Journal of Natural Sciences – Kabul University
Not a member yet
341 research outputs found
Sort by
تولید تخم بذری تصدیق شده ی رشقه
No full textThere are several differences between alfalfa produced for forage and alfalfa produced for seed, with two major distinctions being water usage and plant density. Alfalfa seed production requires about half or less of the water needed for forage production. For alfalfa hay production, growers typically plant between 16–18 kg of seed per hectare, whereas for seed production, 12–15 kg of seed per hectare is used. Alfalfa grown for seed requires an arid and dry climate. Fertile soil is beneficial, but alfalfa can grow in a variety of soil types. Alfalfa seed production would be nearly impossible without bees, and most alfalfa seed producers rely on bees in seed production areas. There are also some pests that growers may need to monitor.بین تولید رشقه برای علوفه و تولید رشقه برای تخم تفاوتهای زیاد وجود دارد ولی دو تفاوت عمدهی آن آب و تراکم نباتات میباشد. ضرورت رشقه به آب برای تولید تخم تقریباً برابر با نصف یا کمتر از نصف ضرورت رشقه به آب برای تولید علوفه است. برای تولید علوفهی رشقه مقدار ۱۶- ۱۸کیلوگرام تخم در فی هکتار و برای تولید تخم رشقه مقدار 12– 15 کیلوگرام تخم در فی هکتار به صورت قطاری کشت میشود. رشقهی که برای تولید تخم کشت میشود به اقلیم خشک ضرورت دارد. خاک حاصلخیز واضحاً نقش مثبت دارد ولی رشقه در خاکهای متنوع کشت شده میتواند. تولید تخم رشقه بدون موجودیت زنبورها تقریباً غیر ممکن است. اکثریت تولیدکنندگان تخم رشقه در ساحات تولید تخم رشقه از زنبورها استفاده مینمایند.بین تولید رشقه برای علوفه و تولید رشقه برای تخم تفاوتهای زیاد وجود دارد ولی دو تفاوت عمدهی آن آب و تراکم نباتات میباشد. ضرورت رشقه به آب برای تولید تخم تقریباً برابر با نصف یا کمتر از نصف ضرورت رشقه به آب برای تولید علوفه است. برای تولید علوفهی رشقه مقدار ۱۶- ۱۸کیلوگرام تخم در فی هکتار و برای تولید تخم رشقه مقدار 12– 15 کیلوگرام تخم در فی هکتار به صورت قطاری کشت میشود. رشقهی که برای تولید تخم کشت میشود به اقلیم خشک ضرورت دارد. خاک حاصلخیز واضحاً نقش مثبت دارد ولی رشقه در خاکهای متنوع کشت شده میتواند. تولید تخم رشقه بدون موجودیت زنبورها تقریباً غیر ممکن است. اکثریت تولیدکنندگان تخم رشقه در ساحات تولید تخم رشقه از زنبورها استفاده مینمایند
مطالعه اقوام بومی مایا در قارهی امریکا
No full textThe origins of the ancient Maya civilization trace back to 2000 BC. The Mayans inhabited regions of what is now southern Mexico. They typically constructed their cities in the heart of rainforests. The Maya people developed the first writing system in the Americas during the 3rd century BC, which comprised 800 characters. The Mayans acquired mathematical knowledge, partly influenced by the Olmec tribes, and are believed to be the first people in the world to conceptualize zero. Researchers attribute the decline of the Maya civilization to factors such as overpopulation, unfavorable weather conditions, warfare, shifting trade routes, and drought. This paper aims to introduce Native American ethnic groups and shed light on their pre-Columbian civilizations. It is particularly relevant for students in geography, geology, archaeology, social sciences, and other fields, as well as for those interested in understanding these historically significant cultures.