OpenMETU (Middle East Technical University)
Not a member yet
110280 research outputs found
Sort by
TOPLUM İÇİNDE SOSYAL ROBOTLAR: SOSYAL İLİŞKİLER VE AHLAKİ BOYUTLAR
No full textFour possible outcomes emerge when the ontological question of SRs‘ moral status is correlated with the ethical question of their inclusion. Among these, the most distinctive and potentially threatening arises when the ethical conclusion is detached from the ontological question—namely, when robots, despite being non-moral, are nevertheless granted a place within the moral community. While much of the existing debate centers on whether robots themselves can possess moral status, this study shifts the focus to the implications of their inclusion for the human agent, particularly concerning sociality and morality. I argue that it is not the robot‘s actual moral status but rather our perception of it that plays a decisive role in its inclusion. Consequently, dysfunctional relational patterns generated by inauthentic human–robot interactions risk being transferred into human–human relations. This raises important concerns for the broader social sphere, as such patterns may significantly shape collective norms of sociality and morality. To develop this argument, the thesis first surveys current research on human perceptions of robots as social agents. It then presents an amplified Heideggerian account of the human subject as an ethical being, highlighting structural and performative deficiencies in SRs by comparison. The analysis concludes by examining risks posed by simulated interaction, particularly their transference to human–human relations and their impact on children, who will mature within an increasingly hybrid society.Ontolojik olarak sosyal robotların (SRs) ahlaki statüsü sorusunun, onların ahlaki topluluğa dâhil edilip edilmeyeceği yönündeki etik soruyla ilişkilendirilmesi durumunda dört olası sonuç ortaya çıkmaktadır. Bunlar arasında en özgün ve potansiyel olarak tehditkâr olanı, etik sonucun ontolojik sorudan koparıldığı durumdur—yani, robotların ahlaki varlık olmamalarına rağmen ahlaki toplulukta bir yer edinmeleri durumu. Mevcut tartışmaların büyük bir kısmı robotların bizzat ahlaki statüye sahip olup olamayacağı üzerinde yoğunlaşırken, bu çalışma odağı insan failin toplumsallık ve ahlakla ilişkisi açısından, onların dâhil edilmesinin doğurduğu sonuçlara kaydırmaktadır. İleri sürdüğüm iddia, belirleyici olanın robotun fiilî ahlaki statüsü değil, bizim ona dair algımız olduğudur. Bunun sonucunda, sahici olmayan insan–robot etkileşimlerinden kaynaklanan işlevsiz ilişkisel örüntülerin insan–insan ilişkilerine taşınması riski ortaya çıkmaktadır. Bu durum, toplumsallık ve ahlakın kolektif normlarını kayda değer biçimde şekillendirme ihtimali nedeniyle daha geniş toplumsal alan açısından önemli kaygılar doğurmaktadır. Bu argümanı geliştirmek üzere tez, ilk olarak insanların robotları toplumsal failler olarak algılayışına dair güncel araştırmaları incelemektedir. Ardından, insan özneyi etik bir varlık olarak ele alan genişletilmiş bir Heideggerci yaklaşım sunarak, SR‘lerin yapısal ve performatif yetersizliklerini karşılaştırmalı olarak ortaya koymaktadır. Analiz, özellikle simüle edilmiş etkileşimlerin insan–insan ilişkilerine taşınması ve giderek daha melez bir toplumda yetişecek olan çocuklar üzerindeki etkileri bakımından, bu durumun doğurduğu riskleri tartışarak son bulmaktadır.M.A. - Master of Art
Childhood Across Time and Place: Exploring Evolving Perspectives through QMU 150 Year Legacy
No full textEşik Mekân Ve Kimlik Oluşumu: Göteborg Üzerinden Feminist Bir Mekânsal Okuma
No full textThis study investigates how individuals perceive, inhabit, and navigate space in relation to identity formation. The concept of liminality is central to this investigation, representing a transitional stage where individuals exist between different identity positions. Crucially, liminal spaces negotiate identities through processes of transformation, as material, symbolic, and social forces enable and constrain them. Subjects inhabiting these liminal sites experience identity as relational, continually reshaped through encounters with the other and through spatial conditions of rupture and transition. Thus, this study approaches them as thresholds, ambiguous spaces where established norms are unsettled.
