Journals University of Lodz
Not a member yet
21192 research outputs found
Sort by
Badanie życia codziennego akademiczek po II wojnie światowej: wyzwania badawcze
No full textResearch into the correlation between everyday life and the academic careers of women scholars after World War II poses a significant scholarly challenge. Given the complexity of this issue, it is essential to define three core concepts: ‘female academics’, ‘everyday life’, and ‘career’ – which form the foundation for further theoretical and methodological analysis. Accordingly, the aim of this article is to propose definitions of these terms, taking into account their fluidity and ambiguity within historical discourse. Defining these key concepts and establishing their theoretical frameworks serves as a starting point for further empirical research and enables the formulation of answers to questions concerning the relationship between everyday life and the professional careers of women in academia – answers that will be reflected in the doctoral dissertation.Badanie związku między życiem codziennym a karierą zawodową akademiczek po II wojnie światowej stanowi istotne wyzwanie badawcze. Ze względu na złożoność tego zagadnienia konieczne jest zdefiniowanie trzech kluczowych pojęć: „akademiczka”, „życie codzienne” oraz „kariera”, które stanowią podstawę dalszej analizy teoretycznej i metodologicznej. Celem artykułu jest zatem zaproponowanie definicji tych terminów, z uwzględnieniem ich płynność i niejednoznaczności w dyskursie historycznym. Zdefiniowanie tych podstawowych pojęć i ustanowienie ich ram teoretycznych stanowi punkt wyjścia do dalszych badań empirycznych oraz umożliwia sformułowanie odpowiedzi na pytania dotyczące relacji między życiem codziennym a karierą zawodową kobiet w środowisku akademickim
Zdeňka Marie Baborová: pierwsza kobieta, która uzyskała doktorat na Uniwersytecie w Pradze
No full textIn the Habsburg Monarchy, the first admission of women to universities was in 1897 for the faculty of arts and in 1900 for the faculty of medicine. Prague was ready for this, and one might say that Prague directly initiated this breakthrough. Since 1890, the Minerva girls’ gymnasium had existed here, the first of its kind in Central Europe; it systematically prepared girls for university studies. As early as 1895, some of Minerva’s female students attended university lectures as extraordinary students, so the first woman’s doctoral graduation occurred in Prague as early as 1901, when Zdeňka Marie Baborová received a doctorate in biology. What was her subsequent fate? What sources do we have? And what were the fates of some of her successors? This article aims to address these questions.W monarchii habsburskiej po raz pierwszy umożliwiono kobietom wstąpienie na uniwersytety w 1897 r. – na wydział filozoficzny, a w 1900 r. – na wydział lekarski. Praga była na to gotowa i można powiedzieć, że to właśnie Praga bezpośrednio zainicjowała ten przełom. Od 1890 r. istniało tu żeńskie gimnazjum Minerva – pierwsze tego typu w Europie Środkowej – które systematycznie przygotowywało dziewczęta do studiów uniwersyteckich. Już w 1895 r. niektóre uczennice Minervy uczęszczały na wykłady uniwersyteckie jako studentki nadzwyczajne, dlatego pierwsza kobieta uzyskała stopień doktora w Pradze już w roku 1901 – Zdeňka Marie Baborová otrzymała doktorat z biologii. Jaki był jej dalszy los? Jakimi źródłami dysponujemy? I jakie były losy jej niektórych następczyń? Artykuł ten ma na celu odpowiedzenie na te pytania
Pamięć narzędziem uczenia się osób starszych
No full textThe article is a literature review aiming to capture memory’s essence as a learning process. Particularly interesting is the issue of memory, and therefore the ability to learn, in older adults. Modern neuroscience uses tools to study the human brain’s capabilities in old age. A review of research concerning the memory of older people indicates that non-declarative memory is responsible for acquiring skills or encoding and storing sensory information, which is relatively well preserved in late adulthood. Semantic memory, i.e., the system of concepts and general knowledge about the world, is well preserved (vocabulary resources increase with age), unlike event memory, i.e., episodic memory, which deteriorates significantly. Working memory, responsible for short-term storage and manipulation of information, is significantly weakened. From the point of view of learning in late adulthood, these data should make gerontologists happy because they indicate that a healthy older adult retains educational potential.Artykuł stanowi przegląd literatury, który ma na celu uchwycenie istoty pamięci jako narzędzia umożliwiającego uczenie się. Szczególnie interesująca jest kwestia pamięci – a co