Repositorium of Institute of International Politics and Economics
Not a member yet
1516 research outputs found
Sort by
Sistem regionalne etničke autonomije u Narodnoj Republici Kini: ustavnopravni okvir
Get PDFOvajrad analizira ustavnopravni okvir kojireguliše sistem regionalne etničke
autonomije u Narodnoj Republici Kini. Kao jedan od najznačajnijih elementa
političkog sistema NR Kine, sistem regionalne etničke autonomije služi zaštiti
prava manjinskih etničkih grupa u njoj. Pored toga, sistem je značajan i za
nastojanja centralnih kineskih vlasti da osiguraju koegzistenciju i ukupnu
društvenu stabilnost u regionima sa složenom etničkom strukturom
stanovništva. U radu se najpre daje teorijsko određenje samog koncepta
regionalne etničke autonomije u literaturi, kao i na šta se ovaj pojam empirijski
odnosi. Oslanjajući se na taj konceptualni okvir, rad prati evoluciju sistema
regionalne etničke autonomije u Kini, od njegovog početnog uvođenja nakon
osnivanja Narodne Republike Kine do njegove naknadne optimizacije
ustavnopravnim reformama. Fokusirajući se na pravni okviri institucionalni
dizajn, rad se bavi ustavnim odredbama, Zakonom o regionalnoj etničkoj
autonomiji, kao i drugim zvaničnim dokumentima koji se odnose na
regionalnu etničku autonomiju, s ciljem da se prikaže kako oni oblikuju
strukturu, obim i mehanizme sistema regionalne etničke autonomije u NR
Kini. Akcenat je na onim aspektima sistema koji se odnose na pitanja načina
uspostavljanja etničkih autonomnih područja i njihovih organa samouprave,
te raspodele ovlašćenja za donošenje odluka između lokalnih i centralnih
organa vlasti
Geopolitički i ideološki aspekti rivalstva SAD i Kine
No full textVećina istraživača međunarodnih odnosa slaže se da će
njihov vodeći element u nastavku 21. veka biti rivalstvo i potencijalni
sukob dveju najmoćnijih svetskih sila – Sjedinjenih Država i Kine.
Razilaženja, međutim, postoje oko ocene karaktera ovog rivalstva i
njegovih aspekata, što otežava prognozu njegovog daljeg kretanja i
formulisanje preporuka za izbegavanje izbijanja sukoba. Autor se u ovom
radu kritički postavlja u odnosu na postojeća poimanja američko-
kineskih odnosa i predstavlja sopstveno viđenje. Prvi njegov element je
da se aktuelni međunarodni sistem trenutno nalazi u fazi
konsolidacije nove bipolarnosti (umesto ranijeg unipolarnog sistema),
nasuprot tezi kako se kreće ka multipolarnosti. Drugi element je da su
zapravo SAD revizionistička (hegemonistička) sila i time inicijator
rivalstva u odnosu s Kinom, a ne obrnuto. Treći element je da je u svom
geopolitičkom aspektu ovo rivalstvo pretežno pomorskog karaktera,
iako sadrži i bitnu, ali „skrivenu“ kopnenu crtu. Četvrti element je
da je ideologija, pre nego realizam i geopolitika, osnovni pokretač
američke politike prema Kini, što u aktuelnoj fazi otežava američko-
kinesko rivalstvo, ali bi moglo da pokaže i izlaz iz njega
Indija u Indo-Pacifiku: tas prevage u globalnoj ravnoteži snaga
No full textSvet je poprimio obrise multipolarnosti, a osim Sjedinjenih
Američkih Država preostale dve sile (Rusija i Kina) se nalaze u Aziji.
