Bulletin KNOB
Not a member yet
783 research outputs found
Sort by
De Munsterabdij van Roermond
Full text linkReview of a book written by Hein van der Bruggen, Erik Caris and Luc Wolters (eds.)
Bespreking van een boek van Hein van der Bruggen, Erik Caris end Luc Wolters (red.
Johan van Veen, meester van de zee: Grondlegger van het Deltaplan
Full text linkReview of a book written by Willem van der Ham
Bespreking van een boek van Willem van der Ha
De aanleg van regenbakken in vroegmodern Deventer
Full text linkIn recent years, many old cisterns for the collection of rainwater have been discovered in Dutch cities, in particular in Amsterdam. Such rainwater cisterns were for centuries an important source of fresh water. Most date from the second half of the sixteenth century onwards. They were especially prevalent in the western provinces, where the ground and surface water were mostly unpotable due to salinization and pollution. However, rainwater cisterns are also known to have existed in the eastern parts of the country. Yet very little is known about the architectural history of these cisterns in the Netherlands, especially for the period prior to the seventeenth century. While there are archaeological reports detailing specific aspects of their construction, the historical literature focuses on the use of rainwater cisterns by households and industry. There is a general lack of written sources describing the construction of cisterns prior to the seventeenth century.
This article highlights one specific historical source that has not been fully studied, namely the accounts left by the stewards of the former ecclesiastical houses in the city of Deventer. After the city became part of the Dutch Republic in 1591, the ecclesiastical houses were confiscated by the city and extensively refurbished. This included the construction of rainwater cisterns in around 1600. The accounts of these works contain valuable notes regarding the construction process and maintenance of cisterns, the use of specific materials and the hiring of specialist workmen.
The findings from these notes, as presented in this article, can be used to complement recent archaeological findings and contemporary architectural descriptions, thus providing insights for further research. The notes confirm, for example, that these rainwater cisterns were constructed underground by the same specialist, according to a specific design, using similar materials, such as bricks known as ‘klinkaerts’, and trass to create waterproof mortar. The construction of rainwater cisterns was sometimes accompanied by roof renovations designed to enhance the rainwater collection, as illustrated by an example. Ultimately, the article aims to show the relevance of such historical sources to furthering our knowledge of the construction history of rainwater cisterns in the Netherlands, in particular in the rather underexamined eastern parts of the country. Future research could aim to synthesize such historical sources with archaeological findings in order to arrive at a more comprehensive view of rainwater cisterns and their history in both the eastern and western Netherlands.In recent years, many old cisterns for the collection of rainwater have been discovered in Dutch cities, in particular in Amsterdam. Such rainwater cisterns were for centuries an important source of fresh water. Most date from the second half of the sixteenth century onwards. They were especially prevalent in the western provinces, where the ground and surface water were mostly unpotable due to salinization and pollution. However, rainwater cisterns are also known to have existed in the eastern parts of the country. Yet very little is known about the architectural history of these cisterns in the Netherlands, especially for the period prior to the seventeenth century. While there are archaeological reports detailing specific aspects of their construction, the historical literature focuses on the use of rainwater cisterns by households and industry. There is a general lack of written sources describing the construction of cisterns prior to the seventeenth century.
This article highlights one specific historical source that has not been fully studied, namely the accounts left by the stewards of the former ecclesiastical houses in the city of Deventer. After the city became part of the Dutch Republic in 1591, the ecclesiastical houses were confiscated by the city and extensively refurbished. This included the construction of rainwater cisterns in around 1600. The accounts of these works contain valuable notes regarding the construction process and maintenance of cisterns, the use of specific materials and the hiring of specialist workmen.
