OpenMETU (Middle East Technical University)
Not a member yet
110280 research outputs found
Sort by
Production of neutron-rich heavy nuclei in deep-inelastic <SUP>208</SUP>Pb+<SUP>208</SUP>Pb collisions within the stochastic mean-field theory
No full textBackground: In deep-inelastic collisions of heavy nuclei, reaction products with a wide range of mass and charge are produced. Such collisions been considered as a possible way to produce superheavy nuclei, as an alternative to fusion reactions. To provide reliable theoretical predictions, it is desired to develop microscopic approaches that correctly and accurately describe nucleon transfer processes in dissipative collisions of heavy nuclei. Purpose: The purpose of the present work is (1) to investigate the mechanism of nucleon transfers in dissipative collisions of two heavy nuclei, and (2) to explore possible pathways to produce neutron-rich heavy nuclei, through detailed theoretical analyses of fluctuations and correlations in nucleon transfers in Pb-208 + Pb-208 reactions. Methods: Three-dimensional time-dependent Hartree-Fock (TDHF) calculations are performed for the collisions of Pb-208 + Pb-208 at E-c.m. = 832, 936, and 1040 MeV, using the Skyrme SLy4d energy density functional. To calculate fluctuations and correlations in nucleon transfers, we employ the stochastic mean-field (SMF) theory, and the results are compared with another theoretical framework currently available, the time-dependent random phase approximation (TDRPA). Primary and secondary production cross sections are calculated with the SMF theory combined with a statistical model, GEMINI ++ . Results: Using information of nucleon flow across a neck of colliding nuclei in TDHF calculations, we solve quantal diffusion equations for fluctuations and correlations in nucleon transfers based on the SMF theory. From the SMF calculations, we obtain the time evolution of diffusion coefficients as well as fluctuations and correlations in nucleon transfers for a range of initial orbital angular momenta. We compare the results of the SMF calculations with those of TDRPA, showing that TDRPA tends to predict substantially larger fluctuations and correlations in strongly damped collisions of heavy nuclei, which exhibit complex initial angular momentum dependence, while the SMF results provide almost constant (stable) values. Using the obtained fluctuations and correlations, we calculate primary and secondary production cross sections for the Pb-208 + Pb-208 collisions. From the results, we find that both lighter and heavier reaction products as compared to Pb-208 are produced for a wide region in the N-Z plane as primary products, thanks to the quantal diffusion mechanism in the dissipative collisions. However, we show that cross sections for production of heavy nuclei with Z greater than or similar to 90 or N greater than or similar to 135 are washed out due to secondary particle evaporation and/or fission processes. On the other hand, we find that there remain sizable cross sections for production of neutron-rich nuclei along N = 126 with Z < 82, even after secondary disintegration processes. We demonstrate that the secondary production cross sections depend weakly on incident energies, but lower (higher) energy is slightly preferred for production of nuclei with smaller (larger) atomic numbers as compared to Z = 82. Conclusions: Based on the microscopic SMF calculations, it has been shown that deep-inelastic collisions of heavy nuclei, such as Pb-208 + Pb-208 examined in this study, can be a promising means to produce neutron-rich heavy nuclei along N = 126. Discrepancies between the SMF and TDRPA approaches are left unsolved for future investigations
Psikolojik Gerilim Ölçeğinin Klinik Olmayan Beliren Yetişkinlik Örneklemine Türkçe Uyarlaması
