Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅów
Not a member yet
615591 research outputs found
Sort by
Impact of landform on air temperature and pollution in urban areas
No full textW pracy przedstawiono zestawienie i najważniejsze wyniki prac dotyczących klimatu obszarów zurbanizowanych położonych we wklęsłych formach terenu. W pierwszej kolejności zaprezentowano publikacje poświęcone roli rzeźby terenu w kształtowaniu miejskich warunków termicznych. W tej części opracowania przedstawiono zagadnienia dotyczące m.in. spływów katabatycznych, miejskiej wyspy ciepła (MWC) oraz związków MWC z bioklimatem miasta i inwersjami termicznymi. Zwrócono uwagę na publikacje podejmujące temat w miastach zagranicznych oraz polskich, z wyszczególnieniem Krakowa. W drugiej części opracowania skupiono się na wpływie rzeźby terenu na procesy topoklimatyczne warunkujące rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń powietrza na obszarach zurbanizowanych. Wskazano czynniki meteorologiczne wpływające na imisję zanieczyszczeń w miastach położonych w warunkach zróżnicowanej rzeźby terenu, omawiając je w świetle zagranicznych i polskich badań. Podkreślono wpływ m.in. inwersji termicznych oraz cyrkulacji atmosferycznej w różnych skalach przestrzennych na kształtowanie dynamiki dyspersji i stężeń zanieczyszczeń powietrza. Dyskutowano nad strukturą miejskiej warstwy granicznej w terenach o zróżnicowanej orografii – w godzinach nocnych zasięg nocnej warstwy stałej równowagi atmosfery jest większy we wklęsłych formach terenu, a charakter miasta opóźnia rozwój inwersji radiacyjnych, faworyzując występowanie inwersji wzniesionych. Omówiono ponadto występujące w miastach dolinnych katabatyczne spływy powietrza, kontestujące zwykle ze znajdującą się na obszarach miejskich zabudowę różnych typów, prowadząc zarówno do modyfikacji intensywności MWC, jak i do pogarszania możliwości wentylacyjnych terenu. Na podstawie obecnego stanu badań należy stwierdzić, że obszary zurbanizowane położone we wklęsłych formach terenu narażone są przede wszystkim na zwiększone obciążenie ciepłem w okresie letnim oraz na gorsze warunki dyspersji zanieczyszczeń, co może skutkować częstszymi epizodami smogowymi niż w miastach położonych na terenach płaskich.The paper presents a summary and the most important results of studies on the climate of urbanised areas located in depressions (terrain concaves). First, publications on the role of landform in shaping urban thermal conditions are presented. This part of the study addresses issues related to, among others, katabatic flows, the urban heat island (UHI), and the relationships between UHI, the city’s bioclimate, and thermal inversions. Attention is drawn to publications on the subject in foreign and Polish cities, with particular emphasis on Kraków, Poland. The second part of the study focuses on the influence of landform on topoclimatic processes that affect the spread of air pollutants in urbanised areas. Meteorological factors influencing the concentration of pollutants in cities located in areas with varied terrain are indicated and discussed in the light of foreign and Polish studies. The influence of, among others, thermal inversions and atmospheric circulation at various spatial scales on the dispersion dynamics and concentration levels of air pollutants is emphasised. The structure of the urban boundary layer in areas with diversified orography is discussed – at night, the range of the night-time atmospheric stability layer is greater in concave terrain forms, and the nature of the city delays the development of radiation inversions, favouring the occurrence of raised inversions. Katabatic air flows occurring in valley cities are also discussed, often interacting with various types of buildings in urban areas, leading to both the modification of UHI intensity and the deterioration of the ventilation capacity of the area. Based on the current state of research, it should be stated that urbanised areas located in concave landforms are primarily exposed to increased heat load in the summer and to poorer conditions for pollutant dispersion, which may result in more frequent smog episodes compared to cities located on flat terrain
The role of precipitation in the modeling of natural environmental changes in mountain areas – How do climate models determine the results? (A case study from the Polish Carpathians)
