Journals University of Lodz
Not a member yet
21192 research outputs found
Sort by
Historia traumatyczna oraz jej psychologiczne i moralne następstwa
No full textThe article addresses the issue of traumatic historical events, collective methods of commemorating them, and their long-term psychological and moral consequences. It takes as its starting point Michał Bilewicz’s book Traumaland, which explores the impact of historical violence – war, persecution, genocide – on collective identity and cognitive attitudes. The article juxtaposes psychological diagnoses with selected philosophical categories drawn from Friedrich Nietzsche, particularly his typology of history and the concept of ressentiment. On this basis, it introduces the notion of “traumatic history” as a cultural form of commemorating collective injury, which may both sustain memory and identity and perpetuate reactive attitudes leading to ressentiment. It identifies the link between historical trauma and a morality shaped by fear, rancor and impotence, while also exploring the possibility of critically working them through. As an alternative to ressentimental fixation, the article proposes critical reflection on collective historical experience as a path toward self-knowledge and the transformation of collective identity.Artykuł podejmuje problematykę traumatycznych wydarzeń historycznych, wspólnotowych sposobów ich upamiętniania oraz ich długofalowych konsekwencji psychologicznych i moralnych. Za punkt wyjścia przyjmuje książkę Traumaland Michała Bilewicza, analizującą wpływ przemocy historycznej – wojny, prześladowań, ludobójstwa – na tożsamość zbiorową i postawy poznawcze. Praca zestawia diagnozy psychologiczne z wybranymi kategoriami filozoficznymi Friedricha Nietzschego, w szczególności jego typologią historii oraz koncepcją resentymentu. Na tej podstawie wprowadza pojęcie „historii traumatycznej” jako formy kulturowego upamiętniania krzywd, która może zarówno podtrzymywać pamięć i tożsamość, jak i utrwalać postawy reaktywne, prowadzące do resentymentu. Artykuł wskazuje na związek między traumą historyczną a kształtowaniem moralności opartej na lęku, urazie i bezsilności, a także analizuje możliwości ich krytycznego przepracowania. W miejsce resentymentalnej fiksacji proponuje krytyczną refleksję nad własnym dziedzictwem jako drogę do samowiedzy i transformacji tożsamości zbiorowej
Zmiana klimatu – kluczowe wyzwania prawa międzynarodowego
No full textThis article aims to demonstrate the international community’s growing interest in combating climate change by examining key legal solutions related to sustainable development and environmental protection. It also presents respective international legislative actors’ strategies for climate neutrality through an analysis of selected legal measures within international, EU, American, and Chinese law frameworks. The article defines key sustainability terms such as climate change, greenhouse gases, and sustainable development.Celem artykułu jest wykazanie rosnącego zainteresowania społeczności międzynarodowej przeciwdziałaniu zmianom klimatu poprzez badanie kluczowych rozwiązań prawnych dotyczących zrównoważonego rozwoju i ochronie środowiska oraz pokazanie różnych dróg obranych przez podmioty prawa międzynarodowego do osiągnięcia neutralności klimatycznej, poprzez analizę wybranych rozwiązań z: prawa międzynarodowego, wspólnotowego, amerykańskiego i chińskiego
Umowa urbanistyczna w procesie rewitalizacji obszarów zdegradowanych – charakter i konsekwencje prawne
No full textThe urban planning agreement is one of the planning and spatial development instruments used during the revitalisation process of degraded areas. This article analyses administrative law norms, the legal nature, and consequences of concluding an urban planning agreement. This agreement is classified as a non-authoritative, bilateral administrative action of a civil law nature. By concluding such an agreement with a municipality, the investor undertakes to carry out complementary investments – such as social and technical infrastructure or housing units –at their own expense, which are then transferred free of charge to the municipality. Based on dogmatic and legal analysis and administrative court case law, the article aims to characterise urban planning agreements and highlights the consequences of their conclusion.Umowa urbanistyczna jest jednym z instrumentów planowania i zagospodarowania przestrzennego, wykorzystuje się ją podczas procesu rewitalizacji obszarów zdegradowanych. W niniejszym artykule skupiono się na analizie norm prawa administracyjnego, a także charakteru prawnego oraz konsekwencji prawnych zawarcia umowy urbanistycznej. Umowa ta klasyfikuje się do niewładczych i dwustronnych form działania administracji o charakterze cywilnoprawnym. Przez zawarcie takiej umowy z gminą inwestor zobowiązuje się do budowy na własny koszt, a następnie – nieodpłatnego przekazania – na rzecz gminy inwestycji uzupełniających, tj. infrastruktury społecznej, technicznej lub lokali mieszkalnych. Niniejszy artykuł, oparty na analizie dogmatycznoprawnej oraz na przykładzie orzecznictwa sądów administracyjnych, ma na celu scharakteryzowanie umowy urbanistycznej, a także wskazanie konsekwencji jej zawarcia
