Argo (Greece)
rFASPER - Repository of the Faculty of Special Education and RehabilitationNot a member yet
5766 research outputs found
Sort by
Hipersocijabilnost kod Vilijamsovog sindroma
Get PDFVilijamsov sindrom (VS) je redak genetički poremećaj izazvan hemidelecijom na
sedmom hromozomu. Karakteristike koje su povezane s ovim sindromom odnose se na
neujednačen profil kognitivnih snaga i slabosti, preosetljivost na zvuk, specifične crte lica
(poput natečenih očiju, kratkog nosa, širokih usta sa debelom donjom usnom, punih
obraza, male brade), odsustvo straha od nepoznatih ljudi (zbog pogrešne aktivacije
nervnih centara) i hipersocijabilnost (mogli bi zagrliti nepoznate ljude u prodavnici
prehrambenih proizvoda, reći kasirkama da ih vole i pozvati potrošače u svoj dom).
Dakle, jedna od najupečatljivijih karakteristika osoba sa VS je njihov izraziti socijalnoafektivni profil, koji se odlikuje visokom društvenošću, druželjubivošću, dezinhibicijom,
prekomernom ljubaznošću i jakom empatijom.
Precizna etiologija hipersocijabilnosti VS još uvek nije poznata.
Neuroanatomske, genetske, molekularne i bihevioralne neuropsihološke studije pružaju
važne tragove u vezi sa neuronskim i genetskim mehanizmima koji leže u osnovi
socijalnog fenotipa VS. U literaturi se za ovakvu pojavnost pojavljuje naziv „cocktailparty syndrome”.
Prijateljska nastrojenost prema nepoznatim osobama čini ih izuzetno ranjivim na
zlostavljanje ili iskorišćavanje. To je zastrašujuće za njihove roditelje, koji se plaše rizika
eksploatacije koji dolazi sa bezuslovnom ljubavlju i neselektivnim poverenjem. Dokazi
sprovedenih istraživanja hipersocijabilnosti vrtićke dece, učenika i odraslih sa VS
pokazuju značajno učestalije uočavanje pristupačnosti, poverenja i prijateljstva na licima
sa fotografija (bez obzira na izraz prikazan na fotografiji) u odnosu na ispitanike tipične
populacije i ispitanike sa nespecifičnom intelektualnom ometenošću, u istoj hronološkoj
dobi.
Mehanizmi nastanka hipersocijabilnosti kod osoba s VS još uvek su predmet
izučavanja brojnih studija.
Rad je nastao kao rezultat istraživanja na projektima „Kreiranje Protokola za
procenu edukativnih potencijala dece sa smetnjama u razvoju kao kriterijuma za izradu
individualnih obrazovnih programa” (179025) i „Socijalna participacija osoba sa
intelektualnom ometenošću” (179017), koje finansira Ministarstvo prosvete, nauke i
tehnološkog razvoja Republike Srbij
Potential impact of the Covid-19 pandemic on language development in children: theoretical considerations
Get PDFPandemija COVID-19 izazvala je značajne promene u okruženju dece svih uzra- sta širom sveta. Cilj ovog rada je da se kroz pregled istraživanja analizira potencijalni uticaj pandemije COVID-19 na razvoj jezičkih sposobnosti kod dece.
Rezultati istraživanja dece na najmlađem uzrastu pokazali su da su češći od- lasci dece u predškolsku ustanovu tokom pandemije bili pozitivno povezani sa razvojem receptivnog rečnika. Istraživanja doprinosa aktivnosti roditelja u razvoju jezičkih sposobnosti pokazala su statistički značajan doprinos ak- tivnosti majke, ali ne i oca u razvoju dečjeg rečnika za vreme perioda izolacije tokom pandemije. Sa druge strane, rezultati procene dece starijeg uzrasta su pokazali da su tokom perioda zatvaranja škola usled pandemije učenici od trećeg do sedmog razreda prosečno smanjili postignuće u čitanju za oko 35%.
