ΒΚΠ ΕΚΠΑ :: Σύστημα Ηλεκτρονικής Εκδοτικής (e-Pub)
Not a member yet
1979 research outputs found
Sort by
Vol. 13 (2025). “In Second Use”. An archaeological and anthropological survey of recycling and reuse in the Greek world
No full textΤις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μια διαρκής προτροπή για «πράσινους τρόπους σκέψης» (Think Green) που περιλαμβάνουν την ανακύκλωση, επαναχρησιμοποίηση, μείωση απορριμμάτων και επαναπροσδιορισμού της ιδιότητας μιας ποικιλίας αντικειμένων, που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «δευτερογενής χρήση» τους. Επιπλέον, οι μεταβαλλόμενες μορφές διαχείρισης του τοπίου (φυσικού και ανθρωπογενούς) και των τοπικά διαθέσιμων φυσικών πόρων αποτυπώνουν τους τρόπους με τους οποίους διάφορες πολιτισμικές ομάδες έδρασαν διαχρονικά. Όλες αυτές οι πρακτικές που χρησιμοποιούνται για να επαναπροσδιορίσουν και να επεκτείνουν τη διάρκεια ζωής και χρήσης αντικειμένων και τόπων, είναι φορείς ποικίλλων νοημάτων που αντανακλούν την ψυχοσύνθεση, την ατομική και συλλογική ταυτότητα, τη μνήμη, τη λατρεία και την ιδεολογία. Η διεθνής επιστημονική συνάντηση με τίτλο «Σε Δεύτερη Χρήση»: μια αρχαιολογική και ανθρωπολογική επισκόπηση της ανακύκλωσης και επανάχρησης στον ελληνικό κόσμο» απευθύνθηκε σε νέους ερευνητές (υποψήφιους διδάκτορες, νέους διδάκτορες, μεταδιδάκτορες) διαφόρων πεδίων των Ανθρωπιστικών Επιστημών (αρχαιολόγους ιστορικούς, λαογράφους, εθνοαρχαιολόγους, κ.ά.) που μελετούν οποιαδήποτε έκφανση της δευτερογενούς χρήσης στον ελληνικό κόσμο, υπό την ευρεία του έννοια, από την προϊστορική εποχή έως τα νεότερα χρόνια. Αναζητήθηκαν θεματικοί ή/και διεπιστημονικοί τρόποι ανάλυσης (π.χ. διαχρονικοί, τοπικοί ή υπερτοπικοί) διαφόρων εκφάνσεων «δευτερογενούς χρήσης», όπως αυτές εντοπίζονται στον υλικό πολιτισμό, το φυσικό τοπίο ή τους φυσικούς πόρους, και παρέχουν πληροφορίες σχετικές με ανθρώπους, κοινωνικές ομάδες ή κοινότητες.Vol. 13 (2025). “In Second Use”. An archaeological and anthropological survey of recycling and reuse in the Greek world. In the last decades we have a continuous encouragement to ‘think Green’ and to recycle, upcycle, reuse, reduce waste and repurpose a variety of objects, which could be called a ‘secondary use’ of materials. Moreover, the changing patterns of landscape (natural and human-induced) exploitation and of the locally available natural resources can provide a footprint of how distinct cultural groups acted through time. All these practices are employed to redefine and extend the lifespan of objects and loci, and convey multiple meanings related to mentality, personal and collective identity, memory, cult and ideology. The international meeting “In Second Use”: an archaeological and anthropological survey of recycling and reuse in the Greek world” aimed to bring together early career scholars (PhD Students, recent PhDs, Postdocs) from various fields of the Humanities (archaeology, history, ethnoarchaeology, folklore, etc.) working on any aspect of secondary use in the Greek world, broadly defined, from prehistory to modern times. They presented thematic and/or interdisciplinary ways of analysis (e.g. temporal, regional, intra- or inter-regional) in which evidence of ‘secondary use’ as attested in material or non-material culture, the landscape or natural resources, provides insights on individuals, social groups or communities.
