Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego
Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu ZielonogórskiegoNot a member yet
184 research outputs found
Sort by
Badania polskiej leksyki zmysłowej na podstawie tekstów literackich
No full textThe lexis describing sensory experiences, regardless of how many times it has been described before, is still an interesting field of research due to its historical, idiolectal and sociolinguistic aspects. Literary texts should be regarded as suitable for this type of analysis and interpretation, not only owing to their self-contained nature, but more importantly, due to their qualitative values, including in particular, a variety of vocabulary. The material described in the article from the novels by Jerzy Pilch and Michał Kaziów illustrates that the hierarchy of the most important senses is stable. Sight predominates, followed by hearing and touch. However, in individual situations, such as the loss of sight or the main ideas related to communication and interpersonal relationships, this hierarchy may change, with hearing becoming dominant. The subsequent studies may also indicate other changes in the hierarchy of human senses.Leksyka opisująca doznania zmysłowe, choć opisywana wielokrotnie, wciąż jest interesującym polem badawczym ze względu na aspekt historyczny oraz idiolektalny i socjolingwistyczny. Teksty literackie należy uznać za bardzo dobry materiał do tego typu analiz i interpretacji nie tylko dlatego, że jest to gotowy obiekt, lecz przede wszystkim ze względu na jego walory jakościowe, w tym głównie bogactwo słownictwa. Opisany w artykule materiał pochodzący z powieści Jerzego Pilcha i Michała Kaziowa obrazuje, że hierarchia najważniejszych zmysłów jest ustabilizowana. Przeważa wzrok, następne w kolejności to słuch i dotyk. Jednak w poszczególnych sytuacjach, takich jak utrata wzroku czy przeważająca tematyka dotycząca komunikacji i relacji międzyludzkich, może dojść do zmiany tej hierarchii, dominacji słuchu. Kolejne badania mogą wykazać również inne zmiany w zakresie hierarchii zmysłów człowieka
Działalność Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Zielonogórskiego na łamach rocznika w latach 2015-2024 (numery 1-10)
No full textThe article provides an overview of the activities of the Institute of Polish Philology at Zielona Góra University, as consistently documented in the pages of its annual journal from 2015 to 2024. It takes into account both recurring and occasional initiatives, publishing series (such as “Zielonogórskie Seminaria Językoznawcze” or “Scripta Humana”), thematic competitions (in the fields of Polish literature, language, and media studies), academic conferences (such as the 13th Forum of Word Culture or the Mickiewicz Symposium commemorating the 160th anniversary of the poet’s death), and more. A separate section briefly revisits the profiles of the Institute’s academic staff featured in successive issues of the journal, including: Marian Bugajski, Jerzy Brzeziński, Czesław Paweł Dutka, Maria Januszewicz, Leszek Libera, Krzysztof Maćkowiak, Ireneusz Sikora, Anna Szóstak, and Marzanna Uździcka. The activities undertaken by the editorial board of the Zielona Góra journal are also described but in a more concise manner, nevertheless, they are considered as an integral part of the Institute’s core operations. The primary source for this outline consists of materials published in the journal, supplemented by a range of bibliographic items of diverse origin. The entire article is structured into three parts: a) Around people, b) Around events, c) Around the yearbook.Artykuł stanowi przegląd działań Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Zielonogórskiego sukcesywnie odnotowywanych na łamach rocznika w latach 2015-2024. Wzięto tu zatem pod uwagę inicjatywy cykliczne oraz okolicznościowe, serie wydawnicze („Zielonogórskie Seminaria Językoznawcze”, „Scripta Humana”), konkursy tematyczne (z zakresu literatury i języka polskiego oraz wiedzy o mediach), konferencje naukowe (jak np. XIII Forum Kultury Słowa czy Sympozjum Mickiewiczowskie z okazji 160. rocznicy