Argo (Greece)
rFASPER - Repository of the Faculty of Special Education and RehabilitationNot a member yet
5766 research outputs found
Sort by
Cerebrovascular disease in patients with cognitive impairment: A white paper from the ESO dementia committee - A practical point of view with suggestions for the management of cerebrovascular diseases in memory clinics
No full textPurpose: Practical suggestions on clinical decisions about vascular disease management in patients with cognitive impairment are proposed. Methods: The document was produced by the Dementia Committee of the European Stroke Organisation (ESO) based on the evidence from the literature where available and on the clinical experience of the Committee members. This paper was endorsed by the ESO. Findings: Vascular risk factors and cerebrovascular disease are frequent in patients with cognitive impairment. While acute stroke treatment has evolved substantially in last decades, evidence of management of cerebrovascular pathology beyond stroke in patients with cognitive impairment and dementia is quite limited. Additionally, trials to test some daily-life clinical decisions are likely to be complex, difficult to undertake and take many years to provide sufficient evidence to produce recommendations. This document was conceived to provide some suggestions until data from field trials are available. It was conceived for the use of clinicians from memory clinics or involved specifically in cognitive disorders, addressing practical aspects on diagnostic tools, vascular risk management and suggestions on some therapeutic options. Discussion and conclusions: The authors did not aim to do an exhaustive or systematic review or to cover all current evidence. The document approach in a very practical way frequent issues concerning cerebrovascular disease in patients with known cognitive impairment
Social Distance Towards Students with Disabilities in Inclusive Education
No full textSocial distance is operationalized as the willingness of respondents of the general population to engage in direct, immediate, reciprocal social interactions with persons of another group and to achieve a degree of closeness through these interactions. The aim of this study was to examine the willingness of students with typical development to accept a certain type of social relations with peers with disabilities in inclusive education, as well as the association of gender and age differences in social distance with the type of disability. A modified Bogardus social distance scale was used for research purposes. The sample consisted of students with typical development sand their peers with disabilities (N-398), aged from 7 to 15 years of age who attend inclusive primary schools on the territory of the Republic of Serbia. The results of the study showed that students with typical development do not generally reject social contacts with their peers with disabilities, as shown by the overall lower social distance, but social distance grew in areas of emotional and physical closeness. Students expressed the highest social distance toward peers with autism, while the lowest social distance was manifested towards peers with sensory impairments. Gender and age differences were confirmed. The girls expressed lower social distance, as did the students of higher school age (from 11 to 15 years of age)
Mijalgični encefalomijelitis - enigma na raskršću medicine
Get PDFMyalgic encephalomyelitis is a complex, multisystem disease with chronic course significantly affecting patients' quality of life. Physical and mental exertion intolerability, muscle pain, and sleep problems are the main features accompanied often with cognitive inefficacy and vegetative symptoms. Prevalence is 7-3000 per 100,000 adults. It is estimated that 90% of the patients are misdiagnosed. Pathogenesis is still only speculative but current research points to disturbances in the immunological system, inflammatory pathways, autonomic and central nervous system, muscle and mitochondria, as well as alterations of gut microbiota and gut permeability. The onset is typically acute, following an infectious disease. Exertional intolerance lasting for more than six months is an important diagnostic factor. The core features must be moderate to severe and present at least 50% of the time. Diagnostic criteria should be fulfilled and differential diagnosis should be made to exclude other potential pathological conditions or to diagnose comorbidities. Brain magnetic resonance imaging morphometry has