Repository of Institute of Comparative Law
Not a member yet
2147 research outputs found
Sort by
Career Patterns of Politicians, Advisors and Top Bureaucrats in Serbia – preliminary research findings
Full text linkThe relationship between executive politicians, advisors and top bureaucrats, so called
“executive triangle”, shapes the policy making process in any country. All three groups are continuously
involved in all stages of the policy process, although they differ in the scope of their concerns, the
specialization of their knowledge and powers to shape the policy choices. The interaction and interplay
between these groups may serve as an indicator to which extent the policy process is evidence based or
based on political (and often populist) agendas.
The objective of the paper is to present preliminary findings of research of career patterns of persons
within the executive triangle in Serbia, including: (1) executive politicians (president, prime minister,
deputy prime ministers, ministers without portfolios, ministers and state secretaries), (2) chiefs of cabinets
of politicians and ministerial advisors and (3) top-level bureaucrats of ministries (assistant ministers and
general secretaries), who were in these positions on 1st of July 2024. The research will include historical
career data of these three categories of staff in order to find out what is a social, economic and political
profile of each of these groups and how they differ from one another. The paper shall also try to provide
initial hints of the causes and consequences of patterns of top officials’ careers and their influence on the
policy process in Serbia
Harmonizacija javnoslužbeničkog sistema Republike Srbije: dostignuća i perspektive
No full textRad ima za cilj analizu najznačajnijih elemenata radnopravnog položaja službenika
koji su uređeni Zakonom o državnim službenicima u kontekstu harmonizacije sa položajem
zaposlenih u posebnim oblastima rada državne uprave i jedinicama lokalne samouprave.
Usaglašavanje načela rada i statusa državnih i lokalnih službenika, kao i osnovnih elemenata
službeničkog sistema, od izuzetne je važnosti za koherentnost javnoslužbeničkog sistema
u Republici Srbiji. Evropski upravni standardi snažno podstiču ujednačavanje pravila na
centralnom i lokalnom nivou. Ipak, brojni su izazovi u pogledu inkorporiranja modernih
instituta upravljanja ljudskim resursima u javnoslužbeničko zakonodavstvo i obezbeđenje
njihove delotvorne primene u praksi. Pored ovih segmenata, u radu se analiziraju savremene
tendencije razvoja uprave i konkretnije mogućnosti unapređenja javnoslužbeničkog sistema
Načelo srazmernosti u upravnom pravu
No full textU radu se analiziraju načelo srazmernosti, njegov odnos sa pojedinim osnovnim
vrednostima sa čijim ostvarenjem je ono povezano i koje mogu opredeliti način njegove primene
prilikom rešavanja upravnih stvari, kao i njegovo uređenje u okviru evropskog i domaćeg
pravnog sistema. S tim u vezi, u radu se polazi od porekla i značaja načela srazmernosti, da
bi se potom ispitali njegova veza i odnos sa načelom zakonitosti, javnim interesom, pravnom
sigurnošću, primenom prinude i slobodnom ocenom. Takođe, iznose se opažanja i zaključci
u pogledu načina regulisanja ovog načela u domaćem upravnopravnom sistemu i elemenata
koji su od velike važnosti prilikom primene propisa koji ga uređuju
Anti-evasion Provisions Applicable to Value-added Tax in Serbia
Full text linkValue-Added Tax (VAT) constitutes the largest share of total tax revenue collected in Serbia. Due to the high VAT rate and the credit-invoice method, where a taxpayer can offset input VAT against output VAT, VAT is highly vulnerable to tax evasion/fraud schemes. This paper analyzes two domestic anti-evasion rules applicable to VAT. The Serbian Value-Added Tax Act contains reverse charge provisions designed to prevent potential tax evasion. In situations not covered by these provisions, Serbian tax procedure law includes a measure that tax authorities could implement to collect unpaid taxes, including VAT. This is the secondary tax liability provision. The main aim of the paper is to highlight the issues that arise from the application of these anti-evasion measures. Based on the hypothesis that domestic measures are not sufficiently effective in curbing evasion, and that solutions provided by EU legislation should be considered, the author uses the normative-dogmatic and content analysis methods, with particular reference to the case law of the Court of Justice of the European Union, as well as comparative method to provide recommendations to the Serbian legislator to ensure legal certainty and effective VAT collection
Digital platforms as catalysts of social conflicts : comparative analysis of regulatory mechanisms
No full textThe contemporary society is exposed to a continuous process
of transformation that is strongly influenced by the dynamic development
of digital platforms. One of the significant positive effects of this
impact is the rapid exchange of information, but it also has its negative
sides as it simultaneously creates new challenges for social stability.