śmierci poety) i in. W osobnym segmencie pokrótce przypomniano sylwetki Pracowników Instytutu, zaprezentowanych w kolejnych numerach czasopisma, a są to: Marian Bugajski, Jerzy Brzeziński, Czesław Paweł Dutka, Maria Januszewicz, Leszek Libera, Krzysztof Maćkowiak, Ireneusz Sikora, Anna Szóstak, Marzanna Uździcka. W prezentowanym materiale archiwalnym nieco skromniej opisano także przedsięwzięcia realizowane przez redakcję zielonogórskiego czasopisma, gdyż bezpośrednio wpisują się w istotę funkcjonowania Instytutu. Podstawę źródłową omówienia stanowią materiały ogłoszone na łamach rocznika, wszakże wzbogacono ją o sporo innych pozycji bibliograficznych różnej proweniencji. Całość podzielono na trzy części: a) Wokół ludzi, b) Wokół zdarzeń, c) Wokół rocznika
Poezja i proza w dziale Regionalia lubuskie „Filologii Polskiej” w latach 2015-2025. Podsumowanie
No full textThe article presents a summary of the ten years of The Lubusz Land – regional materials section in the annual “Filologia Polska”. The author focuses on literary texts, including presented poetry and prose. She also tracks the subsequent careers of the authors in terms of published books and received awards. Among the contributors whose works have been published in the pages of the yearbook, the following authors appear: Roksana Bach, Michał Banaszak, Rafał Brasse, Edward Derylak, Elżbieta Dybalska, Jolanta Fainstein, Krzysztof Fedorowicz, Agnieszka Gadzińska-Grądkiewicz [Tymoszczuk], Agnieszka Ginko, Dorota Grzesiak, Jerzy Hajduga, Romuald Marek Jabłoński, Beata Patrycja Klary, Barbara Konarska, Elżbieta Kościucha-Wieczorek, Andrey Kotin, Marek Krukowski, Mirosław Kuleba, Eugeniusz Kurzawa, Agnieszka Leśniewska, Marcin Mielcarek, Anna Naplocha, Mieczysław Ostrowski, Aldona Reich, Alfred Siatecki, Czesław Sobkowiak, Anna Staszczuk, Izabela Taraszczuk, Jacek Uglik, Marek Lobo Wojciechowski, Konrad Wojtyła.Artykuł prezentuje podsumowanie dziesięciu lat istnienia działu Regionalia lubuskie w roczniku „Filologia Polska”. Autorka skupia się na tekstach literackich, czyli prezentowanej poezji i prozie. Śledzi także dalsze losy autorek i autorów pod kątem wydawanych książek i zdobywanych nagród. Wśród twórców, których teksty ogłoszono na łamach rocznika, znajdują się następujący autorzy: Roksana Bach, Michał Banaszak, Rafał Brasse, Edward Derylak, Elżbieta Dybalska, Jolanta Fainstein, Krzysztof Fedorowicz, Agnieszka Gadzińska-Grądkiewicz [Tymoszczuk], Agnieszka Ginko, Dorota Grzesiak, Jerzy Hajduga, Romuald Marek Jabłoński, Beata Patrycja Klary, Barbara Konarska, Elżbieta Kościucha-Wieczorek, Andrey Kotin, Marek Krukowski, Mirosław Kuleba, Eugeniusz Kurzawa, Agnieszka Leśniewska, Marcin Mielcarek, Anna Naplocha, Mieczysław Ostrowski, Aldona Reich, Alfred Siatecki, Czesław Sobkowiak, Anna Staszczuk, Izabela Taraszczuk, Jacek Uglik, Marek Lobo Wojciechowski, Konrad Wojtyła
Pochlebstwo – nadużycie języka i trucizna wzajemnych relacji. Perspektywa średniowieczna
No full textFlattery (from Latin: adulatio), especially in the Middle Ages, was the subject of multiple and insightful analyses, which, despite certain differences in its understanding, unanimously perceived it as a serious moral transgression, destroying interpersonal relationships. Under the influence of these ideas, Dante in The Divine Comedy modified the traditional doctrine of the seven cardinal vices, including flattery among them and proposing severe punishments for sinners who used it. Unfortunately, we live in times when flattery does not meet with an adequate moral assessment, and thus poisons interpersonal relationships, degrading education, politics, and culture. It is therefore worth reaching out to medieval thinkers to realize that this is a truly significant issue from a social point of view.Pochlebstwo (łac. adulatio), zwłaszcza w okresie średniowiecza, było przedmiotem wielorakich i wnikliwych analiz, które mimo pewnych różnic w jego rozumieniu, jednogłośnie postrzegały je jako poważne wykroczenie moralne, burzące relacje międzyludzkie. Pod wpływem tych idei Dante w Boskiej komedii dokonał modyfikacji tradycyjnej doktryny siedmiu wad głównych, włączając do nich właśnie pochlebstwo i proponując dotkliwe kary dla grzeszników, którzy nim się posługiwali. Niestety, żyjemy w czasach, gdy pochlebstwo nie spotka się z adekwatną oceną moralną, a tym samym zatruwa relacje międzyludzkie, degradując przy tym wychowanie, politykę, kulturę. Warto więc sięgnąć do myślicieli średniowiecznych, aby zdać sobie sprawę z tego, że chodzi o zagadnienie rzeczywiście doniosłe ze społecznego punktu widzenia