shown gray matter atrophy in occipital lobes bilaterally, right angular gyrus, and the posterior division of the left parahippocampal gyrus, consistent with memory problems and potentially with impairment of visual processing. Treatment is still symptomatic and of partial benefit. Symptomatic treatment can include medications for controlling pain and sleep problems, graded exercise and cognitive behavioral therapy. Larger controlled trials are needed to shed more light on this challenging condition.Mijalgični encefalomijelitis je složeno, multisistemsko oboljenje sa hroničnim tokom koje značajno utiče na kvalitet života bolesnika. Slaba tolerancija na fizički i mentalni napor, bolovi u mišićima i problemi sa spavanjem glavne su odlike i često su praćene kognitivnom neefikasnošću i vegetativnim simptomima. Prevalencija je 7-3000 na 100.000 odraslih. Procenjuje se da je 90% ovih bolesnika pogrešno dijagnostikovano. Patogeneza je i dalje samo spekulativna, ali trenutna istraživanja ukazuju na poremećaje u imunološkom sistemu, inflamatornom odgovoru, autonomnom i centralnom nervnom sistemu, mišićima i mitohondrijama, kao i promene mikrobiote i propustljivosti creva. Početak bolesti je tipično akutan i prati infektivnu bolest. Netolerancija napora koja traje duže od šest meseci važan je dijagnostički kriterijum. Osnovne karakteristike moraju biti umerene do teške i prisutne najmanje 50% vremena. Isključivanje drugih mogućih patoloških stanja ili komorbiditetnih dijagnoza zahteva zadovoljavanje dijagnostičkih kriterijuma i diferencijalno dijagnostičko sagledavanje. Morfometrijska snimanja mozga magnetnom rezonancom pokazala su atrofiju sive mase u okcipitalnim režnjevima bilateralno, desnom angularnom girusu i posteriornom levom parahipokampalnom girusu, što može dovesti do problema sa pamćenjem i oštećenja vizuelne obrade informacija. Lečenje je i dalje simptomatsko i samo delimično uspešno. Simptomatski tretman može da uključuje lekove za kontrolu bola i problema sa spavanjem, doziranu fizičku aktivnost i kognitivno-bihevioralnu terapiju. Potrebne su veće studije da bi se razjasnilo ovo medicinsko stanje
Kako do prevencije rizičnih ponašanja učenika: vodič za primenu interaktivnog učenja u radioničarskom radu
Get PDFZdravstvena kriza izazvana pandemijom virusa COVID-19 pogodila je sve sfere društvenog
funkcionisanja i izazvala transformaciju obrazovno-vaspitnog procesa širom sveta. Digitalizacija i fizička distanca obeležile su rad škola od početka pandemije i umnogome izazvale teškoće u sprovođenju obrazovno-vaspitnog rada, ali i donele nove izazove u radu
na prevenciji rizičnih ponašanja učenika. Izmenjene okolnosti ocenjuju se kao značajan
rizični faktor koji može nepovoljno uticati na uslove u kojima se deca razvijaju, uče, istražuju i ostvaruju svoje potencijale, te predstavlja pogodno tle za razvoj raznovrsnih rizičnih ponašanja. Pred školom se nalazi ozbiljan zadatak da se adaptira na novonastale okolnosti, na promene u ponašanju učenika, ali i da iznađe efektivne načine kontinuiranog
rada na prevenciji u novoj realnosti.
Tokom 2021. godine, realizovano je nacionalno kvantitativno istraživanje o potrebama
škola u izmenjenim okolnostima obrazovno-vaspitnog rada, sa fokusom na perspektivu
nastavnika, u organizaciji CEPORA – Centra za pozitivan razvoj dece i omladine, uz finansijsku podršku Misije OEBS-a u Srbiji. Dodatno, sprovedena je i kvalitativna analiza kroz
fokus-grupne intervjue sa zaposlenima iz šest osnovnih škola (Beograd, Novi Sad, Kragujevac, Niš, Leskovac, Novi Pazar). Rezultati pokazuju da se nastavnici prilično dobro snalaze u reagovanju na izmenjene okolnosti i rad u novim uslovima, ali i dalje postoji značajan udeo njih koji se susreću sa izazovima u svom vaspitno-obrazovnom radu. Tako, 45%
nastavnika ističe da ima teškoće u evaluaciji nastavnog procesa, 43% da se susreće sa izazovima pri implementaciji modela nastave na daljinu, a 39% i dalje ima raznovrsne izazove
sa upotrebom digitalnih platformi. Zaposleni u školama ističu i da sami uslovi rada nisu
ostavili mnogo prostora za vaspitni rad sa učenicima i da je fokus u mnogome bio usmeren na akademski deo obrazovno-vaspitnog procesa. Edukativno-preventivnih aktivnosti
sa učenicima praktično nije bilo. Primećuju se promene u ponašanju učenika, te nastavnici ističu da su prisutni problemi sa pažnjom i koncentracijom učenika, motivacijom i prekomernom upotrebom interneta kroz igranje igrica i boravak na društvenim mrežama,
a javlja se i značajan pad u posvećenosti učenika školi, odnosno školskim obavezama.