No full textİntihar davranışı ciddi bir küresel sağlık sorunudur. İntihar, beliren yetişkinlik dönemindeki ölüm sebepleri arasında kasıtsız yaralanmaları takiben ikinci sırada yer almaktadır. Bu nedenle, bireyleri intihar düşüncelerine yatkın hale getiren faktörleri tespit edebilecek yöntem ve araçların geliştirilmesine ve çeşitlendirilmesine önemle ihtiyaç duyulmaktadır. İntihar davranışlarına sebep olan sosyo-psikolojik yapıları açıklamayı amaçlayan İntihar Gerilim Kuramı (İGK), dört kaynaktan ortaya çıkan (değer, istek, yoksunluk, baş etme), karşıt ve birbiriyle çekişme halinde olan zorlanma durumlarının intihar davranışına sebep olduğunu varsaymaktadır. Bu çalışmanın amacı, İGK’nin temel sayıltılarını temel alarak Psikolojik Gerilim Ölçeğini (PGÖ) Türkçeye uyarlamak ve ölçeğin psikometrik özelliklerini klinik olmayan beliren yetişkin örnekleminde test etmektir. Çalışmanın katılımcıları, 18 ile 29 yaş arasında yer alan beliren yetişkinlerdir. Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği, Psikolojik Gerilim Ölçeği, İntihar Olasılığı Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği ve Marlowe-Crowne Sosyal Arzuedilebilirlik Ölçeği’nden oluşan anket paketi 398 beliren yetişkin (60.05 kadın) tarafından doldurulmuştur. Yapı, eş zamanlı ve ayırt edici geçerlilik kanıtları, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ve PGÖ’den elde edilen puanlar ile diğer ölçüt değişkenler arasındaki ilişkinin saptanması yollarıyla sağlanmıştır. DFA sonuçları uyum değerlerinin yeterli olduğunu işaret etmektedir (X2/df = 2.14, CFI = .92, TLI = .91, SRMR = .05, AGFI = .85, RMSEA = .05). Güvenirlik kanıtı ise iç tutarlık yöntemi ile sağlanmış olup Cronbach alfa katsayıları değer, istek, yoksunluk ve baş etme alt boyutları için sırasıyla .81, .88, .89 ve .83 olarak bulunmuştur. Çoklu grup analizi sonucunda PGÖ’nün faktör yapısının cinsiyete göre farklılık göstermediği belirlenmiştir. Ölçeğin psikometrik özelliklerine ilişkin sonuçlar, PGÖ’nün beliren yetişkinler arasında intihar düşüncelerine yatkınlığı ölçmede kullanılabilirliğine dair kanıtlar sunmaktadır.İntihar davranışı ciddi bir küresel sağlık sorunudur. İntihar, beliren yetişkinlik dönemindeki ölüm sebepleri arasında kasıtsız yaralanmaları takiben ikinci sırada yer almaktadır. Bu nedenle, bireyleri intihar düşüncelerine yatkın hale getiren faktörleri tespit edebilecek yöntem ve araçların geliştirilmesine ve çeşitlendirilmesine önemle ihtiyaç duyulmaktadır. İntihar davranışlarına sebep olan sosyo-psikolojik yapıları açıklamayı amaçlayan İntihar Gerilim Kuramı (İGK), dört kaynaktan ortaya çıkan (değer, istek, yoksunluk, baş etme), karşıt ve birbiriyle çekişme halinde olan zorlanma durumlarının intihar davranışına sebep olduğunu varsaymaktadır. Bu çalışmanın amacı, İGK’nin temel sayıltılarını temel alarak Psikolojik Gerilim Ölçeğini (PGÖ) Türkçeye uyarlamak ve ölçeğin psikometrik özelliklerini klinik olmayan beliren yetişkin örnekleminde test etmektir. Çalışmanın katılımcıları, 18 ile 29 yaş arasında yer alan beliren yetişkinlerdir. Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği, Psikolojik Gerilim Ölçeği, İntihar Olasılığı Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği ve Marlowe-Crowne Sosyal Arzuedilebilirlik Ölçeği’nden oluşan anket paketi 398 beliren yetişkin (60.05 kadın) tarafından doldurulmuştur. Yapı, eş zamanlı ve ayırt edici geçerlilik kanıtları, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ve PGÖ’den elde edilen puanlar ile diğer ölçüt değişkenler arasındaki ilişkinin saptanması yollarıyla sağlanmıştır. DFA sonuçları uyum değerlerinin yeterli olduğunu işaret etmektedir (X2/df = 2.14, CFI = .92, TLI = .91, SRMR = .05, AGFI = .85, RMSEA = .05). Güvenirlik kanıtı ise iç tutarlık yöntemi ile sağlanmış olup Cronbach alfa katsayıları değer, istek, yoksunluk ve baş etme alt boyutları için sırasıyla .81, .88, .89 ve .83 olarak bulunmuştur. Çoklu grup analizi sonucunda PGÖ’nün faktör yapısının cinsiyete göre farklılık göstermediği belirlenmiştir. Ölçeğin psikometrik özelliklerine ilişkin sonuçlar, PGÖ’nün beliren yetişkinler arasında intihar düşüncelerine yatkınlığı ölçmede kullanılabilirliğine dair kanıtlar sunmaktadır.Suicidal behavior is a severe global health problem. For the period of emerging adulthood in particular, it represents the second-leading cause of death, followed by unintentional injuries. Therefore, there is an urgent need to develop and diversify the methods and tools that can detect the