The research approaches space through a feminist lens that centers performativity and positionality, exploring how spaces invite certain identities, are embodied in everyday life, and are, at times, disrupted or reimagined. This standpoint is activated through a layered methodology combining alternative space visualizations, open-ended questionnaires, field observations gathered in Göteborg.
At the thesis’s core is a threefold framework that conceptualizes liminality through spatial, representational, and embodied dimensions. Spatial liminality refers to architectural and urban conditions that disrupt normative flows. Representational liminality emerges through images, plans, narratives that encode systems of inclusion and exclusion. Embodied liminality unfolds through movement, sensory perception and social experiences of those navigating spaces.
Through this lens, liminality is a conceptual tool, an architectural question: What if liminality is not a problem to fix, but a space that allows something else to take shape? In reframing space as ongoing negotiation, the thesis offers liminality as a framework for reading, designing, and inhabiting the city anew.Bu çalışma, bireylerin mekânı kimlik oluşumu bağlamında nasıl algıladıklarını, mekâna nasıl yerleştiklerini ve mekân içinde nasıl hareket ettiklerini incelemektedir. Araştırmanın merkezinde, bireylerin farklı kimlik konumları arasında var oldukları bir geçiş aşamasını temsil eden liminalite kavramı yer almaktadır. Liminal mekânlar, özellikle, kimlikleri dönüşüm süreçleri aracılığıyla müzakere eder; maddi, sembolik ve toplumsal güçler bu mekânların hem olanaklarını açar hem de sınırlandırır. Burada bulunan özneler kimliği ilişkisel bir olgu olarak deneyimler; kimlik, başkasıyla karşılaşmalar, kopuşlar ve geçişin mekânsal koşulları aracılığıyla sürekli yeniden şekillenir. Dolayısıyla bu çalışma, liminal mekânları yerleşik normların sarsıldığı, muğlak mekânlar olarak ele alır.
Araştırma, performativite ve konumsallığı merkeze alan feminist bir bakış açısıyla mekâna yaklaşmakta, mekânların belirli kimlikleri nasıl davet ettiğini, günlük yaşamda nasıl somutlaştığını ve zaman zaman nasıl bozularak yeniden kurgulandığını incelemektedir. Bu bakış açısı, alternatif mekân görselleştirmeleri, açık uçlu anketler ve Göteborg'da toplanan saha gözlemlerini birleştiren katmanlı bir metodolojiyle hayata geçirilmektedir.
Tez, liminaliteyi mekânsal, temsili ve bedensel boyutlarıyla kavramsallaştıran üçlü bir çerçeveyle ele alır. Mekânsal liminalite, normatif akışları bozan mimari ve kentsel koşullara işaret eder. Temsili liminalite, dahil etme ve dışlama sistemlerini kodlayan imgeler, planlar ve mekânsal anlatılar üzerinden ortaya çıkar. Bedensel liminalite ise mekânları gezenlerin hareketleri, duyusal algıları ve sosyal etkileşimleri aracılığıyla ortaya çıkar.