Język polityki w nazwach ulic? Przypadek Warszawy
No full textStreets had names as early as ancient Rome. These city roads “spoke” and conveyed significant meaning. Such was the via Sacra – “sacred road”. From the Middle Ages to the 18th century, streets bore topographic names derived from the professions of the townspeople or from the names of saints. The first “symbolic” names appeared in Warsaw at the beginning of the 19th century. These were “commemorative” names with quasi-political content (e.g. Napoleon Street). Since the mid-19th century, the Russian occupier imposed hostile meanings on numerous Warsaw street names: the names of representatives of the tsarist authorities and the names of Russian cities. It can be assumed that these nomina propria carried the language of politics. After 1918, the Polish authorities of the capital wanted to erase the visible traces of Russian rule. This also applied to the names of streets and squares. The renamings were to symbolically document and manifest the regained independence. More and more “commemorative” names were created, reflecting the political thought of the reborn Republic. Streets with names imposed by the occupiers received new names (e.g. Petersburska became Jagiellońska). During the years of German occupation, some streets were given new names – some neutral (e.g. Parkstr. – Fredry), others imposed the language of Nazi propaganda on Varsovians. Names such as Adolf-Hitler-Platz, Siegesstraße and Victoria-Str. sounded particularly drastic to Varsovians. After the Second World War, the totalitarian authorities combined commemoration with political and ideological opportunism. Since the second half of the 20th century, the names of many streets have been changed. The street names simply “shouted” heroes of the communist movement. It can certainly be assumed that there was a coded language of politics in them. After 1989, street names began to be changed. They replaced imposed honorees with their own heroes, i.e. figures marginalized by the authorities of the Polish People’s Republic. This was a certain analogy to the situation after regaining independence in 1918. At that time, traces of Russification were removed, and from 1989 – “souvenirs” of the inglorious past of the Polish People’s Republic. So the earlier names were restored, e.g. Chmielna instead of Rutkowskiego, plac Bankowy instead of plac Dzierżyńskiego, plac Zwycięstwa became plac Piłsudskiego again, and General Władysław Anders replaced the infamous Marceli Nowotko, aleja Rewolucji Październikowej became aleja Prymasa Tysiąclecia. The language of politics was most present in Warsaw’s toponymy in the long period of the Polish People’s Republic, especially in the 1950s. It was then that the newly granted nomina propria were saturated with political meaning – they informed, educated “unaware” citizens, forced them to learn the content imposed by the authorities.Ulice miały nazwy już w starożytnym Rzymie. Te miejskie drogi „mówiły”, zawierając znaczące treści. Taka była np. via Sacra – „święta droga”. Od średniowiecza do XVIII w. ulice nosiły nazwy topograficzne, pochodzące od zawodów mieszczan bądź też od imion świętych. Pierwsze nazwy „symboliczne” pojawiły się w Warszawie już na początku wieku XIX. Były to nazwy „pamiątkowe”, noszące treść quasi-polityczną (np. ulica Napoleona). Od połowy wieku XIX licznym warszawskim ulicom rosyjski zaborca narzucał treści obce: nazwiska przedstawicieli carskich władz oraz nazwy rosyjskich miast. Można uznać, że te nomina propria niosły w sobie język polityki. Po roku 1918 polskie władze stolicy pragnęły zetrzeć widoczne ślady rosyjskiego