za tym idzie możliwości uczenia się – osób starszych. Współczesna neuronauka dysponuje narzędziami, które wykorzystuje do badania możliwości ludzkiego mózgu także w starości. Przegląd badań w obszarze pamięci osób starszych wskazuje na fakt, iż u osób tych pamięć niedeklaratywna, odpowiedzialna za nabywanie umiejętności czy kodowanie i przechowywanie informacji sensorycznych, zachowana jest względnie dobrze w późnej dorosłości. Pamięć semantyczna, czyli system pojęć i ogólna wiedza o świecie, również zostaje dobrze zachowana (zasoby słownikowe wręcz wzrastają z wiekiem), w przeciwieństwie do pamięci zdarzeń, czyli pamięci epizodycznej, która z wiekiem znacząco się pogarsza. Istotnemu osłabieniu podlega pamięć robocza, odpowiedzialna za krótkotrwałe przechowywanie i manipulowanie informacjami. Te dane, z punktu widzenia uczenia się w okresie późnej dorosłości, powinny cieszyć zwłaszcza gerontologów, oznaczają bowiem, że zdrowy człowiek starszy zachowuje potencjał edukacyjny przez długie lata
Ocena użyteczności zdjęć panoramicznych w technologii Google Street View do identyfikacji lokalnych form architektonicznych w gminie Uniejów
No full textThe article presents theoretical considerations on the use of panoramic photographs in the ‘Google Street View’ (GSV) technology for the identification of traditional buildings made of natural stone in the Uniejów Commune. The discussion shows that this service can be a very useful and user-friendly tool for the initial recognition of basic properties of buildings, as well as for the qualification of individual objects for further, detailed analyses conducted directly in the field.W artykule przedstawiono teoretyczne rozważania na temat użycia zdjęć panoramicznych w technologii Google Street View (GSV) do identyfikacji tradycyjnych budynków murowanych z naturalnego kamienia (opoki) na terenie gminy Uniejów. W dyskusji wykazano, że usługa ta może być bardzo przydatnym i przyjaznym narzędziem do wstępnego rozpoznania podstawowych właściwości budynków, jak też do kwalifikacji poszczególnych obiektów do dalszych, szczegółowych analiz, prowadzonych już bezpośrednio w terenie
Udział mieszkańców Zielonej Góry w tworzeniu i funkcjonowaniu nazewnictwa miejskiego
No full textThe subject of discussion in this article is the participation of Zielona Góra residents in the creation and functioning of the urban names of Zielona Góra, starting with the polonization of German-sounding urbanonyms, as well as their replacement with other Polish names after the end of World War II, and continuing through to contemporary nominations. Nowadays, the city’s residents are increasingly coming up with naming initiatives or taking part in public consultations on new names for streets, squares, roundabouts or changes to previously functioning city toponyms introduced by officials.Przedmiotem omówienia w niniejszym artykule jest udział zielonogórzan w tworzeniu i funkcjonowaniu nazewnictwa miejskiego Zielonej Góry, począwszy od spolszczania niemiecko brzmiących urbanonimów, a także ich zastępowania innymi polskimi mianami po zakończeniu II wojny światowej, aż po współczesne nominacje. Obecnie mieszkańcy miasta coraz częściej występują z inicjatywami nazwotwórczymi lub biorą udział w konsultacjach społecznych dotyczących wprowadzanych przez urzędników nowych nazw ulic, placów, rond lub zmiany funkcjonujących dotąd toponimów miejskich
Les phrasèmes collocationnels Adj comme SN comme moyens de déprécier quelqu’un
No full textIn this study, we propose a corpus-based research aimed at highlighting the axiological valorisation and the functioning of certain collocational phrasemes that follow the syntactic scheme “Adj as NP”. These appear particularly conducive to expressing, in addition to the intensity of the property, a negative evaluation of the appearance or behaviour of the person that the speaker is talking about (cf. maigre comme un clou, laid comme un crapaud, con comme la lune, avare comme un Écossais, etc.). Both the (re)use of canonical phrasemes and the use of creative phrasemes with modified standard paragons (cf. maquillé comme une Rolls Royce volée) or with entirely inventive paragons (cf. maigre comme un rouleau de papier cadeaux) result from a deliberate act by the speaker, who intends to reveal unfavourable judgments about others. These judgments fall within the domains of aesthetics, psychology, intellect, ethics, or economics.Dans le cadre de cette étude, nous proposons une recherche sur corpus visant à mettre en évidence la valorisation axiologique et le fonctionnement de certains phrasèmes collocationnels réalisant le moule syntaxique Adj comme SN. Ils paraissent particulièrement propices à exprimer, outre l’intensité de la propriété, une évaluation négative de l’allure ou du comportement de la personne dont parle le locuteur (cf. maigre comme un clou, laid comme un pou, con comme la lune, avare comme un Écossais, etc.). Aussi bien le (re)emploi des phrasèmes canoniques que l’emploi de phrasèmes créatifs avec des parangons standard modifiés (cf. maquillé comme une Rolls Royce volée) ou entièrement inventifs (cf. maigre comme un rouleau de papier cadeaux) sont le résultat d’un acte volontaire de l’énonciateur qui cherche à révéler ses jugements peu favorables sur autrui. Ces jugements appartiennent aux domaines : esthétique, psychologique, intellectuel, éthique ou économique