Dodatno, nastavnici uočavaju da postoji značajan izazov kada je u pitanju socijalna isključenost učenika. Naime, ističu da je pandemija doprinela produbljenju ovog problema na
način da su ona deca koja su već isključena od strane svojih vršnjaka ili su bila u riziku od
isključivanja, usled izostatka zajedničkih aktivnosti, sada još „udaljenija”, te prepoznaju
veliki značaj u uključivanju različitih kooperativnih aktivnosti „uživo” i zajedničkog rada na grupnoj koheziji i timskim ciljevima. Sami nastavnici su otvoreni za podršku i ističu da
im je od velike koristi kada, pored unapređenja svog znanja, dobiju praktične alate koji im
služe u radu sa učenicima i koji im predstavljaju osnovu za dalje osmišljavanje aktivnosti.
Publikacija „Kako do prevencije rizičnih ponašanja učenika: vodič za primenu interaktivnog učenja u radioničarskom radu” nastala je upravo na bazi rezultata sprovedenih
istraživanja i zamišljena je kao praktični alat koji će podržati napore nastavnika u direktnom radu sa učenicima, a sa ciljem prevencije rizičnih ponašanja i podsticanja pozitivnog razvoja učenika. Vodič je namenjen kako onim nastavnicima koji se do sada nisu upuštali u radioničarski rad, tako i onim koji imaju višegodišnje iskustvo, a žele da dobiju nove
ideje prilagođene radu u COVID i post-COVID „eri”. Ovde mislimo prvenstveno na situaciju
u kojoj je uživo interakcija između nastavnika i učenika premeštena u onlajn okruženje,
te se javljaju značajne teškoće u osmišljavanju aktivnosti koje će biti visoko-interaktivne i
koje će u velikoj meri podstaći učenike na sopstveno angažovanje u procesu učenja.
Vodič pred vama napisan je tako da vas vodi kroz proces kreiranja visoko-interaktivnih
radionica, baziranih na interaktivnom učenju kao posebno efektivnom modalitetu koji
omogućava uspešan rad na prevenciji kako u „normalnim” – prepandemijskim uslovima,
tako i u izmenjenim okolnostima izvođenja obrazovno-vaspitnog rada sa učenicima.
Pored vodiča sa koracima koji vas vode do uspešnog radioničarskog rada uz visoku aktivnost učenika, u centralnom delu publikacije priredili smo vam pregled tehnika, vežbi i
igri koje vam mogu biti od velike pomoći u konkretnom praktičnom radu. U pitanju su
alati koje mi aktivno koristimo u našoj radioničarskoj praksi dve decenije unazad, a koje
imaju svoje jasno mesto i uporište u savremenim saznanjima prevencijske nauke. Poseban fokus stavljen je na to kako aktivnosti organizovati i u onlajn okruženju (a da zadrže tu
visoku dozu interaktivnosti), a kao dodatni vid podrške, snimili smo veliki broj video objašnjenja za izvođenje konkretnih tehnika, igri i vežbi. Nadamo se da ćete u ovom vodiču na
jednom mestu dobiti sve potrebne informacije koje će vam pomoći da, kao glavni nosioci vaspitno-obrazovnog procesa, oživite i preventivne aktivnosti u školskoj praksi u stanju produžene krize, a nadamo se uskoro i nakon nje
The impact of covid-19 pandemic on hearing loss and tinnitus
Get PDFOd decembra 2019. godine korona virusna bolest (COVID-19) izazvana novim, do sada nepoznatim, koronavirusom nazvanim SARS-CoV2, ubrzo je postala pandemija koja je promenila svet i ceo zdravstveni sistem. O efektima i dugotrajnim sek- velama COVID-19 infekcije na senzorne organe a posebno na unutrašnje uvo, nema dovoljno podataka jer je primarni cilj lečenja spašavanje života pacijenata sa teškim simptomima. Poznato je da su virusi etiološki faktori različi- tih vrsta oštećenja sluha i pojave tinitusa pa su tako započeta itraživnja negativnog uticaja novog SARS-CoV2 virusa na audio-vestibularne simptome.
