Journal of Natural Sciences – Kabul University
Not a member yet
341 research outputs found
Sort by
جنبههای کلینیکی و اپیدمیولوژیکی چیچکشادی: بیماری زونوز تازه ظهور با انتشار جهانی
No full textMonkeypox is an emerging viral zoonotic disease that has recently spread worldwide. Wild animals, particularly various species of monkeys and small rodents, serve as primary reservoirs for the virus. Humans become infected mainly through contact with infected animals or exposure to infected individuals. Although smallpox was eradicated in 1977, the emergence of monkeypox infections in human populations and its rapid global spread in 2022 have raised significant concerns about the potential recurrence of smallpox-like events, historically associated with high human casualties. In response, the World Health Organization has declared monkeypox a public health emergency of international concern, necessitating immediate and coordinated global measures.باوجوداینکه واقعات محدود چیچکشادی در انسانها قبلاً هم به ملاحظه رسیده است، اما این بیماری به مثابۀ یک بیماری ویروسی تازهظهور اخیراً به تمام کشورهای جهان انتشار یافته است. حیوانات وحشی بویژه انواع مختلف شادی و جوندههای کوچک ذخیرهگاههای عمدۀ ویروس عامل را تشکیل میدهند. انسانها بیشتر در اثر تماس با همچو منابع حیوانی ویاهم مواجه شدن با افراد مبتلا به عفونت گرفتار میشوند. باوجوداینکه چیچکانسانی در سال 1977 از جهان ریشهکن شده است، اما ظهور بیماری چیچکشادی در جمعیتهای انسانی و گسترش سریع آن به تمام قارهها در سال 2022، نگرانیهای زیادی را در مورد تکرار حوادث تلخ چیچکانسانی که با میزان بلند تلفات در جمعیتهای انسانی همراه بود، بوجود آورده است. بنابرین سازمان صحی جهان رخداد اخیر این بیماری را به حیث یک حالت اضطراری صحت عمومی با نگرانی بینالمللی اعلان نموده است که مبارزه در برابر آن نیازمند اقدامات فوری و هماهنگ در سطح بینالمللی می باشد.باوجوداینکه واقعات محدود چیچکشادی در انسانها قبلاً هم به ملاحظه رسیده است، اما این بیماری به مثابۀ یک بیماری ویروسی تازهظهور اخیراً به تمام کشورهای جهان انتشار یافته است. حیوانات وحشی بویژه انواع مختلف شادی و جوندههای کوچک ذخیرهگاههای عمدۀ ویروس عامل را تشکیل میدهند. انسانها بیشتر در اثر تماس با همچو منابع حیوانی ویاهم مواجه شدن با افراد مبتلا به عفونت گرفتار میشوند. باوجوداینکه چیچکانسانی در سال 1977 از جهان ریشهکن شده است، اما ظهور بیماری چیچکشادی در جمعیتهای انسانی و گسترش سریع آن به تمام قارهها در سال 2022، نگرانیهای زیادی را در مورد تکرار حوادث تلخ چیچکانسانی که با میزان بلند تلفات در جمعیتهای انسانی همراه بود، بوجود آورده است. بنابرین سازمان صحی جهان رخداد اخیر این بیماری را به حیث یک حالت اضطراری صحت عمومی با نگرانی بینالمللی اعلان نموده است که مبارزه در برابر آن نیازمند اقدامات فوری و هماهنگ در سطح بینالمللی می باشد
نگاهی بر نسلهای ماهی و زیستگاه آنها در افغانستان
No full textAfghanistan is a land-locked country but it has a diverse fish variety with more than 101 different species in 10 families. Most of species are belonging to Cyprinidae family with almost 50 species. There are three major drainage basins that include most of fish species in Afghanistan: The Kabul River basin draining to the Indus river of Pakistan includes majority (with 44 species), The Amu Darya draining to the Aral Sea is on second (with 29 species) and Helmand River basin draining to the Sistan terminal lakes on the Iranian border is on third (with 22 species). All of studies about fish biodiversity of Afghanistan have been done in 20th century and these studies did not cover all rivers of Afghanistan. Studies are