Autori su sugerisali da je smanjenje postignuća na zadacima čitanja neravno- merno među učenicima, pri čemu su najbolji učenici pokazali i najmanju stopu smanjenja postignuća na navedenim zadacima.
S obzirom na neizvestan tok pandemije, jedan od prioritetnih izazova je identifikovanje i razmatranje faktora povezanih sa pandemijom koji mogu ne- gativno uticati na rast i razvoj dece.The COVID-19 pandemic caused significant changes in the environment in children of all ages around the world. The aim of this paper is to analyze the potential impact of the COVID-19 pandemic on language development in children through a review of research.
The results of the research showed that the youngest children who went to kindergarten more frequently had a more developed receptive vocabulary. Research about the contribution of parental activity in the language development showed a statistically significant contribution of the mother activity, but not the father activity in children’s vocabulary development during the period of isolation due to the pandemic. On the other hand, the results of the assessment in older children showed that during the period of school closure due to the pandemic, students from the third to the seventh grade reduced their reading achievement by about 35% on average. The authors suggested that the reduction in reading achievement was unbalanced among students, where the best students showed the lowest rate of reduction in achievement on these tasks.
Due to the uncertain course of the pandemic, one of the priority challenges is to identify and consider factors related to the pandemic, which can negatively affect the growth and children development
Factors affecting employers attitudes towards employment of persons with intellectual disabilities
No full textСавремено доба се карактерише растућом пажњом за уважавањем права на рад особа са интелектуалном ометеношћу која воде ка деинституционализацији, интеграцији и нормализацији. Запосленост је повезана са свим добробитима у друштву, као и могућношћу особа ове популације да буду равноправни чланови окружења у коме живе.
Стопа запослености особа са интелектуалном ометеношћу осцилира у распону од 1% до 40% у различитим земљама и деловима света. У литератури се наводе многобројни фактори који се одражавају на ставове послодаваца према запошљавању особа са интелектуалном ометеношћу. Овај рад садржи преглед истраживања која се баве различитим врстама фактора, који имају утицаја на ставове послодаваца према запошљавању особа са интелектуалном ометеношћу, груписаних у личне карактеристике послодаваца, личне карактеристике особа са интелектуалном ометеношћу, утицај културе и карактеристика радне средине. Анализом резултата истраживања утврђено је да наведене групе фактора на специфичан начин утичу на ставове послодаваца и да се тај утицај одражава на стопу запослености особа са инелектуалном ометеношћу.The modern age is characterized by growing attention to respect for the right to work of persons with intellectual disabilities that lead to deinstitutionalization, integration and normalization.
Employment is associated with all the benefits of society, as well as the ability of people in this population to be equal members of the environment in which they live.
The employment rate of people with intellectual disabilities fluctuates in the range of 1% to 40% in different countries and parts of the world. The literature lists numerous factors that are reflected in the attitudes of employers towards the employment of people with intellectual disabilities. This paper provides an overview of research dealing with different types of factors that influence employers 'attitudes towards the employment of people with intellectual disabilities, grouped into employers' personal characteristics, personal characteristics of people with intellectual disabilities, cultural influence and work environment characteristics. The analysis of the research results showed that these groups of factors in a specific way affect the attitudes of employers and that this impact is reflected in the employment rate of people with intellectual disabilities
Kognitivne sposobnosti osoba s Angelmanovim sindromom
No full textАнгелманов синдром је редак генетски поремећај који карактеришу тешка развојна одступања и интелектуална ометеност, поремећаји покрета и равнотеже, изражено оштећење говора и расположење које се може окарактерисати као претежно срећно. У основи синдрома је аберација хромозома 15q11-13, односно промене на UBE3A гену, које могу настати мутацијом, делецијом, импринтингом мајчиног хромозома или унипаренталном дизомијом оца.
Циљ овог рада је упознавање са специфичностима когнитивних способности деце, младих и одраслих особа с Ангелмановим синдромом.