factors that make individuals vulnerable to experiencing suicidal thoughts. Strain Theory of Suicide (STS), which aims to explain socio-psychological agencies preceding suicidal behavior, hypothesizes that opposing and rivaling pressures coming from four sources (i.e., value, aspiration, deprivation, and coping) lead to suicidal behavior. In light of the premises offered by the STS, the present study aimed to adapt the Psychological Strain Scale (PSS) in Turkish and test its psychometric properties in a non-clinical sample of emerging adults. Participants were emerging adults whose ages ranged between 18 and 29. The survey package consisting of the Depression, Anxiety, and Stress Scale, Psychological Strain Scale, Suicide Probability Scale, Rosenberg Self-Esteem Scale, and Marlowe-Crowne Social Desirability Scale was filled out by 398 emerging adults (60.05% of women). Construct, concurrent, and discriminant validity evidence was ensured by exploring the factor structure of the instrument through Confirmatory Factor Analysis (CFA) and by investigating the relationship between the scores obtained from PSS and other criterion measures. The results of CFA indicated an adequate fit, X2/df = 2.14, CFI = .92, TLI = .91, SRMR = .05, AGFI = .85, RMSEA = .05. Reliability evidence was ensured by the internal consistency method, Cronbach alphas scores were found as .81, .88, .89 and .83 for the subscales of value, aspiration, deprivation and coping, respectively. Multigroup analysis indicated that the factor structure of the PSS was invariant across gender. The results of psychometric testing offered tangible evidence for the usefulness of the PSS as a measure of vulnerability to suicidal thoughts among emerging adults
Ahmet Hamdi Tanpınar–a man of melancholy
No full textThe name and fame of Ahmed Hamdi Tanpınar, regarded as one of the most important Turkish poets and novelists of the twentieth century, have now spread far and wide, with the result that some of his works have been translated into many languages. Tanpınar’s life spanned the first six decades of the twentieth century, and he witnessed the enormous political, economic and social changes that resulted both from the defeat of the Ottoman Turkish Empire in the First World War as well as the establishment of the new Republic, after the armies under Mustafa Kemal Pasha [later Atatürk] regained full control of the area of modern Turkey. However, success came somewhat late to Tanpınar and, although he became a professor and his works attracted attention and praise, his personal life–as well as his finances–lagged behind. In spite of a great desire to get married and have a family, he died a bachelor. In the final years of his life he began labelling himself ‘a man of melancholy’. The aim of the present article is to provide insight into Tanpınar’s life and works, and his cultural milieu
Thermochemical processing of organic wastes for sustainable valorisation and energy recovery: A review of recent contributions to the field
No full textThis paper reviews the current knowledge on the thermochemical processing of organic waste for sustainable valorisation and presents its impacts on energy recovery. We focused on novel, low-cost, and highly efficient thermochemical methods for converting organic waste into energy. Thermochemical processes for waste management are reported as sustainable alternatives for energy recovery, while generating other by-products for various applications. Thermochemical methods include hydrothermal processes, pyrolysis, and gasification. Additionally, torrefaction has been extensively studied in recent years for the pre-treatment of feedstock. Combustion and incineration are not discussed in this review, as conversion of carbon-rich feedstock into energy and valuable chemicals through gasification has several advantages over them. Recent contributions in this field have focused on enhancing the specificity of thermochemical processes for the sustainable valorisation of organic waste into high-value products. Waste valorisation fulfils the concept of biorefineries and the use of renewable energy, which helps attain the Sustainable Development Goals. Since thermochemical processing offers excellent opportunities to transform waste into valuable resources, this review paper will also highlight these crucial aspects within the concept of circular bioeconomy
