27605 research outputs found
Sort by
IMPROVING TEXT-TO-SQL CONVERSION FOR LOW-RESOURCE LANGUAGES USING LARGE LANGUAGE MODELS
No full textAccurate text-to-SQL conversion remains a challenge, particularly for low-resource languages like Turkish. This study explores the effectiveness of large language models (LLMs) in translating Turkish natural language queries into SQL, introducing a two-stage fine-tuning approach to enhance performance. Three widely used LLMs Llama2, Llama3, and Phi3 are fine-tuned under two different training strategies, direct SQL fine-tuning and sequential fine-tuning, where models are first trained on Turkish instruction data before SQL fine-tuning. A total of six model configurations are evaluated using execution accuracy and logical form accuracy. The results indicate that Phi3 models outperform both Llama-based models and previously reported methods, achieving execution accuracy of up to 99.95% and logical form accuracy of 99.95%, exceeding the best scores in the literature by 5–10%. The study highlights the effectiveness of instruction-based fine-tuning in improving SQL query generation. It provides a detailed comparison of Llama-based and Phi-based models in text-to-SQL tasks, introduces a structured fine-tuning methodology designed for low-resource languages, and presents empirical evidence demonstrating the positive impact of strategic data augmentation on model performance. These findings contribute to the advancement of natural language interfaces for databases, particularly in languages with limited NLP resources. The scripts and models used during the training and testing phases of the study are publicly available at https://github.com/emirozturk/TT2SQL
Deep vein thrombosis risk and preventive nursing practices in surgical patients: A descriptive cross-sectional study
No full textBackground: Deep vein thrombosis (DVT) is a major life-threatening complication in surgical patients. It is the responsibility of the surgical team (including the nurse) to determine the risk of DVT. The nurses play an important role in the identification and management of DVT risks. Objective: This study aims to evaluate the risk of DVT and the implementation of preventive nursing practices among patients hospitalized in surgical wards. Material and Method: The descriptive cross-sectional study was conducted among patients who underwent inpatient surgical procedures in the surgical wards of Orthopedics and Traumatology, General Surgery, Cardiovascular Surgery, and Neurosurgery of a university hospital during a six-month period from October 2023 to March 2024. Data were collected using the Introductory Information and Nursing Interventions Identification Form and the Autar Deep Vein Thrombosis Risk Assessment Scale. Results: During the postoperative period, 31.6 % of patients were mobilized within the first 8 h, 64.5 % used graduated compression stockings, 92.3 % did not receive intermittent pneumatic compression, 66.5 % received anticoagulant medication, and 52.3 % did not perform foot and leg exercises. The mean total score of the Autar DVT Risk Assessment Scale was 12.03 +/- 4.29. According to the Autar DVT Risk Assessment Scale, 29 % of the patients were classified as high risk for deep vein thrombosis. Of the patients with high risk for DVT, 17.8 % underwent mobilization within the first 8 h, 64.5 % underwent graduated compression, 8.9 % underwent intermittent pneumatic compression, 84.4 % received anticoagulant, and 40 % performed foot and leg exercises. Conclusions: The study results suggest that preventive nursing practices for DVT are consistent with evidence-based practices. Standardizing mobilization protocols, incorporating foot and leg exercises, and using evidence-based checklists are recommended for the prevention of DVT. (c) 2024 Society for Vascular Nursing, Inc. Published by Elsevier Inc. All rights are reserved, including those for text and data mining, AI training, and similar technologies
Experience with stem cell therapy in neonates: Hope or disappointment?
