RIARH - Repository of the Institute of archaeology
Not a member yet
530 research outputs found
Sort by
Über die neolithische Keramik aus Novi Perkovci bei Đakovo
Get PDFLokalitet Novi Perkovci-Krčavina nalazi se na blagim brežuljcima oko 6 km jugozapadno od Đakova, na nadmorskoj visini od 110 m. Godine 2005. i 2006. tu su provedena velika zaštitna iskopavanja jer se lokalitet nalazi na trasi međunarodne Autoceste Budimpešta-Ploče, Koridor V c. Pronađeni su ostaci objekata neolitičkih kultura, starčevačke i sopotske, koje ovdje sažeto obrađujemo. Osim toga, pronađeni su i ostaci objekata iz ranoga brončanog doba (licenska i panonska inkrustirana keramika), te kasnoga brončanog doba (početka kulture polja sa žarama). Starčevačka kultura ima uobičajene značajke, a pronađen je i jedan idol te dio žrtvenika.
Sopotska kultura dijelom ima značajke kakve susrećemo u obližnjem Ražište-tipu (Podgorač i Vukojevci), prijelazu I-B na II. stupanj, ali nalazimo i spiralne trake s ubodima (kao puni II. stupanj), te trokutaste trake s ubodima (kao III. stupanj).Der Standort Novi Perkovci-Krčavina liegt auf sanften Hängen ca. 6 km südöstlich von Đakovo, 110 m ü.d.M. In den Jahren 2005 und 2006 wurden hier große Schutzgrabungen durchgeführt, da dieser Standort an der Trasse der internationalen Autobahn Budapest-Ploče, Korridor V c, liegt. Die baulichen Überreste der neolithischen Kulturen – Starčevo und Sopot – wurden freigelegt. Diese werden hier zusammenfassend bearbeitet. Darüber hinaus wurden auch bauliche Überreste aus der Frühbronzezeit (Litzenkeramik und pannonische inkrustierte Keramik) sowie der Spätbronzezeit (Anfang der Urnenfelderkultur) ausgehoben.
Die Starčevo-Kultur hat die üblichen Merkmale; es wurden u.a. ein Idol und Teil eines Opfersteins gefunden.
Typisch für die Sopot-Kultur sind zum Teil jene Merkmale, denen wir im naheliegenden Ražište-Typus (Podgorač und Vukojevci) am Übergang der I-B zur II. Stufe begegnen, es finden sich aber auch Spiralbänder mit Einstichen (wie die volle II. Stufe), als auch Dreiecksbänder mit Einstichen (als III. Stufe)
The parish church ... sancti Stephanis regis circa Drauam – a contribution to the interpretation of the spread of Hungarian political influence south of the Drava
Get PDFU radu se pokušalo preciznije odrediti u kojem je razdoblju crkvi ... sancti Stephanis regis circa Drauam u Torčecu dodijeljen titular - sv. Stjepan Kralj. Na temelju pisanih i arheoloških materijalnih izvora na primjerima dvaju veoma jakih ranosrednjovjekovna središta južno od Drave, Zagreba i Knina, koji imaju crkve koje nose titular sv. Stjepana Kralja, preciznije je određeno vrijeme kao i prostorni preduvjeti koji su bili potrebni nekoj lokaciji da određeni sakralni objekt bude posvećen najslavnijem vladaru ugarskog prijestolja, Stjepanu I. Težnje za krajevima južno od Drave, Ugarska je dinastija, između ostalog, provodila kulturnom politikom koja se očituje u vidu širenja kršćanstva putem organizacije crkve, a jedan od načina bio je i dodjeljivanje titulara odabranim sakralnim objektima. Poznato ih je još svega pet, koji su se nalazili u blizini važnijih prometnica kao bitnog čimbenika povezivanja ugarskoga panonskog prostora i njihovih središta s područjem južno od Drave. Zaključeno je da su posvećenja uslijedila nakon što je Andrija II. prvo posvetio zagrebačku crkvu, poslije izdavanja isprave godine 1217/1227, pa najkasnije do vremena kraja vladavine Bele IV. (-1270. g.) u drugoj polovini 13. stoljeća. Taj je postupak, kao i rasprostranjenost tih crkava na prostoru Zagrebačke biskupije, vjerojatno potaknut i intenzivnim djelovanjem biskupa Stjepana II.
