Journals University of Lodz
Not a member yet
21192 research outputs found
Sort by
Eruption of Permanent Teeth in Bulgarian Children Aged 5–12 Years
Get PDFThe time of eruption and the number of permanent teeth together with the time of sexual maturation and ossification of the skeleton are important indicators of the biological maturity and health of children. The aim is to evaluate the eruption of permanent teeth in Bulgarian children aged 5–12 years and to assess its relationship with age and sex. The present cross-sectional study included 709 individuals from 5 to 12 years. The oral and dental status was checked and included the number of erupted teeth (NET). Statistical analyses were performed to compare the sexes and ages. Statistically significant differences between sexes are observed only in teeth 17, 27, 33 and 43. The sequence of tooth eruption was examined, and it is almost identical in male and female subadults. Mandibular teeth erupt earlier than maxillary teeth, excluding first premolars for both sexes and canines in males. Females have earlier tooth eruption and more permanent teeth compared to males. A significant association between age and NET is established. Sex does not have a significant effect on tooth eruption. The time of eruption of permanent teeth is influenced significantly by age, but not by sex in our sample. Differences between males and females are found in the sequence of eruption only of canines and premolars. Females tend to have earlier tooth eruption and more erupted teeth. Lower teeth erupt earlier than upper teeth, excluding first premolars in both sexes and canines in males
Neurobiologia a paradygmat finansów na przełomie XX i XXI wieku
Get PDFThe purpose of the article. The paper aimed to investigate how the brain functions established through the process of evolution influences decisions regarding the activities of entities on the financial market and how this affects changes in the behavior of these entities on the market. Additionally, it aimed to understand the definitions of basic concepts and thus contribute to changing the financial paradigm.
Methodology. The research uses a method based on a review of literature from fields dealing with the issues raised in the topic, such as behavioral economics, finance, and neurobiology.
Results of the research. It was pointed out that the turn of the 20th and 21st centuries was a period of intensification of phenomena that fostered the emergence of anomalies, thus signaling symptoms of chaos in the financial world. Phenomena such as the information and digital revolution, increasing financialization, and chrematistics were identified, which are, among other things, the result of the implementation of the growth dogma, obligatory for homo oeconomicus for thousands of years. The fact of the progressive departure from ethical and moral values in all types of activities was emphasized. In these conditions, the decisions/actions of entities operating on the financial market cause changes in the understanding of basic concepts to be observed and, consequently, tendencies to change the definitions of these concepts, leading to a departure from the current financial paradigm.Cel artykułu. Celem pracy było wskazanie, w jaki sposób utrwalone w procesie ewolucji funkcje mózgu wpływają na decyzje dotyczące działalności podmiotów na rynku finansowym, jak to rzutuje na zmiany zachowania podmiotów na tym rynku oraz rozumienie definicji podstawowych pojęć, a tym samym zmianę paradygmatu finansów.
Metodologia. W pracy wykorzystano metodę bazującą na przeglądzie literatury z dziedzin zajmujących się problematyką poruszoną w temacie, takich jak ekonomia behawioralna, finanse oraz neurobiologia.