Прегледом доступне литературе уочава се да највећи број особа с Ангелмановим синдромом функционише у оквиру сензомоторичког периода према Пијажеу, као и да се ова развојна кашњења не могу везати за узраст испитаника. Нижа когнитивна функционисања бележе се код особа с Ангелмановим синдромом која у генотипу имају делецију хромозома, док се развијеније когнитивне карактеристике уочавају код особа са мутацијом гена. Са друге стране, изражено кратак распон пажње и тешкоће одржавања и пребацивања пажње не могу се везати за генетску основу, док се са узрастом ови проблеми смањују. Осим тога, истраживања показују и да особе с Ангелмановим синдромом имају одређене капацитете за упамћивање нових, како вербалних, тако и невербалних садржаја.
При планирању третмана треба имати у виду да се особе с Ангелмановим синдромом не могу посматрати као хомогена група, јер и у оквиру сензомоторичког периода достижу различите фазе когнитивног развоја, као и да би почетни кораци требало да буду усмерени на побољшање функција пажње, чиме би се створили предуслови за развијање других когнитивних компоненти.Angelman syndrome is a rare genetic disorder characterized by severe developmental disorders and intellectual disability, movement and balance disorders, pronounced speech impairment and mood that can be characterized as predominantly happy. The basis of the syndrome is aberration of chromosome 15q11-13, that is changes in the UBE3A gene, which can occur due to mutation, deletion, imprinting of the mother's chromosome or uniparental dysomy of the father.
The aim of this paper is to acquaint with the specifics of cognitive abilities of children, young people and adults with Angelman syndrome.
A review of the available literature shows that the largest number of people with Angelman syndrome function within the sensorimotor period according to Piaget, and that these developmental delays cannot be related to the age of the respondents. Lower cognitive functions are noted in people with Angelman syndrome who have a chromosome deletion in the genotype, while more developed cognitive characteristics are observed in persons with gene mutations. On the other hand, markedly short attention span and difficulty of maintaining and switching attention cannot be linked to the genetic basis, while with age these problems decrease. Additionally, studies shows that people with Angelman syndrome have certain capacities to memorize new, both verbal and nonverbal content.
In treatment planning, it should be borne in mind that people with Angelman syndrome cannot be considered as a homogeneous group because they reach different stages of cognitive development within the sensorimotor period, and that the initial steps should be aimed at improving attention functions, creating the preconditions for developing other cognitive components
Poremećaji senzomotornog razvoja kod dece predškolskog uzrasta
No full textСензорна интеграција је неуро-биолошки процес примања и обраде информација које у мозак долазе из наших чула: вида, слуха, мириса, укуса, додира, осећаја равнотеже или кретања. Омогућава нашем мозгу да све примљене информације из околине обради и организује нпр да одвоји битне од небитних, како бисмо на адекватан начин одговорили на њих неком сврсисходном активношћу нпр. да се крећемо, учимо...Код већине људи сензорна интеграција одвија се без утицаја свести.
За развој сензорне интеграције кључан је период од рођења па до седме године, јер се у том периоду у мозгу успоставља највише веза између нервних ћелија.
Деца са поремећајем сензорне обраде боре се са тешкоћама у обради стимулације, што може узроковати жирок спектар симптома, уључујући преосетљивост на звук, вид и додир, лоше моторичке способности. Примена логопедског третмана код поремећаја сензомоторног развоја дала је изузетне напретке код популације деце са овим потешкоћама, кроз подстицање развоја грубе и фине моторике, стимулацију аудитивног, визуелног и тактилног перципирања, стимулацији проприоцепције, раду на понашању. У третману су врло значајне и применљиве “сензорне собе” које су опремљене различитим материјалима и предметима који потпомажу стимулацију моторике и свих сензорних система. Циљ овог рада био је да се прегледом различитих истраживања и релевантне литературе објасни шта је сензорна интеграција и сензомоторни развој и како то утиче на различите чулне системе а тако и на дететово понашање и дететов развој у целости, да се прикажу сазнања о утицају поремећаја сензомоторног развоја на говор и социоемоционално понашање појединца, у овом случају деце предшколског узраста.