No full textBackground Mesenchymal stem cell (MSC) therapy offers a novel treatment option for neonatal diseases. This study aimed to evaluate the clinical characteristics, efficacy, and early prognosis of neonates treated with MSC therapy in Turkiye. Methods This retrospective, cross-sectional study included neonates treated with MSC therapy at multiple centers from 2015 to 2022. Data included antenatal, natal, and postnatal characteristics, MSC therapy indications, timing, dosage, treatment response (such as reduction in respiratory support or extubation within 72 h) and pre/post-discharge evaluations. Results MSC therapy indications in 29 cases included bronchopulmonary dysplasia (BPD, n = 21), intraventricular hemorrhage (IVH, n = 9), and necrotizing enterocolitis (NEC, n = 6), with seven treated for two diagnoses. For those treated for BPD, mean +/- SD gestational age was 26(2/7) +/- 1(4/7)weeks (23(3/7)-28(1/7)) and birth weight was 784 +/- 235 g (420-1470). Five received simultaneous treatment for Grade 3 IVH, and one for Stage 3 NEC. Median MSC therapy start was 33 days (7-181), with routes including intratracheal+intravenous (n = 15), intratracheal (n = 4), and intravenous (n = 2). Median MSC dose was 1x10(7)cells/kg, with 43 % receiving repeated treatments. Seventeen (81 %) responded to treatment at varying levels, with higher antenatal steroid use in responders (p = 0.021). All treated >30 days had severe BPD, while 5/9 treated 30 days died (p = 0.045). At a median of 9 months, 31 % of survivors had neurodevelopmental delay. Conclusion Early MSC treatment in BPD is promising, but larger randomized controlled trials are required to better define optimal timing, dosage, and long-term outcomes
Cochlear origin of tinnitus and outer hair cell motor protein Prestin as a biomarker for tinnitus
No full textPeripheral dysfunction and hearing loss are known risk factors for tinnitus; however, a portion of tinnitus patients exhibit no apparent peripheral auditory deficits. This article proposes that tinnitus may originate in the cochlea due to, undetectable damage to outer hair cells (OHCs) in individuals with normal hearing. The study further suggests that peripheral auditory deficits can be identified through the outer hair cell motor protein Prestin, which has potential as a biomarker for early detection. Minor OHC losses, which do not result in clinically detectable hearing loss, may lead to insufficient depolarization of inner hair cells (IHCs), thereby reducing sensory input along the cochlea-cortex pathway in the central auditory system. From a homeostatic gain control perspective, decreased amplification by OHCs, including abnormal electromotile responses, may lead to inadequate encoding by IHCs, contributing to the cochlear origin of tinnitus. Damage to OHCs that does not affect hearing thresholds, or abnormal electromotile contractions influenced by Prestin, may contribute to peripheral auditory dysfunction underlying tinnitus. As a result, pre-neural mismatched synchronization between OHCs and IHCs, driven by abnormal OHC electromotility, could cause sound processing disorders within the central auditory system. This pathophysiological mechanism at the cochlear level may lead to pathological alterations at multiple levels of the central auditory system. Prestin may serve as a potential biomarker for tinnitus, offering valuable insights into its cochlear origin and guiding future therapeutic developments.Trakya University Faculty of Fine Arts for medical illustrationsAcknowledgement We thank Lec. Begona RODRIGUEZ RUEDA from Trakya University Faculty of Fine Arts for medical illustrations
Investigation on four new benzoxazole derivatives: Desing, synthesis, ADMET, DFT calculation, antimicrobial activity, and molecular docking
No full textThis study presented the synthesis, antimicrobial activity, and theoretical studies of four original benzoxazole derivatives, M3-M6. Benzoxazole derivatives were synthesized in three steps and characterized using spectroscopic (1H NMR, 13C NMR, FT-IR) and elemental analysis techniques. The antimicrobial activity of M3-M6 was assessed using the in vitro microdilution technique against Gram (+) and Gram (-) bacteria and fungi. MIC values are generally reported to be between 64 and 256 mu g/mL. The docking studies evaluated the compounds' interactions with the DNA gyrase enzyme (PDB: 4KTN). The compounds' molecular structure has been modeled using DFT at the B3LYP/6-311++G(d,p) level. DFT has been used to predict the chemical parameters, the HOMO and LUMO orbital isosurfaces, and the optimal geometrical form. MEP surface analyses have been performed to investigate benzoxazole derivatives' electrophilic and nucleophilic states. Predicted ADMET profiles of the compounds were also calculated.Scientific and Technological Research Council of Turkey (TUBITAK) Grant [315S333]Ankara University Faculty of Pharmacy Central Laboratory performed NMR, mass spectra, and elemental analysis of the compounds. We performed the numerical calculations reported here at the TUBITAK ULAKBIM-High Performance and Grid Computing Center (TRUBA resources) . This work was supported by The Scientific and Technological Research Council of Turkey (TUBITAK) Grant [315S333]