A PROOF OF CONCEPT FOR ML-DRIVEN PAYMENT CARD INDUSTRY DATA SECURITY STANDARD (PCI DSS) AUDIT SYSTEMS
No full textToday, PCI DSS audits are mostly manual, which takes a lot of time and is often prone to mistakes. Problems like slow evidence collection, inconsistent policy reviews, and late threat detection can leave gaps in compliance and raise security risks. By using machine learning, we can automate key steps like gathering evidence, reviewing policies, and spotting threats in real time. This reduces the need for manual work and makes the process more accurate. The proposed system uses machine learning continuous monitoring and predicts where problems might arise, so organizations can fix issues before they become serious. This not only makes audits smoother but also matches the latest PCI DSS standards, which focus on ongoing monitoring and flexible security. Our project presents a proof of concept for a machine learning-based PCI DSS audit system that tackles these challenges and helps improve compliance management.M.S. - Master Of Science Without ThesisNon-Thesis Master’s Programme, Department of Cyber Security, Informatics Institute, MET
An electrochemical sensor integrated lab-on-a-CD system for phenylketonuria diagnostics
No full textPhenylketonuria (PKU) is characterized by an autosomal recessive mutation in the phenylalanine hydroxylase (PAH) gene. Impaired PAH enzyme activity leads to the accumulation of phenylalanine (Phe) and its metabolites in the bloodstream, which disrupts the central nervous system and causes psychomotor retardation. Early diagnosis of PKU is essential for timely intervention. Moreover, continuous monitoring of blood Phe levels is indispensable for prognosis, requiring a robust and reliable monitoring system. This study presents an automated lab-on-a-CD-based system for early diagnosis and monitoring of PKU treatment. This miniaturised system contains CD-shaped disposable cartridges, a mini centrifuge, and an electrochemical sensing unit. Modified screen-printed gold electrodes were used for the electrochemical measurements in cartridges. Electrode modification was conducted by electrochemical graphene oxide reduction and deposition on the electrode surface, which increased the sensitivity of the measurement 1.5 fold. The system used amperometric detection to measure Phe in the blood through oxidation of NAD+ to NADH by the enzyme phenylalanine dehydrogenase. The limit of detection (LOD), limit of quantification (LOQ), and sensitivity of the system were 0.0524, 0.1587 mg dL-1 and 0.3338 mu A mg-1 dL, respectively, within the 0-20 mg dL-1 measurement range (R2 = 0.9955). The performance of the lab-on-a-CD system was compared to the gold standard HPLC method. The accuracy was 83.1% for HPLC and 84.1% for the lab-on-a-CD system. In conclusion, this study successfully developed a portable diagnostic device for rapid (under 20 min), accurate and highly sensitive detection of Phe in whole blood
Sorumlu Yapay Zeka Geliştirmesinde İnsani Değerlerin Etkisinin Paydaş Perspektiflerinden Değerlendirilmesi
No full textThis thesis addresses the need for responsible design and development of artificial intelligence (AI) technologies that are rapidly integrating into every aspect of life. With this rapid integration, the influence of stakeholders’ value profiles on ethical decision-making and responsible AI (RAI) development has emerged as an important area of research. For developing RAI, it is essential to consider not only technical requirements but also ethical values.
Human values (HV) significantly influence stakeholders’ ethical decision-making processes. Schwartz’s theory classifies HVs along the axes of Self-Transcendence/Self-Enhancement and Openness to Change/Conservation. This theory offers a framework to analyze HVs such as hedonism and power in stakeholder value profiles on RAI development.