Dire du bien et du mal dans le rap – Analyse pragmatique de textes français et polonais (2020-2024)
No full textHip-hop, represented by rap as its main voice, embodies a complex youth and serves as an urban countermovement drawing from various influences. This “street reality” emerges as a reaction to the living conditions imposed by a dominant system. Our research analyses recent (2020-2024) lyrics of French and Polish rappers to discern their views on moral values, distinguishing between what is considered right and wrong. We analyse the themes within their discourse to understand both the criticisms expressed and the positive aspects highlighted. A comparative approach is adopted, focusing on representative texts from both countries. Additionally, we study the lexical forms of “bad language,” such as insults, slurs, curse words, and vulgarities. The analysis will also compare perceptions of “good and bad” in these two countries where hip-hop has thrived for decades, shedding light on the evolution of values conveyed through rap over the past 20 years.Le hip-hop, représenté par le rap comme principal porte-voix, incarne une jeunesse complexe et constitue une contre-culture urbaine s’inspirant de diverses influences. Cette « réalité de la rue » émerge en réaction aux conditions de vie imposées par un système dominant. Notre recherche explore des textes récents (2020-2024) de rappeurs français et polonais afin de discerner leur vision des valeurs morales, distinguant entre ce qui est considéré comme bien et mal. Nous analysons les thèmes abordés dans leurs discours pour comprendre à la fois les critiques exprimées et les aspects positifs mis en avant. Une approche comparative est adoptée, centrée sur des textes représentatifs des deux pays. De plus, nous étudions les formes lexicales de la « mauvaise parole », telles que les insultes, injures, gros mots et vulgarités. L’analyse comparera également les perceptions du « bien et du mal » dans ces deux pays où le hip-hop a prospéré depuis des décennies, mettant en lumière l’évolution des valeurs véhiculées à travers le rap au cours des 20 dernières années
Tradycje wypieku chleba w drugiej połowie XX w. w województwach śląskim, opolskim i dolnośląskim w świetle materiałów źródłowych Polskiego Atlasu Etnograficznego
No full textThis article addresses the topic of homemade bread production in rural areas of south-western Poland during the second half of the 20th century. The study focuses on selected localities within the Silesian, Opole, and Lower Silesian voivodeships. Its foundation rests on primary source materials gathered as part of the research conducted for the Polish Ethnographic Atlas [PEA], based on a standardized questionnaire titled Folk Material Culture. The core of this study consists of archival record – particularly the narratives of respondents and the metanarratives of researchers – which represent the most valuable aspect of the collected materials. The article presents the findings of an analysis of these archival sources. It discusses the methods of bread preparation, the tools and equipment necessary for this process, and the various ingredients involved, including sourdough starter used in making bread dough. In addition, the study addresses selected magical practices traditionally associated with bread-making. The documented accounts reveal not only traditional methods of preparing bread but also the evolving nature of these practices in the context of broader socio-economic transformations. These include the impact of modernization on everyday life and the influence of multicultural environments, particularly in regions inhabited by postwar settlers. The data thus provide a valuable basis for understanding the processes of change affecting domestic bread production in the postwar period.W tekście zostało przybliżone zagadnienie domowej produkcji chleba na wsi w drugiej połowie XX w. w południowo-zachodniej Polsce. Dotyczy to wybranych miejscowości w województwach: śląskim, opolskim i dolnośląskim. Podstawę opracowania stanowią materiały źródłowe zgromadzone w ramach badań dla Polskiego Atlasu Etnograficznego w oparciu