Journals University of Lodz
Not a member yet
21192 research outputs found
Sort by
Eksport produktów najbardziej zaawansowanych technologicznie z Wielkiej Brytanii w latach 2000–2023
No full textPurpose: The aim of this article is to verify how the exports of high technology manufactures has altered in the United Kingdom in the 21st century, during a period of turbulent changes in the global economy and domestic events (Brexit). The high technology manufactures include the goods identified by Lall in his classification of goods (Lall 2000).
Methodology: An empirical study of the UK’s foreign trade in high technology manufactures has been conducted for the period 2000–2023. The analysis examines the volume and physical composition of exports, the balance of trade and the indicator of revealed comparative advantage. In addition, the UK’s position in the world as an exporter of high technology manufactures has been determined.
Findings: In the 21st century, UK’s position in the export of high technology manufactures has weakened. The share of exports of hi-tech products in total exports fell over the period analysed. The balance of trade in products belonging to the indicated category was negative for almost entire period analysed. In the first years of the 21st century UK exported mainly electronics and electrical products, and since the end of the first decade of the 21st century other high technology manufactures. However, the shifts in the structure of exports have not entirely prevented UK from weakening its position as a global exporter of high-tech products.Cel: Celem artykułu jest weryfikacja, jak kształtował się w Wielkiej Brytanii eksport produktów najbardziej zaawansowanych technologicznie w XXI w. w czasach burzliwych zmian w gospodarce światowej oraz wydarzeń krajowych (Brexit). Do produktów najbardziej zaawansowanych technologicznie zostały zaliczone dobra wskazane przez Lalla w opracowanej przez niego klasyfikacji dóbr (Lall 2000).
Metoda: Badania empiryczne handlu zagranicznego Wielkiej Brytanii produktami najbardziej zaawansowanymi technologicznie zostały przeprowadzone dla lat 2000–2023. W ramach analizy zbadane zostały wielkość i struktura rzeczowa eksportu, saldo obrotów handlowych oraz wskaźnik ujawnionych przewag komparatywnych. Ponadto określona została pozycja Wielkiej Brytanii na świecie jako eksportera produktów najbardziej zaawansowanych technologicznie.
Wyniki: W XXI w. pozycja Wielkiej Brytanii w eksporcie produktów najbardziej zaawansowanych technologicznie uległa osłabieniu. W analizowanym okresie spadł udział eksportu produktów najbardziej zaawansowanych technologicznie w eksporcie ogółem. Saldo obrotów produktami wskazanej kategorii w prawie całym analizowanym okresie było ujemne. W pierwszych latach XXI w. Wielka Brytania eksportowała głównie elektronikę i produkty elektryczne, a od końca pierwszej dekady XXI w. inne produkty najbardziej zaawansowane technologicznie. Zmiany w strukturze eksportu nie do końca jednak zapobiegły osłabieniu pozycji Wielkiej Brytanii jako globalnego eksportera produktów najbardziej zaawansowanych technologicznie
Sprawiedliwość społeczna w krajach Europy Środkowo-Wschodniej
No full textThe article aims to compare the level of social justice in the countries of Central and Eastern Europe (CEE) in terms of the individual indicators that constitute the Social Justice Index and to determine their level of convergence with the European Union average. The paper also describes changes in this area of social justice in recent years and examines the relationship between social justice and industrial democracy. The analysis was based on statistical data from Eurostat and the results of a study conducted by the European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions, the European Institute for Gender Equality, and the Legatum Institute. The findings show that Romania achieves the