Mogući patofiziološki mehanizmi oštećenja sluha i tinitusa su: direktna infekcija auditivnog puta i kohlearnog nerva, udaljeni efekti sistemske infekcije sa infekcijom kohlee, vaskularno oštećenje, autoimuni odgovor pro- tiv tkiva unutrašnjeg uva, a moguće je da se neki od ovih mehanizama prepliću.
Cilj ovoga rada je bio da se pregledom dostupne literature sagledaju učesta- lost i patofiziološki mehanizmi oštećenja sluha i pojave tinitusa kod pacijenata sa COVID-19 infekcijom.Since December 2019, coronavirus disease (COVID-19) caused by a new hitherto unknown coronavirus called SARS-CoV-2, soon became a pandemic that changed the world and the entire health system. There are insufficient data on the effect and long-term sequelae of COVID-19 infection on sensory organs and especially on the inner ear, because the primary goal of treatment is to save the lives of patients with severe symptoms. It is known that viruses are etiological factors of various types of hearing impairment and the appearance of tinnitus, so the research for the negative impact of the new SARS- CoV2-2 virus on audio-vestibular symptoms has begun. Possible pathophysiological mechanisms of hearing loss and tinnitus are:
direct infection on the auditory pathway and cochlear nerve, long term effect of systemic infection with cochlear infection, vascular damage, autoimmune sesponse against inner ear tissue, and some of these meschanisms may intertwine.
The aim of this study was to study the frequency and pathophysiological mechanisms of hearing impairment and tinnitus in patients with COVID-19 infection by reviewing the available literature
The burden of the Covid-19 pandemic on parents of children with visual impairment and typically developing children
Get PDFPromena načina života u vreme COVID-19 pandemije za roditelje može da bude veoma stresna i da predstavlja potencijalni rizik za redukovanje njihovih spo- sobnosti za ispunjavanje roditeljske uloge. To je još izvesnije kada postoje do- datni izazovi, kao što su povećani zahtevi za brigu o deci ili problemi men- talnog i fizičkog zdravlja kod roditelja. Cilj istraživanja bio je utvrditi da li se COVID-19 pandemija različito odrazila na mentalno zdravlje i svakod- nevne brige roditelja dece tipičnog razvoja i roditelja dece sa oštećenjem vida. U istraživanju je korišćen upitnik COVID-19 i mentalno zdravlje (COVID-19 and Mental Health Measurement, Latkin & Dauton, 2020) razvijen da pruži uvid u promene koje su se desile stanovništvu zbog pandemije. Istraživanjem je obuhvaćeno 60 roditelja (30 roditelja dece tipične populacije i 30 roditelja dece sa oštećenjem vida uzrasta do tri godine). Analizom dobijenih podataka uočeno je da su negativna osećanja prisutna kod većeg broja roditelja dece sa oštećenjem vida, a zabrinutost zbog pandemijske situacije kod roditelja dece tipičnog razvoja.Lifestyle changes due to the COVID-19 pandemic can be very stressful for parents and pose a potential risk for reducing their abilities in fulfilling a parental role. This is even more likely when there are additional
challenges, such as increased demands for child care or mental and physical health problems in parents. The aim of this research was to determine whether the COVID-19 pandemic had different effects on mental health and daily worries of parents of typically developing children and parents of children with visual impairment. The COVID-19 and Mental Health Measurement (Latkin & Dayton, 2020) was used in the research. This questionnaire was developed to provide an insight into the changes caused by the pandemic within a population. The study included 60 parents (30 parents of typically developing children and 30 parents of children with visual impairment up to three years of age). The results showed that negative feelings were present in a larger number of parents of children with visual impairment and that parents of typically developing children had pandemic-related concerns
The impact of Covid-19 pandemic on daily functioning of people with visual impairment
Get PDFPandemija izazvana novim koronavirusom (SARS-CoV-2) dovela je do značajnih pro- mena u mnogim aspektima i oblastima funkcionisanja. Ovaj virus se veoma lako širi i ugrožava sve osobe, bez obzira na uzrast i opšte zdravstveno stanje.
Cilj rada bio je utvrditi kako je pandemija COVID-19 uticala na svakodnevno funkcionisanje osoba sa oštećenjem vida. Istraživanjem je obuhvaćeno 29 is- pitanika sa oštećenjem vida, uzrasta od 20 do 50 godina, oba pola, različitih nivoa obrazovanja i radnog statusa.
