OpenMETU (Middle East Technical University)
Not a member yet
110280 research outputs found
Sort by
Otomatik Doğruluk Kontrolü Problemi için Çok Dilli, Çok Modlu ve Açıklanabilir Yaklaşımlar
No full textAutomated fact-checking methods primarily rely on content-based approaches, utilizing deep neural networks to extract sophisticated features from text for prediction. However, the inherently black-box nature of these models makes their decision-making processes challenging to interpret. Another challenge for automated fact-checking models is their dependence on language-specific data, with limited multilingual datasets available for training. Moreover, the multimodal nature of fake posts—including text, images, and speech—presents an additional challenge.
This thesis addresses automated fact-checking research, aiming to predict the veracity of claims while extending contributions to explainable solutions for fact-checking and sarcasm detection. We propose explainable models through multi-task learning and causal inference, evaluate cross-lingual transfer learning for low-resource languages, and examine how recent VLMs utilize text and image information for fact-checking.
Our multi-task learning approach involves a T5-based encoder-decoder model trained for text summarization and veracity prediction, with generated summaries serving as explanations for predicted veracity labels. Moreover, a Turkish fact-checking dataset is released and experiments are conducted using transfer learning and machine translation to address data scarcity. In multimodality, we investigate VLMs' effectiveness in representing text and image information, finding that while multimodal embeddings generally enhance performance, discrete text-only and image-only models often outperform them. Lastly, we apply causal inference to text analysis, examining how sarcastic linguistic features and punctuation impact text popularity and leveraging clustering and topic modeling to uncover latent information on irony and popularity.Otomatik doğruluk kontrolü yöntemleri, ağırlıklı olarak içerik tabanlı yaklaşımlara dayanmakta ve tahmin için metinden sofistike özellikler çıkarmak üzere derin sinir ağlarını kullanmaktadır. Ancak, bu modellerin doğası gereği kara kutu oluşu, karar verme süreçlerinin anlaşılmasını zorlaştırmaktadır. Otomatik doğruluk kontrolü modelleri için bir diğer zorluk, dil spesifik verilere olan bağımlılıklarıdır ve eğitim için mevcut çok dilli veri kümeleri sınırlıdır. Ayrıca, sahte gönderilerin metin, görseller ve konuşma gibi çok modlu yapısı ek bir zorluk teşkil etmektedir.
Bu tez, otomatik doğruluk kontrolü araştırmalarını ele alarak iddiaların doğruluklarını tahmin etmeyi hedeflemekte ve doğruluk kontrolü ile alaycılık tespiti için açıklanabilir çözümler geliştirmeye katkı sağlamaktadır. Çok görevli öğrenme ve nedensel çıkarım yoluyla açıklanabilir modeller önermekte, düşük kaynaklı diller için çapraz dilli aktarım yoluyla öğrenimini değerlendirmekte ve son dönemdeki Görsel-Dil Modellerining (GDM) doğruluk kontrolü için metin ve görsel bilgiyi nasıl kullandığını incelemekteyiz.
Çok görevli öğrenme yaklaşımımız, metin özetleme ve doğruluk tahmini için eğitilmiş T5 tabanlı bir kodlayıcı-çözücü modelini içermektedir; oluşturulan özetler, tahmin edilen doğruluk etiketleri için açıklamalar olarak kullanılmaktadır. Ayrıca, Türkçe bir doğruluk kontrolü veri kümesi yayımlanmış ve veri yetersizliğini ele almak için transfer öğrenimi ve makine çevirisi kullanılarak deneyler gerçekleştirilmiştir. Çok modluluk bağlamında, GDM'nin metin ve görsel bilgiyi temsil etme etkinliğini araştırmakta ve çok modlu gömme yöntemlerinin genelde performansı artırmasına rağmen, yalnızca metin veya yalnızca görsel tabanlı modellerin sıklıkla daha iyi sonuç verdiğini bulmaktayız. Son olarak, metin analizinde nedensel çıkarımı uygulayarak alaycı dilsel özelliklerin ve noktalamanın metin popülerliği üzerindeki etkisini incelemekte ve ironi ve popülerlik hakkında örtük bilgileri ortaya çıkarmak için kümeleme ve konu modellemeyi kullanmaktayız.Ph.D. - Doctoral Progra
İklim Değişikliğinin Yatırımcıların ESG Duyarlılığı ve Firmaların ESG Performansı ile İlişkisi
No full textÜÇ BOYUTTA SINIRLI BASİT RASTGELE YÜRÜYÜŞLERİN ÇARPMA OLASILIKLARI
