Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅów
Not a member yet
615591 research outputs found
Sort by
The concept of heir within the meaning of Article 994 § 1 of the Civil Code
No full textW opracowaniu przybliżono problem wykładni pojęcia „spadkobierca” w rozumieniu art. 994 § 1 Kodeksu cywilnego. Omówiono wykładnię pojęcia „spadkobierca”, cel instytucji zachowku oraz ewolucję regulacji art. 994 k.c., z uwzględnieniem analizy prawno-historycznej. Ponadto zaprezentowano współczesny sposób wykładni art. 994 § 1 k.c. i problemy, jakie w kontekście zachowku pojawiają się obecnie, z uwagi na znaczące zmiany społeczne, które nastąpiły na przestrzeni 60 lat obowiązywania Kodeksu cywilnego.
Przyczynkiem do przygotowania niniejszego artykułu były rozbieżności pojawiające się w orzecznictwie sądów powszechnych ostatecznie rozstrzygnięte przez jedno z najnowszych orzeczeń Sądu Najwyższego z 8.08.2024 r., III CZP 3/24. Zdaniem autorki Sąd Najwyższy trafnie we wskazanej uchwale przyjął, że spadkobiercą w rozumieniu art. 994 § 1 k.c. jest osoba, która faktycznie stała się spadkobiercą (doszła do dziedziczenia po spadkodawcy). Darowizny dokonane na jej rzecz podlegają zaliczeniu na substrat zachowku bez względu na datę ich dokonania.The paper addresses the issue of interpreting the concept of an heir in the context of Article 994 § 1 of the Civil Code. The paper discusses the issue of interpreting the notion of an heir, the purpose of the institution of a reserved portion, and the evolution of the regulation of Article 994 of the Civil Code, drawing on a legal-historical analysis. Furthermore, the paper presents the contemporary interpretation of Article 994 § 1 of the Civil Code and the problems that arise in the context of a reserved portion, due to the significant social changes that have occurred over the 60 years since the Civil Code came into force.
The reason for its preparation was the divergences appearing in the case law of common courts, which were finally resolved by one of the most recent decisions of the Supreme Court, dated 8 August 2024, III CZP 3/24. In the author’s opinion, the Supreme Court correctly assumed in the aforementioned resolution that an heir within the meaning of Article 994 § 1 of the Civil Code is a person who actually became an heir (came to inherit from the testator). Donations made to him/her are liable to be counted towards the substitute of the reserved portion regardless of the date on which they were made
Intra-corporate disciplinary bodies as public administration bodies – selected issues in the context of formal requirements of a constitutional complaint
No full textArtykuł poświęcono zagadnieniu dopuszczalności przyjęcia do merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej w sprawie, którą zakończono orzeczeniem organu dyscyplinarnego i której nie przeniesiono następnie przez skarżącego (za pomocą środka odwoławczego) do rozpatrzenia przez sąd w rozumieniu konstytucyjnym. Po dokonaniu analizy stanu prawnego, właściwego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz poglądów doktryny zaprezentowano w niniejszej pracy argumenty przemawiające za możliwością dopuszczenia do merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej, w której skarżący kwestionuje podstawę normatywną orzeczenia sądu dyscyplinarnego. Zdaniem autorów sądy (komisje) dyscyplinarne mogą być zakwalifikowane jako „organy administracji publicznej”, w rozumieniu art. 79 ust. 1 ustawy zasadniczej.This article addresses the admissibility of acceptance for substantive examination of a constitutional complaint in a matter concluded with a decision of a disciplinary body, which was not subsequently referred by the complainant (through a legal remedy) to a court in the constitutional sense. Upon analysing the legislative framework, relevant case law of the Constitutional Tribunal, and opinions expressed in the literature, the study presents arguments for the possibility of admitting a substantive examination of a constitutional complaint in which the complainant questions the substantive basis of a decision delivered by a disciplinary court. In the authors’ opinion, disciplinary courts (boards) may indeed qualify as public administration bodies in the understanding of Article 79(1) of the Constitution
Investment in transport infrastructure and GDP growth
No full textInvestment in transport infrastructure plays an important role in the economy. The aim of the study described in the article is to determine the impact of investment in transport infrastructure on GDP growth in Poland. The analysis covers the period of 1994–2019 and is based on Statistics Poland data on investments in the construction of roads as well as bridges and tunnels. The econometric Solow growth model, modified by the author so as to include infrastructure variables, was used in the research. The most important change introduced to the classical production function involved the replacement of the dynamics of net physical capital with the rate of investment. This modification resulted from the fact that the dynamics of net physical capital (at constant prices) is not published by Statistics Poland, which necessitates using approximations when converting the value of fixed assets from current to constant prices, especially for large aggregates. The next modification of the model introduced lagged GDP growth as an indicator of imbalances which are identified with bottlenecks in fixed assets or the occurrence of demand shortages.