Većina ispitanika u uzorku (93,1%) nije imala problema sa dobijanjem informacija o COVID-19. U najvećem procentu ispitanici su naveli da nemaju problem sa obavljanjem svakodnevnih aktivnosti (86,7%) i da im je osećaj izolacije isti kao i pre pandemije (44,8%). Utvrđeno je da je najveći broj ispi- tanika sa oštećenjem vida osetio srednji uticaj pandemije COVID-19 na sva- kodnevno funkcionisanje i da ne postoji statistički značajna razlika među kategorijama vezano za doživljavanje ograničenja tokom pandemije.The coronavirus induced pandemic (COVID-19) has led to significant changes in many aspects and areas of functioning. This virus spreads easily and threatens all people regardless of age and general health.
The aim of this study was to determine how COVID-19 affected the daily functioning of persons with visual impairment. The study included 29 respondents with visual impairment, aged 20 to 50, both genders, different levels of education and employment status.
The majority of respondents in the sample (93,1%) had no problems obtaining information about COVID-19. The largest percentage of respondents declared that they haven’t had problem with performing daily activities (86,7%) and that their sense of isolation is the same as before the pandemic (44,8%). It was determined that the largest number of subjects with visual impairment felt the medium impact of COVID-19 on daily functioning and that there is no statistically significant difference between the categories related to experiencing limitations during a pandemic
Deaf and hard of hearing persons and access to information during the Covid-19 pandemic
Get PDFVeća ranjivost gluvih i nagluvih osoba, tokom pandemije, izazvana je nejednakim pristupom informacijama, kako u svakodnevnim aktivnostima, tako i u pristupu obrazovnim i zdravstvenim uslugama. Usled specifičnog načina komunikacije i jezičke barijere, nastale su teškoće u razumevanju svakodnevnih događaja kojima smo bili izloženi, u poređenju sa čujućom populacijom. Značajne informacije nisu prevođene na znakovni jezik.
Osnovni cilj rada je da se pregledom dostupne literature ukaže na uticaj pandemije COVID-19 na gluve i nagluve osobe. Utvrdiće se značaj i nači- ni informisanja gluvih i nagluvih o ključnim pojmovima vezanim za pojavu pandemije, načine prenošenja virusa, načine zaštite, ali i pravila ponašanja u novonastaloj situaciji. Primenjene su metode analize i evaluacije relevant- ne dostupne literature.
Dolazi se do brojnih podataka o promenama koje je pandemija donela u zajednicu Gluvih. Uporedo sa brigom i strahom o mogućnostima zaraze, uočova se i neinfor- misanost, osećaj usamljenosti, strah od izolacije, bojazan za egzistenciju, ali i potreba podrške njihovom mentalnom zdravlju.
Neophodno je osigurati prevođenje na znakovni jezik, titlovanje tekstova, omogućavanje čitanja govora sa usana, podrška tumača, edukativna i zdrav- stavena podrška. Nužna je primena novih tehnologija, kao i prilagođavanje postojećih. Prepoznati su i dati novi i nadograđeni termini (znaci) koji se koriste u znakovnom jeziku i koji pomažu boljem uklapanju u novonastalu situacijuGreater vulnerability of dead and hard of hearing persons during the pandemic has been caused by the unequal access to information in both everyday activities and in the access to educational and health services alike. Due to the specific manner of communication and the language barrier, the difficulties have arisen in comprehending the everyday events we have been exposed to in comparison to the hearing population. Significant information has not been translated into sign language. The primary goal of the study is to point to the effect of the COVID-19 pandemic on deaf and hard of hearing persons through the review of the available literature. The significance and the ways of informing the deaf and the hard of hearing of the key terms in relation to the phenomenon of the pandemic, the ways of the virus transmission, the methods of protection as well as the rules of conduct in the newly occurred situation will be established. The method of analysis and the evaluation of the relevant available literature were applied.
Numerous data on the changes the pandemic brought to the community of the Deaf have been obtained. In parallel with the preoccupation with and fear of the possibility of contagion, the absence of being informed, the feeling of loneliness, the fear of isolation and fear for existence as well as the need for support to their mental health are observed.