worst results in most indicators in the Social Justice Index, but many of them have improved significantly in recent years. Slovenia, Czechia and Slovakia are the most successful in preventing poverty and equalising income. The degree of gender equality in all CEE countries was lower than the EU27 average. Finally, CEE countries that promote social dialogue and employee participation rights also have higher levels of social justice.Celem artykułu jest porównanie poziomu sprawiedliwości społecznej w krajach Europy Środkowo-Wschodniej (EŚW) w obszarze poszczególnych wskaźników tworzących Indeks Sprawiedliwości Społecznej oraz określenie poziomu ich konwergencji w stosunku do średniej unijnej. W opracowaniu przedstawiono również zmiany wskaźników sprawiedliwości społecznej w ostatnich latach i zbadano związek między sprawiedliwością społeczną a demokracją przemysłową. Analiza została oparta na danych statystycznych Eurostatu oraz wynikach badania przeprowadzonego przez Europejską Fundację na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy, Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn oraz Instytut Legatum. Wyniki wskazują, że choć Rumunia osiągnęła najgorsze wyniki w większości wskaźników tworzących Indeks Sprawiedliwości Społecznej, wiele z nich w ostatnich latach istotnie się poprawiło. Słowenia, Czechy i Słowacja odnoszą zaś największe sukcesy w obszarze zapobiegania ubóstwu i wyrównywania dochodów. Wskaźnik równości płci we wszystkich krajach EŚW był niższy niż średnia UE-27. Ponadto kraje Europy Środkowo-Wschodniej promujące dialog społeczny i prawa pracownicze mają również wyższy poziom sprawiedliwości społecznej
Alkohol w życiu młodych dorosłych analiza biograficzna. Raport badawczy
Get PDFIn this study, the leading theme was the broadly understood experience related to alcohol consumption among young adults. As a result of the biographical data analysis, three socially conditioned stages of the ‘career’ of becoming an alcohol consumer were reconstructed: initiation stage (with its subprocesses: ‘deviating from the norm’, ‘walking towards the norm’ and ‘hitting/reaching the norm’), the second one – ‘setting one’s own norm’ and the third one – a potential stage – termed ‘trajectory drinking’ which can also be described as ‘the stage of permanent transgression of norms’. Distinct characteristics characterise each stage, but at the same time, it remains strongly connected to the others. This connection is emphasised by the basic social process called the ‘normalisation of drinking’. At each stage, social actors participating in the social activity of alcohol consumption grapple with expectations, pressures and potential sanctions regarding when and how one should or should not drink.
This qualitative sociological study analysed transcriptions of 35 narrative biographical interviews with young adults. It applied the classic version of the grounded theory methodology.Tematem prezentowanego badania było szeroko rozumiane osobiste doświadczenia picia alkoholu przez młodych dorosłych. W wyniku analizy danych biograficznych zrekonstruowano trzy społecznie uwarunkowane etapy „kariery” stawania się konsumentem alkoholu: etap inicjacji (z jego subprocesami: „odstawaniem od normy”, „dochodzeniem do normy”, „dobiciem/dojściem do normy”), drugi – „ustalaniem własnej normy” i trzeci potencjalny etap określony jako „picie trajektoryjne”, który można również określić jako etap „permanentnego przekraczania norm”.
Każdy etap charakteryzuje się odmiennymi cechami i uwarunkowaniami, ale jednocześnie pozostaje silnie powiązany z pozostałymi. Ten związek podkreślany jest przez podstawowy proces społeczny nazwany „normalizacją picia”. Na każdym bowiem etapie aktorzy uczestniczący w społecznej aktywności konsumpcji alkoholu zmagają się z oczekiwaniami, naciskami i potencjalnymi sankcjami dotyczącymi tego, kiedy i jak należy lub nie należy pić.