The effects of sympathectomy ganglion levels on late complications in the treatment of hyperhidrosis
No full textIntroduction:Pathologically excessive sweating in areas such as the palmar, axillary and/or plantar together with sympathetic hyperactivity that occurs independently of systemic causes is called primary hyperhidrosis. Although primary idiopathic hyperhidrosis can be seen at any age, the disease is most commonly seen in adolescents and young adults. The frequency of male and female genders is usually equal. Some medical and minimally invasive methods can be used in the treatment of primary hyperhidrosis. However, the known curative gold standard treatment method for the disease is thoracoscopic thoracic sympathectomy operation.Patients and Methods:In this study, a total of 150 patients who applied to Trakya University Health Practice and Research Center, Department of Thoracic Surgery, between 15 October 2008 and 15 June 2021 and underwent thoracoscopic thoracic sympathectomy due to the diagnosis of hyperhidrosis were evaluated retrospectively. The patients were separated into two groups. Thoracoscopic thoracic sympathectomy was performed on the T2-T4 in the first group (Group I - n: 88) and on the T3-T5 sympathetic ganglions in the second group (Group II - n: 62).Results:The median age of patients included in the study was found to be 24 (20.75-28) years. Group I and Group II were similar in terms of gender characteristics, but Group II was older. Our success rate was found to be 92% (n = 138). There was no mortality, major complication such as bleeding requiring open thoracotomy, chylothorax or Horner's syndrome in any of the patients. Minor complications were seen in the early and late period of the operation at a low rate. Our overall compensatory hyperhidrosis rate was 52% (n = 78). Compensatory hyperhidrosis was detected more in Group I, although this was not statistically significant. We determined the overall satisfaction rate of our patients as 87.3% (n = 133). The satisfaction rates of the patients in Group I and Group II were found to be similar.Conclusions:Thoracoscopic thoracic sympathectomy is a fast, safe and minimally invasive treatment method with a low complication rate. More than 90% success and a significant increase in psychosocial condition and professional quality of life can be achieved with this procedure. Future studies are needed to reveal the relationship between operated ganglion levels and the development of compensatory hyperhidrosis
Lean manufacturing practices in a project-based production company
No full textArtan rekabet koşullarında, bir ürünün kaliteli ve hızlı üretimi için tüm aşamaların uyumlu çalışması şarttır. Malzeme hazırlığı ve üretim hattının beslenmesi bu süreçte kritik bir rol oynar. Ancak müşteri ihtiyaçlarının değişip çeşitlendiği pazarda, işletmeler, taleplere uyum sağlamak ve yeni ürünler geliştirmek için üretim sistemlerini modernize ve optimize etme ihtiyacı duymaktadır. Yalın üretim, israfları azaltmaya yönelik bir yöntem olarak değerlendirilmektedir. Bu tez çalışması, makine imalat sektöründe proje bazlı üretim gerçekleştiren bu fabrikada yalın felsefe yöntemleri ele alınarak bu süreçlerin sürekli iyileştirmek amacıyla kaleme alınmıştır. Üretilen ürünlerin bazı zamanlar istenilen süreyi aşarak daha erken teslim edilmesi gerekebilir. Bu nedenle, anında ve hızlı tepki verebilen bir sistemin kurulması önemlidir. Bu perspektif doğrultusunda, iç lojistik sistemlerindeki geçmişten kalma atıl kapasiteler ve verimsizlikler belirlenmiştir. Lojistik rotaları oluşturulmuş ve malzemelerin istenen yere, sadece ihtiyaç duyulan miktarda, mümkün olan en kısa yoldan ulaştırılması konusunda çalışmalar yapılmıştır.Bu çalışma, ürün maliyetlerini azaltırken verimliliği artırmayı amaçlayan yalın üretim tekniklerinin bir firmadaki uygulama sonuçlarını inceleyerek literatüre katkı sunmayı ve bu uygulamaları geliştirmeye yönelik stratejiler belirlemeyi hedeflemektedir.In an increasingly competitive environment
Synthesis and characterization of novel tryptamine derivatived Schiff base ligands and their metal complexes