Преглед литературе обављен је преко претраживача Google schoolar, Kobson, Eric Institute of Education Sciences. Анализа је обухватила велики број радова, а за потребе овог рада је коришћено 6 монографија и и 10 електронских извора.
Литература је претраживана на српском и енглеском језику.Sensory integration is a neuro-biological process of receiving and processing information that comes to the brain from our senses: sight, hearing, smell, taste, touch, sense of balance or movement. It enables our brain to process and organize all the recived information from the environment, for example, to separate the important from irrelevant, in oreder to respond to them in an adequate way with some purposeful activity e.g. to move, to learn… In most people, sensory integration takes place without the influence of consciousness. The period from birth to the age of seven is crucial for the development of sensory integration, because in that period the most connections between nerve cells are established in the brain.
Children with sensory processing disorders struggle with difficulties in processing stimulation, which can cause a wide range of symptoms, including hypersensitivity to sound, sight and touch, and poor motor skills. The application of speech therapy treatment for sensorimotor development disorders has made remarkable progress in the population of children with these difficulties, trough stimulating the development of coarse and fine motor skills, stimulating auditory, visual and tactile perception, stimulating proprioception, and behavioral work. In the treatment are very important applicable “sensory rooms” that are equipped with various materials and objects that support the stimulation of motor skills and all sensory systems. The aim of this paper is to review various research and relevant literature to explaine what sensory integration and sensorimotor development is and how it affects different sensory systems and thus the child’s behavior and child development as a whole, to present knowledge about the impact of sensorimotor development disorders on the speech and socioemotional behavior of the individual, in this case preschool children. A review of the literature was performed through the Google schoolar, Kobson, Eric Institute of Education Sciences. The analysis included a large number of papers, and for the purposes of this paper, 6 monographs and 10 electronic sources were used. Literature was searched in Serbian and English
Seksualno nasilje nad studentima na fakultetima u Srbiji
No full textRad ima dva cilja: predstavljanje projekta Seksualno nasilje na univerzitetima u Srbiji: Podizanje
svesti i razvijanje inovativnih mehanizama za podršku žrtvama, za čije sprovođenje je
Viktimološko društvo Srbije-VDS dobilo nagradu za inovacije u prevenciji i odgovoru na rodno
zasnovano nasilje, koju dodeljuju Inicijativa za istraživanje seksualnog nasilja i Svetska banka, i
predstavljanje dela nalaza ankete o viktimizaciji studenata seksualnim nasiljem na fakultetima u
Srbiji, koje je sprovedeno u okviru ovog projekta. Cilj projekta je podizanje svesti o seksualnom
nasilju nad studentima na fakultetima u Srbiji i unapređenje institucionalnog odgovora kroz
predlaganje mehanizama za prevenciju i odgovor na slučajeve seksualnog nasilja na fakultetima.