Both globally and locally, digital platforms become catalysts for conflicts, such as political polarization, the spread of disinformation and
hate speech. This paper examines how regulatory mechanisms in
Serbia and other jurisdictions respond to these challenges, with the aim
of determining their strengths and limitations. Through a comparative
analysis of international and national approaches, the paper points to
the need to improve the regulatory framework in Serbia, taking into
account the specificities of the local context and global trends. By
applying the content analysis and deduction methods, the authors conclude
that effective regulation requires linking legal, technological and
educational instruments into a functional model that simultaneously
protects freedom of expression and strengthens social resilience
Diskreciona ocena u upravnom pravu: granice, značaj i savremeni izazovi
Full text linkU radu se analiziraju pojam i značaj diskrecione ocene u okviru upravnog prava, njena suština, granice i praktične implikacije. Polazeći od sistematičnog odnosa između pravno vezanog i diskrecionog odlučivanja, autor ukazuje na to da diskreciona ovlašćenja ne predstavljaju apsolutnu slobodu organa uprave, već oblik delimične pravne vezanosti čiji je cilj ostvarivanje svrhe zakona, imajući u vidu osobenosti konkretnih situacija. Diskreciona ocena posmatra se kao instrument koji omogućava fleksibilnost u primeni prava, ali i kao mehanizam koji zahteva visoku odgovornost, stručnost i moralni integritet primenioca prava.
Posebna pažnja posvećena je ulozi vanpravnih faktora koji utiču na normativno oblikovanje i praktično sprovođenje diskrecionih odluka. U tom kontekstu, autor naglašava značaj usklađivanja diskrecionog postupanja sa temeljnim pravnim načelima, poput zakonitosti, srazmernosti, javnog interesa i legitimnih očekivanja. Kako bi materija bila što sveobuhvatnije sagledana, obrađuje se i svrha propisa i njena veza sa diskrecionom ocenom, sa osvrtom na izigravanje ovlašćenja. Uz to, analizom odredaba pojedinih domaćih zakona, razrađuje se granica između diskrecione ocene i primene pravnih standarda, kao i potreba za njihovim jasnim razgraničenjem u praksi.
Zaključuje se da diskreciona ovlašćenja predstavljaju neophodan element savremene uprave koji omogućava delotvornu i prilagodljivu primenu prava, uz očuvanje principa pravne sigurnosti i poverenja građana u institucije. U svetlu društvenih i tehnoloških promena, njihova pravilna primena postaje ključna za očuvanje ravnoteže između normativne jasnoće i funkcionalne svrsishodnosti pravnog sistema, čime se obezbeđuje ostvarenje javnog interesa u skladu sa duhom i svrhom zakona
Pravno uređenje veštačke inteligencije u savremenom pravu – između tržišta, države i prava
Full text linkRazvoj i sve šira primena tehnologija veštačke inteligencije nametnuli su potrebu za uspostavljanjem odgovarajućih regulatornih okvira koji bi istovremeno podsticali inovacije, s jedne strane, i obezbeđivali zaštititu osnovnih prava, s druge strane.
