Repozytorium Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowe
Not a member yet
5634 research outputs found
Sort by
The poesy of Walenty Bartoszewski : the monographic outline and the critical edition
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Filologiczny. Praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. dra hab. Romana Mazurkiewicza.Rozprawa jest krytycznym opracowaniem twórczości poetyckiej Walentego Bartoszewskiego, wileńskiego autora
przełomu XVI i XVII stulecia. Edycja stanowi pierwsze współczesne wydanie mało znanych dzieł, które nie mają też
szerszego opracowania. Praca składa się z dwóch części: edytorskiej i monograficznej.
Najważniejszą część pracy stanowi transkrypcja dziesięciu utworów poetyckich Bartoszewskiego. Transkrybowany tekst
dopełniają: objaśnienia, opis źródeł, zasady wy-dania i transkrypcji, aparat krytyczny, a także słownik wyrazów
archaicznych.
Część edytorska poprzedzona jest monograficznym wstępem składającym się z dziewięciu rozdziałów: pierwszy
przedstawia cel, zakres i strukturę kompozycyjną rozprawy, w drugim nakreślono stan i perspektywy badań,
natomiast w trzecim – biografię autora.
W kolejnych pięciu rozdziałach omówiono najważniejsze tropy interpretacyjne po-szczególnych utworów: dialogu Duszy
i Ciała, czterech zbiorów wierszy panegirycznych, utworu na Boże Ciało, zbioru pieśni napisanych po wybuchu
epidemii w Wilnie, utworów pasyjnych, a także zbioru planktów.
W ostatnim, dziewiątym rozdziale części monograficznej pokrótce omówiono warsztat literacki Bartoszewskiego.The following dissertation is a critical treatise on the poesy of Walenty Bartoszewski, a Vilnius author of the
turn of the 16th and 17th centuries. This edition represents the first contemporary publication of works which
have not been widely discussed so far. This work is comprised of two parts: the editorial and the monographic.
The most important part is a transcript of ten poetic works by Bartoszewski. The transcribed text has been
supplemented with the commentary, the source description, the rules of publishing and transcript, the critical
apparatus, as well as the dictionary of the archaic words.
The editorial part has been preceded by a monographic introduction consisting of nine chapters: the first one
presents the aim, the outline and the structure of the dissertation. The second chapter contains the state of
research and the research perspectives, and the third one the biography of the author.
In subsequent five chapters the most important interpretative tropes of individual works have been discussed,
which are as follows: a dialogue between the Soul and the Body, four collections of panegyrics, a poem for Corpus
Christi, a collection of songs written after the outbreak of the epidemic, Passion lyrics and a collection of
elegies.
In the last chapter of the monographic part the literary skills of Bartoszewski have been contained
The fairy tale in the Polish language education. The past – the present – the prospects
Full text linkUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Filologiczny. Praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr hab. Zofii Budrewicz
Opportunities and challenges for security education
Full text linkWspółcześnie jesteśmy świadkami głębokiej i wielowymiarowej transformacji
cyfrowej usług, produktów i modeli biznesowych, która w efekcie daje nową jakość życia, ale
także potęguje istniejące lub tworząc nowe zagrożenia. Zmieniają się przez to zadania i
możliwości edukacji dla bezpieczeństwa. Może ona korzystać ze sprawdzonych już
koncepcji, jakie oferuje przemysł: poziomą i pionową integrację procesów i nowoczesne
metody gromadzenia i analizy danych, by dostarczać spersonalizowane produkty szkoleniowe
(spójne i interdyscyplinarne programy i kursy) decydujące o skuteczności
kształcenia(szkolenia).
Celem artykułu jest analiza zastosowania nowych rozwiązań w edukacji dla bezpieczeństwa z
uwzględnieniem wyzwań, jakie niesie ze sobą współczesne środowisko bezpieczeństwa a
także ograniczeń biologicznych czy prawnych.
Autorka nakreśliła potrzebę projektowania interdyscyplinarnych programów prewencyjnych
czy szkoleniowych i omówiła przykładowe metody kształcenia (szkolenia) gwarantujące
efektywność, czyli profesjonalnie wykształcone kadry/ wyszkolonych cywilów potrafiących
reagować na zaistniałe zagrożenia używając odpowiednich do tego celu sił i środków.Nowadays, we witness the deep and multidimensional digital transformation of
services, products and business models, which creates new quality of life but also strengthens
existing threats or creates new ones. This results in changes in security education, its tasks and
opportunities. It is possible to use already tested solutions offered by the business sector:
vertical and horizontal integration of processes and new methods of data collection and
analysis in order to deliver personalized training services (products) (coherent and
interdisciplinary programs and courses) which determine effective teaching process.