panowania. Dotyczyło to również nazw ulic i placów. Przemianowania miały symbolicznie dokumentować i manifestować odzyskaną niepodległość. Tworzono coraz więcej nazw „pamiątkowych”, w których odzwierciedlała się myśl polityczna odrodzonej Rzeczypospolitej. Ulice z narzuconymi przez zaborcę nazwami otrzymywały nowe miana (np. Petersburska stała się Jagiellońską). W latach niemieckiej okupacji części ulic nadano nowe nazwy – niektóre neutralne (np. Parkstr. – ul. Fredry), pozostałe narzucały warszawiakom język hitlerowskiej propagandy. Szczególnie drastycznie brzmiały dla warszawiaków takie nazwy, jak Adolf-Hitler-Platz, Siegesstraße i Victoria-Str. Po drugiej wojnie światowej władze totalitarne połączyły aspekt pamiątkowości z politycznym i ideologicznym koniunkturalizmem. Od drugiej połowy XX w. zmieniano nazwy wielu ulic. Nazwy te wręcz „krzyczały” nazwiskami bohaterów ruchu komunistycznego. Można z pewnością uznać, że był w nich zakodowany język polityki. Po roku 1989 w warszawskim nazewnictwie ulicznym zastępowano narzuconych patronów własnymi bohaterami, czyli postaciami marginalizowanymi przez władze PRL. Stanowiło to pewną analogię z sytuacją po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. Wówczas usuwano ślady rusyfikacji, z kolei od roku 1989 – „pamiątki” po niechlubnej PRL-owskiej przeszłości. Przywrócono więc wcześniejsze nazwy, np. Chmielna zamiast Rutkowskiego, plac Bankowy, a nie Dzierżyńskiego, plac Zwycięstwa stał się znów placem Piłsudskiego, a generał Władysław Anders zastąpił niesławnej pamięci Marcelego Nowotkę, aleja Rewolucji Październikowej stała się aleją Prymasa Tysiąclecia. Język polityki był więc w największym stopniu obecny w warszawskiej toponimii w długim okresie PRL-u, szczególnie w latach pięćdziesiątych. To właśnie wtedy nowo nadane nomina propria były wręcz „naszpikowane” treścią polityczną – informowały, edukowały „nieświadomych” obywateli, zmuszały do poznawania narzucanych przez władze treści
Wpisy Przemysława Czarnka na platformie „X” – wybrane aspekty
No full textThe sketch falls within the area of research on the media image of politicians. The study covered the examined entries on the platform “X” of one of the prominent politicians of the Law and Justice party, former Minister of Education and Science. The aim of the data collection is to identify the most characteristic stylistic properties of these messages and to analyze the politician’s entries in terms of the functions they perform, seen from the perspective of political communication.Szkic mieści się w obszarze badań nad medialnym wizerunkiem polityków. W opracowaniu obserwacji poddano wpisy na platformie „X” jednego z prominentnych działaczy partii Prawo i Sprawiedliwość, byłego ministra edukacji i nauki. Celem analiz jest wskazanie najbardziej charakterystycznych dla tych komunikatów właściwości stylistycznych oraz analiza wpisów polityka pod kątem realizowanych w nich funkcji widzianych w perspektywie komunikacji politycznej
Fenomen audycji omawiających listy do redakcji (tzw. skrzynki) w Polskim Radiu okresu międzywojnia
No full textThe relationship between a broadcaster and a recipient, which is both contrasting and coherent, is the foundation of the mass media existence, therefore from the beginning of the Polish radio broadcasting, great emphasis was placed on building a strong and lasting bond between radio broadcasters and recipients. The article presents radio “boxes” – special programs emitted by Polish Radio, in which letters sent to the editorial office by listeners were read and answered on the air.Relacja między nadawcą i odbiorcą, będąca jednocześnie kontrastowa i spójna, jest fundamentem istnienia środków masowego przekazu, toteż od początku funkcjonowania polskiej radiofonii kładziono duży nacisk na budowanie silnej i trwałej więzi między nadawcami i odbiorcami radia. Artykuł przybliża „skrzynki” radiowe – specjalne audycje nadawane w Polskim Radiu, w których odczytywano listy przesyłane do redakcji przez słuchaczy i odpowiadano na nie na antenie
„Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego” – bibliografia zawartości (2015-2024, numery 1-10)