پیدایش مایاهای باستان به ۲۰۰۰ قبل از میلاد باز میگردد. مایاها در مکسیکوی جنوبی امروزه زندگی میکردند. مایاها معمولاً شهرهای شان را در دل جنگلهای بارانی میساختند. قوم مایا اولین سیستم نوشتاری را در قرن سوم پیش از میلاد در امریکا ابداع کردند. زبان نوشتاریشان شامل ۸۰۰ حرف بود. مایاها ریاضیات را تا اندازهی از اقوام اولمک فراگرفته بودند. آنها احتمالاً نخستین قومی در جهان بودند که موفق به کشف عدد صفر شدند. محققین دلیل احتمالی سقوط تمدن مایاها را شامل فزونی جمعیت، بدی آب و هوا، جنگ، تغییر راههای تجارت و خشکسالی میدانند. هدف اصلی تحریر این مقاله معرفی بیشتر اقوام بومی امریکا و آشنایی با تمدنهای آنها که قبل از ورود اروپائیان به آن سرزمینها درخشیده بود، برای محصلین دیپارتمنت جغرافیهی پوهنځی زمینشناسی، دیپارتمنت باستانشناسی پوهنځی علوم اجتماعی و سایر محصلان و همچنان سایر علاقمندان مطالعه آن نهایت جالب و ضروری خواهد بود.پیدایش مایاهای باستان به ۲۰۰۰ قبل از میلاد باز میگردد. مایاها در مکسیکوی جنوبی امروزه زندگی میکردند. مایاها معمولاً شهرهای شان را در دل جنگلهای بارانی میساختند. قوم مایا اولین سیستم نوشتاری را در قرن سوم پیش از میلاد در امریکا ابداع کردند. زبان نوشتاریشان شامل ۸۰۰ حرف بود. مایاها ریاضیات را تا اندازهی از اقوام اولمک فراگرفته بودند. آنها احتمالاً نخستین قومی در جهان بودند که موفق به کشف عدد صفر شدند. محققین دلیل احتمالی سقوط تمدن مایاها را شامل فزونی جمعیت، بدی آب و هوا، جنگ، تغییر راههای تجارت و خشکسالی میدانند. هدف اصلی تحریر این مقاله معرفی بیشتر اقوام بومی امریکا و آشنایی با تمدنهای آنها که قبل از ورود اروپائیان به آن سرزمینها درخشیده بود، برای محصلین دیپارتمنت جغرافیهی پوهنځی زمینشناسی، دیپارتمنت باستانشناسی پوهنځی علوم اجتماعی و سایر محصلان و همچنان سایر علاقمندان مطالعه آن نهایت جالب و ضروری خواهد بود
ضرورت تغیر زراعت عنعنوی به زراعت عصری
No full textIdentifying the mechanisms for transitioning from traditional to modern agriculture is the first step in agricultural transformation. This change is essential for the country, as shifting from traditional to modern agriculture is one of its critical needs. However, traditional agriculture is still dominant, with simple and basic equipment used for cultivation, a lack of irrigation water, limited access to credit for farmers, inadequate research services, insufficient promotion of plant and animal protection, and minimal use of modern breeding technologies in agriculture. As a result, agricultural development remains at a low level, and the country relies on imports to meet its needs. Despite these challenges, there has been insufficient attention to transforming traditional agriculture (which relies on simple tools) into mechanized agriculture. A shift to mechanized agriculture and economy is necessary for the effective utilization of technology in the country’s agricultural products.مشخص کردن میکانیزمهای تغییر زراعت عنعنوی به زراعت عصری اولین فعالیت تغییر زراعت است. چون تغییر زراعت عنعنوی به زراعت عصری یکی از نیازهای مهم کشور محسوب میشود اما با تسلط زراعت عنعنوی کشت و پرورش با وسایل ساده و ابتدایی، کمبود آب، آبیاری، عدم دسترسی به کریدت، ارائه کمتر خدمات تحقیق، ترویج حفاظه نباتات و حیوانات، عدم استفاده وسیع از تکنالوژی معاصر مولدین در زراعت، بهصورت عموم در سطح پایین قرار داشته و کشور برای تأمین ضروریات خویش به واردات وابسته است. با وجود شناخت حقایق فوقالذکر آنچه تا فعلاً به آن توجه صورت نگرفته است. ضرورت تغییر زراعت عنعنوی (کشت و پرورش با وسایل ساده و ابتدایی) به زراعت میکانیزه و اقتصاد میباشد تا از تکنالوژی در تولیدات زراعت کشور استفاده اعظمی صورت گرفته بتواند.