Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅów
Not a member yet
615591 research outputs found
Sort by
Analiza porównawcza poziomu i struktury zadłużenia gospodarstw domowych w krajach europejskich: trendy i implikacje
No full textAim: The aim of the article was to analyse the level and structure of household indebtedness in selected European countries over two periods: 2018–2019 and 2020–2022. The research focused on two key objectives: (1) a comparative analysis of the forms of indebtedness among households in different European countries, and (2) a comparative analysis of the euro area and non-euro area EU Member States with respect to the level and structure of household debt.
Methodology: The study is based on secondary data from Eurostat concerning the financial resources and debt levels of European households. The analysis covered two distinct time periods (2018–2019 and 2020–2022) and compared the prevalence and structure of different debt instruments. The research included descriptive and comparative methods, examining household behaviour in euro area and non-euro area countries.
Results: The analysis showed that there were no statistically significant differences between euro area and non-euro area households in terms of asset and debt categories. In the euro area, households more frequently used short-term and long-term loans, while they were less likely to invest in quoted shares and bonds. In non-euro area countries, short-term loans dominated, suggesting a stronger tendency to use quick access financing tools. Debt securities and long-term loans were less prevalent in these countries.
Implications and recommendations: The findings suggest that household debt preferences were relatively stable across Europe, with minor regional differences. Policymakers should consider these patterns when designing financial literacy programmes and credit regulations. Future research could focus on the behavioural factors influencing household debt decisions and investigate the impact of macroeconomic changes on these trends.
Originality/value: This study contributes to the literature by offering a comparative perspective on household indebtedness in euro area and non-euro area countries, using up-to-date Eurostat data across two relevant time frames. It provides insights into the structure of household liabilities and the regional differences in debt preferences.Cel: Celem artykułu jest analiza poziomu i struktury zadłużenia gospodarstw domowych w wybranych krajach europejskich w dwóch okresach: 2018–2019 i 2020–2022. Badania koncentrują się na dwóch kluczowych celach: (1) analizie porównawczej form zadłużenia gospodarstw domowych w różnych krajach europejskich oraz (2) analizie porównawczej państw członkowskich strefy euro i spoza strefy euro pod kątem poziomu i struktury zadłużenia gospodarstw domowych. Metodyka: Badanie opiera się na danych wtórnych Eurostatu dotyczących zasobów finansowych i poziomów zadłużenia europejskich gospodarstw domowych. Analiza obejmuje dwa odrębne okresy (2018–2019 i 2020–2022) i porównuje rozpowszechnienie i strukturę różnych instrumentów dłużnych. Badania obejmują zarówno metody opisowe, jak i porównawcze, badając zachowania gospodarstw domowych w krajach strefy euro i spoza strefy euro. Wyniki: Analiza pokazuje, że nie ma statystycznie istotnych różnic między gospodarstwami domowymi ze strefy euro i spoza strefy euro pod względem kategorii aktywów i zadłużenia. W strefie euro gospodarstwa domowe częściej korzystają z pożyczek krótkoterminowych i długoterminowych, podczas gdy rzadziej inwestują w akcje notowane na giełdzie i obligacje. W krajach spoza strefy euro dominują pożyczki krótkoterminowe, co sugeruje silniejszą tendencję do korzystania z narzędzi finansowania o szybkim dostępie. Papiery dłużne i pożyczki długoterminowe są mniej rozpowszechnione w tych krajach. Implikacje i rekomendacje: Wyniki sugerują, że preferencje gospodarstw domowych dotyczące zadłużenia są stosunkowo stabilne w całej Europie, z niewielkimi różnicami regionalnymi. Decydenci powinni wziąć pod uwagę te wzorce przy projektowaniu programów edukacji finansowej lub regulacji kredytowych. Przyszłe badania mogą skupić się na czynnikach behawioralnych wpływających na decyzje gospodarstw domowych dotyczące zadłużenia i zbadać wpływ zmian makroekonomicznych na te trendy. Oryginalność/wartość: Niniejsze badanie przyczynia się do literatury, oferując porównawczą perspektywę zadłużenia gospodarstw domowych w krajach strefy euro i spoza strefy euro, wykorzystując aktualne dane Eurostatu w dwóch odpowiednich ramach czasowych. Zapewnia wgląd w strukturę zobowiązań gospodarstw domowych i regionalne różnice w preferencjach dotyczących zadłużenia