needed to confirm that after many years and warfare, whether mentioned species are still exist? And there might be many other species that are not discovered yet. افغانستان یک کشور محاط به خشکه میباشد و به بحر راه ندارد؛ اما یک تنوع بسیار وسیع در میان ماهیان این کشور با بیشتر از 101 نوع ماهی در ده فامیل وجود دارد. در افغانستان سه دریای بزرگ وجود دارد که اکثریت انواع ماهی در این دریاها زیست میکنند: دریای کابل 44، دریای آمو 29 و دریای هلمند 22 نوع ماهی را در خود جای داده است. اکثریت مطلق مطالعات انجام شده مربوط به سالها پیش بوده و تمامی دریاهای افغانستان را شامل نمیشوند. بنابراین، ضرورت مبرم به مطالعات جدید وجود دارد تا دانسته شود که آیا همه این نسلها هنوز هم وجود دارند یا نه؟ و ممکن انواع زیادی از ماهیها در گوشه و کنار افغانستان وجود داشته باشند که تا حال مورد شناسایی قرار نگرفته اند.افغانستان یک کشور محاط به خشکه میباشد و به بحر راه ندارد؛ اما یک تنوع بسیار وسیع در میان ماهیان این کشور با بیشتر از 101 نوع ماهی در ده فامیل وجود دارد. در افغانستان سه دریای بزرگ وجود دارد که اکثریت انواع ماهی در این دریاها زیست میکنند: دریای کابل 44، دریای آمو 29 و دریای هلمند 22 نوع ماهی را در خود جای داده است. اکثریت مطلق مطالعات انجام شده مربوط به سالها پیش بوده و تمامی دریاهای افغانستان را شامل نمیشوند. بنابراین، ضرورت مبرم به مطالعات جدید وجود دارد تا دانسته شود که آیا همه این نسلها هنوز هم وجود دارند یا نه؟ و ممکن انواع زیادی از ماهیها در گوشه و کنار افغانستان وجود داشته باشند که تا حال مورد شناسایی قرار نگرفته اند
مروری به روشهای میزبانیابی پشهها
No full textMosquitoes are small insects, fossil of mosquitoes are about 50 million years old. All human and animals. Mosquitoes affect population by bites and by the transmission of diseases. Mosquitoes belong to family Culicidae. The most important genera are Anopheles, Culex an Aedes. There are several criteria to distinguish these genera. Mosquitos’ larvae and pupae live aquatically. In Mosquitoes only adult female suck blood, a blood meal for female mosquitoes is essential for maturation of the ovum. Mosquito host-finding can be divided into successive phases: activation, oriented flight to the host, alighting on the host, probing, imbibing, withdrawal and take off. Mosquitoes are nocturnal or crepuscular feeders with a wide host range. Host location is achieved using a range of olfactory and visual cues.پشههاحشرات ظریف و زیانآوری اند و از لحاظه طبقهبندی به عالم حیوانات، صنف انسکتا و خانوادۀ کولیسیده مربوط اند. مهمترین جنسهای پشهها انافیل، کولکس و ایدس میباشد. در این جنسها صرف پشههای بالغ مادهی مکندهی خون میباشند. پشههای ماده بدون مکیدن خون قادر به تولید تخمهای بارور نمیباشند و دارای محدوده مؤثر پرواز بین محل تکثر و منبع خون اند؛ نرها از شیره نباتات تغذیه مینمایند و مادهها برای دریافت میزبان از تعیینکنندههای داخلی و خارجی استفاده مینمایند. برخی از پشهها در منازل تغذیه و استراحت مینمایند؛ درحالیکه دیگران برای تغذیه وارد منزل شده و خارج منزل استراحت میکنند. تعدادی از پشهها در هنگام شب، برخی در روز و عدۀ هم قبل از طلوع و یا پس از غروب آفتاب به میزبان حمله کرده و خونخوری مینمایند. برخی از انواع پشهها در عادات خونخوری خود انسان دوست و گروه دیگری حیوان دوست اند و سبب انتقال عوامل بیماریزای ویروسی، باکتریایی و پارازیتی میشوند.