No full textKoordinasyon kimyasında, Schiff bazları metal iyonlarıyla oldukça kararlı kompleksler oluşturabildikleri için oldukça dikkat çekmektedir. Schiff bazları, primer aminler ile aldehitler veya ketonların kondenzasyonuyla sentezlenirler. Schiff bazlarının kararlı metal komplekslerini oluşturmak için uygun metal tuzlarıyla doğrudan reaksiyona girmesi sağlanabilir ya da metal iyonunun yönlendirme etkisinden faydalanılarak Schiff baz reaksiyonu başlangıcında uygun metal iyon tuzu ilave edilerek sentezlenirler. Yıllar boyunca, Schiff Bazları ve metal iyon kompleksleri antimikrobiyal, anti-inflamatuar, antitümör, antikanser ve antimalaryal gibi biyolojik özellikleriyle bilinmektedir. Ayrıca, değişen ligand tipleri, koordinasyon küreleri, oksidasyon durumları ve redoks potansiyelleri, biyolojik aktiviteler katalizörü, kemosensör ve korozyon inhibitörü ile ilgili komplekslerin kinetik ve termodinamik özelliklerini etkiler. Birçok doğal ve sentetik bileşikte bir indol halkasının bulunması, bu farmakoforun farklı moleküler reseptörlerle etkileşime girmesi nedeniyle belirgin biyolojik aktiviteleri için son derece önemlidir. Güçlü farmasötik geçmişi nedeniyle, indol bazı, ilaç üretimi için ara ürünler ve başlangıç bileşikleri olarak hizmet edebilecek çok sayıda türevin tasarımına ve sentezine ilham kaynağı olmuştur. Yapısında indol halkası taşıyan doğal bileşikler arasında, birçok bitki, mantar ve hayvanda bulunan bir biyojenik amin ve alkaloit örneği olarak triptamine (3-(2 aminoetil)indol) özel bir ilgi gösterilmiştir. İndol iskeletinin yanı sıra, triptaminin yapısı ayrıca indol yan zincirinde konumlanmış bir amino grubunu da kapsar. Triptamin moleküler iskeletinde bir indol halkasının varlığı, yapıda imino farmakofor taşıyan türevlerinin - Schiff bazlarının - tasarlanmasını ve sentezinin de gerçekleştirilmesine olanak sağlamaktadır. Schiff bazları, antifungal, antibakteriyel, sıtma önleyici, antiproliferatif, antiinflamatuar ve antipiretik gibi biyolojik aktivite yelpazesinde yansıyan büyük farmakolojik potansiyele sahip moleküller olarak bilindiğinden triptamin araştırıcıların ilgi odağı olmaya devam etmektedir. Bu tez kapsamında, amin bileşiği olarak indol türevi triptaminin çeşitli aldehitlerle oluşturduğu yeni Schiff Baz bileşiklerinin doğrudan ve/veya metal yönlendirmeli olarak sentezleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen ligantların ve bazı geçiş metal iyon komplekslerinin yapıları UV, IR, 1H NMR, 13C NMR kütle spektrumları yardımıyla aydınlatılmıştır.In coordinatio
Pattern structure and cultural traces of Yağcıbedir carpets
No full textYağcıbedir halıları, Yörüklerin kültürel kimliğini, inançlarını ve yaşam biçimlerini yansıtan önemli kültürel öğeler olarak kabul edilmektedir. Bu tez çalışmasında, Yağcıbedir Yörük kültürünün halı motifleri üzerindeki etkileri ve motiflerin taşıdığı sembolik anlamlar incelenmiştir. Tez çalışmasının amacı, motiflerin sembolik analizini yaparak, Yağcıbedir Yörük kültürünü daha iyi anlamak, bu kültürel mirası modern dünyada korumak ve genç nesillere aktarmak için yazılı kaynak oluşturmaktır. Çalışma ile Yağcıbedir halı motiflerinin, görsel kültür açısından değerlendirilmesi yapılarak, yalnızca bir estetik değer değil, aynı zamanda toplumsal kimlik ve kültürel hafızanın bir yansıması olduğu tespit edilmiştir. Halılarda kullanılan motiflerde, Yörüklerin doğa ile olan ilişkisini, toplumsal yapılarını, hayvancılıkla geçimlerini ve geleneksel değerlerini simgeleyen izler taşıdığı görülmüştür. Bu bağlamda, her bir motifin bir anlamı ifade ettiği ve bu anlamların, halının estetik değerinden çok daha fazlasını, kültürel bir mirası barındırdığı görülmüştür.Yağcıbedir carpets are considered importa
“Işığın madde ile etkileşimi” ünitesi başarı testi geliştirme: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
No full textBu araştırmanın amacı, fen bilimleri dersi kapsamında ortaokul öğrencilerinin ışığın madde ile etkileşimi ünitesine yönelik başarılarını ölçmek amacıyla kullanılabilecek, geçerliği ve güvenirliği sağlanmış bir başarı testi geliştirmektir Testin geliştirilmesi süreci nicel araştırmanın tarama desenine uygun olarak yürütülmüştür. Bu amaçla öncelikle araştırmacılar tarafından alan yazın taranmış ve toplam 36 adet çoktan seçmeli soru hazırlanmıştır. Testin geçerlik çalışmalarında uzman görüşüne başvurulmuş ve taslak test için hazırlanan sorular alanında uzman akademisyenlerin ve öğretmenlerin görüşüne sunularak dil, kapsam ve görünüş geçerliliği açısından incelenmiştir. Uzman görüşü doğrultusunda düzeltilen 36 soruluk taslak test, madde analizi için 181 sekizinci sınıf öğrencisine uygulanmıştır. Taslak test öğrencilerden elde edilen veriler neticesinde ve gerçekleştirilen madde analizleri sonrasında 25 maddeden oluşan nihai haline ulaşmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler ile nihai testin ortalama madde güçlüğü 0.53, ortalama madde ayırt ediciliği 0.49, Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı 0.81 ve KR-20 güvenirlik katsayısı 0.84 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen bulgular genel olarak değerlendirildiğinde, ortaya konulan başarı testinin öğretim programında kazanımlara uygun sorular içeren, geçerli ve güvenilir bir test olduğu söylenebilir