The Symbolism of Melancholy in Lucas Cranach the Elder’s Works in Relation to Dürer and the Protestant Vision of the World
No full textArtykuł porusza temat melancholii w kontekście obrazów Lucasa Cranacha Starszego, analizując ich związek z ryciną Albrechta Dürera Melencolia I oraz z rosnącą popularnością protestantyzmu w XVI wieku. Autor bada, jak Cranach, nawiązując do Dürera, dokonuje reinterpretacji i dekonstrukcji klasycznej symboliki melancholii, łącząc ją z teorią humoralną oraz z elementami religijnymi, które są obecne w protestanckiej wizji świata. Obrazy Cranacha przedstawiają zarówno melancholię w jej różnych aspektach, jak i związki z grzechem i zepsuciem, ukazując wizerunek kobiety anioła, który może być interpretowany jako prefiguracja Nierządnicy z Apokalipsy św. Jana.The article explores the theme of melancholy in the context of Lucas Cranach the Elder’s paintings, analyzing their connection to Albrecht Dürer’s engraving Melencolia I and the growing popularity of Protestantism in the 16th century. The author examines how Cranach, drawing
on Dürer’s earlier works, reinterprets and deconstructs the classical symbolism of melancholy, intertwining it with humoral theory and religious elements present in the Protestant worldview. Cranach’s paintings depict both the various aspects of melancholy and its associations with sin
and corruption, presenting the image of a female angel, which can be interpreted as a prefiguration of the Whore of Babylon from the Book of Revelation
Modern Technologies in Securing Mass Events: Monitoring, AI, and Crisis Management Systems
No full textW dobie rosnących wyzwań związanych z bezpieczeństwem imprez masowych, nowoczesne technologie odgrywają kluczową rolę w minimalizacji ryzyka i skutecznym zarządzaniu kryzysowym. Celem artykułu jest analiza i ocena technologicznych narzędzi wspierających zabezpieczanie imprez masowych, ze szczególnym uwzględnieniem systemów monitoringu wizyjnego, sztucznej inteligencji (AI) oraz aplikacji komunikacyjnych. Przedmiotem badania są innowacyjne rozwiązania, takie jak rozpoznawanie twarzy, inteligentne kamery zdolne do wykrywania podejrzanych zachowań, oraz platformy umożliwiające koordynację działań służb w czasie rzeczywistym. W artykule zastosowano metodę analizy porównawczej przypadków użycia tych technologii podczas wydarzeń masowych, takich jak festiwale, mecze sportowe czy zgromadzenia religijne. Zbadano, które technologie są najbardziej efektywne w zapobieganiu zagrożeniom, jakie są ich ograniczenia oraz jak wpływają na ochronę prywatności uczestników. Wyniki wskazują, że integracja technologii AI z systemami monitoringu wizyjnego znacząco zwiększa skuteczność wykrywania zagrożeń i zarządzania tłumem. Artykuł wnosi nowe spojrzenie na adaptację technologii w kontekście bezpieczeństwa publicznego. Podkreśla konieczność dalszych badań nad etycznymi i technicznymi aspektami ich zastosowania.In the era of growing challenges related to the safety of mass events, modern technologies play a crucial role in minimising risks and ensuring effective crisis management. The aim of this article is to analyse and evaluate technological tools supporting the security of mass events, with a particular focus on video surveillance systems, artificial intelligence (AI) and communication applications. The subject of the study encompasses innovative solutions such as facial recognition, intelligent cameras capable of detecting suspicious behaviour and platforms enabling real-time coordination of emergency services. The article employs a comparative analysis method to examine the application of these technologies at large-scale events, including festivals, sports matches and religious gatherings. The research questions address which technologies are most effective in threat prevention, what their limitations are and how they impact participants’ privacy. The findings indicate that the integration of AI with video surveillance systems significantly enhances the detection of threats and crowd management. This article contributes to the scientific discourse by providing new insights into the adaptation of technologies in the context of public safety. It emphasises the need for further research into the ethical and technical aspects of their implementation