مشخص کردن میکانیزمهای تغییر زراعت عنعنوی به زراعت عصری اولین فعالیت تغییر زراعت است. چون تغییر زراعت عنعنوی به زراعت عصری یکی از نیازهای مهم کشور محسوب میشود اما با تسلط زراعت عنعنوی کشت و پرورش با وسایل ساده و ابتدایی، کمبود آب، آبیاری، عدم دسترسی به کریدت، ارائه کمتر خدمات تحقیق، ترویج حفاظه نباتات و حیوانات، عدم استفاده وسیع از تکنالوژی معاصر مولدین در زراعت، بهصورت عموم در سطح پایین قرار داشته و کشور برای تأمین ضروریات خویش به واردات وابسته است. با وجود شناخت حقایق فوقالذکر آنچه تا فعلاً به آن توجه صورت نگرفته است. ضرورت تغییر زراعت عنعنوی (کشت و پرورش با وسایل ساده و ابتدایی) به زراعت میکانیزه و اقتصاد میباشد تا از تکنالوژی در تولیدات زراعت کشور استفاده اعظمی صورت گرفته بتواند
نحوهی کار و اهمیت محیطزیستی زبالهسوزها در دفع زبالههای خطرناک در افغانستان
No full textDaily waste management in Afghanistan\u27s cities is one of the most pressing environmental issues today. Incinerators are vital modern technological solutions for the proper disposal of hazardous waste. Advanced Combustion System (ACS) incinerators and other similar models that comply with European and American environmental standards have been introduced to the global market, showing favorable results in the disposal of clinical waste. Over the past decade, international military forces in Afghanistan have used incinerators imported by JS International, URS Corporation, and USFOR-A to manage hazardous clinical waste at their bases in the country. These incinerators have proven to be effective in reducing the environmental impact of clinical waste disposal.زبالهسوزها یکی از با اهمیتترین محصول تکنالوژی معاصر برای دفع مناسب زبالههای خطرناک میباشند. زبالهسوزهای کمپنیACS (Advanced Combustion System) امریکایی و سایر کمپنیهای مشابه که با معیارهای اروپایی و امریکایی محیط زیست در مطابقت قراردارد، به بازار جهان عرضه گردیده است که نتایج مطلوبی را در دفع زبالههای کلینیکی داده اند. در دههی گذشته قوتهای نظامی بینالمللی برای دفع زبالههای خطرناک کلینیکی شان در قرارگاههای شان در خاک افغانستان از زبالهسوزهای که توسط کمپنیهای بینالمللی JS International، URS Corporation وUSFOR-A وارد کشور شده بودند برای دفع زبالههای خطرناک شان استفاده میکردند. خوشبختانه با استنباط از شیوه کار این کمپنیهای بینالمللی که در مطابقت با معیارهای اروپایی و امریکایی طرحریزی شده است و احساس وطندوستی یکی از کمپنیهای داخلی (خدمات تنظیم زبالهی کامیاب) برای سوزاندن زبالههای کلینیکی که خیلی خطرناک تلقی میگردند، زبالهسوزهایACS را وارد کشور نموده و آماده دفع زبالههای خطرناک مراکز صحی درین زبالهسوزها میباشد (۲).