No full textWe study the constrained simple random walk in three dimensions modeling the state of a queueing system with three nodes working in parallel. The process is assumed to be stable, i.e., the service rate at each node is greater than the arrival rate. The stability assumption implies that the process follows a repeating cycle, starting anew each time the process hits the origin. Consider the probability pn that the sum of the components of the process equals n before the process hits the origin, which can be thought of as the probability of a buffer overflow in a cycle. The stability assumption implies that pn decays exponentially in n. The goal of the present thesis is to develop approximation formulas for pn. In the literature, this problem is treated for two dimensional simple walks using an affine transformation of the problem. We extend this analysis to three dimensions. As in two dimensions, the affine transformation yields a limit process and a limit hitting probability. We show, for the case of the three dimensional stable constrained simple random walk, the limit probability approximates pn with an exponentially diminishing relative error, assuming that the first component of the initial point of the process is nonzero. We further approximate the limit probability by harmonic functions of the limit process constructed from solutions of harmonic systems associated with the problem. We provide a numerical example and discuss a possible application to finance.Çalışmada, üç ağın paralel olarak çalıştığı bir kuyruk sisteminin durumunu modelleyen üç boyutlu sınırlı basit rastgele yürüyüş incelenmektedir. Sürecin dengeli olduğu varsayılmaktadır, diğer bir deyişle her ağdaki servis oranı varış oranından daha büyüktür. Dengelilik varsayımı, sürecin orijine her ulaştığında yeniden başlayarak tekrarlayan bir döngüyü takip ettiği anlamına gelmektedir. Sürecin başlangıç noktasına ulaşmadan önce bileşenlerinin toplamının n’ye eşit olma olasılığı pn olsun. Bu olasılık, bir döngüde bir arabellek aşım olasılığı olarak düşünülebilir. Sürecin dengeli olması varsayımı, pn’nin n arttıkça üssel olarak azaldığını ima etmektedir. Bu tezin amacı, pn için yaklaşık hesaplama formülleri geliştirmektir. Literatürde bu problem, problemin afin dönüşümü kullanılarak iki boyutlu basit rastgele yürüyüşler için ele alınmaktadır. Bu analiz, mevcut çalışmada üç boyuta genişletilmektedir. İki boyutta olduğu gibi, afin dönüşüm sonrasında bir limit süreci ve bir limit çarpma olasılığı elde edilmektedir. Üç boyutlu dengeli kısıtlı basit rastgele yürüyüş için, elde edilen limit olasılığının, sürecin başlangıç noktasının ilk bileşeninin sıfır olmadığı varsayılarak, üstel olarak azalan bir göreli hata ile pn’ye yaklaştığı gösterilmektedir. Ayrıca, problemle ilişkili olan harmonik sistemin çözümlerinden elde edilerek oluşturulan harmonik fonksiyonlar ile limit olasılığı yaklaşık olarak hesaplanmaktadır. Sayısal bir örnek sağlanmış ve finans sisteminde olası bir uygulamadan bahsedilmiştir.Ph.D. - Doctoral Progra
Neighborhood search with heuristic-based feature selection for click-through rate prediction
No full textClick-through-rate (CTR) prediction is crucial in online advertising and recommender systems. Maximizing CTR has been a major focus, leading to the development of numerous models designed to capture implicit and explicit feature interactions. However, extracting both low-order and high-order interactions remains challenging, as irrelevant features can increase computational costs and reduce prediction accuracy. Feature performance may also vary across predictive models and fluctuate due to traffic changes, making efficient feature selection essential in live environments where both training and inference times are critical. Traditional filter-based feature selection methods often fail to dynamically identify the most impactful features. This paper introduces a greedy heuristic, called Neighborhood Search with Heuristic-based Feature Selection (NeSHFS), to enhance CTR prediction by iteratively refining the feature set. NeSHFS employs a grid-search-like strategy to identify and retain the most relevant features, effectively reducing dimensionality and computational costs. Comprehensive experiments on several public datasets validate this approach, demonstrating improved prediction performance and reduced training times
İkincil Bakış Açısından Psikoz: Felsefenin Psikiyatri Pratiğine Katkıları