U savremenom uporednom pravu iskristalisala su se tri dominantna modela pravnog
uređenja razvoja i upotrebe veštačke inteligencije. Prvi, tržišno orijentisani (liberalni)
model, koji se primenjuje u Sjedinjenim Američkim Državama, počiva na ograničenoj normativnoj intervenciji i oslanjanju prevashodno na mehanizme i zakonitosti
tržišta. Drugi, državocentrični (intervencionistički) model, primenjuje se u Narodnoj
Republici Kini i počiva na snažnoj ulozi centralne vlasti u uređivanju razvoja i primene veštačke inteligencije. Treći model, razvijen u okviru Evropske unije, zasnovan je
na proceni rizika i zaštiti osnovnih prava, a svoju normativnu kulminaciju dostigao je
usvajanjem Akta o veštačkoj inteligenciji u maju 2024. godine, као prve sveobuhvatne
pravno obavezujuće uredbe u ovoj oblasti na globalnom nivou. U radu se razmatraju
osnovne karakteristike, prednosti i ograničenja sva tri modela, sa posebnim osvrtom
na pristup za koji se opredelila Evropska unija. Pored toga, ispituje se i pravni okvir
regulisanja veštačke inteligencije u Republici Srbiji, koja kao kandidat za članstvo u
EU ima obavezu da harmonizuje svoje zakonodavstvo sa pravnim tekovinama EU
Lokalni izbori u Beogradu i Nišu 2024.: (ne)dostižnost izborne pravde pred višim sudovima
No full textValjani mehanizmi izborne pravde predstavljaju konačno jamstvo slobodnih i poštenih izbora. Dosadašnja iskustva u rješavanju izbornih sporova u Srbiji ne govore u prilog postizanja izborne pravde. Lokalni izbori održani u Republici Srbiji 2024. godine zavređuju posebnu pozornost jer su u pojedinim gradovima Srbije prvi put od 2011. godine sudovi opće nadležnosti, sukladno zakonskim intervencijama, počeli postupati u izbornim sporovima. Težište ovog rada je na lokalnim izborima, imajući u vidu njihovu posebnu važnost za birače, kao razini vlasti koja je najbliža građanima. Polazeći od stajališta da se međunarodni standardi sudske zaštite izbornog prava trebaju primijeniti i na lokalne izbore, autori pokušavaju odgovoriti jesu li i u kojoj mjeri zakonodavni zahvati koji se tiču izbornog prava provedeni u Srbiji tijekom 2022. i 2024. godine u skladu s međunarodnim standardima, kao i u kojoj su mjeri ti standardi poštovani u praksi. U radu se koristi normativna, komparativna i empirijska metoda. Normativnom i komparativnom metodom kratko se predstavljaju relevantni međunarodni standardi, a izmjene normativnog okvira u Srbiji analiziraju se sa stanovišta usklađenosti s ovim standardima. Empirijskim istraživanjem analizira se broj i struktura sudskih odluka kako bi se utvrdilo u kojoj su mjeri sudovi pružili zaštitu izbornog prava. Kroz analizu sadržaja sudske prakse utvrđuje se postupanje s obzirom na međunarodne standarde. Analiza zaštite izbornog prava ograničena je na lokalne izbore u Beogradu i Nišu jer je u oba slučaja riječ o održavanju izbora u velikim gradovima u kojima su izborni rezultati bili predmet osporavanja i polemika od strane stručne i šire javnosti
Sociološki i etički aspekti informisanog pristanka onkološkog pacijenta u pravu Republike Srbije
No full textInformisani pristanak predstavlja odraz lične autonomije i
samoodređenja pacijenta u odnosu na predloženu medicinsku meru, gde poseban
izazov u kontekstu informisanog pristanka predstavlja oblast onkologije. Cilj
rada je interdisciplinarna pravna, sociološka i etička analiza informisanog
pristanka onkološkog pacijenta. U radu se analiziraju uslovi punovažnosti in-
formisanog pristanka sa pravnog aspekta, veština komunikacija između lekara
i pacijenta, kao i etičke dileme koje se odnose na autonomiju pacijenta u okviru
sistema beneficijencije. Zaključeno je da informisani pristanak onkološkog
pacijenta može biti smatran suštinski valjanim samo ukoliko su, pored pravnih,
ispunjeni i etički i komunikacioni standardi, pri čemu je neophodno prilagoditi
informacije individualnim potrebama pacijenta