زبالهسوزها یکی از با اهمیتترین محصول تکنالوژی معاصر برای دفع مناسب زبالههای خطرناک میباشند. زبالهسوزهای کمپنیACS (Advanced Combustion System) امریکایی و سایر کمپنیهای مشابه که با معیارهای اروپایی و امریکایی محیط زیست در مطابقت قراردارد، به بازار جهان عرضه گردیده است که نتایج مطلوبی را در دفع زبالههای کلینیکی داده اند. در دههی گذشته قوتهای نظامی بینالمللی برای دفع زبالههای خطرناک کلینیکی شان در قرارگاههای شان در خاک افغانستان از زبالهسوزهای که توسط کمپنیهای بینالمللی JS International، URS Corporation وUSFOR-A وارد کشور شده بودند برای دفع زبالههای خطرناک شان استفاده میکردند. خوشبختانه با استنباط از شیوه کار این کمپنیهای بینالمللی که در مطابقت با معیارهای اروپایی و امریکایی طرحریزی شده است و احساس وطندوستی یکی از کمپنیهای داخلی (خدمات تنظیم زبالهی کامیاب) برای سوزاندن زبالههای کلینیکی که خیلی خطرناک تلقی میگردند، زبالهسوزهایACS را وارد کشور نموده و آماده دفع زبالههای خطرناک مراکز صحی درین زبالهسوزها میباشد (۲)
مطالعهی اناتومی وظیفوی زبان در حیوانات خانگی
No full textThe tongue is an important organ composed of skeletal muscle that occupies most of the oral cavity. The functions of the tongue include drinking water, food intake, mixing food in the mouth, swallowing, mastication, and speech in humans. It is also the primary organ of taste, containing taste buds on its dorsal surface. In dogs, the tongue plays a role in thermoregulation by reducing body temperature through panting. The body of the tongue is connected to the floor of the mouth via the frenulum. This study measured and compared different parts of the tongue in domestic animals and chickens, examining specific anatomical features in various domestic animals. Simple tools such as rulers and measuring tapes were employed for these measurements. The results show that the anatomy and various parts of the tongue differ among species depending on their diet and feeding habits.زبان از عضلهی اسکلیتی تشکیل و زیادترین قسمت خالیگاه دهن را اشغال نموده است. زبان مسٔئول لیس زدن آب، گرفتن، مخلوط نمودن غذا در داخل دهن، بلعیدن و در انسانها صحبت کردن میباشد. زبان دارای گیرندههای چشایی بوده که ذایقهی غذا را حس میکند. در سگ زبان برای کاهش حرارت توسط نفسک زدن استفاده میشود. جسم زبان به فرش دهن توسط چین خوردگی موکوزی بهنام فرینولوم وصل میباشد. در این مطالعه قسمتهای مختلف زبان حیوانات خانگی و مرغ از نظر طول، عرض و ضخامت اندازگیری گردیده است. همچنان دریافت ویژگیهای اناتومیکی زبان در حیوانات مختلف خانگی نیز مورد مطالعه قرار گرفته است. برای اندازگیری از خطکش و فیته خیاطی استفاده شده است. نتایج این تحقیق نشان میدهد که زبان در حیوانات مختلف خانگی و مرغ از نظر اناتومی کاملاً فرق میکند که زیادتر مربوط به نوع حیوان، نوعیت غذا و عادت غذایی حیوانات میشود.زبان از عضلهی اسکلیتی تشکیل و زیادترین قسمت خالیگاه دهن را اشغال نموده است. زبان مسٔئول لیس زدن آب، گرفتن، مخلوط نمودن غذا در داخل دهن، بلعیدن و در انسانها صحبت کردن میباشد. زبان دارای گیرندههای چشایی بوده که ذایقهی غذا را حس میکند. در سگ زبان برای کاهش حرارت توسط نفسک زدن استفاده میشود. جسم زبان به فرش دهن توسط چین خوردگی موکوزی بهنام فرینولوم وصل میباشد. در این مطالعه قسمتهای مختلف زبان حیوانات خانگی و مرغ از نظر طول، عرض و ضخامت اندازگیری گردیده است. همچنان دریافت ویژگیهای اناتومیکی زبان در حیوانات مختلف خانگی نیز مورد مطالعه قرار گرفته است. برای اندازگیری از خطکش و فیته خیاطی استفاده شده است. نتایج این تحقیق نشان میدهد که زبان در حیوانات مختلف خانگی و مرغ از نظر اناتومی کاملاً فرق میکند که زیادتر مربوط به نوع حیوان، نوعیت غذا و عادت غذایی حیوانات میشود
مطالعهی احصائیوی تفاوت جنسیتی در استفاده از انترنت (محصلین پوهنځی کمپیوترساینس پوهنتون کابل)