The findings from these notes, as presented in this article, can be used to complement recent archaeological findings and contemporary architectural descriptions, thus providing insights for further research. The notes confirm, for example, that these rainwater cisterns were constructed underground by the same specialist, according to a specific design, using similar materials, such as bricks known as ‘klinkaerts’, and trass to create waterproof mortar. The construction of rainwater cisterns was sometimes accompanied by roof renovations designed to enhance the rainwater collection, as illustrated by an example. Ultimately, the article aims to show the relevance of such historical sources to furthering our knowledge of the construction history of rainwater cisterns in the Netherlands, in particular in the rather underexamined eastern parts of the country. Future research could aim to synthesize such historical sources with archaeological findings in order to arrive at a more comprehensive view of rainwater cisterns and their history in both the eastern and western Netherlands
Atlas van de trekvaarten in Zuid-Holland
Full text linkReview of a book written by Marca Bultink, Jacques Moerman, Marloes Wellenberg en Ad van der Zee (eds.)Bespreking van een boek van Marca Bultink, Jacques Moerman, Marloes Wellenberg en Ad van der Zee (red.
‘Een forse gevel tusschen twee slanke torens gevat’: Het oorspronkelijke ontwerp van de westfaçade van de Grote Zaal
Full text linkThe front elevation of the Ridderzaal (Knights’ Hall) in the Binnenhof in The Hague is one of the best-known frontages in the country. The impressive facade was built in around 1295 by Count Floris V as a Schauseite or ‘best side’ of the stately hall. The front elevation and its two towers were recently the subject of building history research.
It is known that the elevation underwent major restoration between 1861 and 1900, but the key question explored in this article is to what extent the late thirteenth-century elevation was modified. Our research focused on modifications to the gable and the authenticity of the two flanking towers. A subsequent building history study has revealed that the gable wall line was altered several times during this period, ultimately resulting in a more massive gable.
As to the towers, it was previously unclear whether they were part of the original design. Because of their asymmetrical position and different dimensions it was surmised that they had not been built at the same time as the hall and may even have been heightened at a later date. A dendrochronological analysis conducted in 1998 dated the entablatures supporting the steeple to around 1295. However, because seventeenth-century wood was also encountered, it was speculated that the thirteenth-century timber had been recycled. A new analysis of the assembly marks on the entablatures supports the notion that they do indeed date from the building period, which in turn suggests that the current height of the towers is the original height: in other words, both towers were part of the thirteenth-century design.De voorgevel van de Grote Zaal of Ridderzaal van het Binnenhof te Den Haag is een van de meest bekende gevels van het land. De imponerende façade is omstreeks 1295 door graaf Floris V gebouwd als Schauseite van de monumentale zaal. De voorgevel met zijn twee torens is tijdens een recent uitgevoerd bouwhistorisch onderzoek onderwerp van nadere bestudering geweest.
Het is bekend dat de gevel tussen 1861 en 1900 sterk gerestaureerd is, maar de centrale vraag van dit artikel is in hoeverre de laat dertiende-eeuwse gevel is aangepast. Daarbij richtte het onderzoek zich voornamelijk op de aanpassingen van de topgevel en de oorspronkelijkheid van de twee flankerende torens. Een nieuwe bouwhistorische analyse laat zien dat de gevellijn van de topgevel in deze periode meerdere keren is aangepast waarbij de topgevel een stuk forser is geworden.
