Bulletin KNOB
Not a member yet
783 research outputs found
Sort by
Participatief waarderen: Het voorbeeld van Nieuwegein
Full text linkThe standard of evaluation criteria for built heritage has evolved to such an extent over the past 120 years that it can theoretically be applied to every period. However, the survey of Post 65 architecture conducted by the Netherlands Cultural Heritage Agency (RCE) suggests that the nature of built heritage from the years 1965-1990 differs from that of previous periods and might require a different approach to these evaluation criteria. For example, the relatively young age and the social context of this heritage provides opportunities for recording people’s lived experience of the architecture first hand and for involving citizens as well as experts in the selection and evaluation process.Now, with the phase of protection and preservation of Post 65 heritage fast approaching, it is time to take another look at the evaluation framework. In light of the EU’s Faro Convention, which puts the main focus on society and people and their relationship with heritage, this study explicitly incorporates the role of citizens. The designated growth centre of Nieuwegein serves as example. During this municipality’s Modern Monuments project residents submitted suggestions for protecting heritage and identified the values they attached to it. There were substantial differences of opinion between residents and heritage experts, which ultimately resulted in a richer and more diverse evaluation of modern heritage. De standaard van waarderingscriteria voor gebouwd erfgoed is in de afgelopen 120 jaar dermate doorontwikkeld dat het in principe van toepassing is op alle perioden. Uit de Verkenning Post 65 van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) komt echter naar voren dat de aard van het erfgoed uit de jaren 1965-1990 zich onderscheidt van de voorgaande perioden en mogelijk vraagt om een andere benadering van deze waarderingscriteria. Zo bieden de geringe ouderdom en de maatschappelijke context van dit erfgoed kansen om belevingsgeschiedenissen uit eerste hand op te tekenen en naast experts ook burgers te betrekken in het selectie- en waarderingsproces.Nu de fase van bescherming en instandhouding van het Post 65-erfgoed zich aandient, is het waarderingskader opnieuw tegen het licht gehouden. Met de ratificatie van het Verdrag van Faro in zicht - het Europese verdrag dat mens en samenleving en hún relatie met erfgoed centraal stelt - is in dit onderzoek de rol van de burger nadrukkelijk meegenomen. Daarbij dient de groeikern Nieuwegein als voorbeeld. Tijdens het Jonge Monumentenproject van deze gemeente droegen inwoners suggesties aan voor te beschermen erfgoed en duidden zij de waarden die zij eraan hechten. Het perspectief van inwoners en erfgoeddeskundigen verschilde wezenlijk, wat uiteindelijk leidde tot een grotere rijkdom en diversiteit van het jonge erfgoed
‘Daarom zal een kunstwerk een nationaal karakter moeten hebben’: De Incasso Banken van Gratama en Dinger
Full text linkBetween 1929 and 1938 the Gratama and Dinger architectural practice produced a great many branch offices for the Incasso Bank. Jan Gratama (1877-1947) was responsible for their design. Internationally, the year 1929 was of enormous economic and political importance. The stock market crash in New York, ushered in by Black Thursday on 24 October, caused share prices worldwide to plummet. The immediate consequence was the Great Depression of the 1930s. Banks failed, debts piled up and many Dutch households ran into financial difficulties. This volatile climate was an ideal political breeding ground for splinter parties opposed to parliamentary democracy. One of those parties was the Nationaal-Socialistische Beweging (National Socialist Movement, NSB), which attracted a lot of adherents in the 1930s. This article discusses Gratama’s designs for the Incasso Bank and their position within his body of work against the backdrop of the political developments of the 1930s.
Although it is tempting to see Gratama’s application of classicism as a consequence of his political ideas, such a connection cannot be established with certainty. Many passages in his writings on traditional and modern architecture suggest an association with national socialism. But as far as is known, Gratama never explicitly linked his building style to his political convictions, apart from expressions like ‘national character’ and ‘tradition’. Moreover, as a political movement Dutch national socialism itself had expressed no preference for a particular architectural style.