The aim of the paper is to provide the analysis of implementation of new solutions in
security education considering challenges the contemporary security environment creates and
biological and legal limitations.
The author indicates the necessity to design interdisciplinary projects/ courses and discusses
the exemplary teaching (training) methods that could guarantee effectiveness, i.e.
professionally educated staff/trained civilians who react to the threats using right means and
capacity
The role of propaganda in countries with antidemocratic regimes. Based on socialist countries in terms of the second wave of the ‘Cold War’
Full text linkArtykuł poświęcony jest problemom stosunków międzynarodowych w okresie drugiej fali „zimnej wojny”, które znajdują
odzwierciedlenie w radzieckiej propagandzie politycznej. Propaganda była głównym czynnikiem kształtującym, oficjalną
sowiecką ideologię. Określenie „zimna wojna”, które zostało stworzone jako określenie konfliktu dwóch systemów
polityczno-ideologicznych – socjalizmu i kapitalizmu – we wszystkich sferach życia, związana była z bezpośrednią
koneksją z polityką i dyplomacją nuklearną. Znajduje to odzwierciedlenie w wyścigu zbrojeń, aktywnej konfrontacji
ideologicznej – „wojnie propagandowej”. Atmosfera „zimnej wojny”, stanowiła korzystną podstawę do tworzenia wielu
konfliktów zbrojnych i wojen lokalnych.The article is dedicated to the problems that arose in the international relations during the period of the second
wave of the ‘Cold War’ that are reflected in the Soviet political propaganda which was the main factor in the
formation of the Soviet official ideology. The term ‘Cold War’, which was coined to describe the conflict of the two
political-ideological systems – socialism and capitalism – in all spheres of life, went down in history as being
directly related to nuclear politics and diplomacy. It is reflected in the arms race, active ideological
confrontation, performed in the form of ‘propagandist war’, the atmosphere of the ‘Cold War’ became conducive to
cultivation of numerous armed skirmishes and local wars
Phenomenology as technique of the inner life. Ethical-anthropological and theological-mystical implication in Husserl's thoughts
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Humanistyczny. Instytut Filozofii i Socjologii. Praca pisana pod kierownictwem prof. dr hab. Tadeusza Gadacza.Rozprawa jest próbą prezentacji fenomenologii Husserla, jako rodzaju wewnętrznej pracy podmiotu nad sobą samym,
której celem jest wydobycie wpisanego w jego byt potencjału, tj. jego „prawdziwego” ja. Owo ja stanowi uosobienie
racjonalności, której głównym przejawem jest działalność na rzecz maksymalizacji w świecie dobra, a jego
ontologicznym przeciwieństwem jest nasze faktyczne, „naturalne ja”. Ponieważ ideał życia oraz ideał filozofii
jako „techniki urzeczywistniania siebie” czerpie Husserl z filozofii antycznej, w I rozdziale rozprawy omawiam
ich genezę, historię zagubienia przez popadające stopniowo w wewnętrzny kryzys nauki, wynikający z tego kryzys
człowieka XX-go wieku oraz Husserla propozycję powrotu do obu ideałów na drodze reformy nauk. W rozdziale II
konfrontuję ze sobą jego wykładnie życia etyczno-rozumnego, z wykładnią życia w modus faktycznego ja. Rozdział
III dotyczy proponowanej przez niego dekonstrukcji: a/ naszego potocznego sposobu myślenia (krytyczna
samorefleksja, etyczne ettoxh); b/ ufundowanego w nim potocznego sposobu bycia (redukcja transcendentalno-
fenomenologiczna, która okazuje się być ostatecznie narzędziem metafizycznego wyzwalania nas z fałszywego sposobu
bycia), których owocem byłoby nowe życie w modus naszego ja idealnego. Przy czym owo ja nie oznacza dla Husserla
wyłącznie działającego racjonalnie podmiotu dobra, ale medium w realizacji boskiej woli w świecie. Dlatego
rozdział IV rozprawy poświęcam kwestii Boga w myśli Husserla, wykazując iż nasze „prawdziwe” ja jest ostatecznie
„obiektywizacją” Boga, która najpełniej realizuje się w naśladowaniu miłości Chrystusa. Stąd rozdział V dotyczy
kwestii „wspólnoty miłości”, która dla Husserla jest absolutnym celem ludzkości.The thesis describes Husserl's phenomenology as the subject's inner work on its self which aims at transforming
the Sosein into a life that originates from the "true" self. The "Vernunft-lch" wants to increase the good in the
world but the factual, „natürliche Ich" opposes it. Since Husserl finds the ideal of a ethical-rational life and
philosophy as "Technik der Selbstverwircklichung" in the philosophical antiquity the 1. Chap, describes its
genesis, the history of its loss because of science and the crisis the loss caused for the society of the 20.