Aktualny status zrównoważonego rozwoju w międzynarodowym prawie ochrony środowiska
No full textSustainable development is a concept of significant importance in international law. It can be understood in a broad sense, and its interpretation varies depending on the historical context or the perspective from which it is analysed. Its understanding is shaped by the structure and nature of international law. The aim of this article is to present the current status of sustainable development in international environmental law. The research methods applied include a formal-dogmatic analysis of legal texts and an examination of case law and legal literature. The findings indicate that the concept of sustainable development is present in both case law and legal scholarship; however, it gives rise to interpretative ambiguities, which in turn result in its inconsistent implementation. In light of case law, it cannot be recognised as a principle of law.Zrównoważony rozwój to koncepcja o istotnym znaczeniu w prawie międzynarodowym. Pojęcie to może być rozumiane szeroko, a jego interpretacja różni się w zależności od czasów lub perspektywy, z której jest analizowany. Na jego rozumienie wpływa kształt i charakter prawa międzynarodowego. Celem artykułu jest przedstawienie zagadnienia aktualnego statusu zrównoważonego rozwoju w międzynarodowym prawie ochrony środowiska. Do jego realizacji wykorzystano metodologię jakościową i metody badawcze: case study, metodę formalno-dogmatyczną oraz przeanalizowano akty prawne oraz polsko- i anglojęzyczną literaturę. Wyniki badań pozwoliły na stwierdzenie, iż ta koncepcja jest obecna w orzecznictwie i literaturze prawniczej, jednakże powoduje wątpliwości interpretacyjne, a w konsekwencji jej niekonsekwentną realizację. W świetle orzecznictwa nie można jej uznać za zasadę prawa
Zasada specjalności w europejskim nakazie aresztowania – między gwarancją ochrony a bezkarnością
No full textThe article addresses the legal function of the speciality rule within extradition proceedings, with particular emphasis on the European Arrest Warrant. Its objective is to delineate the scope of limited prosecution and to identify interpretative challenges arising in judicial practice. The analysis focuses on the normative framework defining the application of the speciality rule. The authors, considering contemporary doctrinal approaches, examine the purpose and legal justification of this rule, rooted in the protection of fundamental rights and freedoms. The article initiates a broader discussion on potential reforms aimed at improving the current system of inter-state cooperation.Artykuł analizuje problematykę funkcji zasady specjalności w odniesieniu do procedury ekstradycyjnej, a w szczególności europejskiego nakazu aresztowania. Celem opracowania jest przedstawienie istoty ograniczonego ścigania oraz pokazanie problemów związanych z praktyką orzeczniczą powyższego zagadnienia. Opracowanie koncentruje się na uchwyceniu ram, które wyznaczają określony zakres oddziaływania zasady specjalności. Autorzy, uwzględniając współczesne ujęcie doktrynalne, starają się zbadać celowość powyższej zasady, która osadzona jest na gruncie przestrzegania podstawowych praw i wolności człowieka. Artykuł stanowi wstęp do refleksji nad możliwymi zmianami, jakie mogłyby usprawnić współczesny system współpracy między państwami
Sztuka jako sposób odzyskiwania głosu. Romskość w narracji prac Małgorzaty Mirgi-Tas (analiza wystawy Wędrujące obrazy w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie)
No full textNarratives can take many different forms, including art. This article analyses the works of Małgorzata Mirga-Tas presented at the Wędrujące obrazy (Travelling Images) exhibition at the International Cultural Centre in Krakow from December 2022 to March 2023. The research focuses on ethe image of the Roma people and their identity as constructed in the artist’s narrative.
Historically, the Roma have been objectified, excluded from general history, and studied by non-Roma ethnographers and anthropologists. The depiction of Roma in paintings, as preserved in museum collections, was also created through an ‘external gaze’. Roma have experienced, and continue to experience, stigmatisation and discrimination based on this stereotypical image, as reproduced by art.
However, the situation is changing. A Romani political movement has emerged, Romani researchers and institutions have appeared, and Romani artists are establishing themselves in the art world. This enables them to regain their subjectivity, speak with their own voice, and help shape their image within mainstream society.