Εκπαίδευση και εθνική ιδεολογία στις ελληνορθόδοξες κοινότητες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην καμπή του 20ού αιώνα
Full text linkΣτην καμπή του 20ού αιώνα, η εκπαίδευση στις ελληνορθόδοξες κοινότητες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αναπτύχθηκε μέσα σε ένα σύνθετο πλαίσιο αλληλεπίδρασης μεταξύ εθνικών, αυτοκρατορικών και τοπικών ταυτοτήτων. Στο πλαίσιο αυτό, δίκτυα που περιλάμβαναν οθωμανικές κοινότητες, οθωμανικές αρχές και ελληνικούς συλλόγους διαμόρφωσαν ένα πολυσύνθετο πεδίο, μέσα από το οποίο προωθήθηκε η εθνική ιδεολογία.Η παρούσα εργασία εξετάζει πώς αυτές οι διασυνδέσεις επηρέασαν την εκπαιδευτική πολιτική και συνέβαλαν στην καλλιέργεια εθνικών ταυτοτήτων, εστιάζοντας στις σχέσεις μεταξύ τοπικών και εθνικών παραγόντων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ρόλο της Αθήνας και της Κωνσταντινούπολης στη διαμόρφωση αυτών των εξελίξεων, καθώς και στις ευρύτερες μεταρρυθμιστικές τάσεις εντός της Αυτοκρατορίας. Η μελέτη αναδεικνύει την εκπαίδευση ως κεντρικό μηχανισμό στη συγκρότηση εθνικών ταυτοτήτων, σε μια εποχή μετάβασης από μια πολυεθνοτική αυτοκρατορία σε έναν κόσμο εθνών-κρατών.
The pithos production of Ainos during the Ottoman period
Full text linkΗ παρούσα μελέτη ασχολείται με την παραγωγή των αινίτικων πίθων και τη διάδοσή τους στον αιγαιακό χώρο κατά την οθωμανική περίοδο. Η Αίνος (σημερινή Enez), στην ανατολική όχθη του Δέλτα του ποταμού Έβρου, αποτελούσε από την αρχαιότητα ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά και εμπορικά κέντρα του Βορείου Αιγαίου. Κατά τους βυζαντινούς και οθωμανικούς χρόνους ανέπτυξε μεγάλη ναυτιλιακή δύναμη, ελέγχοντας όλο το διαμετακομιστικό εμπόριο της Θράκης και των Βαλκανίων. Η πόλη εμπορευόταν ποικίλα προϊόντα, αλλά ήταν περιζήτητη κυρίως για τα αποθηκευτικά πιθάρια της, που ξεχώριζαν για το μέγεθος και την εξαιρετική αντοχή τους, και ήταν ιδανικά για την αποθήκευση του λαδιού. Οι αινίτικοι πίθοι, με το χαρακτηριστικό τροπιδωτό –σχεδόν αμφικωνικό– σώμα, και την ανάγλυφη, έντυπη ή εγχάρακτη διακόσμηση στον ώμο, μεταφέρονταν σε όλα σχεδόν τα παράλια και τα νησιά του Αιγαίου, αλλά και στην ενδοχώρα της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης. Ένα από τα πρωιμότερα δείγματα χρονολογείται στο πρώτο μισό του 18ου αι., ωστόσο υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι η πιθοπλαστική της Αίνου ανάγεται πιθανώς στον 16ο αι., αν όχι νωρίτερα. The present study focuses on the pithos production of Ainos and its distribution in the Aegean Sea during the Ottoman period. Ainos (Turkish: Enez) was one of the major economic and commercial centers of the Northern Aegean throughout antiquity on the eastern bank of the Evros River delta. During the Byzantine and Ottoman periods it developed a great maritime power, controlling the entire transit trade of Thrace and the Balkans. The town traded in a variety of goods, but it was most famous for its storage pithoi, which were large and extremely durable and thus ideal for storing olive oil. The Ainian pithoi, with their characteristic keel-shaped―almost biconical―body, as well as their relief, stamped or incised decoration on the shoulder, were transported to almost all the coasts and islands of the Aegean, but also to the interior of Eastern Macedonia and Thrace. One of the earliest samples dates to the first half of the 18th century, but there is strong evidence that the pithos production of Ainos probably dates back to the 16th century, if not earlier
Tα Λουτρά του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ο μετασχηματισμός μιας παρόδιας πηγής σε αρχαιολογικό χώρο