This thesis explores how stakeholders’ ethical decision-making in AI relates to their HVs. The research includes a literature review, the selection of an appropriate value assessment approach, and an evaluation of stakeholders’ values and the ethical dimensions of AI projects, based on a survey of 83 AI practitioners. Findings show there is no significant relationship between stakeholders’ HVs and EVs. Stakeholders’ age, gender, education level, and the location of their organization may slightly influence their ethical decisions. The context was found to be effective in prioritizing ethical values. The results indicate that making ethical decisions involves a complex process. This study highlights often overlooked ethical values in RAI development, shows varying stakeholder ethical priorities, and emphasizes the link between ethics and stakeholders. It also aims to promote stakeholder collaboration by encouraging cooperation among stakeholders.Bu tez, yapay zeka (YZ) teknolojilerinin günlük yaşamımızın her alanına hızla entegre olmasıyla ortaya çıkan kritik bir ihtiyaca odaklanmaktadır: YZ sistemlerinin sorumlu bir şekilde tasarlanması ve geliştirilmesi. Bu hızlı entegrasyonla birlikte, bu sistemlerin geliştirilmesinde yer alan paydaşların değer profillerinin etik karar alma süreçleri ve sorumlu YZ geliştirmesi üzerindeki etkisi, önemli bir araştırma alanı haline gelmiştir. YZ sistemlerinin etik açıdan güvenilir, adil, şeffaf ve hesap verebilir olabilmesi için yalnızca teknik gereksinimlerin değil, insan odaklı değerlerin de dikkate alınması gerekmektedir.
İnsan değerleri, paydaşların etik karar alma süreçlerini önemli ölçüde etkilemektedir. İnsani değerleri özgenişletim-özaşkınlık ve yeniliğe açıklık-muhafazakarlık eksenlerinde gruplandıran Schwartz’ın Değerler Teorisi, insan değerlerinin (hazcılık, güç gibi) analizinde temel bir çerçeve sunmaktadır. Bu kuramsal çerçeve, YZ geliştirmesindeki paydaşların değer profillerinin analiz edilmesine rehberlik etmektedir.
Bu tez, sorumlu YZ geliştirmede etik karar verme ile paydaşların insani değerleri arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Araştırma, sistematik literatür taraması, uygun değer değerlendirme yaklaşımının seçilmesi ve 83 YZ uzmanının katıldığı bir anket aracılığıyla paydaşların değerlerinin ve YZ projelerinin etik boyutlarının değerlendirilmesini içermektedir. Bulgular, paydaşların insani değerleri ile etik değerleri arasında anlamlı bir ilişki olmadığını göstermektedir. Paydaşların yaşı, cinsiyeti, eğitim düzeyi ve çalıştıkları kurumların konumu, etik kararlarını kısmen etkilemektedir. Bağlamın ise etik değerlerin önceliklendirilmesinde etkili olduğu görülmüştür. Bulgular, etik karar almanın karmaşık bir süreç olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, YZ geliştirmede sıklıkla göz ardı edilen etik değerleri ve paydaşlar arasında değişen etik öncelikleri vurgulamakta, YZ geliştirmede etik uygulamalar ile paydaşlar arasındaki ilişkiyi ortaya koymakta ve paydaşlar arasındaki işbirliğini kolaylaştırarak paydaşların işbirliğini artırmayı amaçlamaktadır.M.S. - Master of Scienc
1999’DAN GÜNÜMÜZE TÜRKİYE’DE TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ POLİTİKALARININ ARKASINDAKİ DİNAMİKLERİN ÇOK BOYUTLU ANALİZİ
No full textThis study examines the dynamics behind the trajectory of gender equality reforms in Turkey following its acquisition of European Union (EU) candidate country status in 1999. The research questions whether periods of progress, stagnation, and regression in the field of gender equality can be explained solely by Europeanization or whether additional factors should be considered. For this purpose, the study is designed as a qualitative desk research and is based on official documents and academic literature. The multidimensional analytical framework combines Europeanization and de- Europeanization with internal factors and