پشههاحشرات ظریف و زیانآوری اند و از لحاظه طبقهبندی به عالم حیوانات، صنف انسکتا و خانوادۀ کولیسیده مربوط اند. مهمترین جنسهای پشهها انافیل، کولکس و ایدس میباشد. در این جنسها صرف پشههای بالغ مادهی مکندهی خون میباشند. پشههای ماده بدون مکیدن خون قادر به تولید تخمهای بارور نمیباشند و دارای محدوده مؤثر پرواز بین محل تکثر و منبع خون اند؛ نرها از شیره نباتات تغذیه مینمایند و مادهها برای دریافت میزبان از تعیینکنندههای داخلی و خارجی استفاده مینمایند. برخی از پشهها در منازل تغذیه و استراحت مینمایند؛ درحالیکه دیگران برای تغذیه وارد منزل شده و خارج منزل استراحت میکنند. تعدادی از پشهها در هنگام شب، برخی در روز و عدۀ هم قبل از طلوع و یا پس از غروب آفتاب به میزبان حمله کرده و خونخوری مینمایند. برخی از انواع پشهها در عادات خونخوری خود انسان دوست و گروه دیگری حیوان دوست اند و سبب انتقال عوامل بیماریزای ویروسی، باکتریایی و پارازیتی میشوند
اثر باقیماندههای هورمون در گوشت و پیآمد آن بالای مصرفکنندهگان
No full textGrowth promoters (G.P) made of non-nutrients materials. G.P is given to animal to enhance their production level, efficiency of food intake and absorption and increases animal body resistance against diseases. Hormones are another G.P which used for first time in USA then were inclusive to animal production system to other industrial countries. By application of G.P, production level was increased, lactation period was extended and the level of fat storage in adipose tissue was declined. There was development in muscle in meat animal too. In some countries the use of antibiotics and hormones as G.P is banned. Scholars are trying to find appropriate alternatives instead of G.P (antibiotics and Hormones).مشوقهای نمو از مواد ساخته شده اند که در طبیعت خود مواد غیرغذایی بوده و برای حیوانات جهت بلند بردن سطح تولید، جذب مواد غذایی، مقاومت بدن حیوانات مقابل امراض و دیگر موارد مفید تجویز میگردند. هورمونها هم مواد دیگر از جمله مشوقهای نمو اند که بار اول در ایالات متحده امریکا و بعداً در کشورهای دیگر صنعتی داخل سیستم پرورش حیوانات گردید. با تجویز مواد مشوق نمو، سطح تولید و دوره تولید شیر بالا رفته و در میزان جذب شحم در انساج حیوانات کاهش به عمل آمده و همچنان باعث انکشاف عضلات در حیوانات تولیدکنندهی گوشت میگردد. در بعضی کشورها استعمال مشوقهای نمو؛ مانند انتیبیوتیک و هورمون منع قرار داده شده و تلاشها صورت میگیرد تا جایگزینهای مناسب به عوض انتیبیوتیکها و هورمونها در نظر گرفته شود.مشوقهای نمو از مواد ساخته شده اند که در طبیعت خود مواد غیرغذایی بوده و برای حیوانات جهت بلند بردن سطح تولید، جذب مواد غذایی، مقاومت بدن حیوانات مقابل امراض و دیگر موارد مفید تجویز میگردند. هورمونها هم مواد دیگر از جمله مشوقهای نمو اند که بار اول در ایالات متحده امریکا و بعداً در کشورهای دیگر صنعتی داخل سیستم پرورش حیوانات گردید. با تجویز مواد مشوق نمو، سطح تولید و دوره تولید شیر بالا رفته و در میزان جذب شحم در انساج حیوانات کاهش به عمل آمده و همچنان باعث انکشاف عضلات در حیوانات تولیدکنندهی گوشت میگردد. در بعضی کشورها استعمال مشوقهای نمو؛ مانند انتیبیوتیک و هورمون منع قرار داده شده و تلاشها صورت میگیرد تا جایگزینهای مناسب به عوض انتیبیوتیکها و هورمونها در نظر گرفته شود
مقایسه میتودهای تجربی تعیین مومنت عطالت دورانی یک جسم سخت
Get PDFThe moment of inertia of a metal cylinder with internal and external radii , has been researched and experienced in various experimental methods such as physical pendulum, torsional pendulum, three-piece pendulum, rolling on an inclined surface, etching machine and falling rotating object under tension. The results of each are compared with the theoretical result. Considering the experimental error, which includes errors in measuring the mass, time and dimensions, it is observed that pendulum vibration methods or methods give better results than other methods. Pendulum systems in general and the torsional pendulum method in particular create a greater correspondence between theory and experience and are considered as a safer method for obtaining the moment of rotation of the body (cylinder). The importance of this research is, firstly, in examining different experimental methods to receive the moment of rotational inertia, and secondly, in examining an object that can avoid scattering and considering different objects.