Repozytorium Instytucjonalne Akademii Bialskiej im. Jana Pawła II
Not a member yet
2186 research outputs found
Sort by
Przegląd wybranych zanieczyszczeń powietrza w Bielsku-Białej w latach 2018-2022
No full textBackground. Based on the European Commission’s analysis, approximately 47,000 Polish residents die
prematurely every year due to air pollution, including 36,500 due to PM2.5 suspended dust. Short-term
exposure to dust causes a severe reaction in the most sensitive groups of the population, and the effects of
this exposure may include adverse impact on lung function, premature deaths and more days absent from
school and work. The objectives of this study were to assess the level of atmospheric air pollution in the city of
Bielsko-Biała in the years 2018-2022 in terms of nitrogen dioxide, suspended dust PM2.5 and PM10, benzene,
benzo(a)pyrene, lead, cadmium and arsenic. The number of hospitalized residents of Poland and the Silesian
Voivodeship in the years 2018-2022 due to cancer, respiratory and circulatory system diseases, congenital
defects and deformities was also analyzed.
Material and methods. The article takes into account data from the Provincial Inspectorate of Environmental
Protection in Katowice and the Health Department of the Silesian Provincial Office in Katowice.
Results. In the years 2018-2022, the average annual concentration of suspended dust decreased. The most
hospitalized residents of the Silesian Voivodeship and Poland due to cancer were recorded in 2018 and
amounted to 237.3/10,000 and 243.4/10,000, respectively, while the least were in 2022: 211.6/10,000 and
218.3/10,000.
Conclusions. In the analyzed period from 2018 to 2022, the discussed average annual concentrations of
substances and elements were not exceeded. Number of hospitalized residents of Poland and the Silesian
Voivodeship due to cancer and respiratory diseases is decreasing.Wprowadzenie. Na podstawie analizy Komisji Europejskiej, z powodu zanieczyszczenia powietrza każdego
roku przedwcześnie umiera ok. 47 000 mieszkańców Polski, w tym 36 500 z powodu pyłu zawieszonego
PM2,5. Krótkoterminowe narażenie na pył powoduje ostrą reakcję organizmu najbardziej wrażliwych grup
ludności, a skutki tego narażenia obejmują m.in. niekorzystny wpływ na funkcje płuc, przedwczesne zgony,
wzrost liczby dni absencji szkolnej i w pracy. Za cele pracy przyjęto ocenę poziomu zanieczyszczenia powietrza
atmosferycznego na terenie miasta Bielska-Białej w latach 2018-2022 ditlenkami azotu, pyłem zawieszonym
PM2,5 i PM10, benzenem, benzo(a)pirenem, ołowiem, kadmem i arsenem. Analizie poddano również
liczbę hospitalizowanych mieszkańców Polski jak i woj. śląskiego w latach 2018-2022 z powodu chorób
nowotworowych, układu oddechowego, krążenia oraz wad rozwojowych wrodzonych i zniekształceń.
Materiał i metody. W artykule uwzględniono dane pochodzące z Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony
Środowiska w Katowicach jak i z Wydziału Zdrowia Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach.
Wyniki. W latach 2018-2022 średnioroczne stężenie pyłu zawieszonego miało charakter spadkowy. Najwyższą
liczbę hospitalizowanych mieszkańców woj. śląskiego jak i Polski z powodu chorób nowotworowych
odnotowano w 2018 r. i wynosiła odpowiednio 237,3/10 000 i 243,4/10 000 a najniższą w 2022 r. 211,6/10
000 i 218,3/10 000.
Wnioski. W analizowanym okresie czasowym od 2018 do 2022 r. nie nastąpiło przekroczenie omawianych
średniorocznych stężeń substancji i pierwiastków. Liczba hospitalizowanych mieszkańców Polski jak i woj.
śląskiego z powodu chorób nowotworowych jak i układu oddechowego ma charakter spadkowy
Sensory integration disorders – a problem for children in the modern world / Zaburzenia integracji sensorycznej – problem dzieci współczesnego świata
No full textThe aim of the article is to present the function and importance of sensory integration in
everyday human functioning. Material and methods: Analysis of the literature on the subject.
Results: On the basis of scientific studies, a concise characterization of sensory integration processes and
their dysfunctions was made. The combination and processing of the sensations are understood as the
fundamental basis on which complex skills of acting, speaking and learning are developed. The article also
describes how sensory difficulties affect a child’s functioning in various situations, and provides tips for
parents and guardians of children with sensory integration disorders. Conclusions: Reflection on the issues raised indicates that understanding sensory integration disorders
creates the possibility of effective support for children affected by this problem. Collaboration between
parents, teachers and sensory therapy specialists is crucial. The introduction of appropriate educational,
therapeutic and environmental strategies can significantly improve the quality of life of children with
sensory integration disorders.Celem artykułu jest przedstawienie funkcji i znaczenia integracji sensorycznej w codziennym
funkcjonowaniu człowieka.