Crkva u Torčecu je u trenutku posvećenja sv. Stjepanu Kralju već bila izgrađena, čemu u prilog ide brojnost okolnih naselja, čije postojanje je evidentirano sustavnim arheološkim istraživanjima toga prostora, kao i nalaz deformirane S-karičice. Brojnost okolnih naselja prvo ranog, a kasnije i razvijenoga srednjeg vijeka u danom je trenutku rezultirala potrebom formiranja župnog središta i nastavka ukopavanja oko nje, o čijem kontinuitetu nam svjedoče provedena arheološka istraživanja na položaju Cirkvišče, kao i u povijesnim pisanim izvorima zabilježena situacija zatečena u prvoj polovini 14. stoljeća.In this paper we tried to determine with more precision in which period the church ... sancti Stephanis regis circa Drauam was assigned its patron saint – St. Stephen the King. Based on written and archaeological material sources on the examples of two highly important mediaeval centres south of the Drava, Zagreb and Knin, both with churches whose patron saint is St. Stephen the King, the time and the spatial preconditions that rendered a location eligible to have a sacral object dedicated to the most glorious ruler of the Hungarian throne, Stephen I was determined with more precision. The Hungarian dynasty pursued its aspirations for the lands south of the Drava, among other things, by a cultural policy reflected in the spread of Christianity through the church organization, and one of the methods was the assignment of a patron saint to chosen sacral buildings. Only five other are known, which were situated next to important communications as an essential factor in connecting the Hungarian Pannonian territory and its centres with the territory south of the Drava. The conclusion was reached that the consecrations took place after Andrew II first consecrated the Zagreb church, after issuing the document in 1217/1227, and at the latest until the rule of Bela IV (-1270) in the second half of the 13th century. That act, as well as the wide distribution of those churches in the area of the Zagreb diocese, was probably motivated also by intense activity of bishop Stephen II.
At the moment of the consecration to St. Stephen the King, the church in Torčec had already been constructed, in favour of which speaks the number of neighbouring settlements, whose existence is documented by systematic archaeological excavations of that area, as well as by the find of a deformed S-ring. The considerable number of neighbouring settlements first of the Early and later also of High Middle Ages, at a given moment resulted in the need to form a parish centre and to continue with the burials around it. A testimony to its continuity is provided by archaeological excavations carried out at the site of Cirkvišče, as well as by the situation in the first half of the 14th century, documented in historical written sources
Working pit 291 in the Starčevo culture settlement at Galovo in Slavonski Brod
Get PDFArheološku sliku obrtničkih djelatnosti ranoneolitičkog naselja starčevačke kulture na Galovu u Slavonskom Brodu nadopunila su istraživanja 2007. godine, otkrićem radne zemunice 291. U ovom dijelu naselja otkrivene su u proteklim istraživanjima tri radne zemunice, velika 155 i dvije manje 205 i 207, datirane metodom 14C u istu fazu izgradnje naselja. Četvrta radna zemunica 291 bila je izgrađena jugoistočno uz zemunice 205 i 207 kao prazan radni prostor, bez peći i tkalačkog stana u kojem se, prema njezinom inventaru, izrađivala kožnata odjeća i obuća. Velika brojnost kamenih izrađevina ukazuje na obradu kamenog oruđa i oružja. Ostaci ugljena iz radne zemunice 291 datirani su metodom 14C u vrijeme od oko 5710 do 5550 cal BC, što uvrštava ovu zemunicu u mlađu fazu izgradnje naselja, a njezin inventar u rani stupanj razvitka starčevačke kulture Linear A.The archaeological picture of craft activities in the early Neolithic settlement of the Starčevo culture at Galovo in Slavonski Brod was complemented by the 2007 excavations with the discovery of working pit 291. Three working pits were discovered in the previous excavations in this part of the settlement: the large pit 155 and two smaller ones 205 and 207, dated by the 14C method to the same phase of settlement construction. The fourth working pit 291 was constructed to the southeast of pits 205 and 207 as an empty working space, without an oven or loom, where judging by its inventory leather clothing and footware were made. The large number of stone implements point to the processing of stone tools and weapons. Charcoal remains from working pit 291 were dated by the 14C method to the time from around 5710 to 5550 cal BC, which places this pit in the younger phase of the settlement’s construction and its inventory in the early phase of development of the Starčevo culture, Linear A
Textile Finds from the Site Crkvari-St. Lovro Church