Wyniki badania. Wskazano, iż przełom XX i XXI wieku to okres nasilenia zjawisk sprzyjających pojawianiu się anomalii, a tym samym sygnalizujących objawy chaosu w świecie finansów. Wyróżniono takie zjawiska, jak rewolucja informacyjna i cyfrowa, nasilająca się finansyzacja oraz chrematystyka, będące m.in. efektem realizacji obligatoryjnego od tysięcy lat dla homo oeconomicus dogmatu wzrostu. Podkreślono fakt postępującego odejścia od wartości etycznych i moralnych we wszelkiego typu działalności. W tych warunkach decyzje/działania podmiotów funkcjonujących na rynku finansowym powodują, iż można zaobserwować zmiany jeśli chodzi o rozumienie podstawowych pojęć, a w konsekwencji tendencje do zmian definicji tych pojęć, co prowadzi do odejścia od obowiązującego paradygmatu finansów
Obszary ekwiwalencji w języku polskim i języku chińskim na przykładzie funkcji przypadków
Get PDFRecent years have seen a clearly increasing interest in learning Polish among the native speakers of Chinese. At the same time, both students and teachers struggle with the problem of a significant shortage of appropriate teaching materials. The preparation of such materials must be preceded by relevant research and theoretical reflection on various types of issues. The aim of this article is to indicate some areas of equivalence between Chinese and Polish. Due to its glottodidactic approach, the problems analysed in the article are focused on functional grammar, and particularly concerning the functional dimension of grammatical cases in Polish. The scope of structures compared has been narrowed down to the learning stage in which a Chinese student encounters this unknown and extensive grammatical category for the first time, namely up to the A1 level of language proficiency. Even though there is no declension in Chinese, the syntactic and communicative functions that particular cases fulfill in Polish are in some ways reflected in the former language. The present research has made it possible to identify those features, unusual for the Chinese learner, and to indicate particular structures or function words that are used for a similar purpose in their native language.W ostatnich latach wśród Chińczyków obserwuje się rosnące zainteresowanie nauką języka polskiego na poziomie akademickim. Jednocześnie zarówno studenci, jak i lektorzy borykają się z problemem istotnego braku odpowiednich materiałów dydaktycznych. Ich przygotowanie musi być poprzedzone stosownymi badaniami oraz refleksją teoretyczną nad różnymi typami zagadnień. Celem niniejszego artykułu jest wskazanie obszarów ekwiwalencji języka chińskiego i języka polskiego z perspektywy glottodydaktycznej. Analizowane w tekście zagadnienia skupione są wokół gramatyki funkcjonalnej, w szczególności zaś dotyczą kwestii funkcjonalnego wymiaru polskich przypadków. Obszar porównywanych konstrukcji zawężono do etapu nauki, w którym student chińskojęzyczny po raz pierwszy spotyka się z tą nową dla niego i obszerną kategorią gramatyczną, czyli do poziomu biegłości językowej A1. Deklinacja nie występuje w języku chińskim, lecz funkcje składniowe i komunikacyjne, które w polszczyźnie pełnią poszczególne przypadki, mają pewne odzwierciedlenia w chińszczyźnie. Przedstawiona analiza pozwoliła wyłonić te nietypowe dla odbiorcy chińskiego miejsca oraz wskazać poszczególne konstrukcje czy wyrazy funkcyjne, które używane są w podobnym celu w jego ojczystym języku
Tworzenie murali w miejskiej przestrzeni publicznej – rola aktorów i przebieg procesu
No full textThe aim of this article is to present the process of mural creation, identify the main actors involved, and define their roles within this process. Although murals have become an inseparable part of contemporary urban public spaces in recent years, little is still known about which entities collaborate and are responsible for creating murals in these spaces, as well as how the process itself unfolds. While the connections between artistic activity and space are increasingly recognized, public art remains a rarely explored subject in geographical research. Therefore, a literature review was conducted, along with 18 in-depth individual interviews with the actors involved in the mural creation process. The research revealed that this process is a complex, multi-stage endeavor that requires the cooperation of various