No full textThe following compilation gathers materials published in “Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego” between 2015 and 2014 (issues 1–10). Its primary objective is to provide statistical data useful for documentation and reporting purposes for the authors, the editorial board of the annual, as well as the management of the Institute of Polish Philology at the University of Zielona Góra. The core section of the material is divided into three parts: Scholarly articles (1), Surveys and overviews, including Book reviews (2), and Poetry and prose (3). It constitutes a complete register of publications that appeared in the yearbook over the past decade.Poniższe zestawienie gromadzi materiały publikowane na łamach „Filologii Polskiej. Roczników Naukowych Uniwersytetu Zielonogórskiego” w latach 2015-2014 (numery 1-10). Jego cel wiąże się z danymi statystycznymi przydatnymi w dokumentacji i sprawozdawczości dla autorów, zespołu redakcyjnego rocznika, a także szefostwa Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Zielonogórskiego. Materiał w jego części zasadniczej podzielono na trzy części: Prace naukowe (1), Przeglądy i omówienia, w tym i recenzje (2) oraz Poezja i proza (3). Jest to kompletny rejestr publikacji, jaki ukazał się na łamach rocznika w ostatniej dekadzie
Kreatywność genologiczna w podcaście Joanny Okuniewskiej Ja i moje przyjaciółki idiotki – badania wstępne
No full textThe subject of this article is genre creativity, which involves expanding the conventional genre structures and introducing original elements into the text. The aim of the article is to preliminarily examine genre creativity in the context of a new media genre, the podcast, which, as a still poorly described phenomenon, lacks a clearly defined canonical model. The analysis focuses on the podcast Ja i moje przyjaciółki idiotki and aims to determine which genre patterns are used in it. The study is based on the analysis of selected episodes of the podcast, in which the key features of blogs, stand-up, and letters to the editor have been identified.Tematem niniejszego artykułu jest kreatywność genologiczna, polegająca na rozszerzaniu konwencjonalnych struktur gatunkowych i wprowadzaniu oryginalnych elementów do tekstu. Celem artykułu jest wstępne zbadanie kreatywności genologicznej w kontekście nowego gatunku medialnego, jakim jest podcast, który jako zjawisko wciąż słabo opisane nie doczekał się jeszcze jednoznacznie zdefiniowanego wzorca kanonicznego. Analiza skupia się na podcaście Ja i moje przyjaciółki idiotki i ma na celu określenie, jakie wzorce gatunkowe są w nim wykorzystywane. Badanie opiera się na analizie wybranych odcinków wskazanego podcastu, w których zidentyfikowano kluczowe cechy blogu, stand-upu oraz listu do redakcji
O wartościowaniu w reportażu – między refleksyjnością a osądem
No full textThe aim of the article is to reflect on the issue of valuing reality in reportage – a problem closely related to the issue of the creator’s subjective stance and the adopted narrative strategy. The text has the character of a case study – it is focused on the analysis of two literary pieces of reportage – Powietrze tu mokre [Air is wet here] by Małgorzata Rejmer and Zgorszenie polskie [Polish scandal] by Mirosław Wlekły. The presented observations are intended to demonstrate that the typologies functioning in the Polish context and defining possible authorial attitudes in a reportage text do not reflect the complexity of literary manifestations of the genre.Cel artykułu stanowi refleksja nad zagadnieniem wartościowania rzeczywistości w reportażu – problemem ściśle powiązanym z kwestią podmiotowej postawy twórcy, przyjętej strategii narracyjnej. Tekst ma charakter case study – skoncentrowany jest na analizie dwóch reportaży literackich – Powietrze tu mokre Małgorzaty Rejmer oraz Zgorszenie polskie Mirosława Wlekłego. Zaprezentowane obserwacje zmierzają do wykazania, że funkcjonujące na gruncie polskim typologie określające możliwe postawy autorskie w tekście reportażowym nie odzwierciedlają złożoności literackich realizacji gatunku