Samim tim jasno je zašto se fokus svetske politike sve više usmerio na
azijsko tlo. Azija postaje epicentar globalnih promena. Zbog toga, iako
se zraci multipolarnosti prelamaju čitavim svetom, sve države, sa većom
ili manjom strepnjom gledaju u pravcu Azije i aktivnosti velikih sila
na tom području. Indija se nalazi u središtu toga. Kao nuklearna sila i
najmnogoljudnija država sveta, (ne)svrstavanje Indije će zasigurno imati
uticaja na globalnu ravnotežu snaga i na konačan ishod nastajućeg
nadmetanja. Upravo zbog toga, centralno pitanje ovog rada jeste – kako će
se pozicioniranje Indije u multipolarnom svetu odraziti na globalnu
ravnotežu snaga? Nominalno, još uvek neutralna i nesvrstana Indija
zasigurno može predstavljati tas koji će prelomiti globalnu ravnotežu
snaga na jednu ili drugu stranu, ukoliko Indija napusti dosadašnji
strateški kurs
Srbija i Evropska unija : spoljnopolitičke dileme, ograničenja, implikacije : poglavlja 35 i 31
No full textU spoljnoj politici Republike Srbije članstvo u EU proklamovano
je kao strateški prioritet, a pregovori o članstvu u EU započeti su u
januaru 2014. godine. Proces evropskih integracija Republike Srbije
(Srbija) obuhvata obavezu usklađivanja njene spoljne politike sa
Zajedničkom spoljnom i bezbednosnom politikom (ZSBP) Evropske
unije (EU). Tema spoljopolitičkog usklađivanja predstavlja jedan od
najizazovnijih aspekata pregovaračkog procesa koji Srbija vodi sa
Evropskom unijom u protekloj deceniji. Strukturu ovog procesa
obeležava nestabilnost, usled dinamike promena u svetskoj politici,
koju odlikuju međuzavisnost i globalizacija.
Na spoljnu politiku Republike Srbije direktno se odnose
usklađivanja u pitanjima obuhvaćenim u dva pregovaračka poglavlja,
poglavlju 31 i poglavlju 35. Osnovni cilj aktuelne spoljne politike
Srbije odnosi se na postizanje rešenja u vezi sa Kosovom i Metohijom,
koje bi bilo kompromisno u smislu da ne negira a priori njen suverenitet
i teritorijalni integritet. Na temelju spoljnopolitičkih prioriteta,
a u odsustvu usaglašene strategije spoljne politike, politika Srbije se
u javom diskursu, poslednjih deceniju i po racionalizuje sledećim
odrednicama: Kosovo i Metohija kao sastavni deo Srbije, članstvo u
Evropskoj uniji kao stateški cilj, razvijanje prijateljskih odnosa sa
Ruskom Federacijom, održavanje i razvijanje odnosa sa Kinom, kao
rastućom globalnom silom i produktivna saradnja sa SAD-om, uz
opredeljenost za koncept vojne neutralnosti. Premda već od 2017.
godine Srbija prima oštre i eksplicitne poruke zapadnih zvaničnika
o nužnosti izbora između Zapada i Rusije, jer ne može sedeti na „dve
stolice“, do donašnjih dana se čini da spoljna politika Republike
Srbije (i dalje) gleda u oba smera, a do promene dvostrukog
spoljnopolitičkog kursa nije doveo ni tekući rat Rusije u Ukrajini.
Dijalog između Beograda i Prištine uz posredovanje Evropske
unije, popularno nazvan Briselskim pregovorima, bez sumnje predstavlja jedan od najvažnijih savremenih političkih procesa na
Zapadnom Balkanu. Trajanje Briselskog procesa tokom proteklih
trinaest godina, nije dovelo do željene normalizacije odnosa između
vlasti Beograda i Prištine, uprkos postignutim sporazumima koji
su imali za cilj da omoguće funkcionalan odnos između dve strane,
osiguraju suživot Srba i Albanaca na Kosovu i Metohiji i
homogenizuju kosovski pravni poredak. Kada se spominju reči
„kredibilitet“ i „poverenje“, neminovno se nameće pitanje – zašto
Zajednica srpskih opština, kao okosnica Prvog sporazuma o
principima normalizacije odnosa, nije formirana već više od 10
godina? O značaju i aktuelnosti ovog pitanja koje zvanični Beograd
ponavlja godinama unazad, govori izuzetno loše stanje bezbednosti u
kojem uobičajeno žive Srbi i SPC na prostoru Kosova i Metohije.