In this context, the works of the renowned artist Małgorzata Mirga-Tas are important. She was the first Romani woman to represent her country in the national pavilion at the Venice Art Biennale in 2022, and her work focuses on the autobiographical experience of Romani identity.
During the analysis of the artist’s narrative presented at the International Cultural Centre, the following three threads were identified: 1) Family, solidarity and community (manifested in two forms: local Roma communities and the transnational community of Women-Giants); 2) Activism on behalf of the Roma; and 3) The Roma past, including the recovery and commemoration of history, as well as Roma heroes and heroines. The threads of the visual narrative tell a story about Roma canonical values that constitute their collective identity.Narracje obejmują wiele różnych form i można je snuć także za pośrednictwem sztuki. Przedmiotem analizy w artykule są prace Małgorzaty Mirgi-Tas zaprezentowane na wystawie Wędrujące obrazy w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie (od grudnia 2022 do marca 2023 roku). Problem badawczy dotyczy obrazu Romów i romskości konstruowanych w narracji prac artystki.
Romowie doświadczali w przeszłości uprzedmiotowienia, nie uobecnili się w historii powszechnej, a badania o nich były prowadzone przez etnografów i antropologów nieromskich. Również obraz Romów w sztuce malarskiej, zachowanej w zbiorach muzealnych, konstruowano za pośrednictwem „zewnętrznego spojrzenia”. Romowie doświadczali i doświadczają stygmatyzacji i dyskryminacji, które bazują na stereotypowym obrazie tej grupy, powielanym przez sztukę.
Sytuacja jednak się zmienia. Zainicjował swe działanie romski ruch polityczny, pojawili się romscy badacze, romskie instytucje, a na polu sztuki pozycje zajęli romscy artyści. Pozwala to odzyskiwać podmiotowość – mówić swoim głosem, współkształtować własny obraz wśród większości.
Istotne w powyżej zarysowanym kontekście są prace uznanej artystki, Małgorzaty Mirgi-Tas, pierwszej Romki reprezentującej państwo w pawilonie narodowym na Biennale Sztuki w Wenecji (w 2022 roku), która fundamentalnym tematem twórczości czyni (auto)biograficznie doświadczanie romskości.
W trakcie analizy narracji prac artystki, prezentowanych w MCK wyodrębniono następujące wątki: 1) rodziny, solidarności, wspólnoty (uobecniającej się w dwóch formach: romskich społeczności lokalnych i ponadnarodowej wspólnoty Olbrzymek); 2) aktywizmu na rzecz Romów; 3) romskiej przeszłości – odzyskania i upamiętnienia historii oraz romskich bohaterek i bohaterów. Nitki narracji wizualnej budują opowieść o romskości, Romach, wartościach kanonicznych, które traktować można jako składające się na ich zbiorową tożsamość.
 
Lęk, oswajanie świata i religia. Analiza funkcji religijności w kontekście współczesnych zagrożeń na przykładzie Pomorza
No full textThe article explores the relationship between anxiety and religiosity in the context of contemporary social crises – the COVID-19 pandemic, the war in Ukraine, and the growing sense of economic insecurity. The aim of the analysis is to examine how religion functions as both an interpretative and emotional resource within the risk society, and whether its significance varies across regions and generations. The study draws on original empirical research conducted in Western and Gdańsk Pomerania, complemented by references to other sociological studies on fear and religiosity. The findings indicate that religiosity affects the level of anxiety mainly indirectly – through the interpretation of religion as a source of meaning, peace and moral guidance. More religious individuals tend to experience lower levels of existential anxiety, while social anxieties appear to be less dependent on religiosity. In light of the collected data, religion no longer performs the role of an exclusive order of meaning; rather, it becomes one of several symbolic tools for coping with uncertainty. In a society marked by chronic feelings of threat, religion assumes a selective character – helping individuals to maintain emotional balance in the face of personal risks, yet losing its capacity to interpret global crises.Artykuł podejmuje problem relacji między lękiem a religijnością w kontekście współczesnych kryzysów społecznych – pandemii COVID-19, wojny w Ukrainie i narastającej niepewności ekonomicznej. Celem analizy jest ukazanie, w jaki sposób religia funkcjonuje jako zasób interpretacyjny i emocjonalny w społeczeństwie ryzyka, a także czy jej znaczenie różnicuje się regionalnie i pokoleniowo. W opracowaniu wykorzystano wyniki badań własnych zrealizowanych na Pomorzu Zachodnim i Pomorzu