The research confirmed a positive impact of road infrastructure investments on GDP growth. On the other hand, investments in bridges and tunnels turned out to have a negative influence on the current GDP growth. Explaining these dependencies by excessive crowding-out of private investments can be justified only partially, for the short or medium term, due to the very high capital intensity of this type of investments. However, in general, such an explanation seems inappropriate, given the much longer time horizon of investments in bridges and tunnels compared to the typical periods for which the analysis of the effectiveness of private investment is carried out.Inwestycje w infrastrukturę transportową odgrywają istotną rolę w gospodarce. Celem badania omawianego w artykule jest określenie wpływu inwestycji infrastrukturalnych w zakresie transportu na wzrost PKB w Polsce. Analizę przeprowadzono dla okresu 1994–2019 na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego dotyczących inwestycji drogowych oraz inwestycji w budowę mostów i tuneli. Wykorzystano autorsko zmodyfikowany ekonometryczny model wzrostu Solowa, poszerzony o zmienne infrastrukturalne. Najważniejszą modyfikacją klasycznej funkcji produkcji było zastąpienie dynamiki kapitału fizycznego netto stopą inwestycji. Wynikało to z niepublikowania przez GUS dynamiki kapitału fizycznego w cenach stałych i konieczności stosowania przybliżeń w przypadku przeliczania wartości środków trwałych z cen bieżących na stałe, zwłaszcza dla dużych agregatów. Kolejną modyfikacją modelu było wprowadzenie opóźnionej dynamiki PKB jako indykatora nierównowagi, którą utożsamia się z wąskimi gardłami w środkach trwałych bądź z występowaniem niedoborów popytu.
Badanie potwierdziło pozytywny wpływ drogowych inwestycji infrastrukturalnych na wzrost PKB. Wyniki dla inwestycji w mosty i tunele wskazały na ujemny związek z bieżącym wzrostem PKB. Wyjaśnienie tej zależności nadmiernym wypychaniem inwestycji prywatnych może być uzasadnione tylko dla krótkiego czy średniego okresu, z uwagi na bardzo wysoką kapitałochłonność inwestycji tego typu, natomiast w ogólnym rozrachunku wydaje się niewłaściwe ze względu na znacznie dłuższy horyzont czasowy inwestycji w mosty i tunele w porównaniu z typowymi okresami, dla których prowadzona jest analiza efektywności inwestycji
The novitiate, schools of Brothers of christian schools (FSC) and their activity in Močenok
No full textKongregáciu školských bratov (FSC) založil vo Francúzsku v 17. storočí šľachtic Ján Krstiteľ de La Salle. Za desaťročia svojho pôsobenia v Európe aj mimo nej si získala vynikajúcu povesť. Rehoľa prišla na Slovensko v roku 1899 (Mojmírovce); v tom čase bolo súčasťou Rakúsko-Uhorska. Autor sa v štúdii zaoberá jej pôsobením, vplyvom a významnou prácou na školách v mestečku Močenok v rokoch 1928 – 1950, a tým aj ich zásluhami o kultúrny rozvoj Slovenska, jeho národné prebudenie a osvetu. Štúdia sa zaoberá aj vnútornými aktivitami školských bratov v reholi, ako je vedenie noviciátu pre celú československú provinciu rehole Bratov kresťanských škôl (FSC) či formácia novicov. Príspevok končí násilným zrušením noviciátu a ľudovej i meštianskej školy zásahom komunistického režimu proti Cirkvi a jej rehoľným kongregáciám v roku 1950 a vytvorením koncentračného kláštora pre mníchov, mníšky a pre režimovo nepohodlných kňazov.The Order of the School Brothers (FSC) was founded in France in the 17th century by the nobleman John the Baptist de La Salle. It had gained an excellent reputation over the decades of its operation in Europe and beyond. The Institute came to Slovakia in 1899 (Mojmírovce); at that time, it was a part of Austo-Hungarian Empire. In the study, the author deals with their activities, influence, and their significant work at schools in little town of Močenok in the years of 1928 – 1950 particularly and thus their merit for cultural development of Slovakia and its national awakening and educational rising. The study deals with the inner activities of School Brothers in the congregation matters, too, such as running novitiate house for whole Czechoslovak FSC province, or formation of novices. The paper ends with the violent termination of the schools by the intervention of the communist regime against the Church and their religious congregations in the year of 1950 and creating a concentration monastery for monks, nuns and for regime inconvenient priests
Fragen der „Militarisierung” des Grenzschutzkorps in der Zweiten Polnischen Republik und seine Stellung in den Mobilisierungsplänen der polnischen Armee im Jahr 1939