Stanje bezbednosti u južnoj srpskoj pokrajini opterećeno je brojnim
faktorima destabilizacije, a bezbednosni problemi na ovom prostoru
jedan su od glavnih izvora nestabilnosti u čitavom regionu. U tim
okvirima, moguća uslovljavanja Republike Srbije u procesu pristupanja
Evropskoj uniji, koja se odnose na dalju „normalizaciju odnosa“ sa
privremenim institucijama samouprave u Prištini, usporavaju i
otežavaju ostvarivanje njenog punopravnog članstva u Evropskoj uniji,
zbog čega je od suštinskog značaja da proces normalizacije ostane
statusno neutralan.
Kako se ispostavilo, ni krizna vremena poput pandemije Kovid-19,
kao i potonjeg rata u Ukrajini, nisu pomerila fokus sa problema koji
strukturno onemogućavaju nastavak pregovaračkog procesa između
Beograda i vlasti u Prištini i podrivaju izglede za njegov eventualni
uspeh. Stavljanje srpsko-albanskog spora u okvire poslednjeg
geopolitičkog razračunavanja Rusije i kolektivnog Zapada, ponovo je
dovelo do glasnih zahteva za brzim rešenjem kosovskog problema u vidu
konkretnog sporazuma. Sagledavanje tekućih okolnosti upućuje na
odsustvo konkretnog pomaka u odnosima nakon postizanja poslednjeg
Sporazum o putu ka normalizaciji u Ohridu, budući da je 2023. godinu
obeležio visok intezitet zaoštrenih odnosa zvaničnog Beograda i
vlasti u Prištini. Posledično, dosadašnje iskustvo u dijalogu koji
se vodi pod okriljem EU, uverljivo je pokazalo da nijedna simbolička
saradnja između dve pregovaračke strane, ma koliko bila politički
važna, ne može da nadomesti razornu štetu koju dijalogu nanose potezi vlasti iz Prištine, usmereni na nepoštovanje i kršenje suštinskih
dogovora i odredaba sporazuma postignutih u dijalogu. U zbiru
otežanih okolnosti u okviru kojih se Briselski dijalog odvija, postoji
više indikatora koji upućuju da su implementacija preostalih
nesprovedenih dogovora i postizanje „sveobuhvatne normalizacije“
daleko od izglednog scenarija u predstojećem periodu. Konačno, dok
Srbija ali i tzv. Kosovo proklamuju posvećenost evropskoj budućnosti,
u javnosti deluje da oba društva nisu pripremljena za zahtev koji je
jasno formulisan u dokumentima EU.
Kako je za zatvaranje pregovaračkog poglavlja 35 u okviru
pristupnih pregovora sa EU, potrebna saglasnost država članica koje
su priznale jednostrano proglašenu nezavisnost tzv. Kosova, pitanje
očuvanja teritorijalnog integriteta Srbije nameće se kao posebno
problematično, jer stavlja Srbiju u poziciju da pregovara o svom
vitalnom nacionalnom interesu.
Iako je delovalo da je do izbijanja rusko-ukrajinskog rata projekat
sveobuhvatne evropske integracije pristupni proces Srbije sveo na
tačku sporne „normalizacije“ odnosa sa tzv. Kosovom, nakon februara
2022. godine fokus pristupnog procesa Srbije latentno gravitira ka
spornim odnosima sa Rusijom i pitanju neuvođenja sankcija. Bez
potpunog usaglašavanja sa spoljnopolitičkim kursom Evropske unije,
Republika Srbija ne može postati punopravna članica ove
organizacije, a nedostatak jasnog napretka u procesu spoljnopolitičkog
usklađivanja u protekloj deceniji izaziva osnovane sumnje u okviru
Unije da bi Srbija obrazac neusklađenosti u ovom domenu mogla da
zadrži i u budućnosti. U uslovima narušenih odnosa između
kolektivnog Zapada i Rusije, nakon ruske „specijalne vojne
intervencije“ u Ukrajini, problematizovano je i pitanje valjanosti
spoljne politike Republike Srbije, te njene mogućnosti da u istoj meri
nastavi da održava „ruski“ i „evropski“ spoljnopolitički stub. Srbija
je uz Belorusiju jedina zemlja u Evropi koja se nije priključila
slojevitim restriktivnim merama prema Rusiji, a pritisak Brisela i
Vašingtona da to učini ne skriva se iza protokolarnih saopštenja.