No full text The goal of the study was to see if there was any gender difference in Internet usage among students of Computer Science Faculty. Respondents (200) were chosen from the student population across the faculty using a stratified random sampling procedure. The study employed a descriptive survey research approach. The participants were given a 14-item questionnaire to fill out in order to collect the data. The SPSS program was used to examine the data. According to the study, the majority of the participants (163) had Internet connection. The Internet was found to be gender-neutral in terms of accessibility. Gender disparities in Internet usage habits were statistically significant and were analyzed on news, sports, and social media sites.هدف این مطالعه پیدا کردن تفاوت جنسیتی در استفاده از انترنت توسط محصلین پوهنځی کمپیوترساینس پوهنتون کابل بود. در این تحقیق به تعداد (200) نفر از میان تمامی محصلین پوهنځی با استفاده از روش نمونهگیری تصادفی طبقهیی انتخاب شدند و پرسشنامهیی با 14 سؤال با گروپ یاد شده جهت جمعآوری دیتا شریک ساخته شد. در این تحقیق روش جمعآوری دیتا بهشکل سیستماتیک صورت گرفته است. برنامه (SPSS) که یک وسیلهی معیاری بهحساب میآید، بخاطر بررسی و تحلیل دیتا استفاده شد. در این پروسه از جملهی ۲۰۰ نفر انتخاب شده به تعداد 163 تن شرکت نموده و به سؤالها پاسخ ارایه کردند. این تعداد اکثریت گروپ مورد نظر را تشکیل داده و در اعتباربخشی به ارقام جمعآوری شده کمک نمود. بعد از تحلیل و مطالعه دیتا نتیجهی تحقیق در چهار مورد متمرکز گردید.هدف این مطالعه پیدا کردن تفاوت جنسیتی در استفاده از انترنت توسط محصلین پوهنځی کمپیوترساینس پوهنتون کابل بود. در این تحقیق به تعداد (200) نفر از میان تمامی محصلین پوهنځی با استفاده از روش نمونهگیری تصادفی طبقهیی انتخاب شدند و پرسشنامهیی با 14 سؤال با گروپ یاد شده جهت جمعآوری دیتا شریک ساخته شد. در این تحقیق روش جمعآوری دیتا بهشکل سیستماتیک صورت گرفته است. برنامه (SPSS) که یک وسیلهی معیاری بهحساب میآید، بخاطر بررسی و تحلیل دیتا استفاده شد. در این پروسه از جملهی ۲۰۰ نفر انتخاب شده به تعداد 163 تن شرکت نموده و به سؤالها پاسخ ارایه کردند. این تعداد اکثریت گروپ مورد نظر را تشکیل داده و در اعتباربخشی به ارقام جمعآوری شده کمک نمود. بعد از تحلیل و مطالعه دیتا نتیجهی تحقیق در چهار مورد متمرکز گردید
په افغانستان کې د ټولنې پر بنسټ د ناوړه پېښو د زیان مدیريت او نقشه کښنې ته کتنه
No full textCommunity-based Disaster Risk Management(CBDRM) is the process of disasters management that increases the coping capacity of community residents against disasters to reduce the level of vulnerability. The overall aim of this study is to build up community capacity in terms of disaster management in Afghanistan. This research is conducted based on review of books, international journals, and officially published reports as well as collecting data via social mapping at provincial levels. The result shows that the community-based disaster risk management (CBDRM) level is to very low. Therefore, based on this research it is suggested to responsible organizations to build and increase community-based disaster risk reduction committees at the community level.