Bu bakış açısıyla, liminalite hem kavramsal bir araç hem de mimari bir sorudur: Ya liminalite çözülmesi gereken bir sorun değil de, alternatif mekân oluşumuna izin veren bir alan ise? Mekânı sürekli bir müzakere hali olarak yeniden çerçeveleyen tez, liminaliteyi kenti yeniden okuma, tasarlama ve yaşama için bir yöntem olarak önermektedir.Ph.D. - Doctoral Progra
Structural, Optical, and Neutron Sensitivity Properties of Yb<SUP>3+</SUP>/Tb<SUP>3+</SUP> Codoped Alkaline Earth Tetraborates
No full textThis study explores the synthesis, structural properties, and multifunctional potential of Yb3+/Tb3+ codoped alkaline earth tetraborates (CaB4O7, MgB4O7, and SrB4O7) synthesized via solid-state (SS), solution combustion (SC), and combustion (C) methods. The multifunctional potential of the synthesized materials arises from their unique combination of properties in one material. The first property is related to their high boron content and thus to their high neutron capture cross section, providing effective functionality for boron neutron capture therapy (BNCT) and shielding. This enables the particles to be selective tumor cell destruction agents under neutron irradiation. The second property is their strong upconversion luminescence that allows for near-infrared light-triggered photodynamic therapy. This offers deep-tissue treatment capability along with BCNT. The third property is their excellent photochemical stability and low biotoxicity. This combination of therapeutic modalities within a single platform holds promise for synergistic and minimally invasive cancer treatment strategies, along with imaging capabilities and drug delivery. X-ray diffraction analysis confirmed the phase purity and crystal structures of CaB4O7 (CBO), MgB4O7 (MBO), and SrB4O7 (SBO). CBO crystallizes in a monoclinic structure with a P21/n(14) space group, while both MBO and SBO adopt orthorhombic structures with Pcba and Pnm21 space groups, respectively. Scanning electron microscopy revealed particle sizes ranging from 100 to 200 nm, with more uniform and smaller particles achieved by SC. Strong upconversion luminescence, driven by cooperative energy transfer between Yb3+ and Tb3+ ions, was observed in all materials, particularly in CBO and MBO codoped with 5% Yb3+ and 5% Tb3+. The quantum yields (QY) for CBO and MBO reached approximately 0.35. Furthermore, neutron sensitivity was significantly enhanced with 10B isotope enrichment, making these materials promising candidates for BNCT and neutron shielding applications. Cytotoxicity tests confirmed the biocompatibility of the materials, especially for CBO and MBO, which have maintained high cell viability
İnce olmayan delta kanatlarda doğadan esinlenilmiş hücum kenari modifikasyonlari ile akiş kontrolü
No full textNon-slender delta wings are commonly used in fighter jets, unmanned aerial vehicles, and micro air vehicles due to their low structural weight-to-takeoff-weight ratio and high maneuverability. However, compared to slender delta wings, they typically produce lower maximum lift and tend to stall at lower angles of attack. The implementation of flow control methods can help improve their aerodynamic performance.
In the present study, the effects of the bio-inspired leading-edge modifications on the aerodynamic performance and flow structure of non-slender delta wing models, both in and out of ground effect, were investigated using force, surface pressure, and near-surface PIV measurements. Seven different sharp-edged delta wing models with a 45-degree sweep angle were used to study the effect of sinusoidal and saw-tooth leading-edge modifications. Sinusoidal leading-edge wing designs were inspired by the leading-edge tubercles of the humpback whales, and the saw-tooth wing designs were inspired by the leading-edge serrations of owl feathers.
The results of the aerodynamic coefficients indicate that the bio-inspired wing modifications delay the stall angle, produce smoother stall characteristics, and enhance post-stall lift. Near-surface PIV measurements show that at high angles of attack, large-scale three-dimensional surface separation appears on the planform for the base wing, whereas the modified wings reduce or delay this separation. A distinct flow pattern is observed for the saw-tooth wing at low angles of attack, indicating the footprint of multiple leading-edge vortices. Ground effect measurements show increased maximum lift for all the wings as the ground clearance decreased, while the stall angle remained nearly constant.Düşük ok açılı, ya da ince olmayan, delta kanatlar, düşük yapısal ağırlık oranı ve yüksek manevra yetkisi nedeniyle genel olarak savaş uçaklarında, insansız hava araçlarında ve mikro hava araçlarında kullanılmaktadır. Ancak, yüksek ok açılı delta kanatlara kıyasla, bu kanatların daha düşük taşıma kuvvetleri ve erken perdövites eğilimi gösterirler. Akış kontrol metotlarının kullanılmasıyla bu kanatlardaki aerodinamik performans iyileştirilebilir.