No full textU članku su obrađeni nalazi tekstila iz grobova br. 43 i 112, pronađenih tijekom arheoloških istraživanja 2004. i 2005. godine na lokalitetu Crkvari – crkva Sv. Lovre. Oba groba nalazila su se uza sjeverni zid crkve, unutar arheološkim istraživanjima otkrivene sakristije. Grob 43 se fizički i stratigrafski nalazio iznad groba 112. U zapuni groba 43 pronađeno je nekoliko dijelova traka tkanine sa zlatnim nitima (N 118). U zapuni groba 112 također je pronađena traka tkanine sa zlatnim nitima (PN 33), te dislocirana lubanja mlade žene, omotana ostacima tkanine vezene zlatnim nitima (PN 27). Analizom tkanine ustanovljeno je da se radi o dijelovima dvaju odjevnih predmeta, najvjerojatnije ženske kape (PN 27) te trake (PN 33 i N 118) koja je obrubljivala neki odjevni predmet. Tekstil iz oba groba pripadao je skupocjenim odjevnim predmetima čija je upotreba bila ograničena na izdvojene i bogatije slojeve stanovništva. Na temelju arheološke stratigrafije te apsolutnokronološke datacije C14 metodom pronađene tekstilne predmete možemo datirati oko sredine 16. stThe article deals with the findings of textiles from graves no. 43 and 112, found during archaeological research in 2004 and 2005 at the Crkvari site - the church of St. Lovre. On the basis of archaeological stratigraphy and absolute chronological dating using the C14 method, we can date the textile items found around the middle of the 16th century
The eastern Mediterranean pottery from the ancient harbour in Pakoštane
Get PDFU podvodnim arheološkim istraživanjima antičke luke u Pakoštanima pronađeno je mnoštvo predmeta iz vremena prvih stoljeća rimske vladavine. Većinu čine keramičke posude porijeklom iz različitih dijelova Carstva. Količinom i raznolikošću ističu se one iz istočnomediteranskih radionica, istočna sigilata B, çandarli keramika i kuhinjsko posuđe. Temeljem tipoloških komparacija raspoznaju se standardizirani, velikoserijski tipovi keramičkih oblika, međutim, pojavljuju se i rijetki primjerci koji su vjerojatno proizvedeni izvan glavnih radioničkih centara.A wealth of objects from the first centuries of Roman rule have been found in the underwater archaeological excavations of the ancient harbour in Pakoštane. Most of those are ceramic vessels originating from various parts of the Empire. Prominent in terms of quantity and variety are those from eastern Mediterranean workshops, the eastern sigillata B, Çandarli ware and kitchenware. Standardized types of ceramic forms, produced on massive scale, are distinguished on the basis of typological comparisons. However, there are also rare pieces that were probably produced outside the main workshop centres
A Reconstruction of ‘’words and music from ancient times’’; Mario Šlaus, Bioarchaeology: Demography, Health, Traumas and Diet of Early Croatian Populations, Školska knjiga, Zagreb, 2006, 254 p., 100 illustrations in colour and 41 tables.
Get PDFArchaeological finds of clay tobacco pipes from the Collection of the Zadar National Museum
Get PDFU radu se iznosi problematika keramičkih lula za duhan pronađenih arheološkim istraživanjima stare gradske jezgre Zadra, koje se danas čuvaju u Narodnome muzeju u Zadru, u Odjelu Muzeja grada Zadra. U fundusu muzeja nalazimo četrnaest lula koje pripadaju zapadnom i istočnom tipu. Dok je zapadni tip lula zastupljen samo jednim primjerkom, lule istočnoga ili mediteranskog tipa znatno su brojnije unutar ove zbirke, a među njima nalazimo različite podskupine koje se odnose na njihovo radioničko porijeklo. Tako su unutar ovog tipa zastupljene talijanske lule tipa Chioggia i lončarske lule, te lule austrijsko-mađarske, turske i zelovske provenijencije. Svi obrađeni nalazi glinenih lula pripadaju vremenu od sredine 17. do kraja 19. stoljeća.The paper presents a review of the issues connected to the clay tobacco pipes discovered in the archaeological excavations of the old city core of Zadar, kept today in the Zadar National Museum, in the Zadar City Museum Department. The Museum holdings contain fourteen pipes that belong to the western and eastern types. While the western type is represented by one piece only, the pipes of the eastern or Mediterranean type are much more numerous within this collection, and they include various subgroups in terms of their origin from different workshops. For instance, within this type we find Italian pipes of the Chioggia type and wheel-thrown pipes as well as pipes of Austro-Hungarian, Turkish and Zelovo origin. All analyzed finds of clay pipes belong to the period from the mid-17th to the end of the 19th century
Villae rusticae topography on the island of Brač
Get PDFU radu se uz kratki zemljopisno - povijesni pregled otoka Brača daje pregled definicija rustičnih vila, izvora koji o njima govore, katalog 91 lokaliteta s opisom lokaliteta i nalaza, fotografijama i crtežima te kartom s označenim položajima rustičnih vila.La vita sull´isola di Brač, nell´antichitá, era contraddistinta da una grande vivacitá. Questo lavoro tenta di contribuire all´ampliamento delle informazioni acquisite (esistenti) che si hanno della vita quotidiana su questa isola. Finora l´isola di Brač era stata vista solo come il luogo dal quale si cavavano le pietre per gli edifici di Salona e per il palazzo di Diocleziano. Nella mia tesi cercheró di correggere questa visione, mettendo al centro della attenzione le strutture economiche romane e cioé le ville rustiche.