د ټولنې پربنسټ د پیښې ګواښونو مدیریت هغه پروسه ده چې د پیښو پر وړاندې د ټولنې د مقابلې وړتیا لوړوي او د زیانونو کچه راټیټوي. لدې څیړنې څخه موخه داده چې په افغانستان کې د پیښو پر وړاندې تاب راوړونکي خلک، ټولنې او چاپیریال رامنځ ته شي. په دې څیړنه کې له کتابونو، نړیوالو مقالو، ژورنالونو، راپورونو او په مختلفو ولایتونو کې د ټولنې وګړو لخوا د ټولنې نقشې جوړولو له لاري روان حالات ارزوول شوی او په پایله کې په ډاګه شوې چې په افغانستان کې د ټولنې پر بنسټ د پیښو ګواښ مدیریت کچه ډیره ټیټه ده، اود شته وضعیت د بدلون او ښه والي لپاره باید د هیواد د هر کلي په کچه د پیښو مدیریت ټولنې او سازمانونه رامنځ ته او وده ورکړل شي.د ټولنې پربنسټ د پیښې ګواښونو مدیریت هغه پروسه ده چې د پیښو پر وړاندې د ټولنې د مقابلې وړتیا لوړوي او د زیانونو کچه راټیټوي. لدې څیړنې څخه موخه داده چې په افغانستان کې د پیښو پر وړاندې تاب راوړونکي خلک، ټولنې او چاپیریال رامنځ ته شي. په دې څیړنه کې له کتابونو، نړیوالو مقالو، ژورنالونو، راپورونو او په مختلفو ولایتونو کې د ټولنې وګړو لخوا د ټولنې نقشې جوړولو له لاري روان حالات ارزوول شوی او په پایله کې په ډاګه شوې چې په افغانستان کې د ټولنې پر بنسټ د پیښو ګواښ مدیریت کچه ډیره ټیټه ده، اود شته وضعیت د بدلون او ښه والي لپاره باید د هیواد د هر کلي په کچه د پیښو مدیریت ټولنې او سازمانونه رامنځ ته او وده ورکړل شي
د اسپرزه(Ispaghula) پیژندنه
No full textThe genus Plantago contains over 200 species. P. ovata and P. psyllium are produced commercially in several European countries. Most provide delicious and nutritious fruit, but many also have edible leaves, seeds flowers, stems or roots or they yield edible or useful oil. Psyllium has been used as a safe and effective laxative for thousands of years in Western herbal medicine. Both the dried seeds and the seed husks are demulcent, emollient and laxative. They are used in the treatment of dysentery, catarrhal conditions of the genito-urinary tract, inflamed membranes of the intestinal canal etc. the seeds have a mucilaginous coat and swell to several times their volume when in water. The seeds and the husks contain high levels of fiber, they expand and become highly gelatinous when soaked in water.د اسپغول دبوټی Plantago جینس تر ۲۰۰ زیاد ډولونه لري. دا دوه ډوله P. ovata او P. psyllium په څو اروپایي هیوادونو کې په تجارتی توګه تولیدیږي. د خوړو وړ اسپغول د ۷۰ څخه ډیر ډولونه لري. د دوی په منځ کې د غوره ودې شرایطو په درلودلو سره دا اسپغول انتخاب شوی دی. د اسپغول ډیر ډولونه یې خوندور او مغذي میوې لري، خو ډیری یې پاڼې، تخمونه، ګلونه، تنه یا ریښې ضروری غوړ لري. اسپغول د زرګونو کلونو راهسی د لویدیځو هیوادونو په طبابت کی د درملو په توگه کارول کیږي. سپغول واړه وچ تخمونه لری او د تخم پوټکي جذبونکي او جلابونکي دي. دوی د نس ناستې، د تناسلی سیسټم ناروغیواو داسې نور په درملنه کې کارول کیږي. تخمونه یوه پوښ لري او په اوبو کې د دوی حجم څو ځله پړسوب کوي. تخمونه او غوټۍ په لوړه کچه فایبر لري، پراخیږي او کله چې په اوبو کې لنده شی ډیر جلاتینی کیږي.د اسپغول دبوټی Plantago جینس تر ۲۰۰ زیاد ډولونه لري. دا دوه ډوله P. ovata او P. psyllium په څو اروپایي هیوادونو کې په تجارتی توګه تولیدیږي. د خوړو وړ اسپغول د ۷۰ څخه ډیر ډولونه لري. د دوی په منځ کې د غوره ودې شرایطو په درلودلو سره دا اسپغول انتخاب شوی دی. د اسپغول ډیر ډولونه یې خوندور او مغذي میوې لري، خو ډیری یې پاڼې، تخمونه، ګلونه، تنه یا ریښې ضروری غوړ لري. اسپغول د زرګونو کلونو راهسی د لویدیځو هیوادونو په طبابت کی د درملو په توگه کارول کیږي. سپغول واړه وچ تخمونه لری او د تخم پوټکي جذبونکي او جلابونکي دي. دوی د نس ناستې، د تناسلی سیسټم ناروغیواو داسې نور په درملنه کې کارول کیږي. تخمونه یوه پوښ لري او په اوبو کې د دوی حجم څو ځله پړسوب کوي. تخمونه او غوټۍ په لوړه کچه فایبر لري، پراخیږي او کله چې په اوبو کې لنده شی ډیر جلاتینی کیږي