It is essential that the translation into sign language, subtitling, the enabling of lip reading, the support of an interpreter, educational and health support should be ensured. The application of new technologies and the adjustment of the existent ones are necessary. New and upgraded terms (signs) which are used in sign language and which facilitate better adaptation to the newly occurred situation have been identified
Practice of problem behavior prevention in primary schools during the pandemic
Get PDFUvod: Epidemiološka situacija izazvana pandemijom virusa KOVID-19 uslovila je promene u organizaciji nastavnog procesa u svim osnovnim školama Republike Srbije. Promene u trajanju nastavnog časa, primena modela učenja na daljinu, ograničena socijalna interakcija između učenika uz obavezno poštovanje fizičke distance, te prateći organizacioni problemi u sprovođenju programa nastave i učenja, odrazili su se na ukupnu školsku klimu, ali i na aktivnosti iz domena prevencije problema ponašanja.
Cilj: Cilj kvalitativne studije bio je da se ispita aktuelna praksa prevencije problema ponašanja u uslovima pandemije, posmatrano iz perspektive nastavnika.
Metod: Sprovedeno je šest fokus grupa u kojima je učestvovalo 33 nastavnika predmetne nastave iz šest gradova (Beograd, Novi Sad, Niš, Novi Pazar, Leskovac, Kragujevac). Vodič za intervjue pokrivao je tri oblasti: organizacija nastavnog procesa, promene u ponašanju učenika, primena preventivnih aktivnosti. Intervjui su sprovedeni tokom aprila 2021. godine, putem Zoom aplikacije, sa prosečnim trajanjem od 120 minuta.
Rezultati: Svi nastavnici su tokom prvog polugodišta školske 2020/21. godine nastavu realizovali po kombinovanom modelu. Ocenjuju značajnim podršku uprave škole u organizaciji obrazovnog procesa, a posebno međusobnu saradnju kolega, uz značajne primedbe na nivo administrativnog posla koji prati nastavu tokom krize. Percipiraju promene u ponašanju učenika tokom pandemije, i to u pravcu prekomerne upotrebe interneta, nedovoljne motivacije i niske posvećenosti školi i školskim obavezama, prisutnih problema sa pažnjom i koncentracijom, ali i učestalijih emocionalnih problema, verbalnih konflikata među učenicima i situacija akademske nečestitosti. Iako sopstvene veštine socioemocionalnog učenja ocenjuju solidnim, nisu zadovoljni obimom i kvalitetom primenjenih preventivnih praksi. Aktuelnu organizaciju nastavnog procesa vide kao ograničavajući faktor za primenu aktivnosti usmerenih na promociju pozitivnog razvoja i prevenciju problema ponašanja učenika. Ne osećaju se dovoljno kompetentnim za sprovođenje preventivnih intervencija pomoću digitalnih alata i platformi.
Zaključak: Nalazi ukazuju na potrebu osnaživanja nastavnika u domenu organizovanja i sprovođenja preventivnih aktivnosti u izmenjenim uslovima organizacije obrazovno-vaspitnog procesa.Introduction: The epidemiological situation caused by the COVID-19 pandemic has caused changes in the organization of the teaching process in all primary schools in the Republic of Serbia. Changes in the duration of lessons, application of distance learning models, limited social interaction between students with mandatory respect for physical distance, and accompanying organizational problems in the implementation of teaching and learning programs, have affected the overall school climate, but also activities in the field of problem behavior prevention.
Aim: The aim of this qualitative study was to examine the current practice of prevention of behavior problems in the pandemic, observed from the perspective of teachers.
Method: Six focus groups were conducted with 33 teachers from six cities. The guidelines for the interviews covered three areas: organization of the teaching process, changes in student behavior, application of preventive activities. The interviews were conducted during April 2021, via the Zoom application, with an average duration of 120 minutes.
Results: All teachers implemented their classes through the combined model during the first semester of the 2020/21 school year. They assess the support of the school administration and colleagues as highly significant, with significant remarks on the level of administrative work. They perceive changes in students’ behavior during the pandemic, in excessive use of the Internet, insufficient motivation and low commitment to school and school obligations, problems with attention and concentration, but also more frequent emotional problems, verbal conflicts and academic dishonesty. Teachers are not satisfied with the scope and quality of applied preventive practices, and do not feel competent enough to carry out preventive interventions using digital tools and platforms.