Materiał i metody: Analiza literatury przedmiotu.
Wyniki: Na podstawie opracowań naukowych dokonano zwięzłej charakterystyki procesów integracji
sensorycznej oraz ich dysfunkcji.
Wszystkie informacje odbierane przez układy i narządy zmysłów muszą zostać zintegrowane, aby zapewnić
bazę do rozwoju umiejętności poznawczych. Połączenie i przetwarzanie wrażenia dotyku, smaku, zapachu,
odczuwania równowagi, postawy ciała, wzroku, słuchu, ruchu rozumiane jest jako fundamentalne podłoże,
na którym kształtują się złożone umiejętności działania, mówienia i uczenia się. Na łamach artykułu pisano
także jak trudności sensoryczne wpływają na funkcjonowanie dziecka w różnych sytuacjach, a także
zawarto wskazówki dla rodziców i opiekunów dzieci z zaburzeniami integracji sensorycznej.
Wnioski: Refleksja nad podjętą problematyką wskazuje, że zrozumienie zaburzeń integracji sensorycznej
stwarza możliwość skutecznego wsparcia dla dzieci dotkniętych tym problemem. Współpraca między
rodzicami, nauczycielami i specjalistami w dziedzinie terapii sensorycznej jest kluczowa
The economic consequences of armed conflicts in selected Eurasian countries at the turn of the 21st century / Ekonomiczne skutki konfliktów zbrojnych w wybranych państwach Eurazji na przełomie XX w. i XXI w.
No full textSubject and purpose of work: The subject-matter of this paper is the economic situation in selected Eurasian
countries affected by armed conflict at the turn of the 21st century. The aim of the paper is to assess the strength
and impact of such conflict on the economic development of the affected countries from its outbreak until 2022.
Material and methods: The paper is based on an analysis of selected macroeconomic indicators using the Solow–
Swan model by means of the Cobb-Douglas production function.
Results: Armed conflict had a significant impact on the economic situation in Ukraine and Bosnia and Herzegovina,
affected Croatian economy to the most insignificant extent and had a moderate impact on socio-economic
development in other states.
Conclusions: An armed conflict manifests itself in economic collapse, capital outflow and changes in the economic
structure. What should be important for states emerging from an armed conflict is the development of technology
and schooling on the one hand and the stabilisation of the implementation of economic policies aimed at avoiding
a similar situation in the future on the other hand.Przedmiot i cel pracy: Przedmiotem artykułu jest sytuacja ekonomiczna w wybranych państwach Eurazji na
przełomie XX w. i XXI w. dotkniętych konfliktem zbrojnym. Celem artykułu jest ocena siły oraz skutków dla rozwoju
gospodarczego państw nim dotkniętych – od momentu wybuchu do 2022 r.
Materiały i metody: Artykuł oparty jest na analizie wybranych wskaźników makroekonomicznych, przy
wykorzystaniu modelu wzrostu gospodarczego Solowa, za pomocą funkcji produkcji Cobba-Douglasa.
Wyniki: Konflikt zbrojny znacznie wpłynął na sytuację ekonomiczną Ukrainy oraz Bośni i Hercegowiny, w najbardziej
nieznacznym stopniu wpłynął na chorwacką gospodarkę, w pozostałych państwach wpłynął umiarkowanie
na rozwój społeczno-gospodarczy.
Wnioski: Konflikt zbrojny przejawia się załamaniem gospodarczym, odpływem kapitału, zmianami w strukturze
gospodarki. Istotne dla państw wychodzących z konfliktu zbrojnego powinny być z jednej strony rozwój technologii
oraz skolaryzacji, z drugiej zaś stabilizacja realizacji polityki gospodarczej zmierzającej do uniknięcia podobnej
sytuacji w przyszłości
Alternative preschool education according to the pedagogical concept of Carl Orff / Alternatywna edukacja przedszkolna według koncepcji pedagogicznej Carla Orffa
No full textCarl Orff’s method of movement expression is one of the most original and innovative methods
in preschool education. It is a method based on what is primal, innate, subconscious, providing children
with many more opportunities for experiencing, expressing themselves through movement, creating, and
experimenting, creating conditions for child development. A characteristic feature of this method is the
integration of music with movement.
Material and methods: The article is of a monographic nature.
Results: The article discusses the use of Carl Orff’s method in preschool education.