actors and is also fraught with uncertainties, doubts, and the need for negotiation. The article analyzes the process of mural creation, with particular emphasis on the entities that influence the final form of the artwork. It also highlights the stages of implementing this form of public art, describing them from the perspectives of both the creators and the audience. As part of the study, five phases of the mural creation process and four groups of actors involved were identified.Celem artykułu jest przedstawienie procesu tworzenia murali oraz identyfikacja głównych aktorów tego procesu i określenie ich roli w jego przebiegu. Mimo że murale stały się w ostatnich latach nieodłącznym już elementem współczesnych miejskich przestrzeni publicznych, niewiele wiadomo o tym, jakie podmioty współpracują przy tworzeniu muralu oraz jak wygląda sam proces. Choć dostrzega się związki między działalnością artystyczną a przestrzenią, sztuka publiczna wciąż rzadko staje się przedmiotem badań geograficznych. W związku z tym przeprowadzono studia literaturowe oraz 18 indywidualnych wywiadów pogłębionych z aktorami procesu tworzenia murali. Badania wykazały, że proces ten jest złożonym i wieloetapowym działaniem, wymagającym współpracy wielu aktorów, ale również obarczonym licznymi niewiadomymi, wątpliwościami i koniecznością negocjacji. Artykuł analizuje proces powstawania murali, ze szczególnym uwzględnieniem podmiotów wpływających na finalny kształt dzieł. Zwraca także uwagę na etapy realizacji tej formy sztuki publicznej, opisując je z perspektywy zarówno twórców, jak i odbiorców. W ramach badań wyróżniono pięć faz procesu tworzenia murali oraz cztery grupy aktorów biorących w nim udział
Nowe przestrzenie pracy w naukach z zakresu zarządzania – przegląd literatury dla geografii społeczno-ekonomicznej
No full textNew Working Spaces (NWS) constitute an innovative organisational form that deviates from traditional organisational structures. Characterised by open membership, these spaces integrate craftsmen, artists, and creators operating as freelancers or micro- entrepreneurs. A distinct category of NWS encompasses makerspaces, hackerspaces, and fab labs, which – in contrast to conventional coworking offices – emphasise production, construction, and craft activities, frequently employing advanced technologies. These spaces not only facilitate access to technical infrastructure but also cultivate an environment conducive to development through knowledge exchange and networking. Research on NWS has developed within two main disciplines: socioeconomic geography and management sciences. While socioeconomic geography focuses on spatial distribution patterns, impacts on local economy, and regional development dynamics, management sciences have made significant contributions to understanding the organisational aspects of new working spaces, community-building within them, and the mechanisms of innovation processes occurring there. Given the growing number of such spaces in Poland and the simultaneous lack of research combining management and geographical perspectives, there appears to be a need to deepen knowledge transfer between these disciplines. This article presents a systematic literature review of makerspaces, hackerspaces, and fab labs in social sciences, with particular emphasis on research useful for scholars within socioeconomic geography. The article presents scientific achievements from various disciplines, covering the main research streams concerning collaborative spaces, key concepts, and empirical findings. One of the objectives is to facilitate access for socioeconomic geography researchers to findings on NWS from management sciences and related fields. Two bibliometric analysis tools were used to prepare the analysis, namely Bibliometrix and VOSviewer. This overview can serve as a starting point for further research on the role of new working spaces in local and regional development.Nowe przestrzenie pracy [ang. new working spaces (NWS)] stanowią innowacyjną formę organizowania działalności, odbiegającą od tradycyjnego rozumienia organizacji. Charakteryzują się otwartym członkostwem. Łączą rzemieślników, artystów i twórców działających jako freelancerzy lub prowadzących mikroprzedsiębiorstwa. Szczególną kategorią NWS są przestrzenie współpracy takie jak makerspace, hackerspace