Full text linkΤα Λουτρά του Μεγάλου Αλεξάνδρου είναι σήμερα ένας αρχαιολογικός χώρος στην Περιφερειακή Ενότητα Πέλλας. Παρά την τοπωνυμική αναφορά, δεν συνδέονται με τον Μέγα Αλέξανδρο ούτε με συγκρότημα λουτρών. Περιλαμβάνουν μία λίθινη δεξαμενή, τμήμα νερόμυλου της ρωμαϊκής-παλαιοχριστιανικής Πέλλας. Το μνημείο ήταν ενταγμένο συνεχώς στο τοπίο και δεν ήρθε στο φως με την ανασκαφική έρευνα τον 20ό αιώνα. Η διαρκής αυτή σχέση επιτρέπει τη διερεύνηση του μετασχηματισμού από μια παρόδια, υδάτινη θέση, όπου εγγράφονταν πολυχρονικές αφηγήσεις, έθιμα και ποικίλες χρήσεις σε οριοθετημένο και άνυδρο αρχαιολογικό χώρο. Το άρθρο μελετά τον χρόνο που ο μετασχηματισμός συνέβη, καθώς και τις συνθήκες που τον διαμόρφωσαν. Τον προσεγγίζει ως ένα οργανικό μέρος στη νεωτερική βιογραφία του μνημείου, η οποία συντέθηκε τον 19ο και τον 20ό αιώνα και εντατικοποιήθηκε τις μεταπολεμικές δεκαετίες, επιχειρώντας την ιδεολογική, περιβαλλοντική και αισθητηριακή του αποτίμηση.The Baths of Alexander the Great. The transformation of a roadside spring into and archaeological site.The Baths of Alexander the Great is today an archaeological site of the Regional Unit of Pella, Greece. Despite its toponymic reference, it is not associated with Alexander the Great, nor with a bath complex. It includes a stone cistern of a watermill of Roman-Early Christian Pella. The monument was integrated into the landscape and did not come to light via excavation. The continuous interconnection with the landscape of Pella allows the exploration of its transformation from a roadside spring, where multi-temporal narratives, traditions and various uses were inscribed, to a demarcated and arid archaeological site. The article studies the time that the transformation occurred, as well as the factors that shaped it. It approaches the transformation as a part of the monument’s modern biography, which was composed in the 19th and 20th centuries and was
REIMAGINING CELTIC CHRISTIANITY HISTORICAL ROOTS AND MODERN SPIRITUAL REVIVAL
Full text linkThis study examines the complex phenomenon of Celtic Christianity, tracing its origins from early medieval religious expressions in Ireland and Scotland through its reinterpretation in modern spiritual movements. It highlights the romanticized and often idealised narratives surrounding Celtic saints and practices, emphasising that primary sources like hagiographies are malleable cultural texts rather than fixed historical records. The research explores how these flexible narratives underpin the identity and spirituality of contemporary neo-Celtic Christian communities, especially within charismatic Anglican circles. Ultimately, the Celtic Christian revival is presented not as a straightforward historical recovery but as a creative spiritual reinvention, resonating with modern seekers searching for authenticity, ecological connection, and mystical meaning
ORTHODOX SPIRITUALITY
Full text linkMost all of us have heard people, especially the youth of today, say, “I am spiritual and not religious.” Whatever that phrase may mean to each person regardless, it is as if the two are diametrical opposition. One cannot be true without the other being false.This leads one to ask the question, what is spirituality? For our purposes presented in this article, what is Orthodox spirituality? In the brief space allotted here, I will attempt to summarize what Orthodox spirituality is and what it is not
Η Γενικευμένη Νόηση στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Μια κριτική προσέγγιση
Full text linkΣτη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, οι ραγδαίες εξελίξεις στους τομείς της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) και των νευρωνικών δικτύων έχουν επιταχύνει μια γενικευμένη διαδικασία αυτοματισμού, που δεν αφορά αποκλειστικά τις σχέσεις παραγωγής, αλλά και κάθε τομέα της κοινωνικής πραγματικότητας. Συστήματα υψηλής τεχνολογίας, με ικανότητες επεξεργασίας χιλιάδων διακριτών ψηφιακών παραμέτρων, και εκπαιδευμένα με τη βοήθεια εκτεταμένων βάσεων δεδομένων, παρέχουν νέες δυνατότητες ελέγχου του κοινωνικού σώματος, ανάγοντάς το σε ιεραρχημένο δίκτυο αλληλεξάρτησης.Παρά ταύτα, πραγματοποιώντας μια υλιστική ανάλυση της ιστορίας της ΤΝ, μπορούμε να αναγνωρίσουμε μια πληθώρα συμβαλλόμενων πεδίων στενά συνδεδεμένων με τη νευροψυχολογία, τη νευροπλαστικότητα, το συνδετισμό, την ψυχολογία Gestalt, την κυβερνητική, κοκ. Στην πραγματικότητα, η ΤΝ δεν αντιπροσωπεύει κάποια πραγματική ικανότητα «συλλογισμού», αλλά μια σύγχρονη γενίκευση του μαρξικού «συλλογικού εργάτη» (Gesamtarbeiter), μέσα από στατιστική ανάλυση κάθε πιθανού τομέα της συλλογικής γνώσης.Αξιοποιώντας την ερευνητική εργασία του Matteo Pasquinelli The Eye of the Master ως βασική πηγή, η εργασία αυτή αναφέρεται συνοπτικά στους βασικούς πυλώνες μιας κριτικής ανάλυσης της ιστορίας της Τεχνητής Νοημοσύνης, με σκοπό την αξιοποίησή τους σε μια σειρά επίκαιρων προτάσεων για τη σύγχρονη εκπαίδευση και στόχο την επανοικειοποίηση της φαινομενικά «εξωγήινης» ΤΝ μέσα από τη χειραφετητική ισχύ της εγκύκλιας παιδείας