مراحل طرح و تدوین یک پرسشنامه: بایدها و نبایدها در جریان انکشاف پرسشنامه
No full textDifferent tools are available for collecting research data, the most important of which is the questionnaire. Questionnaire design is both an art and a science. Questionnaire researches are widely used in both natural sciences and social sciences. Various factors affect the quantity and quality of the data collected by the questionnaire, the most important of which are validity, reliability, pilot testing and questionnaire format. Although the use of previously validated and published questionnaires is always recommended, in most cases, researchers must design and develop new questionnaires. This new questionnaire should be valid, reliable, clear, concise and interesting in order to collect reliable data and to have a high response rate. In this review article, all stages of designing, development and validation, its benefits and shortcomings of questionnaire are discussed.ابزارهای مختلفی برای جمعآوری ارقام تحقیق در دسترس است که معمولترین و مؤثرترین آنرا پرسشنامه تشکیل میدهد. طراحی پرسشنامه هم هنر است و هم علم. تحقیقات پرسشنامهیی بهطور گسترده در علوم طبیعی و اجتماعی استفاده میشود. عوامل مختلف بر کمیت و کیفیت ارقام جمعآوریشده توسط پرسشنامه تأثیر میگذارند که عمدهترین آنرا روایی، پایایی، نظرسنجی آزمایشی و قالب پرسشنامه تشکیل میدهد. باوجودیکه استفاده از پرسشنامههای معتبر و منتشر شده قبلی همیشه توصیه میشود؛ اما در بیشتر موارد، محققان باید پرسشنامۀ جدید را طرح و تدوین نمایند. این پرسشنامۀ جدید باید معتبر، قابل اعتماد، واضح، مختصر و جالب باشد تا ارقام قابل اعتماد توسط آن جمعآوری شده بتواند و میزان پاسخدهی بالایی نیز داشته باشد. در این مقالۀ مروری، تمام مراحل طرح، تدوین، اعتبارسنجی، مزایا و معایب پرسشنامه توضیح شده است.ابزارهای مختلفی برای جمعآوری ارقام تحقیق در دسترس است که معمولترین و مؤثرترین آنرا پرسشنامه تشکیل میدهد. طراحی پرسشنامه هم هنر است و هم علم. تحقیقات پرسشنامهیی بهطور گسترده در علوم طبیعی و اجتماعی استفاده میشود. عوامل مختلف بر کمیت و کیفیت ارقام جمعآوریشده توسط پرسشنامه تأثیر میگذارند که عمدهترین آنرا روایی، پایایی، نظرسنجی آزمایشی و قالب پرسشنامه تشکیل میدهد. باوجودیکه استفاده از پرسشنامههای معتبر و منتشر شده قبلی همیشه توصیه میشود؛ اما در بیشتر موارد، محققان باید پرسشنامۀ جدید را طرح و تدوین نمایند. این پرسشنامۀ جدید باید معتبر، قابل اعتماد، واضح، مختصر و جالب باشد تا ارقام قابل اعتماد توسط آن جمعآوری شده بتواند و میزان پاسخدهی بالایی نیز داشته باشد. در این مقالۀ مروری، تمام مراحل طرح، تدوین، اعتبارسنجی، مزایا و معایب پرسشنامه توضیح شده است
مروری بر نقش برنامه فارم دی در انکشاف نصاب تحصیلی رشته های فارمسی
