინერიის, ორგანოიდების განვითარებისა და დაავადების მოდელირებისთვის. დაბერებასთან დაკავშირებული ღეროვანი უჯრედების ფუნქციის დაქვეითება, რომელიც გამოწვეულია ოქსიდაციური სტრესით, დნმ-ის დაზიანებით და ეპიგენეტიკური ცვლილებებით, ხაზს უსვამს გაახალგაზრდავების სტრატეგიების საჭიროებას. გარდა ამისა, კიბოს ღეროვანი უჯრედების (CSCs) დისრეგულირებული ტრანსკრიპციული ქსელები წარმოადგენს თერაპიულ სამიზნეებს სიზუსტის ონკოლოგიისთვის. მომავალი მიმართულებები ხაზს უსვამს ერთუჯრედულ მულტიომიკას, სინთეზურ ბიოლოგიას და ბიოინჟინერიულ ნიშებს, რათა დახვეწოს დიფერენციაციის პროტოკოლები და გააუმჯობესოს კლინიკური ტრანსლაცია. მოლეკულური შეხედულებების ტექნოლოგიურ ინოვაციებთან ინტეგრირებით, ღეროვანი უჯრედების კვლევა გვპირდება რეგენერაციული მედიცინის ხარვეზების შევსებას, დეგენერაციული დარღვევების, დაზიანების აღდგენისა და პერსონალიზებული ჯანდაცვისთვის ახალი გადაწყვეტილებების შეთავაზებას
იმუნოჰისტოქიმიური მარკერების SOX2-ის, Ki67-ისა და p53-ის ექსპრესიის თავისებურებები ბარეტის საყლაპავის, დისპლაზიასა და ადენოკარცინომამდე პროგრესირებაში
No full textBackground: Barrett’s esophagus (BE) is a premalignant condition that progresses to esophageal adenocarcinoma (EAC) through a sequence of dysplastic changes. The molecular alterations involved in this transition remain incompletely understood. This study evaluates the expression of SOX2, Ki67, and p53 across different stages of BE progression using immunohistochemistry.Methods: A retrospective analysis was performed on 90 formalin-fixed paraffin-embedded (FFPE) tissue samples from patients categorized into six groups: normal esophageal squamous epithelium (n=15), reflux disease (n=15), non-dysplastic BE (n=15), low-grade dysplasia (LGD, n=15), high-grade dysplasia (HGD, n=15), and esophageal adenocarcinoma (EAC, n=15). Immunohistochemical staining for SOX2, Ki67, and p53 was conducted. Staining intensity and percentage of positive cells were assessed semi-quantitatively. Statistical analysis was performed using ANOVA and Spearman’s correlation tests.Results: SOX2 expression was significantly reduced with disease progression (p < 0.001), with strong expression in normal esophageal epithelium (58.3 ± 4.8%) and near-total loss in EAC. Ki67 expression increased significantly in dysplastic and neoplastic tissues (p < 0.001), with the highest levels observed in HGD (38.3 ± 4.8%). p53 nuclear accumulation was minimal in normal and non-dysplastic BE, but increased significantly in HGD (35.0 ± 11.2%) and peaked in EAC (53.3 ± 9.7%) (p < 0.001), suggesting TP53 mutation involvement in malignant transformation.Conclusion: The findings suggest that SOX2 downregulation is an early event in BE, facilitating intestinal metaplasia, while Ki67 and p53 overexpression are associated with dysplasia progression. These biomarkers may serve as useful indicators for identifying high-risk BE patients requiring closer surveillance and early intervention strategies.