مومنت عطالت یک استوانهی فلزی با شعاعات داخلی و خارجی در روشهای تجربی مختلف مثل رقاصهی فزیکی، رقاصه تورزیونی، رقاصه سه تاره، غلتش روی سطح مایل، ماشین اتود و سقوط جسم دورانکننده تحت کشش مورد تحقیق و تجربه قرار گرفته و نتایج هرکدام با نتیجهی تیوریک مقایسه گردیده است. با درنظر داشت خبط تجربه که شامل خبط در اندازهگیری کتله و زمان و ابعاد میباشد، ملاحظه میگردد که روش یا میتودهای اهتزازی رقاصهیی نتایج بهتری را نسبت به دیگر میتودها ارائه میدارد. سیستمهای رقاصهیی بهطور عام و میتود رقاصه تورزیونی بهطور خاص مطابقت بیشتری بین تیوری و تجربه را ایجاد میکند و منحیث یک روش مطمئنتر برای دریافت مومنت عطالت دورانی جسم (استوانه) محسوب میگردد. اهمیت این تحقیق اولاً در بررسی روشهای مختلف تجربی برای دریافت مومنت عطالت دورانی میباشد و ثانیاً در انجام تحقیق روی یک جسم است که میتواند از پراکندهگویی و درنظرگیری اجسام مختلف دوری گردد.مومنت عطالت یک استوانهی فلزی با شعاعات داخلی و خارجی در روشهای تجربی مختلف مثل رقاصهی فزیکی، رقاصه تورزیونی، رقاصه سه تاره، غلتش روی سطح مایل، ماشین اتود و سقوط جسم دورانکننده تحت کشش مورد تحقیق و تجربه قرار گرفته و نتایج هرکدام با نتیجهی تیوریک مقایسه گردیده است. با درنظر داشت خبط تجربه که شامل خبط در اندازهگیری کتله و زمان و ابعاد میباشد، ملاحظه میگردد که روش یا میتودهای اهتزازی رقاصهیی نتایج بهتری را نسبت به دیگر میتودها ارائه میدارد. سیستمهای رقاصهیی بهطور عام و میتود رقاصه تورزیونی بهطور خاص مطابقت بیشتری بین تیوری و تجربه را ایجاد میکند و منحیث یک روش مطمئنتر برای دریافت مومنت عطالت دورانی جسم (استوانه) محسوب میگردد. اهمیت این تحقیق اولاً در بررسی روشهای مختلف تجربی برای دریافت مومنت عطالت دورانی میباشد و ثانیاً در انجام تحقیق روی یک جسم است که میتواند از پراکندهگویی و درنظرگیری اجسام مختلف دوری گردد
مروری بر خواص معالجوی توکسینهای کلستریدیوم بوتولینوم
No full textClostridium botulinum is an important pathogenic agent that produces seven types of neurotoxins (A-G) and causes severe and fatal disease in different hosts including humans. Beside its pathogenesis, recent studies shows the effectiveness of these toxins for treatment of many disorders of humans in low doses. In this review article, the latest published scientific articles about effectiveness of the mentioned bacterial toxins in the treatment of some specific conditions in humans have been reviewed and their specific results have been used. The results of various studies show that in addition to the severe and lethal properties of Clostridium botulinum toxins, a number of these toxins, especially type A and B (especially Botox) have wide therapeutic uses and, is used for the treatment of various disorders in humans, which is cheap, safe and effective compared to other methods, and it is easy to apply.کلستریدیوم بوتولینوم یک عامل بیماریزای عمده بوده که با تولید هفت نوع توکسین عصبی (A-G) سبب بیماری شدید و کشنده در میزبانهای مختلف بهشمول انسان میگردد. افزون بر ایجاد بیماری نتایج تحقیقات اخیر مؤثریت تطبیق برخی از این توکسینها را به دوزهای پایین غرض تداوی یک تعداد اختلالات در انسانها ثابت ساخته است. در این مقالهی مروری آخرین مقالات علمی نشر شده در ژورنالهای معتبر بیناللملی پیرامون مؤثریت توکسینهای باکتری متذکره در تداوی برخی حالات مشخص در انسانها مرور و از نتایج مشخص آنها استفاده به عمل آمده است. نتایج مطالعات مختلف نشان میدهند که علاوه بر خاصیت شدید و کشندهی توکسینهای کلستریدیوم بوتولینوم، یک تعداد توکسینها بهویژه توکسینهای نوع A و B (خصوصاً بوتاکس) استفادههای وسیع معالجوی دارند و در تداوی اختلالات مختلف در انسانها استفاده میشوند که نظر به سایر روشها ارزان، مصؤن و مؤثر بوده و تطبیق آن نیز آسان میباشد.