Gdańskim, uzupełnione odniesieniami do innych badań socjologicznych nad lękiem i religijnością. Wyniki prezentowanych badań potwierdzają, że religijność wpływa na poziom lęku głównie pośrednio – poprzez interpretację religii jako źródła sensu, spokoju i norm. Osoby bardziej religijne wykazują niższy poziom lęków egzystencjalnych, natomiast lęki społeczne pozostają w większym stopniu niezależne od religijności. W świetle uzyskanych danych religia nie pełni już funkcji wyłącznego porządku sensu, lecz staje się jednym z wielu narzędzi symbolicznego oswajania niepewności. W społeczeństwie naznaczonym chronicznym poczuciem zagrożenia przybiera charakter selektywny: pomaga jednostkom zachować emocjonalną równowagę wobec ryzyk osobistych, lecz traci zdolność interpretowania globalnych kryzysów
Ukrainian Classical Music in the Public Sphere Amid the Russo-Ukrainian War: 2022–2023
No full textThis article discusses the state of Ukrainian classical music during the first years of the full-scale Russian invasion, the understanding of which requires familiarity with the historical context and the rhetoric of post-colonial studies. The cultural confrontation between Ukraine and Russia reached its peak during this period, leading to a significant decline in the promotion and performance of Russian classical music both within Ukraine and internationally. Since 2022, a shift in the Ukrainian musical landscape—marked by the revitalisation of repertoire politics and an active process of derussification has been observed. This positive development is demonstrated in Ukraine’s opera houses and their ongoing repertory renewal: this includes Kateryna by Oleksandr Rodin (Odesa), Fearful Revenge by Ievhen Stankovych (Lviv), and Vyshyvanyi. The King of Ukraine by Alla Zahaikevych (Kharkiv). The Ukrainian opera Chornobyldorf by Roman Hryhoriv and Illia Razumetskyi is regarded as one of the best modern repertory operas. The staging of Genesis. Opera of Memory by the same authors in the Khanenko Museum (Kyiv, 2022) has become a new phenomenon in Ukrainian musical life. The Nova Opera group presented the Art of War opera by the young composer Serhii Vilka, based on a libretto by Myroslav Laiuk. Classical works by Ukrainian composers are also being reconceptualised: Lviv Opera presented an action version of Cossacks Beyond the Danube by Semen Hulak-Artemovskyi.
Global interest in the works of Ukrainian classical music has increased; therefore, the online repository of works by local composers (the number of records on the Ukrainian Live Classic app platform rose from 500 to 1700, representing the creativity of more than 70 authors) has been developed. The renowned promoter of Ukrainian classical music is the Days of Ukrainian Music in Warsaw’ festival, which has been held since 1999 (founded by Roman Rewakowicz). The world tours of the Ukrainian Freedom Orchestra (initiated by the Metropolitan Opera and Polish National Opera) and the Kyiv Symphony Orchestra, whose programmes are based on Ukrainian music, occur within the framework of cultural diplomacy. In November 2022, during the United Kingdom–Ukraine Season of Culture, a festival of new and experimental music took place in Huddersfield with the participation of Ukrainian performers. The ‘Solidarity Project’ is an invitation from Ukrainian composers to collaborate with the Metropolitan Opera. However, there remains a lack of professional discussion regarding national classical music in the Ukrainian media landscape. Departments specialising in the post-colonial studies of Russian culture, in which Ukrainian culture has existed on the sidelines for a long time, are currently being established
Ocena wiedzy podatkowej właścicieli małych firm w prowincji Gauteng w Republice Południowej Afryki
No full text`The levels of tax knowledge influence the tax compliance behaviour of small business owners (SBOs). In turn, tax compliance has a direct impact on the growth and sustainability of small businesses and by default has an unequivocal effect on the country’s sustainable development, employment creation, as well as the alleviation of poverty and inequality. The objective of this study is threefold: Firstly, to examine the levels of tax knowledge among South African SBOs; secondly, to explore the underlying reasons for any observed deficiencies in tax knowledge; and thirdly, to offer recommendations for enhancing tax knowledge among SBOs. Semi-structured interviews were utilised to obtain information from 25 SBOs and 22 tax practitioners in the Gauteng Province of South Africa. The study found that SBOs lack basic tax knowledge to be able to be compliant