“Soviet polygraph”: metamorphoses and historical facts
No full textThis article explores the historical development of polygraphy in the Soviet Union, with particular attention to the activities of KGB’s Laboratory No. 30. Drawing on declassified materials, eyewitness accounts, and professional reflections by former KGB personnel, the study reconstructs the evolution of Soviet polygraph practices from the late 1960s to the 1980s. It examines early scientific contributions, the influence of American methodologies, the adaptation of foreign technologies, and the creation of Soviet testing procedures such as the Mixed-Type Test. The article also highlights how Soviet ideological constraints shaped both the official discourse and cinematic portrayals of polygraphy. Special attention is given to the field practices of Laboratory No. 30, including unconventional assignments related to paranormal phenomena. The study concludes that, despite efforts to replicate or adapt Western polygraph techniques, Soviet developments did not result in uniquely innovative methods or technologies. These findings provide a contextual foundation for understanding contemporary polygraph practices in the post-Soviet space, particularly in Ukraine and russia
The Idea of War in the Culture of the Russian Nation
No full textMentality is the result of social processes and is shaped by life experiences, as well as values and norms passed on during socialization. In the case of Russia, history, literature, art, and spirituality play a significant role in shaping the national identity and, consequently, the perception of war. The image of war is often presented in a selective or idealized way. In Russian historical discourse, the positive aspects of one’s history are often emphasized, while, simultaneously, controversial or negative factors are often ignored or minimized. The methodology employed in the paper involves a qualitative comparative method, which involves analyzing the concept of war in Russian culture, describing the characteristics of a nation’s mentality through various aspects of an ethnic group’s spiritual life, and understanding the ideology underlying Russia’s foreign policy. The article concludes that analyzing the concept of war within the Russian nation’s culture is not possible without understanding the general mentality of the entire society. The Russians are less willing to take up the problem of crimes committed in that period by soldiers of the Red Army, which is also the case during the occupation of Ukraine
A critical review of a proposal to lower the threshold of intentionality in the Polish Penal Code
No full textW polskim ustawodawstwie karnym tradycyjnie wyróżnia się dwie zasadnicze formy (stopnie) strony podmiotowej czynu zabronionego (przestępstwa): umyślność oraz nieumyślność. Normatywna granica między nimi, mająca bardzo duże znaczenie praktyczne, jest wyjątkowo stabilna – od czasów kodeksu karnego z 1932 r. kolejne ustawy karne wyznaczają ją na tym samym poziomie. W ramach prac studialnych prowadzonych w Ministerstwie Sprawiedliwości w latach 2016-2017 doszło do sformułowania założeń bardzo znacznego poszerzenia zakresu umyślności. Cel ten planowano osiągnąć przez dodanie do kodeksu karnego art. 9 § 1a, który miałby wprowadzić nową, trzecią postać umyślności (obok dotychczasowych: zamiaru bezpośredniego i zamiaru ewentualnego). Przedmiotem opracowania jest krytyczna analiza wspomnianego pomysłu znacznego obniżeniu progu umyślności oraz omówienie praktycznych konsekwencji, jakie pociągnęłoby za sobą wdrożenie takiego rozwiązania. Autor szczegółowo rozważa zakres proponowanej nowej postaci umyślności, w szczególności wskazuje kategorie przypadków, w których jej wprowadzenie przekształcałoby dzisiejsze przestępstwa nieumyślne w przestępstwa umyślne. Oceniając omawiany pomysł rozszerzenia zakresu umyślności, autor odsłania jego zasadniczą wadę – dotychczasowa granica między umyślnością a nieumyślnością dobrze odwzorowuje istotną z etycznego i moralnego punktu widzenia różnicę między tym, co określa się jako działanie z (wystarczającym) rozeznaniem, a tym, co uważa się za działanie bez (należytego) rozeznania. Żadne racje kryminalno-polityczne ani tym bardziej etyczno-aksjologiczne nie uzasadniają zerwania wspomnianej relacji odwzorowania, a do tego prowadziłoby rozszerzenie zakresu umyślności przewidziane w rozważanym projekcie art. 9 § 1a k.k.Traditionally in Polish criminal legislation, intentionality