No full textWzrost opadów atmosferycznych przyspiesza erozję gleby, zwiększa też transport zawiesiny, zwłaszcza w zlewniach górskich. W obliczu zmieniających się warunków klimatycznych, w szczególności zwiększającej się intensywności zjawisk atmosferycznych, przy równocześnie silnej antropopresji, wiarygodna projekcja tych zmian w skali lokalnej jest kwestią kluczową m.in. dla zrównoważonego zarządzania usługami ekosystemowymi. Projekcje przyszłych zmian przeprowadzane są zazwyczaj dwuetapowo, gdzie w pierwszym etapie wykorzystywane są modele klimatyczne, a właściwa ocena wpływu tych zmian realizowana jest poprzez wykorzystanie modeli środowiskowych. Obydwa etapy przeprowadzane są zazwyczaj niezależnie i przez różne środowiska eksperckie. Celem pracy jest ocena wpływu, jaki wywiera dobór modeli i scenariuszy klimatycznych na wyniki modelowania środowiskowego. Na przykładzie zlewni górnej Raby dokonano szacowania ładunku zawiesiny dostarczanej do zbiornika z wykorzystaniem wybranych scenariuszy zmian. Różnice w opracowanych prognozach mogą sięgać nawet 6000 t zawiesiny rocznie. Uzyskane efekty udowadniają, że niewłaściwy dobór zmiennych modelu (w tym wypadku błędnie utworzona wiązka modeli klimatycznych) może prowadzić do skrajnych wyników i w rezultacie do niewłaściwego zarządzania środowiskiem przyrodniczym.An increase in precipitation accelerates soil erosion and intensifies sediment transport, particularly in mountainous catchments. Given the changing climatic conditions, especially the increasing intensity of meteorological events coinciding with strong anthropopression, reliable projections of these changes at a local scale are a key issue, among other things, for sustainable ecosystem service management. Projections of future changes are typically conducted in two stages: in the first stage, climate models are used, while the actual assessment of the impact of these changes is carried out using environmental models. Both stages are usually conducted independently and by different expert groups. This study aims to assess the impact of selecting climate models and scenarios on the results of environmental modelling. Using the upper Raba River catchment as a case study, the sediment load delivered to the reservoir was estimated based on selected change scenarios. Differences in the developed forecasts may reach up to 6000 t of suspended sediment annually. The results obtained demonstrate that the inappropriate selection of model variables (in this case, a poorly constructed set of climate models) can lead to extreme results and, consequently, to improper management of the natural environment
Against the Brotherhoods
No full textRecenzja spektaklu: Metro Gestão Cultural, Carolina Bianchi, Cara de Cavalo: "The Brotherhood", druga część trylogii CADELA FORÇA, koncept, tekst, reżyseria: Carolina Bianchi, dramaturgia i współpraca researcherska: Carolina Mendonça; współpraca teoretyczna i dramaturgiczna: Silvia Bottiroli, reżyseria techniczna, dźwięk, muzyka: Miguel Caldas, koncepcja scenografii: Carolina Bianchi, Luisa Callegari, kostiumy: Luisa Callegari, reżyseria światła: Jo Rios, wideo: Montserrat Fonseca Llach, współpraca choreograficzna: Jimena Pérez Salerno, kamera na żywo i współpraca artystyczna: Larissa Ballarotti, premiera: 9 maja 2024, Kunstenfestivaldesarts (Bruksela)
Informally and with reference to current events? Communication of museums on TikTok
No full textMuseums’ social media communication is an activity whose presence is no longer subject to justification or discussion. However, an important issue remains how this virtual communication should be conducted. This issue is gaining importance, if only because of the change in recipients’ expectations towards cultural institutions, generational changes, and new ways of consuming culture. Moreover, due to the dynamics of social platforms and the tools used there, the issue of how museums communicate through various platforms still remains under-researched. Therefore, the article aims to explore the degree to which museums use humorous, RTM-related content and the so-called “trends” appearing on TikTok. In order to achieve this aim, the method of qualitative analysis of content published on the TikTok platform was chosen. The results showed that while humorous content and content referring to current situations have a great potential to engage recipients, not all museums adopt this communication method
Lilliputian Publishers and Their Offer of Polish Translations of Italian Children’s Literature (2000–2020)