century. Furthermore, Husserls approach to reform science is presented which should enabled to return to the
antique ideals. The 2. chap, shows how Husserl understood the ethical-rational life and the opposing natural
life. The 3. chap, explains how to deconstruct a/ the natural way to think through self-criticism an the ethical
sttoxh and b/ the natural way of life through the transcendental phenomenological éTroxn. Thereby the subject
constitutes itself in the new life of its ideal self. The ideal self not only acts rational and pursuits the good
but is Gods instrument to realize his will for the good in the world. Hence chap. 4 discusses Husserls concept of
God and develops the true self into the "Objektivation Gottes" which realizes itself by following the example of
Jesus. Chap. 5 tracks this way of life to the "Liebesgemeinschaft" which for Husserl was the ultimate Telos for
the humankind
National image, media discourse – Poland and Ukraine
Full text linkPrzedmiotem analizy niniejszej publikacji jest dyskurs medialny toczący się w dwóch sąsiadujących ze sobą krajach. W
artykule zaprezentowana została problematyka wizerunku narodowego Polski i Ukrainy prezentowanego w mediach
tradycyjnych oraz Internecie. Omówiony został sposób przedstawiania Polski w mediach ukraińskich oraz wizerunku
Ukrainy w mediach polskich na przestrzeni kilku ostatnich lat. Analizą objęte zostały wybrane materiały prasowe oraz
źródła internetowe. Przywołane zostały także raporty z monitoringu medialnego i przeprowadzonych badań naukowych
dotyczące wspomnianej tematyki. Rozważania dotyczyły kilku aspektów, między innymi prezentowanego w mediach
wizerunku typowego Polaka i Ukraińca, przywoływanych stereotypów związanych z obydwoma narodami oraz roli i
znaczenia przypisywanego wspomnianym krajom w Europie i Unii Europejskiej. Podjęte zostały także zagadnienia
wzajemnych stosunków a także kwestie problemowe, w tym opinie o dwustronnych problemach, prezentowane w środkach
masowego przekazu obydwu państw. Rozważania kończą wnioski dotyczące źródeł i przyczyn takiego wzajemnego
postrzegania obydwu narodów.The analysis presented here focuses on the media discourse in two neighboring countries. The article covers the
issue of the national image of Poland and Ukraine as shown in the traditional media and on the Internet. It
describes how Poland has been shown in the Ukrainian media and Ukraine in the Polish ones over a period of a few
years. The analysis is limited to selected press materials and online sources. Media monitoring and research reports
on this topic are also included. The deliberations are focused on several aspects, including the image of the
typical Pole and Ukrainian as presented in the media, referring to stereotypes related to both nations and the role
and importance of these countries in Europe and the European Union. Mutual relations, barriers inclusive, and as
well as opinions on bilateral issues presented in the mass media of both countries, are also mentioned. Finally,
conlusions are drawn with regard to the sources and causes of such mutual perception of both nations
The experience of love and solitude: converting life into literature in Maria Kuncewiczowa's fiction
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Filologiczny. Praca doktorska napisana pod kierunkiem Prof. UP dr hab. Marka Busia.Niniejsza rozprawa miała na celu ukazanie obrazu miłości i samotności w prozie Marii Kuncewiczowej, widzianych
przede wszystkim przez pryzmat jej osobistych doświadczeń. By to umożliwić, konieczne było zaprezentowanie
biografii pisarki urodzonej pod koniec XIX wieku, a zmarłej u zmierzchu XX wieku. Kuncewiczowa, dając swym
czytelnikom wskazówki, iż jej dzieła należy odczytywać przy pomocy klucza autobiograficznego, wytyczyła
jednocześnie określony kierunek badań. Znajomość życiorysu pisarki pomogła w dostrzeżeniu zależności pomiędzy
rzeczywistością a kreacją literacką. W rozprawie omówiono Przymierze z dzieckiem, Cudzoziemkę, Fantomy, Naturę i
Listy do Jerzego, starając się ukazać przede wszystkim opisane w wyżej wymienionych powieściach relacje
międzyludzkie, szczególnie zaś te zachodzące między kobietami (oraz między nimi a ich potomstwem). Jednocześnie
zastosowana metodologia z zakresu autobiografizmu, somatopetyki i psychologii umożliwiła przedstawienie
całościowego obrazu psychiki bohaterów oraz motywacji nimi kierujących. W rozprawie ukazano także różnorodność
wykorzystywanych przez Kuncewiczową gatunków literackich, ich znaczenie dla konkretnego dzieła oraz zwrócono uwagę
na specyfikę stylu pisarki.The aim of this thesis is to present the image of love and solitude in Maria Kuncewicz’s fiction, seen primarily
through the prism of her personal experience. To enable this, it is necessary to present her biography.