Van de torens stond tot nu toe niet vast dat ze tot het oorspronkelijk ontwerp behoorden. Door de asymmetrische positie en het verschil in afmetingen tussen de twee torens is wel gedacht dat de torens niet gelijktijdig met de zaal zijn gebouwd en eventueel later zijn verhoogd. De tafelmenten die de torenspitsen ondersteunen zijn in 1998 dendrochronologisch gedateerd op ca. 1295, echter doordat er ook zeventiende-eeuws hout is verwerkt is er destijds verondersteld dat het dertiende-eeuwse hout mogelijk is hergebruikt. Een nieuwe analyse van de telmerken van de tafelmenten maakt het aannemelijk dat de tafelmenten weldegelijk uit de bouwperiode stammen, waaruit blijkt dat de huidige hoogte van de torens de oorspronkelijk is: beide torens maakten deel uit van het dertiende-eeuwse ontwerp
‘Een schitterend fiasko’: Willem Nicolaas Roses innovatieve klimaatontwerp voor het Departement van Koloniën
Full text linkThe new premises of the Dutch Colonial Office (Departement van Koloniën) on the Plein in The Hague, built between 1859 and 1861 to a design by the Chief National Architect, Willem Nicolaas Rose (1801-1877), is an early and important attempt to deal with thermal comfort and indoor climate in buildings in the Netherlands. The heating and ventilation of buildings garnered a lot of attention in the nineteenth century, sparked by new ideas about health and thermal comfort and related technical advances. Many public buildings had high occupancy levels, often resulting in deplorable air quality. Controlling the indoor temperature was another complex issue. In 1858, Rose was appointed Chief National Architect with responsibility for all government buildings. In his design for the Colonial Office he experimented with modern materials and techniques including iron, cavity walls, large glazed surfaces and mechanical installations for heating and ventilation. He also exerted considerable influence on Dutch architecture through his flexible approach to the spatial layout of buildings, the use of classical visual language and the introduction of the Rundbogenstil (round-arch style). His Colonial Office building consequently differed markedly from the existing buildings in and around the Binnenhof. However, his unbridled belief in progress and highly individual evaluation of historical buildings also attracted fierce criticism.
To heat and ventilate the Colonial Office Rose made use of the Van Hecke system. This entailed an extensive network of ducts through which fresh, warm air was dispersed throughout the building from the ground floor heating chambers with the help of ventilators. But the mechanical services were just a small part of the overall climate system: various architectural and structural strategies were an integral part of the system.
During the very first winter it became clear that the climate system was not up to the job of heating and ventilating the various rooms adequately. Owing to the many problems that arose, the mechanical systems were transferred in 1862 to the Tehuis voor Oud-Militairen Bronbeek near Arnhem, also designed by Rose. But although the system in the Colonial Office building did not operate as required, the design itself was very important for the development of climatic systems in the nineteenth century. In the absence of scientific knowledge and calculation models, the development of knowhow depended very much on real-life experiments, and there were very few of these in the middle of the nineteenth century in the Netherlands. As such, the Colonial Office building can be seen an early and important example of a climate control design that genuinely attempted to integrate mechanical systems for heating and ventilation with the design of the building.Het nieuwe onderkomen van het Departement van Koloniën aan het Plein in Den Haag, tussen 1859 en 1861 gebouwd naar ontwerp van landsbouwmeester Willem Nicolaas Rose (1801-1877), vormt een voor Nederland vroeg en belangrijk voorbeeld van de omgang met comfort en binnenklimaat in gebouwen. Het verwarmen en ventileren van gebouwen stond in de negentiende eeuw als gevolg van nieuwe ideeën over gezondheid en comfort en technische ontwikkelingen volop in de belangstelling. Veel openbare gebouwen hadden een hoge bezettingsgraad, met vaak een bedroevende luchtkwaliteit tot gevolg. Ook de beheersing van de binnentemperatuur was complex. Rose werd in 1858 aangesteld als bouwmeester voor de landsgebouwen. In zijn ontwerp voor het Departement van Koloniën experimenteerde hij met moderne bouwmaterialen en technieken als ijzer, spouwmuren, grote glasvlakken en technische installaties voor verwarming en ventilatie. Hij had daarnaast grote invloed vanwege zijn vrije omgang met de ruimtelijke indeling van gebouwen, de vormentaal van het classicisme en de introductie van de Rundbogenstil. Hiermee onderscheidde het gebouw zich nadrukkelijk van de bestaande bebouwing op en rond het Binnenhof. Zijn ongeremde vooruitgangsgeloof en heel eigen waardering van historische gebouwen leverden hem echter ook hevige kritiek op.