No full textIn the period from 2000 to 2015, with repercussions felt until 2020, the Polish publishing market for children and young adults was sparked by a group of publishing houses that, for their small size, came to be referred to as Lilliputian. Newly founded, independent and change-seeking through their revaluation of the children’s and young adult book, the Lilliputian publishers quickly accumulated considerable symbolic capital, taking position at the autonomous, though structurally subordinate, pole of the Polish publishing market (see Bourdieu, 1999; Jankowicz et al., 2014). Translations formed an important part of all Lilliputian publishers’ production. In this paper, we offer an account of the books released by the Lilliputians from 2000 to 2020, with a special focus on Italian children’s and young adult literature. By examining their publishing production, we determine the place that literature and authors from Italy took in the overall output of the Lilliputian publishers in the time frame under study.Nel periodo che va dal 2000 al 2015, con ripercussioni avvertibili fino al 2020, il mercato editoriale polacco dedicato ai libri per bambini e ragazzi ha subito una vera e propria rivoluzione, avviata da una dozzina di case editrici definite “lillipuziane”. In quanto realtà giovani e indipendenti, con una spiccata propensione al cambiamento attraverso la rivalutazione dell’arte nel libro per l’infanzia e l’adolescenza, queste case editrici hanno rapidamente accumulato un notevole capitale simbolico, collocandosi nel campo editoriale polacco in una zona autonoma subordinata (cf. Bourdieu, 1999; Jankowicz et al., 2014). Per ciascuna di esse, le traduzioni hanno rappresentato una parte significativa dell’offerta editoriale.
Nel presente articolo viene analizzata la proposta editoriale delle case editrici lillipuziane prese in esame tra il 2000 e il 2020, con particolare attenzione alla letteratura italiana per l’infanzia e l’adolescenza. L’analisi della produzione editoriale ci permetterà di individuare il ruolo della letteratura e degli autori della Penisola Italiana nell’offerta dei piccoli editori polacchi durante il periodo considerato
Book review: Arjuna Tuzzi (2024). Fondamenti di analisi dei dati testuali. Roma: Carocci, 268 pp.
No full textFilm Studies in the Light of Radical Constructivism
No full textAutorka definiuje problemy i dylematy powstałe w ostatnich latach na gruncie filmoznawstwa, odnosząc się przy tym do głosów pochodzących z samego środowiska naukowego. Wspomina między innymi o specyfice metod empirycznych, trudnościach, na jakie natrafiają stosujący je badacze i badaczki, oraz wątpliwościach, jakie te metody generują. Zasadniczym wątkiem tekstu jest jednak próba wprowadzenia do refleksji filmoznawczej elementów radykalnego konstruktywizmu, nurtu powstałego w latach 70. XX w. na styku filozofii, biologii oraz nauki o poznaniu i rozwijanego przez kolejne dekady głównie w Stanach Zjednoczonych i Republice Federalnej Niemiec. Autorka charakteryzuje założenia konstruktywistyczne, wskazuje ich wpływy w literaturo- i medioznawstwie, a jednocześnie podkreśla, że w zasadzie brakuje ich w badaniach nad filmem. Sporo uwagi poświęca również kwestii reprezentacji jako jednej z naczelnych kategorii opisu i analizy w filmoznawstwie (a także w filozofii i kognitywistyce), podając w wątpliwość zarówno zasadność, jak i sens posługiwania się ową kategorią na tym obszarze.The author defines the problems and dilemmas that have arisen in recent years in the field of film studies, while referring to the voices coming from the community of film scholars itself. Among other things, she mentions the peculiarities of empirical methods, the difficulties encountered by researchers using them, and the concerns these methods generate. The main thread of the text, however, is an attempt to introduce into film studies reflection elements of radical constructivism, a trend that emerged in the 1970s at the meeting point of philosophy, biology, and cognitive sciences, and developed over the following decades mainly in the United States and the Federal Republic of Germany. The author characterises constructivist assumptions, points out their influence in literary and media studies and, at the same time, emphasises that they are essentially absent from film studies. She also devotes considerable attention to the issue of representation as one of the main categories of description and analysis in film studies (as well as in philosophy and cognitive sciences), questioning both the validity and the usefulness of this category in this field