Kuncewiczowa gave her readers suggestions that her works should be read at an autobiographical level, at the same
time outlining a specific direction of research. Familiarity with the writer's biography helped me to perceive the
relationship between reality and Kuncewiczowa’s prose. In the dissertation, I discuss Covenant with a Child, The
Stranger, Phantoms, Nature and Letters to George in order to show, first of all, the interpersonal relationships
described in the above-mentioned novels, especially those among women and those between them and their children.
At the same time, the applied methodology from the fields of autobiography, somatopoetics and psychology made it
possible to present a comprehensive picture of the characters' psyches and motives. The dissertation also shows
the variety of literary genres employed by Kuncewiczowa and their significance to a specific works, and it heeds
attention to her unique style
Linguistic analysis of the picture of village in the writings of selected writers of the second half of the 20th century
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Filologiczny. Praca doktorska - promotor: prof. UP, dr hab. Bogumił Ostrowski.Celem rozprawy jest lingwistyczna analiza wybranych tekstów pisarzy rosyjskich II połowy XX wieku zaliczanych do
tzw. nurtu „wiejskiego” (Wiktora Astafjewa, Wasilija Biełowa, Walentyna Rasputina, Wasilija Szukszyna), a także
Fiodora Abramowa, sięgających po temat wsi, przedstawianej w okresie wielkich przemian, które w zdecydowany sposób
wpłynęły na język ją obrazujący.
Próbując dokonać rekonstrukcji językowo-kulturowego obrazu wsi warto wziąć pod uwagę wszystkie możliwe aspekty
interpretowania rzeczywistości przez mówiących danych językiem, dlatego materiał badawczy został wyekscerpowany
zarówno z dwudziestowiecznych słowników objaśniających, etymologicznych oraz kilku słowników wydanych po roku 2000,
jak i z wybranych dzieł literackich W. Astafjewa, W. Biełowa, W. Rasputina, W. Szukszyna oraz F. Abramowa.
W dysertacji przybliżono teorię definicji leksykograficznej. Podano także przykłady użycia wyrazów pochodzące ze
wspomnianych wyżej słowników. Przedstawiono założenia teoretyczne definicji kognitywnej oraz dokonano analizy
leksyki, zaczerpniętej z wybranych utworów pisarzy zaliczanych do nurtu wiejskiego. Poza tym wskazano na związki
języka z kulturą, a także zwrócono uwagę na specyficzne elementy językowo-kulturowe, wpływające na obraz świata
społeczności wiejskiej w okresie kolektywizacji.The aim of this dissertation is the linguistic analysis of selected texts of Russian writers of the second half of
the 20th century who fall within the mainstream of the “village prose”; Viktor Astafyev, Vasily Belov, Valentin
Rasputin, Vasily Shukshin as well as Fyodor Abramov who use the subject of village life in the times of great
changes, which influenced language depicting village in a crucial way.
To reconstruct the cultural and linguistic picture of village one should take into consideration all possible
aspects of interpretation of reality by those who use this particular language. That is why the research material
was excerpted from chosen 20th century dictionaries, etymological ones as well as several dictionaries published
after the year 2000, and from selected pieces of work by Astafyev, Belov, Rasputin, Shukshin and Abramov.
