Repozytorium Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowe
Not a member yet
5634 research outputs found
Sort by
Names of road in contemporary Polish language : a lexical semantic-analysis
No full textThe author explicates the semantics of the concept of road in systemic data (etymology,
dictionary definitions, semantic derivatives, compounds, collocations, and synonyms)
on the basis of contemporary lexicographic data. She divides the analysis into two parts.
In the first part, she presents successive constituents of the semantics of the road (156
altogether), in the second she reconstructs the cognitive structure of the linguistic image
of the road as an element of space, the structure being presented in the following facets:
hypernyms, functions, origin of the road, location, network, hierarchy of roads, parts,
appearance, features, the road as the localizer of people (and plants and animals, beings
from the sphere of the sacred as well as objects), actions, and emotions
Wodziccy z Kościelnik : dzieje rodziny
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Humanistyczny. Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem dra hab. prof. UP Kazimierza Karolczaka
School system of The Commission of National Education in Białystok
Get PDFIn Białystok in the years 1777–1794 acted the sub-divisional school established by The
Commission of National Education. To the creation of the school in the city has contributed
greatly Izabela Branicka née Poniatowska the owner of Białystok. The school’s financial
basis was mainly owed to its benefactor Izabela Branicka. She cared about providing
school buildings, teaching aids and textbooks. She also financially supported the poorest
students of the school. The education lasted six years and the students were divided into
3 grades. Most students were in the first grade, then the number of students decreased as
a result of the lack of interest of the nobility of Podlasie in obtaining formal education.
Each year the school taught from 100 to approximately 150 students, on average, there
were approximately 120 as seen from the reports of inspectors controlling the school, the
level and teaching conditions were rated good. The rector of the school ks. Jan Michałowski
tried to employ competent teachers. Often they were the pupils of schools in Białystok.
It is also worth noting that the school has sought to fully carry out the educational tasks
posed by The Commission of National Education. The good effects of these efforts can
be provided by professional success and life choices of graduates of the school
Old Polish vocabulary connected with salt mining
No full textThis paper deals with the lexical material excerpted from Słownik staropolski (Old Polish
Dictionary). The author analyzes words with the main morpheme -sól-//-sol-, as well
as multiple-root forms, which are connected with salt mining, production and trade in
terms of meaning.
The collected vocabulary belongs to eight word groups: 1. names of the object of activity
– salt and its varieties; 2. names of places – salt depots; 3. names of people who perform
the activity – those who mine and produce salt, as well as those who trade in salt;
4. names of salt offices; 5. names of vessels and devices used for salt production; 6. names
of taxes and payments made with salt; 7. names of salt measures; 8. other chosen names
connected with salt trade.
The presented lexicon constitutes interesting material useful in further studies on salt
vocabulary
Komisja Edukacji Narodowej : kontekst historyczno-pedagogiczny
No full textW dniu 14 października 2013 roku minęło 240 lat od utworzenia Komisji Edukacji Narodowej – pierwszej na ziemiach polskich i w Europie państwowej centralnej władzy oświatowej. Komisja powstała w niezwykle trudnych warunkach politycznych – tuż po pierwszym rozbiorze. Rozbiór był wstrząsem i upokorzeniem dla społeczeństwa polskiego na tyle silnym, by zmusić je do szukania jak najskuteczniejszych środków zaradczych. Zgodnie z duchem ówczesnej epoki zwrócono się w stronę edukacji. Podzielano głębokie, częściowo utopijne, przekonanie epoki oświecenia, że wychowanie i kształcenie społeczeństwa mogą stać się remedium na wszelkie bolączki społeczne i polityczne. W sukurs tym zamierzeniom
przyszyła decyzja papieża Klemensa XIV o kasacie zakonu jezuitów.
Konieczność ustanowienia zarządu nad szkołami pojezuickimi przyspieszyła decyzję o powołaniu przez sejm Komisji Edukacji Narodowej. Zasługi Komisji są niezaprzeczalne – stworzyła podwaliny nowoczesnego szkolnictwa polskiego, zmodyfikowała i unowocześniła programy oraz opracowała nowe podręczniki. Starając się nadać wysoki prestiż zawodowi nauczycielskiemu powołała stan akademicki jako organizację nauczycieli oraz wprowadziła
pierwszych świeckich nauczycieli do szkół. Wychowanie w prowadzonych przez siebie szkołach narodowych przesyciła Komisja duchem obywatelskim i patriotycznym, a za swe naczelne zadanie uznała wychowanie nowego pokolenia Polaków – obywateli i patriotów, świadomie i z zaangażowaniem współdecydujących
o losach ojczyzny. Powołanie Komisji Edukacji Narodowej stanowi niewątpliwie jasny punkt w dramatycznej polskiej historii, a co istotne i nie tracące swej aktualności – jest przykładem konstruktywnej pracy prowadzonej ponad podziałami światopoglądowymi czy politycznymi w imię dobra państwa i narodu. Do tradycji Komisji Edukacji Narodowej odwoływano się często zarówno w epoce rozbiorów, jak w okresie II Rzeczypospolitej i w czasach powojennych. Kolejne okrągłe rocznice utworzenia Komisji starano się obchodzić uroczyście:
100-lecie przypadające na czas zaborów – ze względów politycznych – stosunkowo skromnie, 150-lecie w okresie Polski niepodległej już oficjalne, wreszcie 200-lecie w roku 1973 z dużym rozmachem. Po okresie bardzo intensywnych badań nad Komisją przypadających zwłaszcza na lata 70. XX w., zainteresowanie
Komisją powoli słabło, a badacze – historycy i historycy wychowania – skierowali swą uwagę w stronę innych zagadnień.