Aegean-style pottery from the old excavations at Alalakh: chronological and socio-historical implications
Full text linkΚεραμική αιγαιακού τύπου από τις παλιές ανασκαφές στο Alalakh. Χρονολογικές και κοινωνικό-ιστορικές επιπτώσεις.Η κεραμική αιγαιακού τύπου, που παραγόταν σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο, έχει εντοπιστεί σε περιορισμένες ποσότητες στο Alalakh. Παρά τη σπανιότητά της, η κεραμική αυτή είναι καθοριστική για τη χρονολόγηση της έναρξης της Εποχής του Σιδήρου Ι (ΕΣ I), τόσο στο Alalakh όσο και στην ευρύτερη περιοχή, και συχνά ερμηνεύεται είτε ως ένδειξη μετακίνησης πληθυσμών είτε ως αποτέλεσμα κοινωνικο-οικονομικών αλληλεπιδράσεων και διαμόρφωσης ταυτότητας. Η παρούσα μελέτη εξετάζει αδημοσίευτη έως τώρα κεραμική από τις ανασκαφές του Woolley, που φυλάσσεται στο UCL, με σκοπό την επανεκτίμηση της χρονολογικής και πολιτισμικής της σημασίας. Μέσα από μακροσκοπική ανάλυση και τυπολογικές συγκρίσεις, αναγνωρίστηκαν οκτώ αγγεία, τα οποία προσφέρουν νέες πληροφορίες για την πρώιμη φάση κατοίκησης του Alalakh στην ΕΣ I. Επιπλέον, οι ερμηνείες για την λειτουργία των διαφορετικών σχημάτων αγγείων αντικατοπτρίζουν δυναμικές πολιτισμικές συνυφάνσεις τοπικών και αιγαιακών πρακτικών, αναδεικνύοντας τη σημασία της αιγαιακού τύπου κεραμικής για τη μελέτη των κοινωνικο-ιστορικών εξελίξεων της περιόδου αυτής στην περιοχή.Aegean-style pottery, produced across the Eastern Mediterranean, has been identified in limited quantities at Alalakh. Despite its scarcity, this pottery is pivotal for dating the onset of the Iron Age I (IA I) period, both at Alalakh and across the region, and is often interpreted either as evidence of migration or socioeconomic interactions and identity formation. This study examines previously unpublished Aegean-style pottery from Woolley’s excavations, housed at UCL, to reassess its chronological and cultural significance. Through macroscopic analysis and stylistic comparisons, eight vessels were identified, offering new insights into Alalakh’s earliest IA I habitation phase. Furthermore, functional interpretations of the pottery vessels’ diverse shapes reflect dynamic cultural entanglements of local and Aegean practices, highlighting the importance of Aegean-style pottery for the study of socio-historical developments in the region during this period
THE TRANSITION OF ANCIENT GREEK SPIRIT FROM MYTHOS TO LOGOS
Full text linkThe wondrous ancient Greek mythology framed the life of the Greeks, being a fertile ground for the development of ancient Greek thought and an inexhaustible source of artistic inspiration. It reflected internal concerns and perceptions of the Greeks about life, its laws, its contradictions, about fate and death. It was a special worldview about the phenomena of nature, it included seeds of knowledge, religious and moral beliefs, as well as artistic trends that characterized the dawn of the history of the ancient Greek spirit, at a time when the language was reflecting a still developing stage, in terms of mental apprehending and perception of the world. The development of myths corresponding to the gradual maturation of the Greek spirit, being reflected in the works of epic, lyric poetry and later tragedy, was a complicated process of accumulation and synthesis of elements of the past (facts, ideas, values) that marked the gradual replacement of fictional-invented narrative with evidence-based argumentation with logical reasoning, namely, the transition from Mythos to Logos crystallized by the Ionian philosophers, an intellectual achievement that formed the foundations of European civilization