It is more likely that the Incasso Bank’s commercial need to project reliability and a trusted identity in economically uncertain times happened to coincide with Gratama’s retreat into an historicizing architectural style that he evidently viewed as an appropriate response to the economic and political events of the 1930s. The steady stream of commissions from the Incasso Bank meant that he was able to apply that style in practice and to continue to develop it. As such, his buildings for the Incasso Bank are above all the expression of his architectural development in the 1930s, a development made possible almost entirely by his commissions for the Incasso Bank.Tussen 1929 en 1938 leverde architectenbureau Gratama en Dinger een groot aantal vestigingen van de Incasso Bank op. Jan Gratama (1877-1947) was verantwoordelijk voor het ontwerp ervan. 1929 was in internationaal opzicht een jaar van groot economisch en politiek belang. De beurskrach in New York, die werd ingeluid door Black Thursday 24 oktober, leidde tot extreem dalende aandelenkoersen. Het gevolg was de economische crisis van de jaren dertig. Banken gingen failliet, schulden stapelden zich op en veel Nederlandse huishoudens raakten in financiële problemen. In dit volatiele klimaat ontstond een politieke voedingsbodem voor splinterpartijen die zich keerden tegen de parlementaire democratie. Een van die partijen was de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB), die in de loop van de jaren dertig veel aanhang won. Dit artikel bespreekt Gratama’s ontwerpen voor de Incasso Bank en hun positie in de rest van zijn oeuvre tegen de achtergrond van de politieke ontwikkelingen in de jaren dertig.
Hoewel het verleidelijk is Gratama’s toepassing van het Hollands classicisme te zien als een gevolg van zijn politieke denkbeelden, kan dat verband niet met zekerheid worden vastgesteld. Veel in zijn geschriften over traditionele en moderne architectuur roept een associatie op met het nationaalsocialisme. Maar zelf heeft Gratama voor zover bekend nooit expliciet een relatie gelegd tussen zijn bouwstijl en zijn politieke overtuiging, anders dan in termen als ‘nationaal karakter’, ‘volksaard’ en ‘traditie’. Bovendien kende het Nederlandse nationaalsocialisme als politieke stroming ook zelf geen eenduidige voorkeur voor een bepaalde architectonische stijl.
De wellicht vooral commerciële behoefte van de Incasso Bank aan degelijkheid en herkenbaarheid in een economisch onzeker tijdgewricht viel samen met Gratama’s terugtrekking in een historiserende architectuurstijl. Deze was wat hem betreft kennelijk een passend antwoord op de economische en politieke ontwikkelingen in de jaren dertig. De gestage stroom opdrachten vanuit de Incasso Bank zorgde ervoor dat hij die stijl in de praktijk kon toepassen en verder ontwikkelen. Zijn gebouwen voor de Incasso Bank vormen daarmee bij uitstek de uitdrukking van zijn architectonische ontwikkeling in de jaren dertig – een ontwikkeling die hij vrijwel uitsluitend dankzij zijn opdrachten voor de Incasso Bank kon doormaken
The History of the Theory of Structures: Searching for Equilibrium
Full text linkReview of a book written by Karl-Eugen KurrerBespreking van een boek van Karl-Eugen Kurre
Speculanten en revolutiebouwers: Projectontwikkeling in Amsterdam 1877-1940
No full textReview of a book written by Rens SmidBespreking van een boek van Rens Smi
Over de bouwkunst
Full text linkReview of a book written by Leon Battista AlbertiTranslation Gerard Bartelink, afterword Koen OttenheymBespreking van een boek van Leon Battista AlbertiVertaling Gerard Bartelink, nawoord Koen Ottenheym
 
J.B. van Loghem: Architect van een optimistische generatie
Full text linkReview of a book written by Rudolphine EgginkBespreking van een boek van Rudolphine Eggin
Vormgeven aan ontmoeting: Het architectenechtpaar Henk Thieme en Brita Thieme-Domela Nieuwenhuis
Full text linkThe architectural couple Hendrikus Pieter Thieme (1925-2020) and Brita Thieme-Domela Nieuwenhuis Nijegaard (1929-1995) were active from the 1950s up to the end of the twentieth century. From their office in Groningen and their home in the village of Glimmen they collaborated on over two hundred designs for new buildings, renovations and restorations. That legacy is slowly being erased as their buildings are demolished or radically altered, a fate it shares with a lot of architecture from the Post-65 period. This article draws attention to the quality of the output of Thieme–Thieme-Domela Nieuwenhuis architects in the hope of preventing still more of their buildings from being damaged or even vanishing altogether. It is the