No full textTraditional third-person symptom-based diagnostic-treatment methods do not adequately address the subjective experiences of psychotic patients; reductionist biopsychiatry fails to comprehensively assess subjective experiences and treatment difficulties. Alternatively, first-person perspective practices and the biopsychosocial model are also incompatible with the scientific paradigm and fail to identify diagnostic-treatment goals. Nevertheless, calls to address the shortcomings of first- and third-person perspectives persist in the contemporary academic world. In response to these calls, a new approach to psychosis based on a second-person perspective is proposed. This approach provides a neuro-psycho-phenomenological, intersubjective, and empathic framework for the diagnosis and treatment of the subjective experiences of psychotic patients through scientific methods. The process is structured around a network of patients, relatives, clinicians, and other specialists. The epistemic access or subjectivity of the patient is supported through Virtual Reality (VR), the use of the expert’s own internal resources (imagination and personal experience), and the inclusion of family members in the process. This approach allows the expert to access information not readily available from the patient, combining scientific knowledge with their patient-specific insights. Simple psychoeducation for families aims to structure the treatment at home. By involving
other specialists, the latest scientific knowledge about psychosis and the personal experiences of the specialists are shared through joint intellectual attention, thus fostering an interdisciplinary dialogue. In contrast to the dominant model and non-scientific models, this approach is subjective experience-oriented and aims to combine the positive aspects of scientific and subjective perspectives. By integrating a personalized diagnosis-treatment process, this new model seeks to enhance the understanding of dynamic, professional, and intersubjective experiences and to develop a personalized diagnosis-treatment model.Geleneksel üçüncü şahıs semptom odaklı tanı-tedavi yöntemleri, psikotik hastaların öznel deneyimlerini yeterince ele almamakta; indirgemeci biyopsikiyatri, öznel deneyimleri ve tedavi zorluklarını kapsamlı bir şekilde değerlendirememektedir. Alternatif olarak sunulan birinci şahıs bakış açısı uygulamaları ve biyopsikososyal model de bilimsel paradigmayla uyumsuzluk içinde hareket etmekte ve teşhis-tedavi hedeflerini belirlemede başarısız olmaktadır. Buna karşın, birinci ve üçüncü şahıs perspektiflerinin eksikliklerini gidermek için literatüre yönelik çağrılar, çağdaş akademik dünyada yapılmaktadır. Bu çağrılara cevap olarak, Michael Paunen’in tanımlarına dayanan ikinci şahıs bakış açısına dayalı yeni bir yaklaşım psikoz için önerilmektedir. Bu yaklaşım, nöro-psiko- fenomenolojik, öznelerarası ve empatik bir çerçeve sunarak, psikotik hastaların öznel
deneyimlerinin bilimsel yöntemlerle tanı ve tedavisini amaçlamaktadır. Süreç, hasta- hasta yakını-klinisyen ve diğer uzmanlar ağı etrafında yapılandırılır. Hastanın epistemik erişimi ya da öznelliği, Sanal Gerçeklik (VR), uzmanın kendi içsel kaynaklarının kullanımı (hayal gücü ve kişisel deneyimi) ve aile yakınlarının sürece dahil edilmesiyle desteklenmeye çalışılır. Bu yaklaşımla, uzman hastadan alamadığı bilgilere erişerek bilimsel bilgisini hastaya özel içgörüsüyle birleştirir. Ailelere verilen basit psikoeğitim, tedavinin evde de yapılandırılmasını hedefler. Diğer uzmanlar da sürece dahil edilerek, ikinci şahıs bakışına özel, ortak entelektüel dikkat yoluyla psikozla ilgili en son bilimsel bilgiler ve uzmanların kişisel deneyimleri paylaşılır; böylece interdisipliner bir diyalog kurulur. Baskın model ve bilimsel olmayan modellerin aksine, bu yaklaşım öznel deneyim odaklı, bilimsel ve öznel bakış açılarının olumlu yönlerini birleştirmeyi hedefler. Kişiye uygun tanı-tedavi sürecinin entegre edildiği bu yeni model; dinamik, profesyonel ve öznelerarası deneyimlerin anlaşılmasını artırmayı ve kişiye özel bir tanı-tedavi modeli geliştirmeyi amaçlamaktadır.M.A. - Master of Art
Developing Optimal and Open Research Support for the Black Sea
No full textThe Black Sea is a unique sea basin, rich in biodiversity, geological and cultural heritage, which is subject to combined effects of natural and human-induced stressors. The Black Sea Strategic Research and Innovation Agenda (SRIA) coordinates stakeholders from academia, funding agencies, industry, policy and society to address the specific challenges of this marine basin and promote Blue Growth and economic prosperity in the region. The EU-funded DOORS project will implement the SRIA in close cooperation with stakeholders and other projects in the region. It will harmonise research, deliver the infrastructure required to understand the Black Sea ecosystems, develop a structure to support Blue Growth and the early development of start-ups, and provide evidence to shape policy in line with the Black Sea SRIA.Funded under Horizon 2020 Framework Programme, H2020-BG-2020-