Voor luchtverwarming en ventilatie paste Rose in Koloniën het systeem Van Hecke toe. Dit had een uitgebreid stelsel van kanalen waardoor verse, warme lucht met behulp van ventilatoren vanuit verwarmingskamers op de begane grond door het gebouw werd gestuwd. De technische installaties maakten echter slechts een beperkt onderdeel uit van het totale klimaatsysteem: ook verschillende architectonische en bouwtechnische aspecten waren geïntegreerd in het systeem.
Al tijdens de eerste winter werd duidelijk dat het klimaatsysteem de verschillende vertrekken niet adequaat kon verwarmen en ventileren. Vanwege alle problemen werden de installaties in 1862 overgebracht naar het Tehuis voor Oud-Militairen Bronbeek nabij Arnhem, eveneens ontworpen door Rose. Maar hoewel het systeem in Koloniën niet goed functioneerde, was het ontwerp voor de ontwikkeling van klimaatinstallaties in de negentiende eeuw van groot belang. Bij gebrek aan wetenschappelijke kennis en rekenmodellen was de ontwikkeling van knowhow sterk afhankelijk van experimenten in de praktijk, en deze vonden halverwege de negentiende eeuw in Nederland nog maar zeer beperkt plaats. Het gebouw vormt daarmee een vroeg en belangrijk voorbeeld van een klimaatontwerp waarin geprobeerd werd technische installaties voor verwarming en ventilatie werkelijk in het ontwerp van het gebouw te integreren
Gerrit van der Wielen (1767-1858): Stadsarchitect van Leeuwarden
Full text linkReview of a book written by Martine van der Wielen-de GoedeBespreking van een boek van Martine van der Wielen-de Goed
‘Ik zal u/ons helpen met Justitie’: Het verhulde ontwerpproces van het Justitiegebouw
Full text linkThe Department of Justice on Het Plein in The Hague eventually came into being between 1876 and circa 1885 after a turbulent design history characterized by quarrels, backbiting and posturing.
The design has traditionally been attributed to Cornelis Peters, even though its style is not typical for him. It was suspected at the time that the architect Pierre Cuypers and the civil servant Victor de Stuers were involved to some degree. Now new archival research has made it possible to confirm their role and to clear up the uncertainty surrounding the design’s authorship.
After an initial design for the new Justice building by J.F. Metzelaar had been rejected, L.H.J.J. Mazel, head engineer in the Waterstaat (civil engineering) department of the Ministry of the Interior, and his deputy, J. Singels, produced a basic concept and ground plans. Hugo Pieter Vogel, an architect of note, was engaged to design the visually defining facades.
In April 1876 these plans were considered by a Board of Government Advisers dominated by Cuypers and De Stuers. After lengthy discussions, the advisers rejected Mazel and Singels’ plans. Behind the scenes Cuypers proceeded to sketch new plans, in two versions, which were then elaborated by Mazel and Singels.
Vogel, who was supposed to adapt his elevation designs to suit the new ground plans, felt under pressure from De Stuers to work in the traditional Dutch architectural style. As an. architect in the classical tradition, Vogel took exception to this and withdrew acrimoniously. This cleared the way for Cuypers and De Stuers to impose their own elevation designs via Cuypers’ ex-pupil Cornelis Peters, whom they had managed to get appointed as architect in the Department of Finance in early 1876. Peters, who was recruited in October 1876, initially signed his drawings and memos with the pseudonym ‘Nemo’ ('nobody'). As far as the outside world knew, De Stuers and Cuypers were not involved in the design. Once Peters had been officially appointed to oversee the construction of the Justice building in February 1877, he no longer needed to be so reticent, but the other two continued to influence the design from the wings.