Conclusion: The findings indicate the need to empower teachers in the field of organizing and implementing preventive activities in the changed conditions of the organization of the educational process
Cyber crime – serious challenge during the covid-19 pandemic
Get PDFUvod: Sajber kriminal se odnosi na svako nezakonito delo izvršeno korišćenjem računara, računarskih mreža ili drugog oblika informacionih i komunikacionih tehnologija. U zavisnosti od toga da li je tehnologija meta ili sredstvo izvršenja, možemo razlikovati krivična dela koja podrazumevaju napade usmerene na uređaje i računarske mreže i različite oblike „tradicionalnih” krivičnih dela čiji se obim i domet povećavaju upotrebom digitalnih tehnologija. Usled KOVID-19 pandemije ljudi su prisiljeni da ostaju kod kuće i da se, više nego ikada pre, oslone na računare, telefone i internet, kako bi mogli da rade, uče na daljinu, kupuju, informišu se i komuniciraju sa drugima. Premeštanje svakodnevnih i poslovnih aktivnosti iz fizičke u digitalnu sferu otvara i mogućnost nastanka novih oblika pretnji i rizika u sajber prostoru.
Cilj: Cilj rada bio je da se eksplorativnim istraživanjem ustanove zastupljenost, raširenost i oblici ispoljavanja sajber kriminala tokom KOVID-19 pandemije. Metod: Korišćena je metoda pretraživanja i analize velikog broja primarnih i sekundarnih izvora informacija (desk research), proučavanjem različitih naučnih baza podataka i sprovedenih istraživanja o zastupljenosti i različitim oblicima sajber kriminala tokom pandemije.
Rezultati: Podaci pokazuju da je tokom KOVID-19 pandemije došlo do povećanja stope raširenosti i sofisticiranosti sajber kriminala. Mete sajber napada su pored pojedinaca i malih preduzeća, sve više velike korporacije i institucije koje imaju ključnu ulogu u odgovoru na izbijanje bolesti. Pored rapidnog rasta sajber napada na računare i računarske mreže, došlo je i do povećanja broja „tradicionalnih” krivičnih dela u sajber prostoru, uz iskorišćavanje bezbednosne ranjivosti rada od kuće i straha i neizvesnosti zbog pandemije.
Zaključak: Enormni rast sajber kriminala tokom KOVID-19 pandemije predstavlja ozbiljan izazov za državne strukture. Državno reagovanje na krupan porast sajber kriminala prvenstveno bi trebalo da se usmeri na sprovođenje preventivnih mera kroz edukacije i kampanje podizanja svesti, jer je najveći bezbednosni rizik potcenjivanje ili nedostatak svesti o pretnjama u sajber prostoru.Introduction: Cybercrime refers to any illegal act committed using computers, computer networks, or other forms of information and communication technologies. Depending on whether the technology is a target or a means of execution, we can distinguish between crimes that involve attacks aimed at devices and computer networks, and different forms of “traditional” crimes whose scope and reach increase with the use of digital technologies. As a result of the COVID-19 pandemic, people have to stay home, rely more than ever on computers, phones, and the Internet to telework, learn on distance, buy things, get information, and communicate with others. The shift of everyday and business activities from the physical to the digital sphere also opens the possibility of the emergence of new forms of threats and risks in cyberspace.
Aim: The paper aimed to explore the prevalence and forms of manifestation of cybercrime during the COVID-19 pandemic.
Method: Desk research was conducted by gathering and analyzing a plethora of primary and secondary sources of information, various scientific databases and research findings on the prevalence and various forms of cybercrime during the pandemic.
Results: The data show that during the COVID-19 pandemic, there was an increase in the prevalence, widespread presence, and sophistication of cybercrime. In addition to individuals and small businesses, the target of cyberattacks in greater amount is large corporations and institutions that play a crucial role in responding to the outbreak. Besides the rapid growth of cyber attacks on computers and computer networks, the rate of “traditional” crimes in cyberspace has also increased by exploiting security vulnerabilities of teleworking and fear and uncertainty due to the pandemic.
Conclusion: The enormous growth of cybercrime during the COVID-19 pandemic poses a serious challenge to government structures. The state’s response to the huge rise of cybercrime should initially focus on implementing preventive measures in the form of education and awareness-raising campaigns, as the greatest security risk is underestimation or lack of awareness of cyber threats