W niniejszym badaniu przeanalizowano 35 transkrypcji wywiadów biograficznych z młodymi dorosłymi. Zastosowano przy tym procedury klasycznej wersji metodologii teorii ugruntowanej
Społeczne interpretacje sukcesu zawodowego w kontekście fleksybilnej rzeczywistości. Na podstawie badań empirycznych wśród Polaków
Get PDFThe purpose of the study, as presented in this text, was to identify social analysis regarding the study results based on the specifications of socio-cultural conditions. They are characterised by, among others, compliance and expectation in various applications of human life, including work. Research issues arise around results in the form of objective and subjective results. The research questions concern the recognition of material, stratification, prestige and self-fulfilment analysis results. Identifying the social interpretation of solutions for Poles was possible thanks to survey methods, which made it possible to undertake representative research among Poles. Research findings: interpretation of effectiveness in the minds of Poles who exploded around two factors – or equate it with, among others, with satisfaction, independence and purpose of aspirations in the field of work (“freedom” factor), or with acquiring professional qualifications, career, professional and specific promotion (“career” factor). The “libertarian” model is closer to the research.Celem badania w zakresie przedstawianym w tym tekście było rozpoznanie społecznych interpretacji sukcesu zawodowego z uwzględnieniem specyfiki warunków społeczno-kulturowych. Charakteryzują się one między innymi zmiennością oraz oczekiwaniem elastyczności w różnych obszarach życia człowieka, w tym pracy. Problematyka badawcza koncentruje się wokół definicji sukcesu w wymiarach zarówno obiektywnym, jak i subiektywnym. Pytania badawcze dotyczyły ujmowania sukcesu zawodowego w kategoriach materialnych, stratyfikacyjnych, prestiżowych i samorealizacyjnych. Rozpoznanie społecznych interpretacji sukcesu zawodowego Polaków było możliwe dzięki zastosowaniu metody ankiety, co pozwoliło na zrealizowanie reprezentatywnych badań wśród tej grupy. Ustalenia badawcze: interpretacja sukcesu zawodowego w świadomości społecznej Polaków skupia się wokół dwóch czynników – albo utożsamiają go między innymi z satysfakcją, samodzielnością i realizacją aspiracji w zakresie pracy (czynnik „wolnościowy”), albo ze zdobywaniem kolejnych szczebli kariery, awansem zawodowym i finansowym (czynnik „karierowy”). Model „wolnościowy” jest bliższy badanym
„At vos … Primus in Epirum Boreas agat!” The Consuls’ Sea-passage to Greece in Lucan’s „Civil War” (2.645-648)
Get PDFThis article analyzes lines 2.645-648 of Lucan’s Civil War. These four lines contain Pompey’s command for the consuls to sail from Brundisium to Epirus, and from there to proceed to Greece and Macedonia, where they were to gather reinforcements. According to the historical sources available to us, the consuls crossed to Dyrrachium, transporting the majority of the army and possibly civilians staying in Pompey’s camp. However, the issue lies in the north wind, Boreas, mentioned in line 2.646, where we would expect a south wind. The first part of the article examines various proposed solutions to this issue, which aim to reconcile Lucan’s lines with historical accounts. The second part offers an alternative interpretation: the consuls’ destination is not Dyrrachium. Instead, the analysis suggests that Lucan’s narrative assigns the consuls a new mission and alters their route for poetic purposes. This change stems from Lucan’s intertextual engagement with Virgil’s Aeneid and enhances the metaphorical dimension of the narrative. It helps establish a stronger parallel between Pompey’s departure from Brundisium and Aeneas’s flight from Troy.Questo articolo analizza i versi 2.645–648 della Guerra Civile di Lucano. Questi quattro versi contengono l’ordine di Pompeo ai consoli di salpare da Brindisi verso l’Epiro e, da lì, proseguire per la Grecia e la Macedonia, dove avrebbero dovuto raccogliere rinforzi. Secondo le fonti storiche disponibili, i consoli attraversarono il mare fino a Durazzo, trasportando la maggior parte dell\u27esercito e, possibilmente, anche civili che si trovavano nel campo di Pompeo. Tuttavia, il problema sorge con il vento del nord, Boreas, menzionato nel verso 2.646, dove ci si aspetterebbe un vento del sud. La prima parte dell\u27articolo esamina varie soluzioni proposte a questa discrepanza, volte a conciliare i versi di Lucano con i resoconti storici. La seconda parte propone un’interpretazione alternativa: la destinazione dei consoli non è Durazzo. L’analisi suggerisce che la narrazione lucanea assegna ai consoli una nuova missione e modifica il loro percorso per ragioni poetiche. Questo cambiamento deriva dall’intertestualità con l’Eneide di Virgilio e accresce la dimensione metaforica della narrazione, stabilendo un parallelo più forte tra la partenza di Pompeo da Brindisi e la fuga di Enea da Troia
Trudności w pracy nad przekładem fikcyjnej korespondencji Ksenofonta na język polski — analiza wybranych zagadnień
Get PDFThe fictional correspondence of Xenophon has survived to our times in a fragmentary form, thanks to Stobaeus, whose Anthology contains excerpts from the Socratic letters. This correspondence is also part of the collection Socratis et Socraticorum Epistolae. Translating these texts poses significant challenges due to the peculiarities of the epistolary language, particularly its Atticization, as well as the presence of allusions and quotations that reflect the authors’ intellectual processes. The translator’s task, therefore, is to unveil the implicit knowledge embedded in the original text for the reader. This raises the question of what translation techniques should be employed to achieve this. Is a footnote always the only solution? How can one create a comprehensible and faithful translation for the modern reader of texts rooted in the Second Sophistic movement, which reference the realities of the classical era and Socratic thought – texts marked by a third culture?