Bu çalışmada, doğadan esinlenilmiş hücum kenarı modifikasyonlarının düşük ok açılı delta kanatlar üzerindeki aerodinamik performansa etkisi ve bu kanatlar üzerindeki yer etkisi, kuvvet ölçümleri, yüzey basınç ölçümleri ve yüzeye yakın PIV yöntemleri ile incelenmiştir. Sinusoidal ve testere diş hücum kenarı modifikasyonların etkisini incelemek için toplamda yedi tane keskin kenarlı, 45-derece ok açısına sahip delta kanat kullanılmıştır. Sinusoidal hücum kenarı modifikasyonları kambur balinaların göğüs yüzgecinde bulunan yumrulardan, testere diş kanatlar ise baykuş tüylerinin hücum kenarında bulunan çıkıntılardan esinlenilerek tasarlanmıştır.
Aerodinamik katsayıları sonuçları, doğadan esinlenilmiş kanat modifikasyonlarının perdövitesi ertelediği, daha yumuşak bir perdövites karakteristiği gösterdiği ve perdövites sonrasında taşıma kuvvetinde artış sağladığı gözlemlenmiştir. Yüzeye yakın PIV ölçümleri, yüksek hücum açılarında referans kanat modeli için büyük ölçekli üç boyutlu akış ayrılması gerçekleştiğine işaret etmektedir. Diğer yandan, modifiye kanatların bu ayrılmayı ertelediği görülmüştür. Testere diş kanat modelinin düşük hücum açılarında özgün bir akış yapısına sahip olduğu ve birden fazla ayrılma çizgilerinin olduğu gözlemlenmiştir. Bu durum çoklu anafor oluşumuna işaret etmektedir. Yer etkisi sonuçları yere yakınlık arttıkça maksimum taşıma kuvvetinin bütün kanat modelleri için arttığını, fakat perdövites açısının yer etkisinden bağımsız olduğunu göstermiştir.M.S. - Master of Scienc
HAZIRLIK OKULLARINDA GÖREV YAPAN İNGİLİZCE ÖĞRETMENLERİNİN MÜFREDAT DIŞI İNGİLİZCE ETKİNLİKLERİNE YÖNELİK ALGI VE DENEYİMLERİNİN İNCELENMESİ
No full textThis study explored preparatory school EFL teachers’ perceptions and experiences of Extramural English (EE) in Türkiye. While most research on EE has focused on students, teachers’ own practices remain underexplored. Adopting a survey research design, data were collected from 72 teachers through a survey including Likert-scale and open-ended items. Quantitative analyses showed that teachers engaged more in receptive EE activities (e.g., watching films, listening to music, reading online texts) than in productive ones. Teachers frequently integrated EE into their lessons by connecting classroom activities to learners’ out-of-class experiences, though systematic monitoring tools such as diaries or interviews were rarely used. Less experienced teachers reported higher levels of EE engagement, and regression analysis revealed that teachers’ personal EE use strongly predicted their tendency to promote EE in class. Qualitative thematic analysis identified perceived affordances (authentic input, motivation, language skills, autonomy, cultural awareness), constraints (access, guidance, content appropriateness, curricular pressure, safety), and recommendations (scaffolding, curriculum integration, personalization, reflection, institutional support). The study highlights EE as a powerful complement to classroom learning, while stressing the importance of teacher engagement, guidance, and institutional recognition.Bu çalışma, Türkiye’deki hazırlık programlarında görev yapan İngilizce öğretmenlerinin müfredat dışı İngilizce (Extramural English – EE) hakkındaki algılarını ve deneyimlerini incelemektedir. Müfredat dışı İngilizce üzerine yapılan araştırmaların çoğu öğrenci odaklıdır; ancak öğretmenlerin kendi uygulamaları büyük ölçüde göz ardı edilmiştir. Bu çalışmada anket araştırması benimsenmiş ve 72 öğretmenden Likert tipi ve açık uçlu sorulardan oluşan bir anket yoluyla veri toplanmıştır. Nicel analizler, öğretmenlerin algılayıcı müfredat dışı İngilizce etkinliklerine üretken etkinliklerden