Thus the Justice building was designed under a cloak of secrecy, an artifice intended to conceal De Stuers’ contribution and, more especially, the far-reaching involvement of Cuypers. The main reason for putting Peters forward as designer lay in the seriously impaired relations following Cuypers’ controversial appointment as architect of the Rijksmuseum in Amsterdam in 1876. Cuypers could ill afford another scandal. Although a few contemporaries expressed their suspicions and displeasure, the three gentlemen’s machinations had the desired effect: a Ministry of Justice in their own preferred ‘national’ style.Het departement van Justitie aan het Plein in ’s-Gravenhage kwam tussen 1876 en circa 1885 tot stand na een turbulente ontwerp- en bouwgeschiedenis, waarbij ruzies, achterklap en mannetjesgedrag aan de orde van de dag waren.
Traditioneel wordt het ontwerp toegeschreven aan Cornelis Peters, al roept de voor hem ongebruikelijke stijl vragen op. Bekend was dat architect Pierre Cuypers en ambtenaar Victor de Stuers betrokken waren. Op basis van nieuw archiefonderzoek kon hun rol worden vastgesteld en de onduidelijkheid over het auteurschap van het ontwerp worden verklaard.
Nadat een ontwerp van J.F. Metzelaar voor de nieuwbouw van Justitie was afgekeurd, tekende L.H.J.J. Mazel, hoofdingenieur van de afdeling Waterstaat van Binnenlandse Zaken, in 1875 samen met zijn rechterhand J. Singels een opzet en plattegronden. Voor het ontwerp van de beeldbepalende gevels was de bekende architect Hugo Pieter Vogel aangetrokken.
De plannen werden in april 1876 besproken in het door Cuypers en De Stuers gedomineerde College van Rijksadviseurs. Na veel discussie keurden de rijksadviseurs de plattegronden van Mazel en Singels af. Vervolgens schetste Cuypers achter de schermen twee varianten van nieuwe plattegronden, die door Mazel en Singels werden uitgewerkt.
Vogel moest zijn gevelontwerpen aan de gewijzigde plattegronden aanpassen. Hij voelde zich daarbij door De Stuers gedwongen te werken in de oud-Hollandse bouwstijl. Vogel, man van de classicistische traditie, nam dit niet en vertrok met ruzie. Dat maakte voor Cuypers en De Stuers de weg vrij om vanaf oktober 1876 via Cuypers’ pupil Peters – die begin 1876 door hun toedoen bouwkundige bij het departement van Financiën was geworden – hun eigen gevelontwerpen door te drukken. Peters signeerde zijn tekeningen en nota’s aanvankelijk met het pseudoniem ‘Nemo’ (‘niemand’). Voor de buitenwereld waren De Stuers en Cuypers niet bij het ontwerp betrokken. Nadat Peters in februari 1877 de leiding over de uitvoering van het Justitiegebouw had gekregen hoefde hij niet langer geheimzinnig te doen, maar de twee anderen bleven op de achtergrond bepalend voor het ontwerp.
Het Justitiegebouw is zodoende onder een dekmantel ontworpen, een kunstgreep die de bijdrage van De Stuers en vooral de verregaande betrokkenheid van Cuypers moest verhullen. Dat zij Peters als ontwerper naar voren schoven lag met name aan de ernstig verstoorde verhoudingen na de omstreden aanstelling van Cuypers als architect van het Rijksmuseum in Amsterdam, in 1876. Cuypers kon zich niet nog een schandaal permitteren. Al uitten enkele tijdgenoten hun verdenkingen en ongenoegen, de machinaties van de drie heren hadden het gewenste effect: een ministerie van Justitie in de door hen gepropageerde ‘nationale’ stijl
Architect Jan Sterenberg en het wonen in de jaren ’70: Groeikernen en woonmilieus
Full text linkBook review of a book written by Michiel KruidenierBespreking van een boek van Michiel Kruidenie
Voorwoord
Full text linkto the theme issue 'Estate Landscapes'bij het themanummer 'Buitenplaatslandschappen