all by themselves. SBOs outsource tax compliance, leading to a lack of interest in understanding tax laws, which results in low tax knowledge. SARS’s unfriendly approach and perceived complexity of the tax system further decreases SBOs willingness to learn. SBOs lack awareness of educational opportunities, which consequently worsens their tax knowledge levels.Poziom wiedzy podatkowej wpływa na zachowanie właścicieli małych firm w zakresie przestrzegania przepisów podatkowych. Z kolei przestrzeganie przepisów podatkowych ma bezpośredni wpływ na wzrost i zrównoważony rozwój małych firm, co przekłada się na zrównoważony rozwój kraju, tworzenie miejsc pracy, a także zmniejszanie ubóstwa i nierówności. Cel przedstawionego badania jest potrójny: po pierwsze – ocena poziomu wiedzy podatkowej właścicieli małych firm w RPA, po drugie – zbadanie przyczyn leżących u podstaw wszelkich zaobserwowanych braków w wiedzy podatkowej i po trzecie – przedstawienie rekomendacji dotyczących zwiększenia wiedzy podatkowej wśród właścicieli małych firm. W celu uzyskania informacji od 25 właścicieli małych firm i 22 doradców podatkowych w prowincji Gauteng w Republice Południowej Afryki wykorzystano wywiady półstrukturalne. Badanie wykazało, że właściciele małych firm nie mają podstawowej wiedzy podatkowej, aby móc samodzielnie przestrzegać przepisów. Właściciele małych firm zlecają sprawy związane ze stosowaniem się do przepisów podatkowych firmom zewnętrznym, co prowadzi do braku zainteresowania zrozumieniem przepisów podatkowych i skutkuje niską wiedzą podatkową. Nieprzyjazne podejście urzędów podatkowych w RPA i złożoność systemu podatkowego jeszcze bardziej zmniejszają chęć właścicieli małych firm do nauki. Nie są też oni świadomi możliwości edukacyjnych, co w konsekwencji pogarsza ich poziom wiedzy podatkowej
Wpływ podatku dochodowego od osób fizycznych na realny produkt krajowy brutto w Stanach Zjednoczonych Ameryki
No full textThis article discusses income tax and its impact on economic systems, detailing the case of the United States of America and personal income tax. The purpose of the article is to examine the impact of personal income tax on real gross domestic product in the United States of America in order to develop a model for such a relationship for other highly developed countries. The method applied to examine this relationship is an econometric model using the Classical Least Squares Method, tax data representing the values of real gross domestic product, and the percentages of personal income tax rates for the lowest-earning (lowest rate) and highest-earning (highest rate) groups in the United States of America between 1947 and 2024. Based on the results of the presented model, it is possible to conclude that personal income tax had an unambiguously negative impact on real gross domestic product in the United States during the period under study, regardless of the level of income that was taxed (lowest and highest earners). The impact was –1.64% (±0.28%) of the value of real GDP from each one percentage point increase in the tax rate for the highest earners and –3.57% (±1.26%) of the value of real GDP from each one percentage point increase in the tax rate for the lowest earners.Artykuł omawia kwestie podatku dochodowego i jego wpływu na systemy gospodarcze z wyszczególnieniem przypadku Stanów Zjednoczonych Ameryki i podatku dochodowego od osób fizycznych. Celem opracowania jest zbadanie wpływu podatku dochodowego od osób fizycznych na realny produkt krajowy brutto w Stanach Zjednoczonych Ameryki jako wzoru tej zależności dla innych państw wysoko rozwiniętych. Metodą zastosowaną do zbadania tej zależności jest model ekonometryczny z zastosowaniem klasycznej metody najmniejszych kwadratów przy użyciu danych podatkowych przedstawiających wartości realnego produktu krajowego brutto oraz wartości procentowe stawek podatku dochodowego od osób fizycznych dla grup osób zarabiających najmniej (najniższa stawka) i dla grupy osób zarabiających najwięcej (najwyższa stawka) w Stanach Zjednoczonych Ameryki w latach 1947–2024. Na podstawie wyników modelu można wywnioskować, że podatek dochodowy od osób fizycznych miał jednoznacznie negatywny wpływ na realny produkt krajowy brutto w Stanach Zjednoczonych w badanym okresie, niezależnie od poziomu dochodów, jakie zostały poddane opodatkowaniu (zarabiający najmniej i najwięcej). Wpływ ten wyniósł –1,64% (±0,28%) wartości realnego PKB od każdego wzrostu o jeden punkt procentowy stawki podatku dla zarabiających najwięcej i –3,57% (±1,26%) wartości realnego PKB od każdego wzrostu o jeden punkt procentowy stawki podatku dla zarabiających najmniej