U cilju koncipiranja i testiranja, a zatim i zalaganja za usvajanje i primenu u praksi,
odgovarajućih mehanizama za prevenciju, podršku i zaštitu studenata od seksualnog nasilja na
fakultetima, sprovedeno je istraživanje. Istraživanje je imalo za cilj dolaženje do podataka o
obimu i prirodi seksualnog nasilja nad studentima koji studiraju na fakultetima u Srbiji, njihove
upoznatosti sa temom seksualnog nasilja i mehanizmima za njegovo sprečavanje i suzbijanje i
predlozima vezano za prevenciju, podršku i zaštitu od seksualnog nasilja na fakultetima. Za
potrebe istraživanja seksualno nasilje definisano je kao svako neželjeno seksualno ponašanje
koje se vrši prema studentima koji studiraju na fakultetima u Srbiji od strane drugih studenata,
nastavnog i nenastavnog osoblja. Istraživanje je sprovedeno na uzorku od 1597 studenata i
studentkinja sa 22 fakulteta na četiri državna i jednom privatnom univerzitetu u Srbiji. Za
prikupljanje podataka korišćena je anketa o viktimizaciji. Podaci su prikupljani online, putem
Survey Monkey platofme, u periodu mart-maj 2021. godine. Nakon kratkog predstavljanja
projekta i metodologije istraživanja, u radu će biti predstavljeni rezultati koji se odnose na obim,
strukturu i karakteristike seksualnog nasilja nad studentima na fakultetima u Srbiji
Lexical-semantic abilities in children with developmental dysgraphia
Get PDFEmpirijski podaci pokazuju da deca sa razvojnom disgrafijom mogu ispoljavati različite smetnje u oblasti jezičke strukture. Međutim, još uvek nije utvrđeno da li jezičke smetnje doprinose teškoćama u ovladavanju veštinom pisanja ili je reč o njihovom udruženom ispoljavanju. Cilj ovog rada je da utvrđivanjem leksičko-semantičkih sposobnosti kod dece sa disgrafijom doprinesemo sagledavanju odnosa razvoja leksičko-semantičke građe i sposobnosti pisanja. Uzorak je obuhvatio 84 učenika, 42 učenika sa razvojnom disgrafijom i 42 učenika bez smetnji u pisanju. Leksičko-semantičke sposobnosti su procenjivane Semantičkim testom i Testom za ispitivanje govorne razvijenosti. Istraživanje je sprovedeno u tri osnovne škole u Istočnoj Hercegovini, školske 2016/2017. godine. Rezultati istraživanja su pokazali da deca sa disgrafijom postižu značajno lošije rezultate na Semantičkom testu u poređenju sa decom bez smetnji u pisanju. Niža postignuća kod dece sa razvojnom disgrafijom uočena su na svim ispitivanim leksičkim kategorijama, kao i na ukupnom skoru Semantičkog testa. Rezultati Testa za ispitivanje govorne razvijenosti pokazuju da deca sa disgrafijom znatno lošije definišu zadate pojmove u poređenju sa svojim vršnjacima tipičnog razvoja. Zaključeno je da deca sa disgrafijom imaju značajno slabije razvijene leksičko-semantičke sposobnosti od dece tipičnog razvoja. Ovi nalazi ukazuju na potrebu pružanja dodatne podrške u razvoju leksikona i bogaćenju rečnika kod dece sa smetnjama u pisanju.Empirical data indicate that children with developmental dysgraphia may exhibit various disorders in the field of linguistic structure. However, it has not yet been determined whether linguistic impairment contributes to difficulties in mastering writing skills or whether they are a joint expression. The aim of this paper is to contribute to the understanding of the relation between the development of lexical-semantic structure and the ability to write by identifying lexical-semantic abilities in children with dysgraphia. The sample included 84 students, 42 students with developmental dysgraphia, and 42 students without disabilities. The lexical-semantic abilities were assessed by means of the Semantic Test and the Test for Speech Development. The survey was conducted in three primary schools in 2016-17 in Eastern Herzegovina. The results of the study showed that children with dysgraphia achieved significantly worse results on the Semantic Test compared to children without disabilities. Lower achievement in children with developmental dysgraphia was observed in all lexical categories examined, as well as in the overall score of the Semantic Test. The results of the Speech Development Test show that children with dysgraphia have significantly lower definitions of given terms compared to their peers of typical development. It was concluded that children with dysgraphia have significantly less developed lexical-semantic abilities than children of typical development. These findings highlight the need for additional support for vocabulary development and vocabulary enhancement in children with disabilities
Perception of academic stress among special education and rehabilitation students during Covid-19 pandemic
Get PDFAktuelna zdravstvena kriza značajno je izmenila procese nastave i učenja i bitno uticala na svakodnevno funkcionisanje studentske populacije. Brojna istraživanja ističu negativne efekte zatvaranja fakulteta i prelaska na onlajn nastavu na mentalno zdravlje studenata. Na uzorku od 233 studenta specijalne edukacije i rehabilitacije ispitan je doživljaj akademskog stresa, kao cilj ovog istraživanja. Primenjena je Skala opaženog akademskog stresa kojom se procenjuje doživljen stres u vezi sa akademskom samopercepcijom, fa- kultetskim obavezama i ispitima i akademskim očekivanjima. Poređenjem sko- rova na supskalama ovog instrumenta, uočeno je da studentima najznačajniji izvor stresa predstavljaju fakultetske obaveze i ispiti i brige u vezi sa uspe- hom u ovim obavezama. Osim toga, na osnovu odgovora na pojedinim tvrdnjama, zapaža se rizik od građenja negativne akademske samopercepcije što ukazuje na neophodnost prevencije u ovom domenu.Current health crisis has a significant impact on everyday lives of university students, and affected the processes of teaching and learning. Numerous studies indicate that closing the faculties and switching to online teaching had a negative impact on student’s mental health. The experience of academic stress was examined on a sample of 233 students of special education and rehabilitation. The Perceived Academic Stress Scale was applied to assess perceived stress in relation to academic self-perception, faculty obligations and exams, and academic expectations. Comparing the scores on the subscales of this instrument suggests that the most significant source of stress for students are the university obligations, exams and worries related to achieving results in them.