non-EU external factors. The findings reveal that the comprehensive reforms of the early 2000s occurred through the interaction of credible EU incentives, domestic political dynamics, and a favorable global climate. However, after 2005, the decline in the EU’s credibility in Turkey and the change in domestic political priorities led to a slowdown in reforms. Since 2011, the discursive transformation of the ruling party, the weakening of civil society, global authoritarian tendencies, and the process of de-Europeanization have come together, resulting in a regression in reforms.Bu çalışma, Türkiye’nin 1999’da Avrupa Birliği (AB) aday ülke statüsü kazanmasının ardından toplumsal cinsiyet eşitliği reformlarının seyrinin arkasındaki dinamikleri incelemektedir. Araştırma, toplumsal cinsiyet eşitliği alanındaki ilerleme, duraklama ve gerileme dönemlerinin yalnızca Avrupalılaşma ile açıklanıp açıklanamayacağını ya da ek faktörlerin dikkate alınıp alınmaması gerektiğini sorgulamaktadır. Bu amaçla çalışma, niteliksel bir masa başı araştırması olarak tasarlanmış ve resmî belgeler ile akademik literatüre dayandırılmıştır. Çok boyutlu analitik çerçeve, Avrupalılaşma ve Avrupa’dan uzaklaşmayı iç faktörler ve AB dışı dış faktörlerle birleştirmektedir. Bulgular, 2000’li yılların başındaki kapsamlı reformların güvenilir AB teşvikleri, yerel siyasi dinamikler ve elverişli küresel iklimin etkileşimiyle gerçekleştiğini ortaya koymaktadır. Ancak 2005 sonrasında Türkiye’de AB’nin güvenilirliğinin azalması ve iç siyasi önceliklerin değişmesi reformların yavaşlamasına yol açmış, 2011’den itibaren ise iktidarın söylemsel dönüşümü, sivil toplumun zayıflaması, küresel otoriterleşme eğilimleri ve Avrupa’dan uzaklaşma süreci bir araya gelerek reformlarda gerilemeye neden olmuştur.M.S. - Master of Scienc
How young children use manifest emotions and dominance cues to understand social rules: a registered report
No full textGiven the complexity of human social life, it is astonishing to observe how quickly children adapt to their social environment. To be accepted by the other members, it is crucial to understand and follow the rules and norms shared by the group. How and from whom do young children learn these social rules? In the experiments, based on the crucial role of affective social learning and dominance hierarchies in simple rule understanding, we showed 15-to-23-month-olds and 3-to-5-year-old children videos where the agents' body size and affective cues were manipulated. In the dominant rule-maker condition, when a smaller protagonist puts an object in one location, a bigger agent reacts with a positive reaction; on the contrary, when the smaller protagonist puts an object in another location, the bigger agent displays a negative reaction. In the subordinate rule-maker condition, the roles are shifted but the agents differ. Toddlers expect the protagonist to follow the rules (based on anticipatory looks), independent of the dominant status of the rule-making agent. Three-to-five-year-old pre-schoolers overall perform at the chance level but expect the protagonist to disobey a rule in the first trial, and obey the rule in the second trial if the rule-maker is dominant
ŞİŞEN ANKARA KİLİNDE TEKİL KAZIK TEMEL DAVRANIŞININ SAYISAL VE DENEYSEL ANALİZİ
No full textAnkara, Türkiye, has a semi-arid climate, where moisture content variations in expansive soils cause swelling movements, potentially damaging lightweight structures. Pile foundations are commonly used in expansive soils when superstructure loads need to be transferred to depths where moisture change is ignorable. To design safe pile foundations in such conditions, it is crucial to determine the necessary anchorage depth to counteract uplift forces. The soil surrounding the pile in expansive clays is typically unsaturated, and matric suction significantly influences the mechanical behavior of the pile.