The theory of the lexicographic definition and examples of selected words from above mentioned dictionaries were
brought closer in this dissertation. There were also presented theoretical assumptions of the cognitive definition
and lexical analysis taken from the selected pieces of work of writers of the “village prose” trend. Moreover, the
relation between language and culture was described, and specific linguistic-cultural elements influencing the
vision of the world of the community in the times of collectivization were also pointed out
Analysis and evaluation of the geotouristic potential of Podtatrze Region
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Geograficzno-Biologiczny. Instytut Geografii. Zakład Geologii. Praca napisana pod kierunkiem Dr hab. Krzysztofa Bąka, prof. UP.W niniejszej pracy została przedstawiona analiza i ocena potencjału geoturystycznego Podtatrza za pomocą trzech
aspektów: 1) analizy georóżnorodności opartej na metodzie Zwolińskiego (2008), 2) inwentaryzacji geostanowisk i ich
waloryzacji za pomocą metody zaproponowanej przez P. i D. Pereira (2010) oraz Fassoulasa (2012) zmodyfikowanej w
celu jej obiektywizacji za pomocą eksperckiej metody triangulacji (Denzin, 1970; Flik, 2011) oraz 3) wstępnej
analizy badań preferencji turystów.
Na terenie Podtatrza zinwentaryzowano 72 geostanowiska (elementy budowy geologicznej, formy rzeźby terenu, elementy
hydrologiczne i punkty widokowe). Lokalizacja geostanowisk pokrywa się z wynikami analizy mapy georóżnorodności,
która wskazała regiony o najlepszych predyspozycjach do rozwoju geoturystyki. Jedynym wyjątkiem był obszar Kotliny
Orawsko-Nowotarskiej, gdzie przy niskim współczynniku georóżnorodności zlokalizowano dużą ich liczbę.
Waloryzacja geostanowisk, na którą złożyły się trzy grupy kryteriów (edukacyjne, turystyczne oraz elementy
dodatkowe) wykazała obiekty o najwyższym potencjale geoturystycznym: formy związane z trawertynami, wapienne
wzgórza z ruinami zamków oraz punkty widokowe.
Wstępne wyniki badań ankietowych przeprowadzonych wśród turystów przyjeżdżających na Podtatrze wykazały, że
obiektami, do których chcą oni podróżować są wodospady, jaskinie i punkty widokowe. Wyniki te w średnim stopniu
pokrywają się z wartościami współczynnika waloryzacji.
Powyższa analiza oraz stopień zagospodarowania turystycznego i dodatkowe atrakcje kulturowo - historyczne
występujące na terenie Podtatrza wykazują iż ten region posiada bardzo dobre predyspozycje dla rozwoju
geoturystyki.The purpose of this contribution is analysis and assessment of the geotouristic potential of Podtatrze area. Three
aspects has been used for this: 1) analysis of geodiversity based on the Zwoliński method (2008), 2) inventory of
geosites and their valorisation using the method proposed by P. and D. Pereira (2010) and Fassoulas (2012) modified
for the purpose of its objectification by expert triangulation method (Denzin, 1970; Flik, 2011) and 3) preliminary
analysis of (geo)tourists preferences.
In the Podtatrze area 72 geosites (elements of the geological structure, forms of relief, hydrological elements and
viewpoints) were inventoried. The location of the geosites coincides with the results of the geodiversity map
analysis, which indicated the regions with the best predispositions for geotourism development. The only exception
was the area of the Orawa-Nowy Targ Basin, where despite low geodiversity rate, a high number of geosites was
located.
Valorisation of geosites, which consisted of three groups of criteria (educational, tourist and additional
elements), showed sites with the highest geotouristic potential: travertine-related forms, limestone hills with
castle ruins and viewpoints.
Preliminaty results of surveys conducted among tourists hiking in the Podtatrze area,
indicated the most visited objects, like waterfalls, caves and viewpoints. These results coincide with the values
of the valorisation coefficient in a medium degree.