daha fazla katıldığını göstermiştir. Öğretmenler sınıf içi etkinlikleri öğrencilerin sınıf dışı deneyimleriyle ilişkilendirme konusunda istekli olmuş; ancak günlükler veya görüşmeler gibi sistematik izleme yöntemlerini nadiren kullanmışlardır. Daha az deneyimli öğretmenler daha yüksek düzeyde müfredat dışı İngilizce kullanımı bildirmiş ve regresyon analizleri öğretmenlerin kişisel müfredat dışı İngilizce katılımının, sınıfta bunu teşvik etme eğilimlerini güçlü biçimde etkilediğini ortaya koymuştur. Nitel analizde öğretmenlerin algıladığı imkanlar (otantik girdi, motivasyon, dil becerileri, özerklik, kültürlerarası farkındalık), kısıtlar (erişim, rehberlik, içerik uygunluğu, müfredat baskısı, güvenlik) ve öneriler (yönlendirme, müfredata entegrasyon, kişiselleştirme, yansıtıcı etkinlikler, kurumsal destek) belirlenmiştir. Çalışma, EE’nin sınıf içi öğrenmeyi tamamlayıcı güçlü bir araç olduğunu; ancak bunun etkili olabilmesi için öğretmen katılımı, rehberlik ve kurumsal tanınırlığın kritik önemde olduğunu vurgulamaktadır.M.A. - Master of Art
YAYALAR İÇİN RİSKLİ DURUM ALGISI ÖLÇEĞİNİN (PRSS-P) GELİŞTİRİLMESİ VE RİSKLİ DURUM ALGISI İLE YAYA DAVRANIŞLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TUTUMLARIN DÜZENLEYİCİ ETKİSİ ALTINDA İNCELENMESİ
No full textPedestrian safety research has long been constrained by the absence of a context-sensitive measure of pedestrians’ risk perception, leaving a major conceptual and methodological gap. This thesis addresses that void by introducing the Perception of Risky Situations Scale for Pedestrians (PRSS-P), the first tool designed to systematically capture the diverse risks pedestrians face in everyday walking. The scale provides a robust, pedestrian-specific measure for both research and practical applications.
In addition, the study contributes theoretically by integrating attitudes into a moderated framework that clarifies how risk perception translates into behavior. Although attitudes are recognized predictors, their role in shaping the link between perceived risk and pedestrian behavior remains underexplored. Accordingly, this research had two aims: (1) to develop and validate the PRSS-P for comprehensive representation of pedestrian risk, and (2) to examine how attitudes toward traffic rules and other road users moderate the relationship between perceived risk and behaviors (violations, lapses, aggressive, and positive behaviors).
Grounded in qualitative interviews, the PRSS-P emerged as a reliable, multidimensional 40-item scale (α = .97) with three coherent dimensions: Pedestrian-Related (α = .93), Driver-Related (α = .89), and Infrastructure-Related (α = .87) Risk Perception. Moderation analyses confirmed that attitudes significantly shaped the impact of perceived risk on behavior. Rule scepticism and critical views often amplified maladaptive outcomes, while cooperative orientations were linked to safer conduct. Overall, the findings underline both the investigative utility of the PRSS-P and the importance of attitudinal contexts, suggesting that effective interventions should combine infrastructural improvements with targeted attitude-based strategies.Yaya güvenliği araştırmaları, yaya risk algısını bağlama duyarlı bir şekilde ölçebilecek özel bir aracın eksikliği nedeniyle kavramsal ve yöntemsel açıdan uzun süredir önemli bir boşluk barındırmaktadır. Bu tez, bu eksikliği gidererek Yayalar İçin Riskli Durum Algısı Ölçeği’ni (PRSS-P) tanıtmaktadır. Günlük yürüyüşlerde karşılaşılan çeşitli riskleri sistematik biçimde yakalayan bu ölçek, araştırma ve uygulamalar için güçlü ve yayalar özelinde bir ölçüm aracı sunmakta, trafik psikolojisine önemli bir katkı sağlamaktadır.