İlişkisel Materyalizmin Mimarisi: Onto-Epistemolojik Öncüllerin Kategorik Kuruluşu
No full textThis study formulates the basic premises of materialism, which has largely lost its visibil- ity despite being one of the fundamental philosophical approaches that have been effec- tive in the development of modern scientific practice and the construction of philosophy of science, in an alternative way, and aims to develop a new materialist interpretation of it that is non-reductive, pluralistic and open to the use of more than one scientific discipline. This interpretation, expressed with the term relational materialism, first addresses matter with the concept of signifier and foregrounds the concept of beable as the general philo- sophical category of matter. Secondly, it formulates the category of beable within the irre- ducible integrity of the categories of relationality, nonstaticity, and finitude; and positions knownability in terms of its correspondence to these general onto-epistemological catego- ries. Thirdly, it clarifies the conditions of existence and knownability of particular entities under general categories based on specially corresponding onto-epistemological categories (interactability, structurability, contextuality, transformability, scale-dependency, actuality, contingency). In this respect, this study offers a pluralistic philosophical framework within which different methodological positions and scientific disciplines can be formulated and criticized based on combinations of different particular categories under general catego- ries. In the conclusion of this article, the meaning and potential of relational materialism for the development of scientific research programs are evaluated
A phase I/II study of CpG/alum-adjuvanted mammalian-derived quadruple antigen carrying virus-like particle COVID-19 vaccine
No full textBackground: Waning Spike-elicited immunity and emerging COVID-19 variants underscore the need for vaccines leveraging multiple SARS-CoV-2 antigens, rapidly adaptable to evolving strains. Herein, we evaluated the safety and immunogenicity of a CpG ODN-adjuvanted, alum-adsorbed, virus-like particle (VLP) vaccine displaying the hexaproline stabilized Spike (S) protein and the Nucleocapsid, Membrane, and Envelope proteins of SARS-CoV-2. Methods: In phase 1 randomized, double-blind, placebo-controlled, dose-escalation trial, participants (N = 38, aged 18–59) received two subcutaneous injections of either 10 μg or 40 μg of VLP or placebo, 21 days apart. The primary and secondary objectives of the study was to evaluate the safety, reactogenicity and immunogenicity, respectively. In the double blind, multi-center phase-2 study, participants (N = 349, aged 18–55) were randomized into three cohorts receiving two doses of 40 μg VLPs displaying Wuhan-Spike, Alpha-Spike, or a combination. The primary and secondary objectives were humoral, and cell mediated immunogenicity (CMI) and safety, respectively. Antibody responses were analyzed using ELISA while ELIspot and CBA assays were used to assess the CMI. Results: The VLP vaccine demonstrated a good safety profile, with 255 non-serious adverse events in phase 1 and 308 in phase 2. Five serious AEs were reported in phase 2, all of which were resolved completely. The VLP vaccine, in phase 2, was well-tolerated, elicited moderate but sustained anti-S and anti-N antibody titers for 180 days and induced T-helper-1 biased cellular responses in participants. Conclusions: The VLP platform is rapidly adaptable to accommodate stabilized Spike proteins from emerging variants and inclusion of other structural SARS-CoV-2 proteins could broaden the breadth of T cell-mediated immunity. ClinicalTrials.gov; NCT04818281 and NCT04962893
Tasarım Yaratıcılığında Kuluçka Evresinin Rolünün Nörobilim Perspektifinden İncelenmesi
No full textCreativity in design is a multifaceted phenomenon shaped by the relationship between person, process, and product. This thesis investigates the role of the incubation period in design creativity, a critical yet understudied stage of the creative process. Drawing on the four-stage model of Wallas, the study examines the effect of incubation on creative performance and its relationship with creative potential. Employing a concurrent mixed methods approach, the study integrates qualitative and quantitative analyses to explore the cognitive mechanisms underpinning incubation, combining electroencephalography (EEG), self-report measures of creative potential, and evaluations of creative outcomes. Seventeen