No full textPowstały w 1924 r. Korpus Ochrony Pogranicza (dalej: KOP) miał zabezpieczyć niestabilną granicę Polski ze Związkiem Sowieckim. I tę rolę znakomicie spełnił. Rozrastający się liczebnie KOP, sięgający ponad 30 tys. żołnierzy, był jednak zbyt kosztownym komponentem Wojska Polskiego (dalej: WP), by pełnił tylko służbę graniczną i nie był uwzględniany jako realna siła na wypadek wojny. Korpus podlegał jednak Ministerstwu Spraw Wewnętrznych, a tylko formowany był na bazie WP. Do tego, poprzez swoje uzbrojenie i początkowo szkolenie, oddziały KOP nie mogły się równać z innymi oddziałami WP. Dostrzeżono to już w 1926 r. i od tego czasu Korpus zaczął się zmieniać, upodabniając się stopniowo do innych jednostek WP, a w niektórych aspektach nawet je przewyższając. Proces ten można określić jako „militaryzację” KOP, ze świadomością, że był on od początku formacją militarną. Odkąd włączono KOP do planowania mobilizacyjnego WP, zakładano, że będzie on przede wszystkim użyteczny na wypadek agresji Związku Sowieckiego. Jego oddziały miały opóźniać wroga i osłonić mobilizację armii polskiej. Rola ta rosła po 1928 r., gdy coraz poważniej uwzględniano KOP jako bazę do formowania oddziałów rezerwowych. To nasiliło się w końcu lat trzydziestych, gdy narastało zagrożenie ze strony III Rzeszy. W przededniu wojny liczne oddziały KOP przerzucone zostały na zachód, a kolejne się do tego szykowały. Na granicy z Sowietami pozostawała coraz słabsza ochrona, w dużej mierze odtwarzana poprzez mobilizację rezerwistów.Formed in 1924, the Border Protection Corps (Korpus Ochrony Pogranicza: KOP) was established to secure Poland’s unstable border with the Soviet Union—a role it fulfilled effectively. Growing to over 30,000 soldiers, the KOP became too costly a component of the Polish Armed Forces to serve solely as a border guard and not be considered a military force in the event of war. Although subordinate to the Ministry of Internal Affairs, the KOP was created on a military basis. Initially, its equipment and training did not match those of regular army units. This shortcoming was acknowledged as early as 1926, leading to gradual reforms that made the KOP increasingly similar to other army formations—and in some respects, even superior. This evolution can be described as the “militarization” of the KOP, despite its military nature from the outset. Once the KOP was incorporated into the Polish Army’s mobilization planning, it was primarily intended for use in the event of Soviet aggression. Its units were tasked with delaying the enemy and protecting the mobilization of the Polish Army. This role expanded after 1928, when the KOP began to be considered a base for forming reserve units—a trend that intensified in the late 1930s as the threat from Nazi Germany grew. On the eve of war, many KOP units were transferred westward, with others preparing to follow. Meanwhile, the eastern border was left with increasingly weaker defences, largely rebuilt through the mobilization of reservists.Das 1924 gegründete Grenzschutzkorps im Folgenden: (KOP) sollte die instabile Grenze Polens zur Sowjetunion sichern. Und es erfüllte diese Aufgabe hervorragend. Das zahlenmäßig wachsende KOP, das über 30.000 Soldaten umfasste, war jedoch ein zu kostspieliger Bestandteil der polnischen Armee (im Folgenden: WP), um nur Grenzschutz zu leisten und nicht als reale Streitmacht im Kriegsfall berücksichtigt zu werden. Das Korps war jedoch dem Innenministerium unterstellt und wurde nur auf der Grundlage der polnischen Armee gebildet. Darüber hinaus konnten die KOP-Einheiten aufgrund ihrer Bewaffnung und anfänglichen Ausbildung anderen WP-Einheiten nicht mithalten. Dies wurde bereits 1926 erkannt, und von da an begann sich das Korps zu verändern, indem es sich allmählich den anderen WP-Einheiten anglich und sie in einigen Aspekten sogar übertraf. Dieser Prozess kann als „Militarisierung” des KOP bezeichnet werden, unter der Berücksichtigung der Tatsache, dass es sich von Anfang an um eine militärische Formation handelte. Seitdem das KOP in die Mobilisierungsplanung der polnischen Armee aufgenommen wurde, ging man davon aus, dass es vor allem im Falle einer Aggression durch die Sowjetunion nützlich sein würde. Seine Einheiten sollten den Feind aufhalten und die Mobilisierung der polnischen Armee decken. Diese Rolle wuchs nach 1928, als das KOP zunehmend ernsthaft als Basis für die Aufstellung von Reservetruppen in Betracht gezogen wurde. Dies verstärkte sich in den späten 1930er Jahren, als die Bedrohung durch das Dritte Reich zunahm. Am Vorabend des Krieges wurden zahlreiche KOP-Einheiten in den Westen verlegt, und weitere bereiteten sich darauf vor. An der Grenze zu den Sowjets blieb der Schutz immer schwächer und wurde größtenteils durch die Mobilisierung von Reservisten wiederhergestellt
Should the Polish legislator recognize creations of nature as legal entities?