Izdvojivši se od ostalih država kandidata na Zapadnom Balkanu
odlukom da ne uvede sankcije Rusiji, iako podržava teritorijalni
integritet Ukrajine, Srbija je spoljnu politiku nametnula sebi kao centralno pitanje daljih pregovora o pristupanju sa EU. Sledstveno,
nakon ruske invazije na Ukrajinu, ispunjavanje obaveza koje proizilaze
iz pregovaračkog poglavlja 31 za Srbiju postaje sve zahtevnije, a odnosi
sa Ruskom Federacijom u aktuelnoj spoljnopolitičkoj koncepciji
Srbije nameću se kao ozbiljna prepreka strateškom cilju i evropskom
stubu spoljne politike Srbije.
Na temelju navedenog, specifičnost procesa evropske integracije
Srbije upućuje, između ostalog, na vezu koja je stvorena između spoljne
politike Srbije i spoljne politike EU, s jedne strane, i spoljne
politike EU i bilateralnih odnosa Srbije sa Rusijom, s druge strane.
Ova veza objektivno utiče na zatvaranje poglavlja 35 i 31, pokazujući da
su problematična spoljnopolitička pitanja koja se tiču Rusije i tzv.
Kosova zapravo deo istog problemskog paketa. S obzirom na to da je
usklađivanje spoljne politike Srbije i EU dominantno političko a ne
pravno pitanje, kriterijumi za usklađivanje Srbije u pitanjima iz ove
dve oblasti podložni su arbitrarnoj oceni i stoga teži za ispunjavanje.
Cilj monografije Srbija i Evropska unija: spoljnopolitičke
dileme, ograničenja, implikacije – Poglavlja 35 i 31 jeste da istraži u
kojoj meri je Srbija u mogućnosti da ostvari zaštitu svog
teritorijalnog integriteta u Autonomnoj pokrajini Kosovo i
Metohija, ne dolazeći pri tome u koliziju sa obavezama koje proizilaze
iz pregovaračkog poglavlja 35. Dodatno, u monografiji se analizira da
li je Srbija u mogućnosti da uskladi svoju spoljnu politiku u oblasti
pregovaračkog poglavlja 31, kada je zavisna od međunarodne političke
podrške države protiv koje EU primenjuje restriktivne mere već punu
deceniju. Proces i dinamika spoljnopolitičkog usklađivanja
Republike Srbije i Evropske unije u ovoj monografiji analiziraće se
kroz prizmu odnosa obe strane sa Ruskom Federacijom.
Monografija se naročito bavi osvetljavanjem veza između niza
problema koji se pojavljuju u ostvarivanju nacionalnih interesa i
spoljnopolitičkih prioriteta Srbije u okviru procesa usklađivanja
sa Zajedničkom spoljnom i bezbednosnom politikom Evropske unije.