industrial design undergraduates participated in a laboratory experiment designed to investigate three key aspects: (1) the impact of incubation on creative performance, (2) the connection between creative potential and the cognitive mechanisms underlying incubation, and (3) the link between creative potential and creative performance. The findings indicate that upper alpha suppression in the frontal regions predicts cognitive effort and convergent thinking during incubation, suggesting a controlled search within semantic memory. Notably, while the intensity of this suppression negatively correlates with the novelty of design solutions, the study found no evidence that variety and quantity benefit from an incubation period. A significant improvement from control to incubation conditions in novelty scores in one of the two design task groups suggests that the observed increase may stem from incubation effects rather than task differences alone. Overall, the results emphasize the value of breaks in stimulating associative processes that aid novelty generation.Tasarımda yaratıcılık, kişi, süreç ve ürün arasındaki ilişkiyle şekillenen çok yönlü bir olgudur. Bu tez, yaratıcı sürecin kritik ancak yeterince çalışılmamış bir aşaması olan kuluçka evresinin tasarım yaratıcılığındaki rolünü araştırmaktadır. Wallas tarafından önerilen dört aşamalı modeli temel alan çalışma, kuluçka evresinin yaratıcı performans üzerindeki etkisini ve yaratıcı potansiyel ile ilişkisini incelemektedir. Eş zamanlı bir karma yöntem yaklaşımı kullanan çalışma, elektroensefalografi (EEG), yaratıcı potansiyelin öz bildirim ölçümleri ve yaratıcı sonuçların değerlendirmelerini birleştirerek, kuluçka evresinin altında yatan bilişsel mekanizmaları keşfetmek için nitel ve nicel analizleri entegre etmektedir. On yedi endüstriyel tasarım lisans öğrencisi, üç temel soruyu araştırmak üzere tasarlanmış bir laboratuvar deneyine katılmıştır: (1) kuluçka evresinin yaratıcı performans üzerindeki etkisi, (2) yaratıcı potansiyel ile kuluçka evresinin altında yatan bilişsel mekanizmalar arasındaki bağlantı ve (3) yaratıcı potansiyel ile yaratıcı performans arasındaki bağlantı. Bulgular, ön bölgelerdeki üst alfa baskılanmasının kuluçka evresi sırasında bilişsel çabayı ve yakınsak düşünmeyi öngördüğünü ve semantik bellek içinde kontrollü bir arama yapıldığını göstermektedir. Özellikle, bu bastırmanın yoğunluğu tasarım çözümlerinin yeniliği ile negatif korelasyon gösterirken, çalışmada çeşitlilik ve fikir sayısının kuluçka evresinden fayda sağladığına dair bir kanıt bulunamamıştır. Bir tasarım görevi grubunda yenilik puanlarındaki önemli bir iyileşme, gözlemlenen artışın yalnızca görev farklılıklarından ziyade kuluçka evresinin etkilerinden kaynaklanabileceğini düşündürmektedir. Bulgular, yenilik üretimine yardımcı olan çağrışımsal süreçlerin uyarılmasında molaların değerini vurgulamaktadır.Ph.D. - Doctoral Progra
Thermal performance of combined annular and longitudinal fins-on-tube units in natural convection
No full textTo enhance heat transfer in natural convection, annular and longitudinal fins have extensive usage in the industry and have been vastly studied in the literature. The current study investigates horizontal tubes with novel combined annular and longitudinal fin design which aims to enhance mixing and heat transfer by deflecting the airflow. Five test pieces are manufactured and the effects of annular fin spacing and longitudinal fin inclination angle on thermal performance are investigated at base-to-ambient temperature difference between 20 and 100°C. With experimental data validating the numerical simulations, the performance of the proposed design in single and array configurations is numerically investigated. For the single configuration, the addition of the longitudinal fin has a negligible effect on the best fin spacing for maximum heat transfer. The highest heat transfer is achieved when the annular fin spacing is 7.14 mm and the longitudinal fin inclination angle is 90° and the heat transfer consistently decreases as the longitudinal fin is displaced from the vertical position. In the array configuration, the maximum heat transfer is achieved when all longitudinal fins in the array are parallel with an inclination angle of 60°. In an array with 2 rows, the units with a fin spacing of 7.14 mm, longitudinal fin inclination angles of 60°, with the best longitudinal and transverse distances between the tubes achieve a 50% higher Nusselt number compared to the design without longitudinal fins, and this enhancement rises to 67% in a 5-row configuration