No full textArtykuł porusza tematykę podmiotowości prawnej elementów środowiska, takich jak rzeki czy lasy. Koncepcję uznania ich za podmioty prawa lansuje tzw. ruch praw natury. Rozwiązanie to oznaczałoby, że chroniony element przyrody byłby traktowany jak podmiot mający własne, niezależne od człowieka prawo do istnienia oraz „przedstawiciela ustawowego”, np. komitet naukowy, a jego zasobom przysługiwałaby ochrona przed nadmierną eksploatacją. Autorka rozważa więc, jakich zmian w polskim systemie prawnym wymagałoby przyznanie tworom natury podmiotowości prawnej i czy byłoby to celowe.The article addresses the issue of the legal entity of elements of the environment, such as rivers or forests. The concept of recognizing them as legal entities is promoted by the so-called “Rights of Nature” movement. Such a solution would mean that the protected element of nature would be treated as an entity with its own, independent right to exist, as well as a “statutory representative”, e.g., in the form of a scientific committee, and its resources would be protected from excessive exploitation. The author, therefore, considers what changes in the Polish legal system would be required to grant legal entity to creations of nature and whether it would be advisable
The Evolution of the Body in the Digital Age: Posthumanism in Tool’s Music Videos
No full textArtykuł analizuje cielesność w audiowizualnej twórczości zespołu Tool, koncentrując się na posthumanistycznych i transcendentalnych motywach. Teledyski do utworów takich jak Stinkfist, Schism i Parabola ukazują dezintegrację ludzkiego ciała, symbolizując dążenie do przekraczania biologicznych ograniczeń. Łącząc surrealizm z body horrorem, prowokują refleksję nad kondycją ciała w świecie technologii. Na podstawie teorii N. Katherine Hayles, Donny Haraway, Gillesa Deleuze’a i Giorgia Agambena tekst ukazuje rolę sztuki audiowizualnej jako medium refleksji nad współczesną kondycją człowieka w obliczu technologicznych przemian.The paper analyzes corporeality in the audiovisual work of the band Tool, focusing on posthumanist and transcendental motives. Music videos for songs such as Stinkfist, Schism, and Parabola depict the disintegration of the human body, symbolizing the desire to transcend biological limits. Blending surrealism with body horror, they provoke reflection on the condition of the body in a technological world. Based on the theories of N. Katherine Hayles, Donna Haraway, Gilles Deleuze, and Giorgio Agamben, this study explores the role of audiovisual art as a medium for reflecting on the contemporary human condition in the face of technological transformation
Experience of Cyberbullying in Social Media among Polish Muslim Women
No full textThe article addresses the issue of cyberbullying towards Polish Muslim women, who experience increased attacks due to their religion. The text presents the results of a survey and in- depth interviews with Polish Muslim women. The analysis aimed to examine how Muslim women relate to the cyberbullying they experience. Does it influence their decisions to engage in online activity or their religiosity? And how do Muslim women see the possibility of changing this unfavourable situation
Transformation of the Security System of Civil Airports in Terms of the Amendment of the Aviation Law
No full textCivil airports are an important piece of critical infrastructure but are constantly vulnerable to acts of unlawful interference. Therefore, since the beginning of the development of aviation, they have been the subject of increased concern throughout the international aviation community. This is reflected in the regulations on civil aviation activities and their protection developed by the International Civil Aviation Organization (ICAO) and the European Union (EU). Poland has adopted all the regulations on civil aviation, including airport security, enacted by these two organizations. This was reflected in the amendment of the Polish Aviation Law. The purpose of this article is to present the changes in the responsibility for conducting security checks under the Aviation Law. The introduced changes in the civil aviation security system in the Republic of Poland, including the system of civil airport security, have not reduced the state of security. Nevertheless, it should be noted that each security service in the face of the same threat, differently assesses the need for security, which may result in different actions. This makes it all the more important to constantly monitor the relevant aviation authority and services overseeing the work of private security companies