i fab lab, które – w przeciwieństwie do podobnych doń biur coworkingowych – koncentrują się na działalności produkcyjnej, konstrukcyjnej i rzemieślniczej. Często wykorzystują zaawansowane technologie. Przestrzenie te nie tylko zapewniają dostęp do infrastruktury technicznej, ale również tworzą środowisko wspierające rozwój poprzez wymianę wiedzy i networking. Badania nad NWS rozwijają się w ramach dwóch głównych dyscyplin: geografii społeczno-ekonomicznej oraz nauk o zarządzaniu. O ile geografia społecznoekonomiczna koncentruje się na wzorcach rozmieszczenia przestrzennego, wpływie na lokalną gospodarkę i dynamice rozwoju regionalnego, o tyle nauki o zarządzaniu wniosły istotny wkład w zrozumienie aspektów organizacyjnych nowych przestrzeni pracy, budowania weń społeczności i mechanizmów zachodzących tam procesów innowacyjnych. Wobec rosnącej liczby tego typu przestrzeni w Polsce i jednoczesnego niedoboru badań łączących perspektywę zarządzania z geograficzną, można założyć istnienie potrzeby pogłębienia transferu wiedzy między tymi dyscyplinami. Prezentowany artykuł to systematyczny przegląd literatury na temat makerspace’ów, hackerspace’ów i fab lab’ów w naukach społecznych, ze szczególnym uwzględnieniem badań użytecznych dla badaczy zagadnień z zakresu geografii społeczno-ekonomicznej. Artykuł prezentuje dorobek naukowy z różnych dyscyplin. Obejmuje główne nurty badawcze dotyczące przestrzeni współpracy, kluczowe koncepcje i ustalenia empiryczne. Jednym z jego celów jest ułatwienie badaczom geografii społeczno-ekonomicznej dostępu do ustaleń dotyczących NWS z zakresu nauk o zarządzaniu i nauk pokrewnych. Do przygotowania przeglądu wykorzystano dwa narzędzia służące analizom bibliometrycznym – Bibliometrix oraz VOSviewer. Artykuł może służyć jako punkt wyjścia do dalszych badań nad NWS, łączących perspektywę organizacyjną z geograficzną
Zwroty teoretyczne w perspektywie nowej humanistyki i badań empirycznych
No full textThe article reflects on the nature of theoretical “turns” and the accompanying formation of a cognitive perspective, framed by reflections on the margins of research practice as well as Ryszard Nycz’s project of the new humanities. The research method applied is the analysis of secondary sources. The discussion focuses on defining the concept, its positioning within theoretical traditions, and reflections on its constitutive features.W artykule zaprezentowano refleksję nad charakterem „zwrotów” teoretycznych oraz formowania się w ich świetle perspektywy poznawczej, tłem tych rozważań czyniąc namysł na marginesach praktyki badawczej oraz projekt nowej humanistyki Ryszarda Nycza. Jako metodą badawczą posłużono się analizą źródeł wtórnych. Rozważania skoncentrowano wokół: zarysu definicyjnego, pozycjonowania wobec tradycji teoretycznej, namysłu nad jego cechami konstytutywnymi
Odkrywcy, projektanci, badacze: interdyscyplinarna analiza postaw dorosłych wobec seksualności dziecięcej
No full textThis article explores adult attitudes toward children’s sexuality by applying Mieczysław Malewski’s andragogical typology of epistemic stances – those of the explorer, the designer, and the researcher – as its primary interpretative framework. These three approaches allow for a nuanced understanding of how adults engage with the topic of child sexuality, ranging from exploratory to normative-practical and critical-reflective orientations. The typology is further enriched by cultural and structural perspectives drawn from Pierre Bourdieu’s concepts of habitus and cultural capital, and from Bronisław Malinowski’s view of social norms as functional elements of culture. Together, these perspectives reveal how socio-cultural conditions shape what is deemed acceptable, moral, or educationally appropriate in relation to children’s sexuality. The article presents adult sexual education not merely as a process of knowledge transmission, but as an ethical and transformative practice – one that fosters increased awareness, inclusivity, and responsible caregiving.Artykuł podejmuje analizę postaw dorosłych wobec seksualności dziecięcej, przyjmując jako punkt wyjścia andragogiczną typologię podejść do wiedzy autorstwa Mieczysława Malewskiego – odkrywcy, projektanta i badacza. To właśnie te trzy postawy służą jako główna rama interpretacyjna pozwalająca uchwycić zróżnicowane