This analysis, the degree of tourism development and additional cultural and historical values occurring in the
Podtatrze area show that this region has very good predispositions for the development of geotourism
Villages of Zagórze from a sociolinguistic perspective in the light of official documents and ethnographic materials
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Filologiczny. Instytut Filologii Polskiej. Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem Prof. Edwarda Stachurskiego.Rozprawa doktorska pt. Wieś zagórzańska w perspektywie socjolingwistycznej w świetle dokumentów urzędowych i
materiałów etnograficznych stanowi próbę wyjaśnienia etymologii nazw terenowych znajdujących się na obszarze
Zagórzan. Badane nazwy terenowe ukazały związek ze strukturą terenu, formami gospodarowania, życiem mieszkańców
oraz światem fauny i flory badanego obszaru. To właśnie za sprawą nazw odapelatywnych możemy poznać m.in. zawody,
jakimi trudniła się miejscowa ludność, zyskujemy wiedzę o środowisku naturalnym, w tym o faunie i florze badanego
obszaru, pozyskujemy wiedzę na temat ukształtowania terenu, a także kultury materialnej i społecznej. Korzystając
z osiągnięć socjolingwistyki, starano się całościowo spojrzeć na nazwy terenowe. Oprócz objaśnień pochodzenia
nazw, które odnaleźć można w literaturze onomastycznej, podano także ich etymologię ludową. Prezentowana rozprawa
jest pierwszym opracowaniem przedstawiającym materiał nazewniczy obszaru Zagórzan. Zgromadzony materiał pochodzi
ze źródeł bezpośrednich: dokumentów urzędowych, map, a także ze źródeł pośrednich, do których należą opracowania
historyków, geografów, językoznawców oraz mieszkańców badanego obszaru. Informacji źródłowych i merytorycznych
dostarczały monografie regionalne, kroniki szkolne i parafialne oraz prace miejscowego etnografa dra Sebastiana
Flizaka. Prowadzone były również badania terenowe, które pomogły w dotarciu do etymologii wielu nazw. Rozprawa
składa się z sześciu rozdziałów oraz słownika nazw osiedli, wniosków końcowych, streszczenia w języku angielskim,
bibliografii, spisu map, rysunków, tabel, wykazu skrótów oraz indeksu nazw miejscowych oraz aneksu. Ważną częścią
pracy jest Słownik nazw osiedli z objaśnieniem ich etymologii, który stanowi integralną część rozprawy. Zawiera on
jednocześnie zestawienie wszystkich nazw terenowych oraz podaje informacje odnośnie częstotliwości występowania
nazwy, jej zasięgu oraz etymologii. Każda nazwa zestawiona została z Wykazem urzędowych nazw miejscowości i ich
części z 2015 r., co również nasunęło ciekawe spostrzeżenia. Po dokładnej analizie nazw terenowych obszaru
Zagórzan udowodniono, iż:
1) Liczną grupę tworzą nazwy typu przyimkowego, które swoją etymologię zawdzięczają w głównej mierze nazwiskom,
np. Do Czarnoty, Do Filipiaka, Do Bolisęgi. Do najproduktywniejszych przyimków badanego obszaru należą: u, pod,
za, do. Należy zauważyć, że nazwy wsi nie są tworzone od wyrażeń przyimkowych, taki typ nazw dotyczy tylko nazw
osiedli/przysiółków.
2) Na obszarze Zagórzan obecne są również nazwy kulturowe, np. Folwark, Miasto, Rynek, Belweder, Karczmisko (7%).
Nazwy te stanowią dość liczną grupę nazw terenowych badanego obszaru.
3) Wśród badanych nazw mamy również takie, które uwzględniają położenie osiedla: Górne - Dolne, np. Kubowicze
Górne i Kubowicze Dolne. Są także nazwy topograficzne, które informują nas o położeniu terenu czy też jego
właściwościach, np. Górki, Droga na Porębę itp. Występują również nazwy topograficzne prefiksalne, np. Zagroda,
Podgródek oraz nazwy prefiksalno-sufiksalne, np. Podlesie, Podgronie.
4) W nazewnictwie Zagórzan odbijają się cechy gwarowe. Pomimo tego, że analizowane nazwy mają charakter urzędowy,
bez problemu można dotrzeć do ich ludowej formy, która funkcjonuje wśród miejscowej ludności.
5) Dość istotnym zjawiskiem, jakie zaobserwowano, jest pewna niekonsekwencja, jeżeli chodzi o urzędowy zapis nazw.
W przeważającej części nazwy mają zapis ogólnopolski, np. Antosze, Adamczyki itp., ale występują również nazwy,
których urzędowa forma ma postać gwarową, np. Jantose, Jarose, Jadamy itp. W nazwach terenowych do dziś utrzymują
się cechy gwarowe i zapewne to zjawisko będzie funkcjonowało jeszcze długo, ponieważ gwara na tych obszarach jest
bardzo mocno zakorzeniona i kultywowana z pokolenia na pokolenie.