The article pays special attention to the Greek particle δέ, seen as a characteristic element of Attic speech, particularly in Xenophon’s language, as well as the dualis form.
Известное и неизвестное. Заметки о загадочной биографии Алессандро Гуаньини
No full textThe purpose of this article is to introduce Alessandro Guagnini (ca. 1538–1614), an Italian who arrived in the Polish-Lithuanian Commonwealth as a soldier, but is remembered as the author of Sarmatiae Europeae descriptio (1574, 1578) and Kronika Sarmacyey Europskiey (1611, 1612). This work, a historical-geographical compilation depicting the history of Poland and its neighbours, achieved considerable publishing success. Despite the fact that more than 400 years have passed since its most important editions, various mysteries about the description of Sarmatia and its author still arise. These include Guagnini’s connections with another Polish historian, Maciej Stryjkowski, who accused the Italian of plagiarism, the case of the 1574 edition, the different variants of the edition, Guagnini’s potential authorship of the Vita Despothi Principis Moldaviae, potential collaborators, other activities of the Italian soldier and attempts to present his connections with important figures of the period in the Polish-Lithuanian Commonwealth as well as in other parts of Europe. The example of Alexander Gwagnin demonstrates all the difficulties associated with the study of biography, especially concerning figures who are not the most important figures in the history, and, despite these obstacles, also obtaining new answers that inspire further questions about the biography.Celem artykułu jest przybliżenie postaci Aleksandra Gwagnina (ok. 1538–1614), Włocha, który przybył do polsko-litewskiego państwa jako żołnierz, ale został zapamiętany jako autor Sarmatiae Europeae descriptio (1574, 1578) oraz Kroniki Sarmacyjej Europskiej (1611, 1612). Dzieło to, będące kompilacją historyczno-geograficzną przedstawiającą dzieje Polski i jej sąsiadów, odniosło znaczny sukces wydawniczy. Pomimo że od najważniejszych jego wydań minęło ponad 400 lat, wciąż pojawiają się rozmaite zagadki dotyczące opisu Sarmacji, jak i jego autora. Należą do nich między innymi powiązania Gwagnina z innym polskim historykiem, Maciejem Stryjkowskim, który oskarżył Włocha o plagiat, sprawa wydania kroniki z 1574 roku, różne warianty edycji, potencjalne autorstwo Gwagnina Vita Despothi Principis Moldaviae, krąg współpracowników, inne aktywności włoskiego żołnierza oraz próba przedstawienia jego powiązań z ważnymi postaciami epoki w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, jak i innych części Europy. Przykład Aleksandra Gwagnina pokazuje wszystkie trudności związane z biografistyką jako nauką, szczególnie dotyczącą postaci niebędących najważniejszymi aktorami teatru dziejów, a pomimo tych przeszkód także uzyskiwanie nowych odpowiedzi inspirujących zarazem stawianie kolejnych pytań na temat życiorysu postaci
Historia dźwiękiem malowana. Obraz wsi w małych formach epickich Władysława Stanisława Reymonta
Get PDFThis essay focuses on the discussion of the audiosphere in Władysław Stanisław Reymont’s short stories, which I confront with the natural way of measuring time, as sounds usually gain strength in certain seasons (spring, summer) and lose their strength in autumn or winter. Additionally, they correspond to the cycle of constantly reborn nature, but at the same time accompany individual dramas. Therefore, I discuss Reymont’s audiosphere in two contexts. First, I draw attention to the sounds (including music, e.g. chants or church songs) that measure time in the context of a rural community. On the other hand, I draw attention to the sounds that accompany the measuring of time for specific characters, especially just before their death.Niniejszy artykuł koncentruje się na omówieniu audiosfery w opowiadaniach Władysława Stanisława Reymonta, która zostaje skonfrontowana z naturalnym sposobem mierzenia czasu, gdyż dźwięki zazwyczaj nabierają siły w określonych porach roku (wiosna, lato), a tracą ją jesienią lub zimą. Odpowiadają one również cyklowi nieustannie odradzającej się natury, ale jednocześnie towarzyszą poszczególnym życiowym dramatom. W związku z tym audiosfera Reymonta została omówiona w dwóch kontekstach. Po pierwsze, zwrócono uwagę na dźwięki (w tym muzykę, na przykład śpiewy czy pieśni kościelne), które mierzą czas w kontekście społeczności wiejskiej. Z drugiej strony, istotne są dźwięki, które towarzyszą bohaterom tuż przed ich śmiercią