In addition, based on the answers to certain items, the risk of building a negative academic self-perception is noticed and the necessity of prevention in this domain is pointed out
Creativity in persons with autism spectrum disorder
Get PDFA limited number of papers that are exploring creativity in persons with autism spectrum disorders can be found in the literature. Often, papers are abundant in tendencies that call into question the existence and prosperity of the ability for imagination and creativity in this population. The aim of this paper is to perceive, by reviewing and analyzing the available research, the occurrence of creativity in children and young people with autism spectrum disorder. The review of available literature was conducted by searching electronic databases Google Scholar, Research Gate, services of the Serbian Library Consortium for Coordinated Acquisition (KOBSON), Croatian scientific and professional journals portal HRČAK, that offers open access to their papers, as well as available printed books. Analysis of the research results indicates that a unique profile of creativity can be observed in people with autism spectrum disorder. Characterization in the form of social-communication deficits and restrictive, repetitive and stereotypical patterns of behavior, interests and activities, greatly complicates realization in the domain of creative expression. Deficit of executive functions that is often present in persons with autism spectrum disorder causes a deficit of imagination that is reflected on the expression of creativity. Regardless of the stated deficits, research indicate registering of creativity in this population in the domains described in the paper.U literaturi se uočava ograničena skupina radova koja istražuje kreativnost kod osoba s poremećajem iz spektra autizma. Neretko, radovi obiluju tendencijama koje dovode u pitanje postojanje i prosperitet sposobnosti imaginacije i kreativnosti u ovoj populaciji. Cilj rada je da se pregledom i analizom dostupnih istraživanja sagleda pojavnost kreativnosti kod dece i mladih sa poremećajem iz spektra autizma. Pregled dostupne literature izvršen je pretraživanjem elektronskih baza podataka Google Scholar, Research Gate, servisa Konzorcijuma biblioteka Srbije za objedinjenu nabavku (KOBSON), HRČAK portala hrvatskih naučnih i stručnih časopisa koji nude otvoreni pristup svojim radovima, kao i dostupnih štampanih knjiga. Analiza rezultata istraživanja ukazuje da se uočava jedinstveni profil kreativnosti kod osoba s poremećajem iz spektra autizma. Karakterizacija u vidu socijalno-komunikacionih deficita i restriktivnih, repetitivnih i stereotipnih obrazaca ponašanja, interesovanja i aktivnosti, u velikoj meri otežava realizaciju u domenu kreativnog izražavanja. Deficit egzekutivnih funkcija koji je često prisutan kod osoba s poremećajem iz spektra autizma uzrokuje deficit imaginacije koji se odražava na ispoljavanje kreativnosti. Bez obzira na navedene deficite, istraživanja ukazuju na evidentiranje kreativnosti u ovoj populaciji u domenima opisanim u radu