No full textOne of the Ministry of Higher Education\u27s primary strategic aims is to provide standard academic curricula that meet the demands of our society. Curriculum development is a dynamic process in which learning opportunities, materials, equipment, and other resources are designed, assessed, and revised continually to create advantageous improvements in educational programs. The ever-increasing growth of society requires educational curricula that match a country\u27s current and future demands. Professional degrees, which provide students with practical knowledge and skills, are crucial to higher education curricula. Pharm.D, or Doctor of Pharmacy, is one of these professional fields that prepares students with the clinical expertise and skills needed for patient-centered care and the judicious use of medications. This article aims to provide an overview of the Pharm.D program and its significance in the development of the country\u27s pharmaceutical educational programs. It can be stated that the number of Pharm.D programs is growing internationally, and the majority of countries have updated their B. Pharm degrees to Pharm.D programs.نصاب تحصیلی معیاری و منطبق با نیازهای جامعه از جمله اهداف ستراتیژیک وزارت تحصیلات عالی کشور میباشد. انکشاف نصاب تحصیلی یک پروسه دینامیک بوده که در آن فرصتهای یادگیری، مواد، تجهیزات و سایر منابع بهطور مداوم جهت ایجاد تغییرات مثبت در برنامههای آموزشی برنامهریزی، ارزیابی و بازنگری میشوند. انکشافات روزافزون جامعه نیاز به نصابهای تحصیلی که پاسخگوی نیازمندیهای حال و آینده یک کشور باشند، دارد. یکی از بخشهای عمده نصابهای تحصیلات عالی را برنامههای مسلکی (Professional degrees) تشکیل میدهند که شامل رشتههای اختصاصی- مسلکی بوده و محصلان را با دانش و مهارتهای مورد نیاز در ساحه عمل آراسته میسازند. فارم دی(Phar.D.) یا داکتر فارمسی (Doctor of Pharmacy) از جمله همین رشتههای مسلکی بوده که محصلان را با دانش و مهارتهای کلینیکی و خدمات مریضمحور جهت استفاده معقول ادویه آماده ساخته و نیاز مبرم جهت همگام بودن با انکشافات و معیارات بینالمللی این رشته میباشد. هدف این مقاله که از مآخذ معتبر علمی استفاده گردیده، مروری برنامه فارم دی و اهمیت آن در انکشاف نصاب تحصیلی رشتههای فارمسی کشور میباشد. یافتهها نشاندهندهی آنست که برنامه فارم دی بصورت جهانی رو به انکشاف است و اکثریت از کشورهای جهان برنامههای بی فارم (B. Pharm) خود را به برنامههای فارم دی ارتقا داده اند.نصاب تحصیلی معیاری و منطبق با نیازهای جامعه از جمله اهداف ستراتیژیک وزارت تحصیلات عالی کشور میباشد. انکشاف نصاب تحصیلی یک پروسه دینامیک بوده که در آن فرصتهای یادگیری، مواد، تجهیزات و سایر منابع بهطور مداوم جهت ایجاد تغییرات مثبت در برنامههای آموزشی برنامهریزی، ارزیابی و بازنگری میشوند. انکشافات روزافزون جامعه نیاز به نصابهای تحصیلی که پاسخگوی نیازمندیهای حال و آینده یک کشور باشند، دارد. یکی از بخشهای عمده نصابهای تحصیلات عالی را برنامههای مسلکی (Professional degrees) تشکیل میدهند که شامل رشتههای اختصاصی- مسلکی بوده و محصلان را با دانش و مهارتهای مورد نیاز در ساحه عمل آراسته میسازند. فارم دی(Phar.D.) یا داکتر فارمسی (Doctor of Pharmacy) از جمله همین رشتههای مسلکی بوده که محصلان را با دانش و مهارتهای کلینیکی و خدمات مریضمحور جهت استفاده معقول ادویه آماده ساخته و نیاز مبرم جهت همگام بودن با انکشافات و معیارات بینالمللی این رشته میباشد. هدف این مقاله که از مآخذ معتبر علمی استفاده گردیده، مروری برنامه فارم دی و اهمیت آن در انکشاف نصاب تحصیلی رشتههای فارمسی کشور میباشد. یافتهها نشاندهندهی آنست که برنامه فارم دی بصورت جهانی رو به انکشاف است و اکثریت از کشورهای جهان برنامههای بی فارم (B. Pharm) خود را به برنامههای فارم دی ارتقا داده اند