کلستریدیوم بوتولینوم یک عامل بیماریزای عمده بوده که با تولید هفت نوع توکسین عصبی (A-G) سبب بیماری شدید و کشنده در میزبانهای مختلف بهشمول انسان میگردد. افزون بر ایجاد بیماری نتایج تحقیقات اخیر مؤثریت تطبیق برخی از این توکسینها را به دوزهای پایین غرض تداوی یک تعداد اختلالات در انسانها ثابت ساخته است. در این مقالهی مروری آخرین مقالات علمی نشر شده در ژورنالهای معتبر بیناللملی پیرامون مؤثریت توکسینهای باکتری متذکره در تداوی برخی حالات مشخص در انسانها مرور و از نتایج مشخص آنها استفاده به عمل آمده است. نتایج مطالعات مختلف نشان میدهند که علاوه بر خاصیت شدید و کشندهی توکسینهای کلستریدیوم بوتولینوم، یک تعداد توکسینها بهویژه توکسینهای نوع A و B (خصوصاً بوتاکس) استفادههای وسیع معالجوی دارند و در تداوی اختلالات مختلف در انسانها استفاده میشوند که نظر به سایر روشها ارزان، مصؤن و مؤثر بوده و تطبیق آن نیز آسان میباشد
مطالعۀ ویژهگیهای کرستالهای مایع
No full textA liquid crystal has some of the order of solids and some of the fluidity of liquids, liquid crystals can exist in one of several possible states between solid and liquid at any moment. Liquid crystals are organic compounds that have long molecules and polar groups (NO2, -OR--CN, -NH2) are available at the end of them, sometimes parts like benzene rings are included in these materials. The molecules of these compounds have a linear structure; But for their central groups, the existence of double bonds between their diatoms is certain. The double bond prevents the rotation and stiffness of the molecules, taking into account their long axis ratio, these molecules contain groups with high polarization, and their dipole moment is high. Molecules in liquid crystal are not necessarily spatially ordered; But they can be oriented freely in three directions. In this review article, features such as their properties, structure and composition have been investigated.کریستال مایع مقدار از نظم جامدات و مقدار از سیال بودن مایعات را دارا است، کریستالهای مایع در هر لحظه میتوانند به یکی از چندین حالت ممکنه بین جامد و مایع موجود باشند. کرستالهای مایع عبارت از مرکبات عضوی اند که دارای مالیکولهای طویل بوده و در انتهای آنها گروپهای قطبی (NO2, -OR--CN, -NH2, ) موجود بوده و در بعضی اوقات قطعات مانند حلقۀ بنزین را نیز شامل این مواد میسازند. مالیکولهای این مرکبات دارای ساختمان خطی بوده؛ اما برای گروپهای مرکزی آنها بهطور مشخص موجودیت روابط دوگانه بین دو اتوم آنها حتمی است. رابطۀ دوگانه مانع چرخش و سختی مالیکولها را با در نظر داشت نسبت محور طویل آنها تأمین مینماید، این مالیکولها حاوی گروپهای باداشتن قطبیت بلند بوده، دیپول مومنت آنها بزرگ است . مالیکولها در کریستال مایع به طور لازمی از لحاظ مکانی منظم نهبوده؛ اما در سه جهت میتواند آزادانه سمتگیری داشته باشند. در این مقاله مروری ویژهگیهای چون خواص، ساختار و ترکیب کریستال مایع مورد بررسی قرار گرفته اند.