first time that some of these works have been documented. The study is based on a list of projects, literature and archival research, and conversations with former associates and the couple’s children. Much has already been written about Dutch architecture from the period 1965-1990, but the focus of most of those publications is the Randstad urban region and the design practices based there. Still less is known about women architects from the northern Netherlands in the Post-65 period. With the exception of a 1982 thesis Women in construction, what are you doing now?, the work of Brita Thieme-Domela Nieuwenhuis has received little attention to date.The first part of the article introduces the couple and their practice. The second part examines a number of highlights in the Thieme–Thieme-Domela Nieuwenhuis oeuvre, grouped according to two themes. The first theme is a building type, namely offices. The couple’s work reflects a general development in office architecture in the Post-65 period. The second theme is a phenomenon that was growing in importance in those years: cooperation with other designers. In the 1970s and ’80s, Henk and Brita worked together in several combinations with colleagues. The article describes the benefits and results.The oeuvre of the architectural couple Henk Thieme and Brita Thieme-Domela Nieuwenhuis possesses a special quality that only becomes apparent when it is examined closely. Equally special is the way the two architects cooperated with each other. As designers they were equals, a situation that was by no means usual at the time. Owing to their close collaboration it is mostly impossible to distinguish which of them made the decisive design decisions. The individual signatures of these separate designers have merged into one; Henk and Brita were not two architects but one architectural couple.Ir. Hendrikus Pieter Thieme (1925-2020) en ir. Brita Thieme-Domela Nieuwenhuis Nijegaard (1929-1995) waren als architectenechtpaar werkzaam vanaf de jaren vijftig tot aan de eeuwwisseling. Vanuit hun bureau in Groningen en de woning in Glimmen maakten ze samen meer dan tweehonderd ontwerpen voor nieuwbouw, verbouw en restauratie. Hun oeuvre wordt langzaam uitgewist; gebouwen worden afgebroken of grondig verbouwd. Dit is kenmerkend voor de omgang met de architectuur uit de Post 65-periode. Dit artikel beschrijft de kwaliteit van het oeuvre van Thieme – Thieme-Domela Nieuwenhuis architecten om te voorkomen dat nog meer van hun gebouwen worden aangetast of zelfs verdwijnen. Voor het eerst wordt een deel van dit oeuvre gedocumenteerd. Het onderzoek is gebaseerd op een projectenlijst, literatuur- en archiefonderzoek en gesprekken met de belangrijkste oud-medewerkers en de kinderen van het echtpaar. Er is al veel gepubliceerd over architectuur in Nederland uit de periode 1965-1990, maar de meeste van die publicaties gaan over de Randstad en de daar gevestigde bureaus. Over vrouwelijke architecten uit Noord-Nederland in de Post 65-periode is nòg minder bekend. Met uitzondering van een in 1982 geschreven scriptie, Vrouwen in de (stede)bouw wat doen jullie nou?, is het werk van Brita Thieme-Domela Nieuwenhuis tot dusverre onderbelicht gebleven.Het eerste deel van het artikel introduceert het echtpaar en het bureau. Vervolgens worden in zes casussen, verdeeld over twee thema’s, enkele van de hoogtepunten in het oeuvre van Thieme – Thieme-Domela Nieuwenhuis architecten belicht. Het eerste thema is een gebouwtype, namelijk kantoren. In het werk van het echtpaar is een algemene ontwikkeling te zien in de kantoorarchitectuur in de Post 65-periode. Het tweede thema is een fenomeen dat in deze jaren belangrijker werd: de intensieve samenwerking met andere ontwerpers. Henk en Brita gingen in de jaren zeventig en tachtig meerdere samenwerkingen met collega’s aan. Beschreven wordt welke meerwaarde dit had en wat het opleverde.Het oeuvre van het architectenechtpaar Henk Thieme en Brita Thieme-Domela Nieuwenhuis heeft een bijzondere kwaliteit, die pas gaat opvallen wanneer er aandacht aan wordt geschonken. Ook de samenwerking van de twee architecten is bijzonder. Zij waren als ontwerpers gelijkwaardig aan elkaar, wat in die tijd niet vanzelfsprekend was. Door hun innige manier van samenwerken is meestal niet meer zichtbaar wie van hen de doorslaggevende ontwerpkeuzes heeft gemaakt. De individuele hand van deze afzonderlijke ontwerpers is versmolten tot één; Henk en Brita waren niet twee architecten, maar één architectenechtpaar
De Bloemkoolwijk: dwaallicht of bron van inspiratie