Kako je predmet istraživanja dominantno politički proces, koji je
prema trenutnom stanju otvoren do krajnje neizvesnosti, ponuđeni
odgovori na ova kompleksna pitanja u završnim konstatacijama,
uprkos naučnoj zasnovanosti, i sami ostaju otvoreni. Konačno, imajući u vidu mesto evropske integracije u spoljnoj i unutrašnjoj
politici Republike Srbije i moguće implikacije pitanja AP Kosova
i Metohije po ustavni poredak zemlje, posebna namera ovog
istraživanja ogleda se u potencijalnom usmeravanju dobijenih
rezultata na usavršavanje postojećeg procesa spoljnopolitičkog
usklađivanja Srbije i Evropske unije i sprečavanje eventualnih
nepovoljnih scenarija u dugoročnoj perspektivi
Uredba Evropske unije o uspostavljanju okvira za obezbeđenje bezbednog i održivog snadbevanja kritičnim sirovinama
No full textPristup kritičnim sirovinama od ključnog je značaja za ekonomiju Evropske unije (EU), funkcionisanje njenog unutrašnjeg tržišta i za postizanje ciljeva zelene i digitalne tranzicije. Rizik od poremećaja u snabdevanju ovim sirovinama neprestano raste zbog rastućih geopolitičkih tenzija i konkurencije u oblasti resursa. Stoga, ako se pitanje povećane potražnje ne reši na optimalan način, povećana potražnja za kritičnim sirovinama mogla bi imati negativne posledice po životnu sredinu i društvo. S obzirom na složenost i transnacionalni karakter lanaca vrednosti kritičnih sirovina, nekoordinisane nacionalne mere za obezbeđenjem bezbednog i održivog snabdevanja kritičnim sirovinama sadrže rizik od narušavanja funkcionisanja unutrašnjeg tržišta. Da bi se ove situacije prevazišle i da bi se zaštitilo funkcionisanje unutrašnjeg tržišta EU, Evropski parlament i Savet 11. aprila 2024. godine usvojili su Uredbu 2024/1252 o uspostavljanju okvira za obezbeđenje bezbednog i održivog snabdevanja kritičnim sirovinama, čime su stvorene pretpostavke za zaštitu ekonomske otpornosti EU i njenu stratešku autonomiju
Predlog Direktive o odgovornosti za veštačku inteligenciju
No full textIako postoji veliki broj inicijativa, kako na nivou nacionalnih jurisdikcija tako i na globalnom nivou (predlozi o međunarodnim sporazumima ili osnivanju međunarodnog tela za nadzor), do sada je samo Evropska unija (EU) učinila iole ozbiljan pokušaj da građane zaštiti od rizika povezanog sa korišćenjem sistema veštačke inteligencije. Evropski akt o veštačkoj inteligenciji stupio je na snagu 1. avgusta 2024. godine. U diskusijama koje su se vodile o njegovoj sadržini, jedna od glavnih kritika bila je usmerena na nedostatak individualnih pravnih lekova. U međuvremenu, Evropska komisija je sačinila nacrt Direktive o odgovornosti za veštačku inteligenciju, čije su odredbe predmet ovog rada.Predlog Direktive se razmatra u celosti, kako bi se ukazalo na značaj predmetne materije i pružila osnova za dalja istraživanja. Iz analize proizlazi da, ukoliko sadašnji tekst Predloga Direktive ne bude izmenjen, oštećeni bi se mogao suočiti sa preprekama u dokazivanju postojanja uzročno-posledične veze u pričinjenoj šteti, naročito kada su u pitanju sistemi veštačke inteligencije koje Akt o veštačkoj inteligenciji ne klasifkuje kao visokorizične. Pravila o vanugovornoj građanskopravnoj odgovornosti u vezi sa veštačkom inteligencijom ostaju na pozicijama subjektivne odgovornosti (odgovornosti po osnovu krivice) kako bi se olakšala pozicija oštećenih lica. Takav pristup je potvrđen i kroz fazni postupak implementacije Predloga Direktive, jer je tek u drugoj fazi projektovana mogućnost da se pređe sa subjektivne na objektivnu odgovornost za štetu
Serbia’s Security Relations with the EU and China in the Evolving International Environment
Get PDFSerbia’s foreign policy relies on simultaneously developing positive
relations with key global actors, including the EU, the US, Russia, and China. This
approach has been designated as a four-pillar foreign policy, a semi-official stance
of the country’s leadership for the last decade and a half, regardless of the political
faction in power. The EU is a traditionally important actor because Serbia aspires
to become a member of the Union. Additionally, the role of the EU is crucial due
to its status as the leading economic partner for Serbia and its role in the
facilitation of the Belgrade-Priština dialogue. On the other hand, the Serbia-China
partnership has been constantly on the rise. The significance of the relations
Belgrade has been developing with Beijing is growing, and the role of China as a
partner in the economic and increasingly in the security and political spheres
cannot be neglected as well. This paper aims to offer a retrospective on the
relations of Serbia with these two key partners, the EU and China, mainly focusing
on the security sphere, the domain where the relations have been developing at
a slower but consistent pace. It will explore how these relations with both actors
are affected by evolving global circumstances, given that the security area is