Conclusions: Carl Orff’s method is an example of a pedagogical tool that allows for the synthetic
achievement of educational goals at the preschool education level. It is a complementary program that
opens up greater possibilities for participation in culture than any other program usually limited to one
of its domains. It introduces intra- and interdisciplinary correlations, giving appropriate emphasis to
activities assigned to specific types of education or teaching actions.Metoda ekspresji ruchowej Carla Orffa jest jedną z najbardziej oryginalnych i innowacyjnych
metod w edukacji przedszkolnej. Jest to metoda bazująca na tym, co pierwotne, wrodzone, podświadome,
stwarzająca dzieciom znacznie więcej okazji do przeżywania, ruchowego samowyrażania się, tworzenia i
eksperymentowania, a więc stwarzająca najkorzystniejsze warunki rozwoju. Charakterystyczną cechą tej
metody jest powiązanie muzyki z ruchem. Celem metody Carla Orffa jest zachowanie naturalnej żywotności
dziecka, zwiększenie wydolności fizycznej, wykształcenie w każdym dziecku sił wewnętrznych przez
zabawę, taniec, gimnastykę i muzykę.
Materiał i metody: Artykuł ma charakter monograficzny.
Wyniki: W artykule omówiono wykorzystanie metody Carla Orffa w edukacji przedszkolnej.
Wnioski: Badane swój czas wolny spędzały najczęściej w sposób bierny. Wiek badanych w istotny sposób
różnicował poziom aktywności fizycznej studentek pielęgniarstwa
Wzorce zmian mikrobioty jelitowej związane z otyłością
No full textThe worldwide incidence of obesity, affecting roughly 2 billion individuals, is
a major health issue attributed to inactive lifestyles and poor eating habits. It is
a leading risk factor for metabolic diseases.
In healthy adults, the gut microbiome is predominantly made up of Firmicutes and
Bacteroidetes, which represent approximately 70% of the entire microbial population.
Other groups such as Proteobacteria, Verrucomicrobia, Actinobacteria, Fusobacteria,
and Cyanobacteria also exist but in lesser quantities. When comparing the gut
flora of obese individuals to those with a lean body type, there’s a notable increase in
Firmicutes and a decrease in Bacteroidetes among the obese.
In the meta-analysis conducted by Chanda D et al. the composition of the gut
microbiome in obese individuals was analyzed, revealing a consistent reduction in
diversity compared to their lean counterparts
Techniczno-technologiczne wsparcie świadczenia usług farmaceutycznych w aptece ogólnodostępnej
No full textArtykuł przedstawia możliwości techniczno-technologicznego wsparcia realizacji procesu świadczenia usług farmaceutycznych w aptece ogólnodostępnej oraz wskazuje kierunki rozwoju aptek i ewolucję kompetencji farmaceutów. Umożliwia tym samym identyfikację obszarów cyfrowej optymalizacji procesowej oraz zmaterializowanie wizji apteki przyszłości.The article presents the possibilities of technical and technological support for the process of providing pharmaceutical services in a public pharmacy and indicates the directions of development of pharmacies and the evolution of pharmacists’ competences. It thus enables the identification of areas of digital process optimization and the materialization of the vision of the pharmacy of the future
Digital accessibility of social welfare institutions / Dostępność cyfrowa instytucji pomocy społecznej
No full textPurpose of the article: how the surveyed entities implement the obligation of digital accessibility,
what financial and human resources they have, and whether there has been a qualitative change in the
approach to digital issues. availability between 2015 and the moment of implementation of the study.
Material and methods: Survey: 1. devoted to examining the degree of implementation of
statutory requirements, 2. checking the preparation of OPS to provide digitally available services.
Testing of the websites was carried out using an automatic validator.
Results: few entities meet accessibility obligations, even fewer took accessibility into account in internal regulations, no employee training on accessibility was conducted, the examined OPS websites are well prepared in terms of IT. Filled with content confirms the editors’
lack of competence in creating digital content in accordance with the principles of accessibility.
Conclusions: The key problem is to ensure competence in digital accessibility for all ops employees.Celem artykułu jest pokazanie jak badane instytucje realizują wymagania ustawowe
w obszarze dostępności cyfrowej, jakie mają do tego środki finansowe i zasoby kadrowe oraz czy nastąpiła
jakościowa zmiana podejścia do zagadnienia dostępności cyfrowej pomiędzy 2015 (zakończenie „vacatio
legis” dla przywołanego powyżej rozporządzenia), a momentem realizacji badania (2023 r.).
Materiał i metody: Badanie ankietowe: 1. poświęcone badaniu stopnia realizacji wymagań ustawowych,
2. sprawdzono przygotowania podmiotów pomocy społecznej do świadczenia usług dostępnych cyfrowo.
Badanie serwisóww www wykonano z pomocą automatycznego walidatora.