ბარეტის საყლაპავი (BE) არის სიმსივნისწინარე მდგომარეობა, რომელიც საყლაპავის ადენოკარცინომამდე (EAC) პროგრესირებს სხვადასხვა ხარისხის დისპლაზიური ცვლილებების თანმიმდევრობით. მოლეკულური ცვლილებები, რომლებიც მონაწილეობს ამ ტრანსფორმაციაში, ბოლომდე არ არის კარგად შესწავლილი. ჩვენი კვლევა ავლენს SOX2, Ki67 და p53-ის ექსპრესიის თავისებურებებს ბარეტის საყლაპავის პროგრესირების სხვადასხვა ეტაპებზე იმუნოჰისტოქიმიური კვლევის ტექნოლოგიის გამოყენებით. კვლევის ფარგლებში ჩატარებულია რეტროსპექტული კოჰორტული ანალიზი 90 ფორმალინში ფიქსირებულ და პარაფინით ჩაყალიბებულ (FFPE) ქსოვილის ნიმუშზე პაციენტებიდან, რომლებიც დიაგნოსტირებული იყვნენ ექვს საკვლევ ჯგუფად: ნორმალური საყლაპავის ბრტყელი ეპითელიუმი (n=15), რეფლუქსური დაავადება (n=15), არადისპლასზიური BE (n=15, მაღალი ხარისხის (n=15), დაბალი ხარისხის (n=15) დისპლაზია და საყლაპავის ადენოკარცინომა (EAC, n=15). კვლევის შედეგებმა აჩვენა, რომ SOX2-ის ექსპრესია მნიშვნელოვნად შემცირდა დაავადების პროგრესირებასთან ერთად (p <0.001), ძლიერი ექსპრესიით საყლაპავის ნორმალურ ეპითელიუმში (58.3 ± 4.8%) და თითქმის მთლიანი დაკარგვით EAC-ში. Ki67-ის ექსპრესია მნიშვნელოვნად გაიზარდა დისპლაზიურ და სიმსივნურ ქსოვილებში (p <0.001), ყველაზე მაღალი დონე დაფიქსირდა HGD-ში (38.3 ± 4.8%). p53 ბირთვული ექსპრესია მინიმალური იყო ნორმალურ და არადისპლაზიურ BE-ში, მაგრამ მნიშვნელოვნად გაიზარდა HGD-ში (35.0 ± 11.2%) და პიკს მიაღწია EAC-ში (53.3 ± 9.7%) (p <0.001), რაც მიუთითებს TP53 მუტაციის ჩართვაზე ავთვისებიან ტრანსფორმაციაში. კვლევის შედეგად არსებული მონაცემების საფუძველზე შეგვიძლია ვივარაუდოთ, რომ SOX2-ის დაქვეითება ადრეული მოვლენაა BE-ში, რაც ხელს უწყობს ნაწლავის მეტაპლაზიას, ხოლო Ki67 და p53-ის ჭარბი ექსპრესია დაკავშირებულია დისპლაზიის პროგრესირებასთან. ეს ბიომარკერები შეიძლება იყოს სასარგებლო ინდიკატორები მაღალი რისკის მქონე პაციენტების იდენტიფიცირებისთვის, რომლებიც საჭიროებენ უფრო აქტიურ მეთვალყურეობას და მკურნალობის ადრეულ სტრატეგიებს
ნერვული მიკროგარემოს რემოდელირების თავისებურებები საშვილოსნოს ყელის ინტრაეპითელურ ნეოპლაზიასა და ბრტყელუჯრედოვან კარცინომაში
No full textDespite the central role of epithelial dysplasia and HPV infection in cervical carcinogenesis, changes in the stromal microenvironment and neural remodelling remain the least studied areas. Our study examines the distribution and structural changes of peripheral nerve fibres across the spectrum of cervical intraepithelial neoplasia and invasive squamous cell carcinoma. Forty-five cervical tissue samples (9 normal, CIN1, CIN2, CIN3, and SCC) were stained using antibodies to PGP9.5, S100, CD56, and CD34. The density, maximum diameter, and distance from the epithelial basement membrane of nerve fibres were quantified. S100 and CD56 expression were semiquantitatively assessed. A progressive increase in PGP9.5-positive nerve fibres was observed from CIN1 to SCC, which was also accompanied by an increase in nerve fibre diameter. Hypertrophy of nerve fibres progressively increases with increasing dysplasia. Some fibres are normal, while others are neurogenic fibres resulting from neoangiogenesis. In CIN3 and SCC, NK (natural killer cells) are sharply reduced, which is explained by the presence of neoneurogenic fibres that dominate at this stage. Initially, in cases of low-grade dysplasia, NK cell hyperplasia increases along with hypertrophy, although its number is minimal in CIN3 and SCC. This may represent a manifestation of escape from neuroregulation/tumour escape from the immune system. These results may be used to refine immunotherapy better and develop NK-targeted drugs.