particularly vulnerable to the changes stemming from the increasingly divergent
positions of the dominant global players in the international system
A Decade of Serbia’s EU Accession Process: Implications for Sino-Serbian Political Relations
Get PDFA decade into Serbia’s EU accession process, risk-prone contingencies
have strained and stalled Belgrade’s relations with Brussels. The question of the
Serbian province of Kosovo and Metohija, which most EU countries recognise
as an “independent state”, remained a fundamental stumbling block, just as it
had been since the outset of Belgrade’s “European path” a quarter of a century
ago. Furthermore, within months of opening the accession talks in January
2014, Serbia’s ambitions entered a “perfect storm”. First, the EU introduced
sanctions against the Russian Federation over the Crimean referendum, putting
high pressure on Belgrade’s (non-)alignment with the EU’s Common Foreign
and Security Policy. Then, in July 2014, the President of the European
Commission, Jean-Claude Juncker, announced an EU “accession pause” due to
“enlargement fatigue”. These developments opened the door for Serbia’s
“eastbound hedging”, which paved the way for unprecedented political and
economic interaction with the People’s Republic of China, particularly in light
of the conflict in Ukraine. Serbia comprehensively boosted cooperation with
China, resulting in the signing of the Free Trade Agreement and the elevation
of the partnership status to the level of “China-Serbia community with a shared
future in the new era” in 2024. Nevertheless, for a country surrounded by the
EU and NATO member states in the middle of global tectonic geopolitical
tensions and transitions, strategic hedging has its limits. Western calls to Serbia
for de-hedging, alignment, and bandwagoning multiply, setting high hurdles for
Serbia’s proclaimed policy of military neutrality and political independence
Faith-based politics? The World Council of Churches and the wars in Yugoslavia and Ukraine
Get PDFThe World Council of Churches (WCC) is an international faith-based
organization whose mission is to provide a forum for ecumenical dialogue. The political
background of the activities of the WCC during the Cold War was well-researched in
literature. However, the political behavior of the WCC after the Cold War, in the new
international conditions, remained relatively unexplored. This article aims to
contribute to the debate about the position of faith-based organizations in political
disputes. It presents a comparative analysis of the actions of the WCC in the conditions
of the Yugoslav and Ukrainian wars. Both cases represent significant international
crises with a significant role of the Orthodox churches that are members of the WCC
(the Serbian Orthodox Church and the Russian Orthodox Church). The content
analysis and discourse analysis were applied in all articles, official statements, and
chronicles published in the official journal of the WCC, The Ecumenical Review, for the
period of crises (1991–1999; 2014–2023). A comparative analysis of the actions of the
WCC in the conditions of the Yugoslav and Ukrainian crises showed that the WCC has
the ability to achieve faith-based politics, which mainly refers to maintaining a certain
degree of political autonomy and the character of a forum for inter-church dialogue and
not catalyzing political conflicts
The Continuing Socio-political Appeal of Thermopylae Symbolism and the War in Ukraine
No full textThe main aim of this article is to examine the causes behind the recurring heroic motives of Thermopylae up to the present day. This phenomenon, referred to as the comparative heroisation process, is analyzed in the context of initiation, glorification, and identification of contemporary European soldiers with the Spartan warriors. The author(s) primarily employ a comparative historical method, incorporating some elements of a constructivist approach. The Battle of Mariupol, one of the largest clashes during the invasion of Ukraine, is specifically examined. However, instead of focusing on measuring the actual degree of similarity to Thermopylae, the author(s) concentrate on the metaphorical aspect. The central question raised is: why has the symbolism of Thermopylae persisted? Additionally, the authors explore the continuities and discontinuities that the Mariupol case demonstrates in comparison to earlier historical examples. The author(s) aim to demonstrate that the heroisation process does not necessarily require defenders to possess all sublime virtues. On the contrary, it may be sufficient for the community to aspire to acknowledge, identify with, or achieve certain arch-heroic traits or qualities, which can then be attributed to their respective national courageous champions, irrespective of how closely they resemble the heroic role models