and unintentionality have always been the two basic forms (degrees) of mens rea in an offence or crime. The normative boundary between them, which is of great practical importance, has been extremely stable; successive legislative acts since the Penal Code of 1932 have always set it at the same level. A project carried out at the Ministry of Justice in 2016-2017 formulated a set of principles for a very significant broadening of the scope of intentionality. This was to be achieved by adding a draft Article 9 § 1a to the Penal Code to introduce a new, third form of intent (in addition to the existing ones, dolus directus and dolus eventualis). This paper presents a critical review of the proposal to significantly reduce the requirements applicable to intentionality and discusses the practical consequences that implementing such an arrangement would entail. It considers the details of the widened scope of the new proposal for intent, indicating the categories of cases in which its introduction would transform offences now considered unintentional into intentional offences. In evaluating the proposed extension of the scope of intentionality, this paper identifies its fundamental flaw: the current boundary between intentionality and unintentionality gives a good reflection of the ethically and morally significant difference between what is defined as acting with (sufficient) discernment and what is considered acting without (due) discernment. There are no criminal and political, let alone ethical and axiological reasons to justify the abolition of the existing relationship between intentionality and unintentionality, which is what would be caused by an extension of the scope of intentionality provided for in the draf Article 9 § 1a proposed as an amendment to the Polish Penal Code
<i>Just So Stories</i>. Scientific Progress in International Relations
No full textPostęp naukowy w naukach społecznych jest nadal trudny do oceny. Naukowe cele, takie jak odkrycia, przejrzystość, powtarzalność wyników i kumulacja wiedzy znajdują się frustrująco poza zasięgiem badaczy. A zatem, w jakim stopniu nasze dyscyplinarne zainteresowania teoretyczne pozwalają na generowanie spostrzeżeń, które mogą przetrwać dłużej niż kontekst ich genezy? Kiedy, jeśli w ogóle, osiągnięcia wskazywane przez znane nam programy teoretyczne zawierają spostrzeżenia, które potencjalnie możemy uważać za stanowiące merytoryczny postęp? Czy dzisiaj w jakimkolwiek znaczącym sensie wiemy więcej o polityce międzynarodowej niż wiedział Tukidydes?
W artykule autor szuka odpowiedzi na pytanie: czy w Stosunkach Międzynarodowych dokonuje się postęp? W jego pierwszej części omawia rozumienie nauki i naukowego postępu w Stosunkach Międzynarodowych. W drugiej części analizuje rozumienie w dyscyplinie roli teorii w wytwarzaniu wiedzy. W trzeciej części artykułu przedstawia kryteria oceny teoretycznych wyjaśnień i postępu naukowego. Czwartą część artykułu poświęca próbie zrozumienia „zwrotów” w dyscyplinie i wiązanych z nimi oczekiwaniami naukowymi.
W wyniku analizy autor uznaje, że z punktu widzenia technicznych aspektów prowadzonych w dyscyplinie badań (podobnie jak w malarstwie, muzyce, literaturze, filmie) postęp jest niewątpliwy. Jednak technika nie jest teorią. Nawet jeśli przez teorię rozumiemy jedynie idee wykraczające poza jakikolwiek pojedynczy przypadek. Może zatem wymyślamy po prostu bajki, na wzór Rudyarda Kiplinga w zbiorze opowiadań Takie sobie bajeczki (1902), w którym znalazła się fantastyczna opowieść o tym, skąd lampart ma cętki. Opowiadanie to być może pozwala nam tylko zapamiętać, że lamparty mają cętki, i być może podobnie jest w przypadku teorii międzynarodowych, które na różne sposoby dopasowano do obserwacji. Autor zajmuje także krytyczne stanowisko wobec nadziei na postęp naukowy wiązanych z big data i nową rewolucją behawioralną.Scientific progress in the social sciences remains difficult to assess. Scientific goals such as discovery, transparency, reproducibility, and accumulation of knowledge are frustratingly beyond the reach of researchers. To what extent, then, do our disciplinary theoretical interests allow us to generate insights that can outlive the context of their genesis? When, if ever, do the achievements indicated by our familiar theoretical programs contain insights that we can potentially consider to constitute substantive progress? Do we know more about international politics today in any meaningful sense than Thucydides did?