Full text linkCould the organically designed ‘cauliflower’ neighbourhoods of the 1970s hold the secret to solving both the current housing problem and the need for greater social cohesion at the local level? The pressing shortage of housing and the associated emphasis on quantity threatens to diminish the quality of the dwellings and living environment with something like the monotonous, repetitive block housing that characterized the late 1960s. In reaction to those spartan and large-scale districts, young architects were determined to prioritize the human scale. In 1966, with population numbers still soaring, a government spatial planning policy document introduced the idea of designated ‘growth centres’: villages and small towns close to the big cities that would absorb the growing population. An obvious way of retaining the character of these small centres lay in small-scale, low-rise developments. And that was exactly what young families were looking for. The ‘cauliflower’ street plan, consisting of a succession of ‘home zones’, was devised especially for these growth centres. Pedestrians had priority in the narrow, winding streets where there was also scope for children to play and neighbours to meet. Staggered frontages and a variety of roof shapes made for a lively and diverse streetscape. Disdained by professionals, these neighbourhoods are often still popular with the residents. Time perhaps to re-evaluate this housing concept?Kunnen de bloemkoolwijken uit de jaren zeventig een voorbeeld zijn voor het oplossen van de huidige woningnood en de behoefte aan meer sociale cohesie in de buurt? Met het huidige tekort aan woonruimte en de daarmee samenhangende nadruk op kwantiteit dreigt een verschraling van de woningen en de woonomgeving. Dit lijkt op de eenvormige herhalingsbouw aan het eind van de jaren zestig. Als reactie op die soberheid en grootschaligheid van woonwijken, wilden jonge architecten de menselijke maat centraal stellen. Voor de nog steeds sterk groeiende bevolking werd in de Tweede Nota over de Ruimtelijke Ordening (1966) de groeikern bedacht: dorpen of kleine steden in de omgeving van de grote steden om de toenemende bevolking op te vangen. Om het karakter van deze kleine kernen te kunnen behouden lagen kleinschaligheid en laagbouw voor de hand. En dat is juist ook wat jonge gezinnen zochten. Voor deze groeikernen werd het concept van de bloemkoolwijken ontwikkeld, bestaande uit opeenvolgende woonerven. In de smalle en kronkelende straten waren de auto’s ‘te gast’ en was ruimte voor spel en ontmoeting. Verspringende voorgevels met een verschillende dakvormen gaven een levendig en gevarieerd beeld. Deze bij professionals niet gewaardeerde wijken zijn vaak nog steeds populair bij de bewoners. Tijd voor herwaardering voor dit woonconcept
Het bedrijfsterrein als paspoort: Fotocollecties van twee Belgische naoorlogse aannemers doorgelicht
Full text linkIn several academic disciplines that focus on (historical) building practice there is growing interest in building contractors and their employees. Their contribution and influence are increasingly the subject of research. After the Second World War the contractor’s field of work was defined by productivity, specialization and industrialization, which profoundly altered the professional character of this branch of industry. Social developments and the prevailing idea of an all-encompassing welfare state triggered top-down and bottom-up changes in this traditionally highly cyclical sector. This fostered diversity in the contracting world, yet those diverse profiles and identities often remain unrecognized today. This is compounded by the fact that, unlike architects for example, the source material left behind by contractors and their employees is usually less informative and often fragmented.
This article seeks to demonstrate the potential of alternative source material by analysing company photos in order to better understand the profile and identity of two post-war Belgian contractors. During their existence, Van Coillie of Oostende (1919-1976) and Van Laere of Kruibeke (1938-1989) amassed extensive collections of photographs, which were recently made accessible by the Flanders Architecture Institute (VAi). The focus of this article is on a series of photos from the 1960s and ’70s depicting the headquarters of both companies. These company premises and buildings were the very heart of the businesses, which adopted a pragmatic or strategic design to reflect their profile and identity. The selected photos are compared with information gleaned from a series of in-depth interviews with ex-employees in order to place the companies in their particular historical context.