To achieve the objectives of this study, the Thornthwaite Moisture Index (TMI) was determined to classify the regional climate zone. Scanning Electron Microscope (SEM) images and X-ray Diffraction (XRD) results were analyzed to identify the soil mineralogy. The index properties of the soil were characterized through sieve and hydrometer analyses, specific gravity tests, Atterberg limits, compaction tests, free swell tests, and methylene blue tests. The mechanical behavior of the soil was investigated using direct shear, unconfined compression, triaxial, and one-dimensional consolidation tests. Additionally, the soil water retention curve (SWRC) was obtained using the axis translation, filter paper, and salt solution methods. The findings were then combined to derive the parameters of the Barcelona Basic Model (BBM) for numerical modeling.
Furthermore, small-scale laboratory experiments were conducted to simulate the behavior of a single pile foundation in expansive clay. The displacement of the pile at varying anchorage depths was measured to determine the minimum required anchorage depth for a safe and stable design.
According to the results of the experiments carried out in the laboratory, it was observed that if 3/5 of the total length of the single piles is placed in the anchor zone in the Ankara clay, there will be no movement of the pile. This study shows that Ankara-Cubuk clay, which is very difficult to predict the behavior and model because of the change in material properties depending on the water content, can be modeled using the BBM method.Ankara, Türkiye, zemindeki su içeriği değişimlerinin şişme hareketlerine neden olduğu ve potansiyel olarak hafif yapılara zarar veren yarı kurak bir iklime sahiptir. Kazıklı temeller, üstyapı yüklerinin su içeriği değişiminin önemsiz olduğu derinliklere aktarılması gereken şişen zeminlerde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu tür koşullarda güvenli kazık temel tasarımı için, kaldırma kuvvetlerine karşı koymak üzere gerekli ankraj derinliğini belirlemek çok önemlidir. Şişen killerde kazığı çevreleyen zemin tipik olarak doymamış durumdadır ve matrik emme kazığın mekanik davranışını önemli ölçüde etkiler.
Bu çalışmanın amaçlarına ulaşmak için, Thornthwaite Nem İndisi (TMI) bölgesel iklim zonunu sınıflandırmak için tespit edilmiştir. Zemin mineralojisini tanımlamak için Scanning Electron Microscope (SEM) görüntüleri ve X-ray Diffraction (XRD) sonuçları analiz edilmiştir. Zeminin indeks özellikleri elek ve hidrometre analizleri, özgül ağırlık testleri, Atterberg limitleri, kompaksiyon testleri, serbest şişme testleri ve metilen mavisi testleri ile tanımlanmıştır. Zeminin mekanik davranışı direkt kesme, serbest basınç, üç eksenli ve tek boyutlu konsolidasyon deneyleri kullanılarak incelenmiştir. Ayrıca, zemin su tutma eğrisi (SWRC) eksen öteleme, filtre kağıdı ve tuz çözeltisi yöntemleri kullanılarak elde edilmiştir. Bulgular daha sonra sayısal modelleme için Barselona Basic Modeli'nin (BBM) parametrelerini belirlemek üzere birleştirilmiştir.
Ayrıca, şişen kilde tekil kazıklı temelin davranışını simüle etmek için küçük ölçekli laboratuvar deneyleri yapılmıştır. Kazığın farklı ankraj derinliklerindeki yer değiştirmesi ölçülerek güvenli ve stabil bir tasarım için gerekli minimum ankraj derinliği belirlenmiştir. Laboratuvarda yapılan deneylerin sonuçlarına göre, tek kazıkların toplam uzunluğunun 3/5'i Ankara kilinde ankraj bölgesine yerleştirilirse kazığın hareket etmeyeceği gözlemlenmiştir. Bu çalışma, su içeriğine bağlı olarak malzeme özelliklerindeki değişim nedeniyle davranışını tahmin etmenin ve modellemenin çok zor olduğu Ankara-Çubuk kilinin BBM yöntemi kullanılarak modellenebileceğini göstermektedir.Ph.D. - Doctoral Progra