"Breaking a Dog’s Neck" as a Metaphor for Oppressing the Weak. An Exegetical-Historical Analysis of the Expression ערף כלב (Isa 66:3)
No full textThis paper analyses Isa 66:3 and presents a new interpretation of the expression ערף כלב “breaks a dog’s neck.” There are various proposals to explain this enigmatic expression. One points, for example, to a possible ritual in which dogs were to be sacrificed by breaking their necks. This ritual was supposed to have been practised in the ancient Levant, including the Israelites/Judahites. This explanation is called into question in this article. It is pointed out that the phrase can be understood as a metaphor for people who impinge on the dignity of others. The exegesis of biblical texts, the examples cited from ancient Near Eastern literature, and the analysis of archaeological material indicate that this expression may have a different meaning from that hitherto accepted
The role of women in project management – based on empirical research
No full textArtykuł analizuje rolę kobiet w zarządzaniu projektami, opierając się na badaniach empirycznych. Skupia się na kompetencjach, stylach zarządzania i wpływie kobiet na sukces projektów. Podkreślono umiejętności komunikacyjne, zdolność budowania relacji oraz elastyczne, empatyczne podejście kobiet do kierowania zespołem. Cechy te sprzyjają współpracy i efektywności zespołów. Zidentyfikowano również bariery, z jakimi mierzą się kobiety, takie jak uprzedzenia płciowe, nierówności w dostępie do stanowisk kierowniczych i stereotypy. Omówiono strategie przezwyciężania tych przeszkód oraz potrzebę promowania równości i różnorodności w organizacjach. Artykuł podkreśla, że kobiety wzbogacają procesy decyzyjne i przyczyniają się do sukcesów projektów. Zasugerowano potrzebę dalszych badań nad rolą kobiet w różnych sektorach i kulturach organizacyjnych.This article analyzes the role of women in project management, based on empirical research. It focuses on competencies, leadership styles, and women’s impact on project success. Emphasis is placed on communication skills, relationship-building abilities, and flexible, empathetic leadership approaches. These traits support team collaboration and effectiveness. The article also identifies barriers women face – such as gender bias, unequal access to leadership roles, and stereotypes – and discusses strategies to overcome them. It highlights the need to promote equality and diversity within organizations. The presence of women enriches decision-making processes and contributes to project success. Further research is recommended on women’s roles across various sectors and organizational cultures
Ekonomia mikromobilności. Analiza i perspektywy rozwoju
No full textMicromobility is growing rapidly, offering environmental and economic benefits, supporting sustainable development, job creation and improving the quality of life in cities. Based on small, electric vehicles, it can significantly reduce congestion and improve air quality. With its growing importance comes the need to analyse the impact of micromobility on urban economies and transportation. The concept of the economics of micromobility – which examines costs, the viability of business models (ownership vs. sharing), the impact on other modes of transportation and regulatory issues – is proposed. It takes into account micro (costs, revenues) and macroeconomic (labour market, investment, transportation policy) perspectives. The article contains seven parts: introduction, introduction to the economics of micromobility, market description, cost analysis of scooter use, labour market impact, development prospects and conclusion.Mikromobilność dynamicznie się rozwija, oferując korzyści ekologiczne i ekonomiczne, wspierając zrównoważony rozwój, tworzenie miejsc pracy i poprawę jakości życia w miastach. Oparta na małych, elektrycznych pojazdach, może znacząco zmniejszyć zatłoczenie i poprawić jakość powietrza. Wraz z jej rosnącym znaczeniem pojawia się potrzeba analizy wpływu mikromobilności na gospodarkę miejską i transport. Proponuje się wprowadzenie pojęcia ekonomii mikromobilności – badającej koszty, opłacalność modeli biznesowych (własność vs. współdzielenie), wpływ na inne środki transportu oraz kwestie regulacyjne. Uwzględnia ona perspektywy mikro- (koszty, przychody) i makroekonomiczną (rynek pracy, inwestycje, polityka transportowa). Artykuł zawiera siedem części: wstęp, wprowadzenie do ekonomii mikromobilności, opis rynku, analizę kosztów użytkowania hulajnogi, wpływ na rynek pracy, perspektywy rozwoju oraz podsumowanie