This article seeks to answer the question: is progress being made in International Relations? In the first part, he discusses the understanding of science and scientific progress in International Relations. In the second part, he discusses the discipline’s understanding of the role of theory in the production of knowledge. In the third part, he presents criteria for assessing theoretical explanations and scientific progress. The fourth part of the article attempts to understand the “turns” in the discipline and the scientific expectations associated with them.
As a result of the analysis, the author recognizes that from the point of view of the technical aspects conducted in the discipline of research (as in painting, music, literature, film) progress is unquestionable. However, technology is not theory. Even if by theory we mean only ideas that go beyond any single case. Maybe we are simply inventing fairy tales, following the example of Rudyard Kipling in the collection of short stories Just So Stories (1902), which includes a fantastic story about how a leopard got its spots. This story perhaps only allows us to remember that leopards have spots, and perhaps the same is true of international theories that have been adapted in various ways to observations. The author also takes a critical stance towards the hopes for scientific progress associated with big data and the new behavioral revolution
The Dual Nature of State Funding in the Third Sector: Institutional Limitations and Opportunities for Social Non-Governmental Organizations in Russia (2006–2021)
No full textArtykuł przedstawia badanie dwoistej natury państwowego finansowania organizacji pozarządowych w Rosji w okresie 2006–2021. Na podstawie analizy danych statystycznych, wywiadów eksperckich i ankiet przeprowadzonych wśród kierowników organizacji pozarządowych wykazano, jak finansowanie państwowe jednocześnie generuje formalne i nieformalne ograniczenia instytucjonalne, prowadzące do izomorfizmu organizacyjnego i ograniczenia autonomii. Z drugiej strony, tworzy nowe możliwości rozwoju organizacji pozarządowych w ramach dopuszczalnych przez państwo formatów działalności. W odpowiedzi na tę dwoistość organizacje pozarządowe opracowują różnorodne strategie adaptacyjne: od konformizmu po balansowanie między różnymi źródłami zasobów.
Wyniki badania potwierdzają hipotezę o transformacji rosyjskich organizacji pozarządowych z niezależnych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego w zintegrowanych partnerów państwa w realizacji polityki społecznej. Badanie wnosi wkład w rozwój teorii zależności zasobowej i koncepcji „zarządzanego społeczeństwa obywatelskiego” w kontekście hybrydowych reżimów politycznych.The article presents a study of the dual nature of state funding for non-governmental organizations in Russia during the period 2006–2021. Based on statistical data analysis, expert interviews, and surveys conducted among NGO managers, it demonstrates how state funding simultaneously generates formal and informal institutional constraints, leading to organizational isomorphism and limited autonomy. On the other hand, it creates new opportunities for NGO development within state-approved formats of activity. In response to this duality, NGOs develop various adaptive strategies: from conformism to balancing between different resource sources.
The research findings confirm the hypothesis about the transformation of Russian NGOs from independent civil society actors into integrated partners of the state in implementing social policy. The study contributes to the development of resource dependence theory and the concept of “managed civil society” in the context of hybrid political regimes
The Impact of Russia’s Invasion of Ukraine on the Political Situation in the Middle East
No full textGłównym celem przedmiotowych rozważań jest przedstawienie najważniejszych uwarunkowań i zależności, pozwalających ocenić wpływ, jaki inwazja na Ukrainę w lutym 2022 r. wywarła na politykę państw Bliskiego Wschodu w aspekcie politycznym i ekonomicznym. W tej mierze istotna będzie także próba przeanalizowania, na ile może ulec wzmocnieniu lub osłabieniu rola Federacji Rosyjskiej na przedmiotowym obszarze.
Na wstępie powinniśmy przedstawić stanowisko Iranu, które w niniejszej analizie jest kluczowe ze względu na rosnące znaczenie tego państwa w konfiguracji międzynarodowej. Ponadto przedmiotem zainteresowania jest także pogląd władz Egiptu na działania wojenne na Ukrainie. Dodatkowo właściwe będzie ustosunkowanie się do poglądów władz izraelskich wobec wojny na Ukrainie. Nie możemy także zapominać o prześledzeniu polityki Turcji w tej materii, ważnej ze względu na jej członkostwo w NATO i znaczącą rolę tego państwa w procesach politycznych zachodzących w świecie arabskim. W dalszej części artykułu obecna też jest postawa państw Zatoki Perskiej – szczególnie Arabii Saudyjskiej i Zjednoczonych Emiratów Arabskich – wobec działań prowadzonych przez Federację Rosyjską.