کریستال مایع مقدار از نظم جامدات و مقدار از سیال بودن مایعات را دارا است، کریستالهای مایع در هر لحظه میتوانند به یکی از چندین حالت ممکنه بین جامد و مایع موجود باشند. کرستالهای مایع عبارت از مرکبات عضوی اند که دارای مالیکولهای طویل بوده و در انتهای آنها گروپهای قطبی (NO2, -OR--CN, -NH2, ) موجود بوده و در بعضی اوقات قطعات مانند حلقۀ بنزین را نیز شامل این مواد میسازند. مالیکولهای این مرکبات دارای ساختمان خطی بوده؛ اما برای گروپهای مرکزی آنها بهطور مشخص موجودیت روابط دوگانه بین دو اتوم آنها حتمی است. رابطۀ دوگانه مانع چرخش و سختی مالیکولها را با در نظر داشت نسبت محور طویل آنها تأمین مینماید، این مالیکولها حاوی گروپهای باداشتن قطبیت بلند بوده، دیپول مومنت آنها بزرگ است . مالیکولها در کریستال مایع به طور لازمی از لحاظ مکانی منظم نهبوده؛ اما در سه جهت میتواند آزادانه سمتگیری داشته باشند. در این مقاله مروری ویژهگیهای چون خواص، ساختار و ترکیب کریستال مایع مورد بررسی قرار گرفته اند
د لوګر ولایت پر برکي برک ولسوالۍ د سیلابونو د اغېزو ارزونه
No full textA flood is a natural phenomenon that occurs as a result of heavy and intense rainfall, snowmelt or a combination of both of them. And put some economic, social, environmental and health problems. The aim of this research is to assess the impact of floods on baraki- barak districts.the method of research is field based and the questionnaire is a set of 14 standard questions. Data was collected from 270 residents of the districts and analyzed through using Excel. Result shows that this district is the second vulnerable district after pul-e-alam to floods. Cropland, residential houses, livestock, residence and small connecting roads are more vulnerable to floods. According to the result of this research it is suggested that the government should prevent the intervention of people in the Loger river basin, prevent deforestation and establish flood warming and forecast systems.سیلاب یوه طبیعي پېښه ده چې د ډيرو او دوامداره اورښتونو، واورو ویلې کېدو او یا د دواړو د یو ځای کېدو په پایله کې رامنځته کېږي او د ګڼو اقتصادي، ټولنیزو، چاپېریالي او روغتیایي ستونزو سبب کېږي. د دې څېړنې موخه په برکي برک ولسوالۍ باندې د سیلابونو د اغېزو ارزونه ده. د څېړنې میتود ساحوي بڼه لري او د پوښتنپاڼې پوسیله چې د ۱۴ معیاري پوښتنو ټولګه ده مالومات د نوموړې ولسوالۍ له ۲۷۰ تنو اوسیدونکو څخه راټول او د Excel پروګرام په وسیله تحلیل او تجزیه شویدي. پایله په ډاګه کوي چې نوموړې ولسوالۍ د لوګر په کچه له مرکز پل علم وروسته دويمه ولسوالۍ ده چې په زیاته اندازه نفوس یې د سیلابونو پر وړاندې زیانمن دی. د دې ولسوالۍ کرنیزې ځمکې، استوګنځایونه ، څاروي، اوسېدونکي او مواصلاتي لاري د سیلابونو پر وړاندې زیاتې اغېزمنې دي او دې پایلي ته په کتو وړاندیز کېږي چې باید دولت د لوګر سیند په حریم کې د خلکو د مداخلې مخه ونیسي، ځنګلونه پرې نه شي او د سیلابونو پر وړاندې د خبرورکونې او وړاندوینې سیسټمونه رامنځته کړي.سیلاب یوه طبیعي پېښه ده چې د ډيرو او دوامداره اورښتونو، واورو ویلې کېدو او یا د دواړو د یو ځای کېدو په پایله کې رامنځته کېږي او د ګڼو اقتصادي، ټولنیزو، چاپېریالي او روغتیایي ستونزو سبب کېږي. د دې څېړنې موخه په برکي برک ولسوالۍ باندې د سیلابونو د اغېزو ارزونه ده. د څېړنې میتود ساحوي بڼه لري او د پوښتنپاڼې پوسیله چې د ۱۴ معیاري پوښتنو ټولګه ده مالومات د نوموړې ولسوالۍ له ۲۷۰ تنو اوسیدونکو څخه راټول او د Excel پروګرام په وسیله تحلیل او تجزیه شویدي. پایله په ډاګه کوي چې نوموړې ولسوالۍ د لوګر په کچه له مرکز پل علم وروسته دويمه ولسوالۍ ده چې په زیاته اندازه نفوس یې د سیلابونو پر وړاندې زیانمن دی. د دې ولسوالۍ کرنیزې ځمکې، استوګنځایونه ، څاروي، اوسېدونکي او مواصلاتي لاري د سیلابونو پر وړاندې زیاتې اغېزمنې دي او دې پایلي ته په کتو وړاندیز کېږي چې باید دولت د لوګر سیند په حریم کې د خلکو د مداخلې مخه ونیسي، ځنګلونه پرې نه شي او د سیلابونو پر وړاندې د خبرورکونې او وړاندوینې سیسټمونه رامنځته کړي
په دولتي پوهنتونونو کې علمي شفافیت: ستونزې او حل لارې