Po prawie 40-letniej przerwie postanowiono przypomnieć społeczeństwu Komisję Edukacji Narodowej i powrócić do badań nad nią. Niewątpliwie impulsem była
wspomniana już okrągła 240 rocznica utworzenia Komisji, a pomysł obchodów wypłynął z Towarzystwa Historii Edukacji.
W obchody bardzo aktywnie zaangażowała się grupa polskich historyków wychowania skupionych wokół badań prowadzonych w ramach grantu „Komisja Edukacji Narodowej – model szkoły i obywatela – koncepcje, doświadczenia, inspiracje”, zaś Uniwersytet
Pedagogiczny w Krakowie, którego patronką jest właśnie Komisja, ogłosił rok 2013 „Rokiem Komisji Edukacji Narodowej w Uniwersytecie Pedagogicznym”. 14 października 2013 roku – dokładnie w dniu utworzenia Komisji – grono polskich
historyków, historyków oświaty i nauki, pedagogów, a także wszystkich,
którym tematyka Komisji jest bliska, spotkało się na ogólnopolskiej konferencji „Komisja Edukacji Narodowej – dzieło i ludzie w dialogu pokoleń” zorganizowanej w Krakowie przez Instytut Historii oraz Katedrę Historii Oświaty i Wychowania Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, Instytut Historii Nauki PAN oraz Towarzystwo Historii Edukacji. Niniejszy, kolejny już tom „Biblioteki Współczesnej Myśli Pedagogicznej” jest pokłosiem tych wszystkich wydarzeń. Przedstawieniem badań i refleksji współczesnych uczonych nad dziejami, dorobkiem i tradycją Komisji Edukacji
Narodowej. Znakomicie ukazuje również jak osiągnięcia, doświadczenie i wiedza starszego pokolenia badaczy, wprowadzonych już w tematykę Komisji, zbiegają
się z wysiłkami młodego pokolenia naukowców, dla których te zagadnienia są dopiero „obszarem oswajanym”.
Tom ma układ trójdzielny, poprzedzony dwoma tekstami wykładów inauguracyjnych wygłoszonych podczas uroczystych inauguracji roku akademickiego 1993/94 oraz 2013/14 w obecnym Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie.
Artykuły zamieszczone w części pierwszej dotyczą kwerendy archiwalnej i źródłowej prowadzonej głównie w ramach wspomnianego grantu. W części drugiej zgromadzono artykuły omawiające poszczególne pola działalności Komisji poczynając
od analizy „Ustaw” jako podstawowego dokumentu zawierającego wizję reformy i wyznaczającego ramy działań Komisji, poprzez problematykę związaną z kadrą nauczycielską, podręcznikami, a wreszcie szkołami różnych szczebli. Trzecia,
ostatnia część, zawiera teksty odnoszące się do spuścizny oraz funkcjonowania tradycji Komisji w społeczeństwie polskim. Układ zamieszczonych tekstów jest zgodny z porządkiem chronologicznym poruszanych w nich zagadnień, poczynając
od wieku XIX, a kończąc na czasach nam współczesnych.
W intencji autorów oraz redaktorów tom stanowi nie tylko podsumowanie prac prowadzonych w ostatnich latach, ale także ma na celu przybliżenie, nieco ostatnio zapomnianej problematyki Komisji Edukacji Narodowej wszystkim interesującym się problemami historii i pedagogiki, ma również stanowić zachętę
do podejmowania i rozwijania dalszych badań, poprzedzających jubileusz 250 rocznicy powołania Komisji Edukacji Narodowej
School years in the memories of the diarists of the Stanislavian times (1764–1795)
Get PDFSchool years in the memories of the diarists of the Stanislavian times recorded in quite
a surprising way. A clear mark on them was left by the downfall of the Republic of
Poland. The diarists that were aware of the importance of 1795 marked these youthful
years with the stigma of responsibility for the fate of their homeland, and it is this prism
that influences the way that their recollections of experiences at school are recorded.
Hence, they did not describe the fun and mischief, but seriously considered what should
upbringing, education and school look like, what to do to educate a good citizen, one who
would answer the needs of the homeland. For those diarists, the school period and the
time of education are very important matters, even of national importance.
In turn, memoirists, who wrote their histories or stories about parts of their lives
up to the collapse of the Polish-Lithuanian state, did not pay much attention to matters
connected with the development of appropriate attitudes of young people. They were
more likely to manifest their adult road to honours. The feeble interest in the sphere of
youthful experiences manifested by the diarists who did not experience the 1795, possibly
shows the more true nature of a citizen, but also depicts the meaning of these times in
the life of an adult citizen from the Stanislavian period. For him, it is only the road to the
adult “political-public” life which crowns the earthly existence of a citizen
Standardization of education in higher education institutions of Ukraine and Poland
Get PDFIn the article the curriculum of Pedagogical University of Cracow (Poland) of educational
and qualification level of bachelor with the specialization in “Philology” (English
and literature) is considered and its comparing with the pedagogical universities of
Ukraine is carried out