მიუხედავად იმისა, რომ ეპითელიუმის დისპლაზიასა და HPV ინფექციას ცენტრალური როლი უჭირავს საშვილოსნოს ყელის კარცინოგენეზში, სტრომული მიკროგარემოს ცვლილებები და ნერვული რემოდელირება ჯერ კიდევ ყველაზე ნაკლებად შესწავლილ სფეროდ რჩება. ჩვენი კვლევა შეისწავლის პერიფერიული ნერვული ბოჭკოებისა და ბუნებრივი მკვლელი უჯრედების (NK Cells) განაწილებას საშვილოსნოს ყელის ინტრაეპითელურ ნეოპლაზიისა და ინვაზიური ბრტყელუჯრედოვანი კარცინომის სპექტრში. საშვილოსნოს ყელის ორმოცდახუთი ნიმუში (9 ნორმალური, CIN1, CIN2, CIN3 და SCC) დამატებით შეიღება PGP9.5, S100, CD56 და CD34-ის ანტისხეულების გამოყენებით. ნერვული ბოჭკოების სიმკვრივე, ნერვული ბოჭკოს მაქსიმალური დიამეტრი და დაშორება ბაზალური მემბრანიდან რაოდენობრივად, ხოლო S100 და CD56 ექსპრესია ნახევრად რაოდენობრივად იქნა შეფასებული. დაფიქსირდა PGP9.5-დადებითი ნერვული ბოჭკოების პროგრესული ზრდა CIN1-დან SCC-მდე, რასაც ასევე თან ახლავს ნერვული ბოჭკოების დიამეტრის გაზრდა. S100 ექსპრესია მომატებული იყო განსაკუთრებით HPV-დადებით CIN3 და SCC შემთხვევებში. ნერვული ბოჭკოების პერიეპითელური კლასტერირება საგრძნობლად მომატებული იყო მაღალი ხარისხის დაზიანებებში, რაც მიუთითებს ადრეულ პერინეოპლაზიურ ნერვულ რემოდელირებაზე. ნერვული ბოჭკოების ჰიპერტროფია პროგრესულად მატულობდა დისპლაზიის მატებასთან ერთად. ნაწილი ბოჭკოების არის ჩვეულებრივი ნაწილი კი ნეოანგიოგენეზის შედეგად მიღებული ნეიროგენეზური ბოჭკოები. CIN3 და SCC შემთხვევებში NK (ბუნევრივი მკვლელი უჯრედები) მკვეთრად შემცირებულია, რაც იმით აიხსნება, რომ ამ ეტაპზე დომინირებს ნეონეიროგენეზური ბოჭკოების არსებობა. თავდაპირველად დისპლაზიის დაბალ ხარისხის შემთხვევებში ჰიპერტროფიასთან ერთად მატულობს NK უჯრედების ჰიპერპლაზია თუმცა CIN3 და SCC შემთხვევებში მისი რაოდენობა მინიმალურია. რაც შესაძლოა წარმოადგენდეს ნეირორეგულაციიდან გაქცევის/სიმსივნის იმუნური სისტემისაგან გაქცევის გამოვლინებას. აღნიშნული შედეგები შესაძლოა სამომავლოდ გამოყენებული იქნას იმუნოთერაპიული საშუალებების დახვეწასა და NK-ტარგეტული საშუალებების შემუშავებაში
აქტინიდიის (კივი) მინერალური კვება
No full textThe articl presents the results of many years of developing a fertilization system for actinidia grown on red soil in the humid subtropical zone of Western Georgia and studying the impact of new types of complex fertilizers on the content of nutrient elements in the soil and plant, yield, and fruit quality indicators.The optimal ratio of nutrient elements in the soil has been determined under vegetation and field trials. The use of new types of complex fertilizers enhances the absorption of phosphorus from the soil by plants, increases the amount of mobile potassium, slightly changes the potential acidity of the soil, and reduces the level of soil pollution with ballast substances.The interrelationship between the main nutrient elements in the soil, which ensures increased yield and influences the structural and mechanical composition of the soil, has been studied.The optimal ratio of mineral fertilizers for young plants is double doses of