style myślenia dorosłych o seksualności dziecka – od eksploracyjnych, przez normatywno-praktyczne, po refleksyjno-krytyczne. Uzupełnieniem tej typologii są konteksty kulturowe i strukturalne zaczerpnięte z koncepcji Pierre’a Bourdieu (habitus, kapitał kulturowy) oraz Bronisława Malinowskiego (normy społeczne jako element funkcjonalny kultury), które ukazują, w jaki sposób uwarunkowania społeczno-kulturowe wpływają na moralne i edukacyjne granice wyznaczane dziecięcej seksualności. Artykuł proponuje spojrzenie na edukację seksualną dorosłych jako proces nie tylko poznawczy, lecz również etyczny i transformujący – prowadzący ku większej świadomości, inkluzyjności i odpowiedzialności wychowawczej
Ochrona pracy osób podejmujących zatrudnienie niepracownicze w innych celach niż zarobkowe na przykładzie stażu dla osób bezrobotnych i praktyki absolwenckiej
No full textThe aim of the article is to determine to what extent the Polish legislator sees the need to guarantee the rights that constitute broadly understood labour protection to participants of traineeships for the unemployed and graduate practices who, despite not having employee status, are nevertheless in a situation of subordination to the organisers of these forms of professional activation.Celem artykułu jest ustalenie, w jakim zakresie polski ustawodawca dostrzega potrzebę zagwarantowania uprawnień składających się na szeroko rozumianą ochronę pracy uczestnikom staży dla bezrobotnych i praktyk absolwenckich, którzy pomimo nieposiadania statusu pracowniczego znajdują się w sytuacji podporządkowania wobec organizatorów tych form aktywizacji zawodowej
Trudności z prostymi pojęciami. Trzy przypadki ze słownika nauk społecznych, analizy dyskursu i psychologii dyskursowej: discursive, talk oraz handle i manage
No full textThe paper presents a summary of translation difficulties related to deceptively simple concepts used in social sciences, discourse analysis, and discursive psychology. These comments accompany two translations of texts by Derek Edwards, published in 2023 in “Przegląd Socjologiczny”, entitled Discursive Psychology and Discourse, Cognition and Social Practices: The Rich Surface of Language and Social Interaction. The aim of this article is to support social sciences and qualitative research with theoretical work on the concepts of an important trend in discourse analysis, which was shaped under the significant influence of sociology (ethnomethodology, conversational analysis, and the sociology of scientific knowledge). Three cases are discussed: discursive, talk, and a pair of closely related concepts, namely handle and manage. Each of them is presented against the criteria that their Polish-language equivalents should take into account in order to convey the theoretical and empirical meaning entrusted to them by discursive psychology. The used translation variants are explained in comparison with their strongest but ultimately unused competitors as well as in comparison with the understanding of the same concepts in selected approaches in qualitative social research.Artykuł przedstawia zestawienie trudności translatorskich związanych z tłumaczeniem łudząco prostych pojęć stosowanych w naukach społecznych, analizie dyskursu i psychologii dyskursowej. Przedłożone uwagi towarzyszą wydanym w 2023 roku w „Przeglądzie Socjologicznym” dwóm przekładom tekstów Dereka Edwardsa zatytułowanym Psychologia dyskursowa oraz Dyskurs, poznanie i praktyki społeczne: bogactwo językowej i interakcyjnej powierzchni. Celem artykułu jest zasilenie nauk społecznych i badań jakościowych pracą teoretyczną nad pojęciami stosowanymi w istotnym nurcie w analizie dyskursu, który ukształtował się pod znaczącym wpływem socjologii (etnometodologii, analizy konwersacyjnej i socjologii wiedzy naukowej). Omówione zostają trzy przypadki: discursive, talk oraz para pojęć ściśle powiązanych ze sobą handle i manage. Każdy z nich jest przedstawiony na tle kryteriów, które ich polskojęzyczne odpowiedniki powinny uwzględniać, aby oddawały powierzony im przez psychologię dyskursową sens teoretyczny i empiryczny. Zastosowane warianty tłumaczeniowe zostają objaśnione w porównaniu z ich najsilniejszymi, ale niewykorzystanymi konkurentami oraz w zestawieniu z pojmowaniem tych samych pojęć w wybranych podejściach w jakościowych badaniach społecznych