Wyniki: niewielka część badanych podmiotów realizuje ustawowe obowiązki w zakresie dostępności, jeszcze mniejsza część wpisała zagadnienia dostępności do wewnętrznych regulaminów, nie przeprowadzono powszechnych szkoleń pracowników w obszarze zapewnienia dostępności, badane serwisy www podmiotów pomocy społecznej są dobrze przygotowane od strony programistycznej. Sposób wypełniania ich treścią potwierdza brak kompetencji autorów/redaktorów
serwisów w zakresie tworzenia treści cyfrowych zgodnie z zasadami dostępności.
Wnioski: Kluczowym problemem jest zapewnienie kompetencji w zakresie dostępności cyfrowej wszystkim
pracownikom ops
Występowanie wariantów genetycznych beta kazeiny A1 i A2 w mleku krowim oraz ich wpływ na zdrowie człowieka
No full textStudenckie Koło Naukowe Studentów Kierunku Rolnictwo. Opiekun naukowy: prof. dr hab. Marcin WeinerJednym z powodów, przez które konsumpcja mleka jest w stanie negatywnie oddziaływać na zdrowie, są zawarte w nim liczne związki biologicznie aktywne(bioaktywne). Związki te są zdolne do stymulowania odpowiedzi immunologicznej lub oddziałują na poziomie fizjologicznym organizmu. Do związków bioaktywnych zalicza się beta-kazomorfinę-7 (BCM-7), peptyd o właściwościach opioidu. Udowodniono, że BCM-7 może odgrywać dużą rolę w rozwoju i przebiegu niektórych chorób i zaburzeń. Jest też ważny z punktu widzenia osób z nietolerancją nabiału - powszechnie bowiem uważa się obecność laktozy w mleku za przyczynę nadwrażliwości, mało natomiast mówi się o kazeinie i produktach jej trawienia, które w wielu przypadkach stanowią przyczynę problemu
Effect of obesity on the relationship between glycosylated hemoglobin and insulin resistance in young adults
No full textBackground. The purpose of this prospective case-control research was to compare insulin resistance in obese and non-obese students with regard to glycosylated hemoglobin (HbA1c) and the homeostatic model assessment insulin resistance (HOMA-IR).
Material and methods. This study was conducted with a total of 122 students who were determined to be obese (n=35), overweight (n=43) and normal weight (n=44), among students at a university in Türkiye (n=891). Students were first classified according to their Body Mass Index (BMI) and blood samples were taken for fasting blood glucose, HgA1c, and insulin levels.
Results. Of the 891 students participating in the study, 4.83% (n=43) were overweight and 3.93% (n=35) were obese. HbA1c levels were found below 5.7 for 72.7% of normal weight students and HbA1c levels were found between 5.7-6.4 for 65.7% of obese students. There was a significant statistical difference between them (p=0.001). When the HOMA-IR value was >3.16, there was a significant difference between the obese group and the other groups (p=0.042). There was a significant positive correlation between BMI and both HbA1c (r=0.299, p=0.001) and HOMA-IR (r=0.432, p=0.000).
Conclusions. It was found that HOMA-IR was more common in obese students, and early diagnosis of insulin resistance might be HbA1c. HbA1c can be used since it is inexpensive and simple to evaluate insulin resistance in obese young adults
Psoriasis and cardiovascular risk. Is there any association?
No full textWe have recently read a very interesting article by Branisteanu et al. [1], describing the association between psoriasis and increased cardiovascular risk (CVR). We believe this article raises an important issue and the dissemination of knowledge about the relationship between these two diseases may promote prevention and earlier diagnosis of cardiovascular diseases (CVD).
Psoriasis is a chronic, papulosquamous skin disorder characterized by chronic inflammation, affecting 3-5% of the general population worldwide [1]. Individuals with psoriasis are at increased risk of hypertension, cardiovascular disease, dyslipidaemia, obesity and diabetes [2]. Research is being conducted to understand the molecular mechanisms between the development of psoriasis and its comorbidities. Recent studies have identified that psoriasis and CVD have various common pathogenic pathways including genetic factors, inflammatory pathways, adipokine secretion, insulin resistance, lipoproteins, angiogenesis and oxidative stress [3]. Reasons for increased CVD risk include both increased systemic inflammation caused by psoriatic lesions, usually covering large areas of the skin and the fact that psoriasis is associated with an increased incidence of modifiable cardiovascular risk factors such as obesity, smoking, hypertension, diabetes mellitus, dyslipidemia, metabolic syndrome and a sedentary lifestyle [3]. The study by Karbach et al. [4] found that psoriatic patients with heart attacks were on average 5 years younger than heart attack patients without psoriasis. Conversely, the study showed lower in-hospital mortality in psoriatic patients with myocardial infarction, probably caused by lower age [4]