Bunun yanı sıra çalışma, risk algısının davranışa nasıl dönüştüğünü açıklığa kavuşturan bir düzenleyici çerçevesi içinde, tutumları entegre ederek teorik bir katkı da sunmaktadır. Tutumların davranışın yordayıcıları olduğu bilinmekle birlikte, algılanan risk ile yaya davranışları arasındaki ilişkiyi nasıl şekillendirdikleri yeterince araştırılmamıştır. Bu doğrultuda araştırmanın iki amacı olmuştur: (1) PRSS-P’nin geliştirilmesi ve doğrulanarak yayaların risk algısını kapsamlı biçimde temsil etmesi, (2) trafik kurallarına ve diğer yol kullanıcılarına yönelik tutumların, algılanan risk ile yaya davranışları (ihlaller, dalgınlıklar, saldırgan ve olumlu davranışlar) arasındaki ilişkiyi nasıl koşulladığını incelemek.
Nitel görüşmelere dayalı olarak geliştirilen PRSS-P, üç boyutlu yapısıyla güvenilir bir ölçek olarak ortaya çıkmıştır: Yayalarla İlişkili Risk Algısı (α = .93), Sürücülerle İlişkili Risk Algısı (α = .89) ve Altyapıyla İlişkili Risk Algısı (α = .87). Düzenleyici analizleri, tutumların risk algısının davranış üzerindeki etkisini anlamlı biçimde şekillendirdiğini göstermiştir. Trafik kurallarına yönelik şüphecilik ve diğer yol kullanıcılarına yönelik eleştirel bakış açısı çoğunlukla olumsuz davranışları artırırken, işbirlikçi eğilimler daha olumlu davranışlarla ilişkilendirilmiştir. Bulgular, PRSS-P’nin tanısal açıdan işlevselliğini ve tutumların rolünü vurgulamakta; etkili çözümler için altyapısal düzenlemeler ile tutuma dayalı hedeflenmiş stratejilerin bütünleştirilmesi gerektiğini göstermektedir.M.S. - Master of Scienc
Effect of Ag Doping on Thermoluminescence Properties and Radiation Dosimetry Performance of MgB₄O₇
No full textThis study investigates the thermoluminescence (TL) properties of silver (Ag)-doped magnesium tetraborate (MgB₄O₇, MBO) for radiation dosimetry applications. MBO, known for its tissue-equivalent properties, was synthesized via the solid-state reaction method with Ag doping concentrations of 0.1 wt%, 0.5 wt% and 1.0 wt%. Comprehensive TL experiments were conducted to evaluate key dosimetric properties such as dose response, reusability, fading and heating rate. Additionally, kinetic parameters were derived using the glow curve decomposition (CGCD) and variable heating rate (VHR) methods. The TL glow curves demonstrated that Ag doping significantly enhances the TL signal intensity, particularly at higher doping levels, indicating an impact on trap density and energy release mechanisms. The 1.0 wt% Ag-doped MBO sample exhibited high TL signal intensity and optimal trap stability, making it suitable for applications requiring high sensitivity. Dose–response experiments confirmed the linearity of the TL signal up to high radiation doses (4.6 kGy), while cycling tests validated the material's good reusability and thermal stability. Overall, these findings demonstrate that Ag doping, especially at 1.0 wt%, is an effective approach to enhance the dosimetric performance of MBO, strengthening its potential as a robust candidate for advanced radiation dosimetry systems