Siccome nell´antichitá sull´isola non esistevano insediamenti urbani, la vita quotidiana si svolgeva secondo gli standard della vita rurale, cioé nei villaggi o nelle ville rustiche.
Le ville rustiche sull´isola di Brač, come altrove nell´Adriatico orientale, hanno ubicazioni caratteristiche: sul crinale di una collina, vicino al mare, su terra fertile.
Poiché Brač non é dappertutto simile dal punto di vista geologico, climatico e pedologico ma presenta diversitá marcate a causa del suo profilo orografico, la densitá di questi insediamenti é consistente.
Ci sono tre zone nelle quali queste ville son densamente presenti: la zona a nord, direttamente sul mare ed appena all´interno; la zona da Nerežišća fino a Bobovišća e la zona intorno a Bol e Murvica. Nel resto dell´isola l´antichitá quasi non esiste o il numero delle ville rustiche é esiguo.
Nelle zone con consistente presenza di ville rustiche, la distanza fra una struttura e l´altra va da due a tre chilometri. A volte persino meno. In questi casi si trattava di diverse realtá economiche appartenenti comunque ad una unica villa rustica centrale.
Poiché tutte le ville son collocate vicino alle valli fertili, ció di cui si occupavano i proprietari era l´agricoltura, (olio, vino) prodotti piú redditizi. Non bisogna comunque trascurare il fatto che in alcune ville, oltre all´agricoltura, si poteva sviluppare la lavorazione della pietra. Brač é infatti famosa per la notevole presenza di pietra adatta a lavorazioni molto particolari.
Come sembra, esistono novantuno ville rustiche. Questo numero comprende ville risalenti a partire dall´etá altoimperiale fino a quelle che esistevano solo nell´etá tardoantica.
Durante questo ultimo periodo ebbe luogo una riorganizzazione: la vita in alcune ville rustiche si spegne, alcune ville si sviluppano fino a diventare veri e propri villaggi, altre mantengono inalterata la loro funzione.
Di questo numero complessivo di strutture dell´etá altoimperiale su Brač, ne sopravvivevano, in epoca tardoantica, circa il 37,36%.
Si tratta di ville che nell´eta altoimperiale eran le piú significative e si trovano sui luoghi che presentavano il maggior numero di edifici. A causa dell´alto numero di abitanti, e delle loro abitudini religiose, in questi luoghi vi sono notevoli tracce del culto paleocristiano.
Tra le localitá piú significative bisogna nominare: Bunje 1, Luke, Lovrečina, Žôlo a Povlja, Stomorica, Stipanska Luka, Sveti Ivan i Teodor, Trišćenik.
In questi luoghi di intensa colonizzazione nell´antichitá, son rimaste tracce importanti nei toponimi: in molti casi i santi ai quali eran dedicate le chiese davan anche il nome all´insediamento: Sutivan (San Giovanni), Supetar (San Pietro), Stomorica (Santa Maria), Lovrečina (San Lorenzo), Stipanska Luka (San Stefano).
Esistono peró anche altri toponimi di origine romana, come ad esempio Povlja (Paulus), Pucišća (puteus).
L´elenco delle localitá nominate in questa tesi é solo una proposta, e non é definitivo. Il motivo é che le conclusioni concrete e definitive non si possono certo fare senza scavi sistematici, almeno relativamente alle localitá principali
Two Roman vessels with grids
Get PDFU ovom radu predstavljene su dvije rimske posude s rešetkom pronađene u Vinkovcima i Sisku. Pokušalo se ustanoviti koju su namjenu imale. U literaturi se nazivaju loncima, kadionicama, svjetiljkama, cjediljkama za vino, a najčešće kuhalima za mlijeko. Uz posude s rešetkom prikazuju se i male posude s perforacijom na dnu. Njihova namjena je nepoznata, a otkrivene su u Vinkovcima.This work presents two Roman vessels with grids found in Vinkovci and Sisak. An attempt has been made to ascertain their function. In the literature they are referred to as pots, censers, lamps, wine strainers and, most often, milk cookers. Together with the vessels with grids, small vessels with perforations on the bottom are also presented. Their function is unknown, and they were discovered in Vinkovci
Gradina Osječenica - antičko razdoblje
Get PDFGradina Osječenica pored Dvora na Uni istraživana je 1985. i 1989. g., gdje su iskopane tri sonde. U ovom radu objavljen je antički materijal iz sonde 2. Lokalitet je dao veliku količinu keramičkog materijala, nešto brončanih i željeznih predmeta koji se datiraju od prvog do četvrtog stoljeća i vrijedni republikanski denar datiran oko 90. g. pr. Kr