nitrogen, phosphorus, and potassium. ნაშრომში მოცემულია დასავლეთ საქართველოს ტენიანი სუბტროპიკული ზონის პირობებში, წითელმიწა ნიადაგზე გაშენებული, აქტინიდიის განოყიერების სისტემის შემუშავების და ახალი სახის კოპლექსური სასუქების გავლენის შესწავლის მრავალწლიანი შედეგები ნიადაგსა და მცენარეში საკვები ელემენტების შემცველობაზე, მოსავლიანობასა და ნაყოფის ხარისხობრივ მაჩვენებლებზე. სავეგეტაციო და მინდვრის ცდების პირობებში დადგენილია ნიადაგში საკვები ელემენტების ოპტიმალური შეფარდება. ახალი სახის კომპლექსური სასუქების გამოყენებით ძლიერდება მცენარის მიერ ნიადაგიდან ფოსფორის შეთვისება, იზრდება მოძრავი კალიუმის რაოდენობა, უმნიშვნელოდ იცვლება ნიადაგის პოტენციური მჟავიანობა, მცირდება ბალასტი ნივთიერებებით ნიადაგის დაბინძურების დონე. შესწავლილია ნიადაგში ძირითად საკვებ ელემენტებს შორის ურთიერთ დამოკიდებულება, რომელიც უზრუნველყოფს მოსავლიანობის ზრდას, და გავლენა ახდენს ნიადაგის სტრუქტურულ-მექანიკურ შემადგენლობაზე. ახალგაზრდა ნარგაობაში მინერალური სასუქების ოპტიმალურ თანაფარდობას წარმოადგენს აზოტის, ფოსფორის და კალიუმის ორმაგი დოზები
მინდობილი პროფესიული საქმიანობის განხორციელების ეტაპები შინაგანი მედიცინის კლინიკური სწავლების პროცესში
No full textFor a medical education to be comprehensive and integrative, it is necessary to define the expected competences of the professional one wants to train and to verify whether these competences have been achieved at the end of medical graduation. But how do you know whether the student has really developed them at graduation? In this context, we present the Entrustable Professional Activities (EPAs) in Internal Medicine with their respective checklists to assist the teaching -learning process and the assessment of the competences acquired during clerkship. EPAs are defined as units of a professional activity requiring adequate knowledge, skills, and attitudes, with a recognized output of professional activity, independently executable within a time frame, observable and measurable in its process and outcome, and reflecting one or more competencies. The performance of the EPA by the student during undergraduate study process under supervision allows observing the weak points during medical training, correcting these points before entering the medical residency or the job market, and providing the student with a view of what needs to be improved in their learning.იმისათვის, რომ სამედიცინო განათლება იყოს ყოვლისმომცველი და ინტეგრაციული, აუცილებელია განისაზღვროს ის აუცილებელი კომპეტენციები, რომლის შეძენაც უნდა მოხდეს სწავლების პროცესში და გადამოწმდეს, მიღწეულია თუ არა ეს კომპეტენციები სწავლების დამთავრების შემდეგ. კომპეტენციები აბსტრაქტულ ცნებებად რომ არ დარჩეს, აუცილებელია განისაზღვროს მათი შესაბამისი კონტექსტი და სწავლებისა და შეფასების სათანადო მეთოდები. სწორედ ამ თვალსაზრისით განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს მინდობილი პროფესიული აქტივობის მეთოდის დანერგვას როგორც დიპლომისშემდგომ, ასევე, დიპლომამდელი სწავლების ეტაპზე, როცა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სწავლის შემდგომი საჭიროების განსაზღვრა თითოეული სტუდენტისათვის, სანდო კლინიკური უნარებისა და პროფესიონალიზმის ჩამოყალიბების პროცესში