6) Warstwa nazewnicza, onimiczna odbija w sobie wiele właściwości krajobrazu, statusu społecznego mieszkańców oraz
zawodów, które były kiedyś popularne na tych terenach.
7) W badanym materiale odnaleźć można ślady wpływów niemieckich (Krausy), ruskich (Rusiny, Rusnaki) i węgierskich
(Uchryny).
8) Nazwy własne nie są jednostkami nazewniczymi pozbawionymi znaczenia, a onomastyka nie jest odizolowaną od
innych dziedzin gałęzią nauki.
Bogaty zbiór nazw terenowych obszaru Zagórzan nigdy wcześniej nie doczekał się pełnej, kompleksowej analizy,
dlatego praca ma charakter nowatorski i zapewne przyczyni się do rozpropagowania tego regionu.The main purpose of the work was the analysis of toponyms in the Zagórzan area. The field names of the studied
area, which I collected, turned out to be an interesting onomastic material. After a careful analysis of the local
names, I can say that they are part of the general vocabulary from which they really come from. In the
nomenclature used by people who live in the area, the common words, especially nouns, which served to create local
names, play a vital role. It is due to the appelative names we can get to know, among others, occupations of the
local population, we gain knowledge about the natural environment, including the fauna and flora of the studied
area, we gain knowledge about the shape of the terrain, as well as material and social culture. It is the common
words that form a very large group from which field names were created. Another group is made up of possessive
names ending in -ówka. It is the most numerous group of possessive names - for example Krupówki, Klimkówka, etc.
However, possessive names ending in–ów are rare. In the studied area there was only one such name of the
settlement, ie. Jesionów. Ethnic names, such as Czechy (the Czechs), Lachy (the Lachs) and Polaki (the Poles),
appeared in the analyzed material very rarely. On the other hand, among names derived from other proper names, the
largest group consists of names derived from surnames, then names, and finally nicknames. A large group consists
of names which are of prepositional character and mainly owe their etymology to surnames, for example Do Czarnoty,
Do Filipiaka, Do Bolisęgi. The most productive prepositions of the studied area are: u (at), pod (under), za
(behind), do (towards). It should be noted that village names are not created from prepositional phrases, this
type of names applies to the names of settlements / hamlets only. In the Zagórze area there are also names of
culture, eg. Folwark (Manor), Miasto (Town), Rynek (Market), Belweder (the Belvedere), Karczmisko (Tavern) etc.
These names constitute quite a large group of field names in the studied area. There are also service names, eg.
Ceklarze, Kowale, which give us knowledge of the professions performed by the local population. Among the analysed
names we also have those that reflect the location of the housing estate: Górna-Dolna (Upper-Lower) eg. Kubowicze
Górne and Kubowicze Dolne. There are also topographic names that inform us about the location of the area, or its
properties, eg. Górki, Droga do Poręby etc. There are also topographic names with a prefix, eg. Zagroda, Podgródek
and prefixal-suffix names Podlesie, Podgronie. Topographic names also constitute a fairly large group of field
names. It should also be noted that names of residents and adjectives are created from place names: Kasina Wielka
- kasinianin, kasiniański, Poręba Wielka - porębianin, porębiański, etc. This phenomenon, however, does not apply
to the names of settlements that do not create names of residents or adjectives. The local terminology strongly
reflects the dialect phenomenon. Despite the fact that the analyzed names are of official character, it is easy to
trace their folk form, which is very much alive among the local population. A quite important phenomenon that I
have observed is some inconsistency in the official record of names. There are, for the most part, the names that
have a nation-wide recognized record, eg. Antosze, Adamczyki, etc., but there are also names whose official form
has a dialect form, e.g. Jantose, Jarose, Jadamy, etc. Undoubtedly, it can be seen that in field names the
dialectal aspect still functions and this tendency will probably last for a very long time, because the dialect in
these areas is very firmly rooted and cultivated from generation to generation. Undoubtedly, the collected
material contributed to the reconstruction of the society lingual image occurring in the discussed area. It can be
stated that toponymy reflects many features of the landscape, social status of residents and occupations that were
once popular in these areas. It can also be confirmed that proper names, despite the opposition of many linguists,
are not meaningless namespaces, and onomastics is not a branch of science isolated from other fields, on the
contrary, it is a field very much related to geography, history with which it should work very closely