o jednolity kwestionariusz „Ludowa kultura materialna”. Największą wartością tych zapisów są narracje badanych i metanarracje badaczy, które zachowały się w materiałach archiwalnych, dlatego też one stanowią trzon tego artykułu. W niniejszym opracowaniu zaprezentowane zostały wyniki analizy wspomnianych zapisów. Omówione zostały sposoby przygotowania chleba i niezbędne do tego celu sprzęty, a także różne składniki, w tym zakwas, wykorzystywane do wyrobu ciasta chlebowego. Poruszony został również temat wybranych praktyk magicznych związanych z tym działaniem. Wiele wypowiedzi ukazuje nie tylko tradycyjne działania podejmowane w celu przygotowania tego produktu, ale także dynamikę zmian zachodzących, zarówno pod wpływem modernizacji różnych przestrzeni życia codziennego, jak i tych, które były efektem funkcjonowania w środowisku wielokulturowym (dotyczy to w szczególności obszarów zamieszkałych przez osadników). Dzięki tym wiadomościom możliwe jest wnioskowanie o procesach zachodzących w tym zakresie w okresie powojennym
Typy przekształceń stroju rzeszowskiego pod wpływem mody krakowskiej i ich uwarunkowania
No full textThe Rzeszów folk costume underwent significant changes in the first decades of the 20th century. This article focuses mainly on an analysis of the transformation of its elements due to the Cracovian fashion. The analysis was conducted using ethnographic interviews and iconographic material collected by the Muzeum Etnograficzne in Rzeszów. It identified five main types of transformations: replacement, modification, changes in the way of wearing, addition, and renaming of elements. The first section of the article reviews previous scientific research on the folk costumes of the Rzeszowiacy. The second part outlines the various transformations of Rzeszów folk costume under the impact of Cracovian fashion and their primary causes.Rzeszowski strój ludowy podlegał w pierwszych dziesięcioleciach XX w. znaczącym zmianom. Niniejszy artykuł skupia się przede wszystkim na analizie przemian jego elementów pod wpływem mody na strój krakowski. Analiza została przeprowadzona na podstawie wywiadów etnograficznych oraz materiału ikonograficznego zgromadzonego przez Muzeum Etnograficzne w Rzeszowie i pozwoliła zidentyfikować pięć najczęściej występujących typów przekształceń: elementy wymienione, zmodyfikowane, takie, których sposób noszenia zmienił się, dodane oraz o zmienionej nazwie. W pierwszej części artykułu omówiono dotychczasowe badania naukowe poświęcone wpływowi mody krakowskiej na stroje ludowe Rzeszowiaków, w drugiej przedstawiono typy przekształceń stroju rzeszowskiego pod wpływem mody krakowskiej oraz ich główne przyczyny
Tchapali de vass et Polo Kouman, Polo Parle, des œuvres inaugurales de l’ivoironie : de la valorisation du nouchi
No full text“Ivoironie” presents itself as the new identity of the Ivorian, respectful of the institutions, of the cultural diversity of his nation by promoting the food, the tourist and sports sites as well as the nouchi. Therefore, we say that Josué Guébo and Henri-Michel Yéré are part of the social identification movement, and their respective works, Tchapali de vass and Polo kouman, Polo parle are a project aimed at putting into practice a style or poetic aesthetic and establishing of an identity, characterized by “Ivoironie” – a concept proposed by Toh Bi Tié Emmanuel. The epistemic study of these two works allows us to say that Josué Guébo and Henri-Michel Yéré establish the nouchi as a poetic language. In so doing, their respective works inaugurate a new era of Ivorian poetry while being in line with Toh Bi Tié Emmanuel’s vision of his concept of “Ivoironie”, since each of the works highlights an element of identity of the Ivorian population: nouchi.L’ivoironie se présente comme l’identité nouvelle de l’Ivoirien, celui-là même respectueux des institutions, de la diversité culturelle de sa nation en valorisant les mets, les sites touristiques et sportifs ainsi que le nouchi. Partant, nous disons que Josué Guébo et Henri-Michel Yéré s’inscrivent dans la mouvance d’une identification sociale, et leur œuvre respective, Tchapali de vass et Polo kouman, Polo parle sont un projet visant à la mise en pratique d’un style ou d’esthétique poétique et à l’établissement d’une identité, caractérisée par l’ivoironie – concept proposé par Toh Bi Tié Emmanuel. L’étude épistémique de ces deux œuvres permet de dire que Josué Guébo et Henri-Michel Yéré érigent le nouchi en langue poétique. Ce faisant, leur œuvre respective inaugure une nouvelle ère de la poésie ivoirienne tout en s’inscrivant dans la vision de Toh Bi Tié Emmanuel quant à son concept d’ivoironie, puisque chacune des œuvres met en valeur un élément identitaire de la population ivoirienne : le nouchi