W podsumowaniu przybliżone są możliwe scenariusze na przyszłość. Zawarta jest w nim próba odpowiedzi na pytanie, na ile Federacja Rosyjska będzie zdolna do zwiększenia swojej geopolitycznej roli na Bliskim Wschodzie i gotowość państw arabskich do pogłębienia kooperacji z Moskwą.The main objective of the considerations is to present the most important conditions and dependencies that allow for assessing the impact that the invasion of Ukraine in February 2022 had on the policy of the Middle East countries in the political and economic aspects. In this respect, it will also be important to try to analyze to what extent the role of the Russian Federation in the area in question may be strengthened or weakened.
At the beginning, we should present the position of Iran, which is key in this analysis due to the growing importance of this country in the international configuration. In addition, the subject of interest is also the view of the Egyptian authorities on the military operations in Ukraine. Additionally, it will be appropriate to address the views of the Israeli authorities on the war in Ukraine. We cannot also forget to trace Turkey’s policy in this matter, important due to its membership in NATO and the significant role of this country in the political processes taking place in the Arab world. The attitude of the Persian Gulf countries – especially Saudi Arabia and the United Arab Emirates - towards the actions conducted by the Russian Federation is also present in the further part of the article.
The summary presents possible scenarios for the future. It attempts to answer the question of how much the Russian Federation will be able to increase its geopolitical role in the Middle East and the readiness of Arab states to deepen cooperation with Moscow
Lobbying in government administration in 2016–2023. Analysis of actors and their effectiveness
No full textPrzedmiotem osadzonej w perspektywie neoinstytucjonalnej analizy zaprezentowanej w artykule jest działalność lobbingowa prowadzona przez zawodowych lobbystów wobec administracji rządowej w latach 2016–2023. Jej celem jest dokonanie charakterystyki tej aktywności, ze szczególnym uwzględnieniem wymiaru ilościowego podejmowanych wobec poszczególnych resortów działań, ich zróżnicowanie w czasie oraz liczbę, charakter i autoidentyfikację podmiotów podejmujących te działania oraz ocenę ich skuteczności. Odpowiedzi na powyższe pytania uzyskano poprzez analizę treści biuletynów informacji publicznej badanych ministerstw oraz witryn internetowych oraz profili w mediach społecznościowych podmiotów lobbujących. Przeprowadzona analiza przyniosła wyniki, pozwalające stwierdzić, że prowadzony w Polsce przez zawodowych lobbystów regulowany lobbing wobec administracji rządowej to fikcja. W przeciągu siedmiu badanych lat odnotowano jedynie 146 przypadków takich działań, z których większość skoncentrowała się w trzech ministerstwach. Dla ponad 60% podmiotów były to działania incydentalne. Relatywnie niska była też ich skuteczność, bowiem jedynie w odniesieniu do około 14% przypadków zakończyły się one całkowitym sukcesem. Negatywny społeczny odbiór lobbingu spowodował także, że jedynie 25% podmiotów określało się jako lobbyści, a blisko połowa spośród nich w żaden sposób publicznie nie informowała o prowadzeniu tego typu działalności.Embedded in a neo-institutional perspective, the subject of the analysis presented in the article is the lobbying activities carried out by professional lobbyists against the government administration in 2016–2023. Its purpose is to characterize this activity, with particular emphasis on the quantitative dimension of the activities undertaken against individual ministries, their variation over time, as well as the number, nature and self-identification of the entities undertaking these activities and the assessment of their effectiveness. Answers to the above questions were obtained by analyzing the content of the public information bulletins of the surveyed ministries, as well as the websites and social media profiles of lobbying entities. The analysis yielded results making it possible to conclude that regulated lobbying of government administration by professional lobbyists in Poland is a sham. Over the seven years studied, there were only 146 cases of such activities, most of which were concentrated in three ministries. For more than 60% of entities, these activities were incidental. Their effectiveness was also relatively low, as only about 14% of the cases were completely successful. The negative public perception of lobbying also resulted in the fact that only 25% of the entities described themselves as lobbyists, and nearly half of them did not publicly report in any way on the conduct of such activities