The analysis is in two parts, the first of which focuses on the site, the company architecture and the implanting. This reveals information about the size and organization of the contractors, as well as about their company strategy and professional profile. For example, they used these elements to create a strong position in the building sector and in so doing cement their reputation. The second part analyses a few interiors of the 1961 Van Laere headquarters. A detailed visual examination reveals how these spaces reflected the internal organization and hierarchical structure and how Van Laere projected its company image both internally and externally. The pictures also chart the development of an organizational culture and a body of values and norms that in turn shaped the company identity. The company management, the internal organization and the social and local network in which the firms were embedded, consequently had a considerable effect on the position they occupied as individual players in building practice. The main finding from these two analyses is that these post-war construction players were highly diverse. A critical and biographical sketch in terms of activities, profile and identity is consequently a necessary starting point for a detailed analysis of their position and role within national and international post-war building practice. This article shows what a rich source photographic material can be in developing such a sketch.Binnen verschillende academische disciplines die zich op de (historische) bouwpraktijk richten, groeit de aandacht voor aannemers en hun medewerkers. Anders dan binnen de klassieke architectuurhistorische benadering worden hun aandeel en hun zeggenschap steeds vaker voorwerp van onderzoek. Na de Tweede Wereldoorlog werd het werkterrein van de aannemer gaandeweg gekenmerkt door productiviteit, specialisatie en industrialisatie, wat het professionele karakter van deze nijverheidstak grondig wijzigde. Maatschappelijke evoluties en de heersende idee van een allesomvattende welvaartstaat brachten van boven- en van onderaf veranderingen teweeg in deze traditioneel sterk conjunctuurgevoelige sector. In die context rees de diversiteit in de aannemerswereld, waarbij hun profiel en identiteit vandaag echter vaak ongekend blijven. Daarnaast hebben aannemers en hun medewerkers, in tegenstelling tot bijvoorbeeld architecten, doorgaans minder informatief en vaak fragmentair bronnenmateriaal nagelaten.
Dit artikel probeert het potentieel van alternatief bronnenmateriaal aan te tonen door via een analyse van bedrijfsfoto’s het profiel en de identiteit van twee Belgische naoorlogse aannemers te doorgronden. Aannemers Van Coillie uit Oostende (1919-1976) en Van Laere uit Kruibeke (1938-1989) creëerden tijdens hun bestaan twee aanzienlijke fotocollecties, die recent door het Vlaams Architectuurinstituut (VAi) zijn ontsloten. Hierbij gaat specifiek aandacht uit naar een serie foto’s uit de jaren zestig en zeventig die de hoofdvestigingen van de bedrijven in beeld brengen. Deze bedrijfsterreinen en -gebouwen vormden het hart van de ondernemingen, die via een pragmatische of strategische inrichting hun profiel en identiteit weerspiegelden. In dit artikel worden de geselecteerde foto’s getoetst aan informatie die is ingewonnen uit een serie diepte-interviews met oud-medewerkers, om ze binnen hun specifieke historische context te kaderen.
De analyse beslaat twee onderdelen, waarvan het eerste deel zich richt op het terrein, de bedrijfsarchitectuur en de inplanting. Dit geeft niet enkel informatie prijs over de omvang en de organisatie van de bouwfirma’s, maar ook over de bedrijfsstrategie en het professionele profiel. Via deze factoren probeerden ze bijvoorbeeld een sterke positie te creëren binnen de bouwpraktijk en zo hun naam te bestendigen. Het tweede deel analyseert enkele interieurs van het in 1961 opgetrokken Van Laere-hoofdkantoor. Een gelaagde visuele observatie toont aan hoe deze ruimtes onder meer de interne organisatie en de hiërarchische structuur uitademden en hoe Van Laere zich als bedrijf zowel intern als extern profileerde. De beelden maken eveneens duidelijk hoe er zich een organisatiecultuur en een geheel van waarden en normen ontwikkelden, die de bedrijfsidentiteit vormgaven. De bedrijfsleiding, de interne organisatie en het sociaal en lokaal netwerk waarin de firma’s waren ingebed, hadden bijgevolg een grote invloed op de plaats die ze als individuele actoren binnen de bouwpraktijk innamen. De voornaamste bevinding die uit deze twee benaderingen volgt, is de grote diversiteit die deze naoorlogse bouwactoren kenmerkt. Een kritische en biografische schets op vlak van activiteiten, profiel en identiteit is daarom noodzakelijk als vertrekpunt voor de ontleding van hun positie en de rol binnen de (inter)nationale naoorlogse bouwpraktijk. De analyses tonen hoe het fotomateriaal een rijke bron kan zijn om deze schets op te zetten.
 
De ordinaire kap: Een bouwhistorische studie naar kapconstructies op Leidse huizen tussen 1300 en 1800
Full text linkReview of a book written by Edwin OrselBespreking van een boek van Edwin Orse