Homo heroicus. Kreacje literatów w twórczości Władysława Reymonta
Get PDFIn studies on the numerous productions of the “artist’s novel” in the Young Poland period, Władysław Reymont is mentioned basically as an observer of the acting community. The author of the article points out, however, that the Nobel Prize winner stressed the issue of the status and rank of the writer in his work. By examining not only well-known and published works (including the short stories Franek, Wspomnienie, Z pamiętnika; the novels Komediantka, Fermenty, Ziemia obiecana, Wampir), but also projects preserved in manuscripts, she puts forward the thesis that Reymont related the writer with heroism of creative efforts renewed despite the disproportion of aspirations and life circumstances, despite the resistance of the material, the fear of imperfection and ridicule. The researcher shows that writing was for the Reymont’s characters a manifestation of an internal commandment to keep on working, a titanic struggle with their own limitations and the limitations of literary matter, but also a psychological and existential salvation. The analysis of the works allows her to state that they constitute an original variant of the opposition between the creator and the world exposed in Künstlerroman, while the tragedy of the artist’s alienation is not associated with an overgrown ego, with a proud manifestation of individualism. Referring to biographical and epistolary sources, the Author also proves that Reymont’s works can be read as a study of literary dilemmas and complexes accompanying the writer himself, especially at an early stage of his career.W opracowaniach na temat licznych w Młodej Polsce realizacji „powieści o artyście” Władysław Reymont wymieniany jest w zasadzie wyłącznie jako obserwator środowiska aktorskiego. Autorka artykułu zwraca natomiast uwagę, że noblista w istotny sposób poruszał w swej twórczości zagadnienie statusu i rangi literata (pisarza, autora prac literackich, artysty pióra). Badając nie tylko znane i opublikowane utwory (m.in. opowiadania Franek, Wspomnienie, Z pamiętnika; powieści Komediantka, Fermenty, Ziemia obiecana, Wampir), ale również wprawki i projekty zachowane w rękopisach, stawia tezę, że sygnaturą literata czynił Reymont heroizm wysiłków twórczych ponawianych mimo niewspółmierności aspiracji i okoliczności życiowych, oporu tworzywa oraz obawy niedoskonałości i śmieszności. Badaczka pokazuje, że pisarstwo było dla bohaterów przejawem wewnętrznego nakazu nieustawania w wysiłku, tytaniczną walką z ograniczeniami własnymi i materii literackiej, ale też ratunkiem psychicznym i egzystencjalnym. Analiza dzieł pozwala jej stwierdzić, że stanowią one oryginalny wariant eksponowanej w Künstlerroman opozycji twórca – świat, przy czym tragedia wyobcowania artysty nie wiąże się z przerostem ego, z dumną manifestacją indywidualizmu, a Reymont nie widzi w ludziach pióra stojących ponad tłumem kapłanów. Odwołując się do materiałów autobiograficznych i epistolarnych, autorka dowodzi również, że utwory Reymonta można czytać jako opracowanie dylematów literackich i kompleksów towarzyszących samemu pisarzowi, zwłaszcza na wczesnym etapie twórczości
Словообразовательная семантика числовых субстантивов (первый русский десяток)