No full textAcademic transparency is pivotal in combating corruption and ensuring the integrity of academic affairs. However, university academic research activities are often conducted without regard to transparency, resulting in limited contributions to knowledge production and societal advancement. Surprisingly, there has been a lack of research addressing the issue of academic transparency within the country\u27s universities, which prompted the initiation of this study. The central research question guiding this investigation is the identification of challenges impeding academic transparency within universities and formulating potential solutions. This research adopts a descriptive-analytical approach and employs field research methods. Data was collected through a comprehensive questionnaire and subsequent quantitative and qualitative analyses. The findings of this study have unveiled significant challenges obstructing academic transparency, notably including a lack of awareness among professors regarding research methodology, inadequate resources for conducting research, deficiencies in legal documentation, and instances of unfair social interactions that foster corruption within universities. Enhancing the capacity-building of professors and students in research methodology is imperative to surmount these challenges. Moreover, universities should prioritize providing essential legal, financial, and administrative resources. Implementing a system of incentives and penalties can also promote a culture of rigorous research and academic integrity. په پوهنتونونو کې علمي شفافیت هغه مهم اصل دې، چې د فساد د مخنیوي سربېره، د علمي- څېړنیزو چارو کیفیت هم تضمینوي. د هېواد په پوهنتونونو کې علمي- څېړنیزې چارې په پراخه توګه ترسره کېږي، خو د شفافیت څرک پکې ډېر نه ترسترګو کېږي، چې له همدې امله یې د علم په تولید کې ونډه کمه او پرټولنه یې اغېز خورا پیکه دی. د هېواد په پوهنتونونو کې د علمي شفافیت د څرنګوالي په اړه تر دې مهاله کومه علمي څېړنه نه ده شوې؛ نو ځکه د څېړنې لپاره یاده موضوع غوره شوې ده. په پوهنتونونو کې د علمي شفافیت پر وړاندې کومې ستونزې پرتې دي او د حل لپاره یې څه باید وشي؟ د دې څېړنې بنسټیزه پوښتنه ده، چې همدې پوښتنې ته د ځواب موندلوپه موخه دا څېړنه ترسره شوې. دا څېړنه یوه توصیفي- تحلیلي څېړنه ده، چې په سیمه ییزه توګه ترسره شوې او اطلاعات یې د پوښتنپاڼو پر بنسټ، را ټول او په کمي او کیفي توګه تحلیل شوي دي.د څېړنې پایلو څرګنده کړه، چې په پوهنتونونو کې د څېړنې د لارو چارو په اړه لږ پوهاوی، د علمي څېړنو لپاره د اړینو اسانتیاوو نشتوالی، ناسم ټولنیز تعاملات او د اغېزناکو تقنیني اسنادو نه شتون، د علمي شفافیت پر وړاندې خنډونه رامنځته کوي او فساد ته لاره هواروي، چې د حل په موخه یې پکار ده، چې د څېړنې په برخه کې د استادانو او زده کړیالانو وړتیا لوړه شي، په اداري، مالي او تقنیني برخوکې اړینې اسانتیاوې رامنځته او د علمي- څېړنیزو چارو د کیفیت د لا ښه والي لپاره مکافات او مجازات په پام کې ونیول شي. په پوهنتونونو کې علمي شفافیت هغه مهم اصل دې، چې د فساد د مخنیوي سربېره، د علمي- څېړنیزو چارو کیفیت هم تضمینوي. د هېواد په پوهنتونونو کې علمي- څېړنیزې چارې په پراخه توګه ترسره کېږي، خو د شفافیت څرک پکې ډېر نه ترسترګو کېږي، چې له همدې امله یې د علم په تولید کې ونډه کمه او پرټولنه یې اغېز خورا پیکه دی. د هېواد په پوهنتونونو کې د علمي شفافیت د څرنګوالي په اړه تر دې مهاله کومه علمي څېړنه نه ده شوې؛ نو ځکه د څېړنې لپاره یاده موضوع غوره شوې ده. په پوهنتونونو کې د علمي شفافیت پر وړاندې کومې ستونزې پرتې دي او د حل لپاره یې څه باید وشي؟ د دې څېړنې بنسټیزه پوښتنه ده، چې همدې پوښتنې ته د ځواب موندلوپه موخه دا څېړنه ترسره شوې. دا څېړنه یوه توصیفي- تحلیلي څېړنه ده، چې په سیمه ییزه توګه ترسره شوې او اطلاعات یې د پوښتنپاڼو پر بنسټ، را ټول او په کمي او کیفي توګه تحلیل شوي دي.د څېړنې پایلو څرګنده کړه، چې په پوهنتونونو کې د څېړنې د لارو چارو په اړه لږ پوهاوی، د علمي څېړنو لپاره د اړینو اسانتیاوو نشتوالی، ناسم ټولنیز تعاملات او د اغېزناکو تقنیني اسنادو نه شتون، د علمي شفافیت پر وړاندې خنډونه رامنځته کوي او فساد ته لاره هواروي، چې د حل په موخه یې پکار ده، چې د څېړنې په برخه کې د استادانو او زده کړیالانو وړتیا لوړه شي، په اداري، مالي او تقنیني برخوکې اړینې اسانتیاوې رامنځته او د علمي- څېړنیزو چارو د کیفیت د لا ښه والي لپاره مکافات او مجازات په پام کې ونیول شي
تطبیقي څېړنه، اهمیت، خصوصیات او اغیز يې
Get PDFResearch is pivotal in advancing human knowledge and driving societal growth and development. The culmination of human achievement and progress often stems from the outcomes of experiments and research endeavors, showcasing the depth of human talent and intellectual prowess. Research endeavors catalyze discovering novel solutions to society and individuals\u27 multifaceted challenges. In the realm of social sciences, research typically falls into two categories: basic and applied research. Both categories are indispensable. Basic research forms the foundation upon which applied research builds, as it seeks to answer fundamental questions and lay the groundwork for practical applications. Applied research, on the other hand, brings these insights to life by addressing real-world problems across various domains, such as social, economic, and political issues. Examples of applied research include marketing research and evaluation research. These practical research efforts yield tangible benefits, fostering social welfare and catalyzing societal development.څېړنه د بشري پوهې په وده او پرمختیا کې ستر رول لري، انسانان دخپل استعداد او فکري ځواک پرمټ دخپلو تجربو او څېړنو په پایله کې د پرمختګ اوسني پړاو ته را رسیدلي او ورځ تر بلې مخ په وړاندې روان دي. څېړنه هغه ستونزو ته د حل نوې لارې پیدا کوي چې ټولنه او خلک ورسره لاس او ګریوان دي. په ټولنیزو علومو کې اکثره څېړنې تطبیقي دي، په هر حالت کې، دواړه ډوله (اساسي او تطبیقي) څیړنې اړینې دي او په حقیقت کې یو له بل پرته شتون نلري، عملي څېړنه په بنسټیزې څېړنې ولاړه ده، د تطبیقي څیړنې عملي کولو سره ستونزې حل کیږي او له مالي پلوه ګټورې دي. د پوهېدو لپاره د پوهې راټولول د "خالص" یا "بنسټیزو" څېړنو په نوم یادیږي. عملي څېړنه د ټولنیزو، اقتصادي او سیاسي ستونزو د پیژندلو او حل کولو لپاره ترسره کیدای شي، د بازار موندنې څېړنه یا د ارزونې څېړنه د تطبیقي څیړنې بیلګې دي. د عملي څیړنې په پایله کې ټولنیزه هوساینه او ټولنیزه وده رامنځته کیږي.څېړنه د بشري پوهې په وده او پرمختیا کې ستر رول لري، انسانان دخپل استعداد او فکري ځواک پرمټ دخپلو تجربو او څېړنو په پایله کې د پرمختګ اوسني پړاو ته را رسیدلي او ورځ تر بلې مخ په وړاندې روان دي. څېړنه هغه ستونزو ته د حل نوې لارې پیدا کوي چې ټولنه او خلک ورسره لاس او ګریوان دي. په ټولنیزو علومو کې اکثره څېړنې تطبیقي دي، په هر حالت کې، دواړه ډوله (اساسي او تطبیقي) څیړنې اړینې دي او په حقیقت کې یو له بل پرته شتون نلري، عملي څېړنه په بنسټیزې څېړنې ولاړه ده، د تطبیقي څیړنې عملي کولو سره ستونزې حل کیږي او له مالي پلوه ګټورې دي. د پوهېدو لپاره د پوهې راټولول د "خالص" یا "بنسټیزو" څېړنو په نوم یادیږي. عملي څېړنه د ټولنیزو، اقتصادي او سیاسي ستونزو د پیژندلو او حل کولو لپاره ترسره کیدای شي، د بازار موندنې څېړنه یا د ارزونې څېړنه د تطبیقي څیړنې بیلګې دي. د عملي څیړنې په پایله کې ټولنیزه هوساینه او ټولنیزه وده رامنځته کیږي