Get PDFThis article examines formations such as двойка, тройка, десятка, двойня, тройня, четверня, пятерня, etc., with different suffixes. The author’s analysis involves both current and older or outdated material. The latter is derived from the dictionary of V.I. Dahl. The purpose of such a presentation has been to create a perspective from which to discover nominative and semantic mechanisms operating in the selected group of words, and to address their internal linguistic potential. The author is concerned with the frequency character of various formations and their stylistic features, and places particular emphasis on the outdated material, as it separates itself from the typical usage of modern words. The declared internal potential may reveal the features of new formations that are hidden in the language and do not always manifest themselves. The analysis involves three steps: Initially, the observed formations from единица to десятка are taken sequentially (structural form Rits(a) / Rk(a)), then formations such as двойня, тройня, четверня, пятерня (Rn\u27(a)), and finally, the remaining ones organized into structural groups with common suffixes. The article concludes by showing what unites such divisions, what distinguishes them, and how various nominative and semantic positions can be determined. Such a perspective opens up the possibility of further, more complete and more detailed analysis and involves referral to a more complete set of numerical substantives, including the formations that follow the first ten quantitative and ordinal units.W pracy omawiane są formacje typu двойка, тройка, десятка, двойня, тройня, четверня, пятерня i t.p. wraz z innymi sufiksami. Jako materiał badawczy posłużyły zarówno współczesne, jak i przestarzałe jednostki językowe oraz regionalizmy, zarejestrowane w słowniku W. Dala. Celem analizy jest wyłonienie działającego w wybranej grupie nominacyjnego oraz semantycznego mechanizmu wraz z odniesieniem do wewnętrznego potencjału językowego. Analiza obejmuje trzy etapy. W pierwszym z nich pod uwagę brane są zaobserwowane formacje słowotwórcze, poczynając od wyrazu единицa, na wyrazie десятка kończąc (model strukturalny Rиц(а) / Rк(а)). W drugim omawiane są formacje typu двойня, тройня, четверня, пятерня (Rн’(а)), w trzecim, podsumowującym, wszystkie pozostałe, uszeregowane w grupy według wspólnego sufiksu. Autor wyciąga wnioski na temat tego, co łączy i różni wspomniane grupy, oraz czym ta lub inna nominacyjna i semantyczna relacja może być uwarunkowana. Określane są także możliwości dalszej, szerszej i bardziej pogłębionej analizy.В работе рассматриваются образования типа двойка, тройка, десятка, двойня, тройня, четверня, пятерня и т.п. с другими суффиксами. Источником материала был как современный, так и нашедший свое отражение в словаре В. И. Даля устаревший материал. Цель подобного представления состояла в обнаружении действующего в выбранной группе слов номинативного и семантического механизма, с выходом на возможную перспективу и обращением к внутреннему языковому потенциалу. Обращалось при этом внимание на частотный характер различных образований и их стилистические особенности. Устаревший материал оговаривается особо, отделяясь от характерного для современных словоупотреблений. Заявленный внутренний потенциал позволяет увидеть скрывающиеся в языке и не всегда себя проявляющие особенности новых образований. Анализ проводится в трех этапах, или шагах. Первоначально берутся последовательно наблюдаемые образования от единицы до десятки (структурная форма Rиц(а) / Rк(а)), далее образования типа двойня, тройня, четверня, пятерня (Rн’(а)) и в заключение все остальные, организуясь в структурные группы общего суффикса. Делается вывод о том, что подобные подразделения объединяет, что их различает и чем то или иное номинативное и семантическое положение может быть обусловлено. Следует из этого возможность дальнейшего, более полного и подробного рассмотрения. Перспектива подобного рода предполагает обращение к более широкому и обстоятельному пласту числовых субстантивов, с учетом образований после первых десяти количественных, а также порядковых единиц