OpenMETU (Middle East Technical University)
Not a member yet
110280 research outputs found
Sort by
MAKİNE ÖĞRENMESİ VE AÇIKLANABİLİR YAPAY ZEKA (XAI) İLE SİGORTA SAHTEKÂRLIĞININ TESPİTİ
No full textThis thesis studies insurance fraud detection with machine learning (ML) methods
and explainable artificial intelligence (XAI) tools. The dataset contains insurance
policies and their related claims, where fraud is marked as a binary variable. The
preparation stage covers missing data handling, encoding of categorical fields, and
several feature engineering steps. Since fraud cases are rare, the Synthetic Minority
Oversampling Technique (SMOTE) is employed, and models are trained on both
the original and the balanced data. The algorithms tested include Logistic Regression,
Random Forest, Support Vector Machines (SVM), k-Nearest Neighbors (KNN),
LightGBM, and XGBoost. For XGBoost, two variants are considered: one with manually
designed features such as seasonality, polynomial terms, and interactions, and
another with automated feature engineering tuned by cross-validated AUC. Model
performance is evaluated with ROC-AUC, accuracy, recall, specificity, and balanced
accuracy, with thresholds optimized via ROC analysis. In addition, DeLong tests
are applied to assess whether the observed differences in AUC across models are
statistically significant. For interpretability, SHAP (SHapley Additive exPlanations)
is utilized. The results indicate that liability coverage and fault assignment are the
strongest drivers of fraud detection. Timing and policyholder features, such as claim
month and address changes, also contribute meaningfully, though at a lower level.
The findings showed that boosting methods achieved the best overall performance.
LightGBM and XGBoost outperformed the other models, with XGBoost slightly
ahead on the SMOTE-balanced data (AUC ≈ 0.85, recall ≈ 90%). Both manual and
automated feature engineering improved recall, thereby shifting the trade-off toward
catching more fraud cases. These findings emphasized the importance of designing
fraud detection models that combined strong predictive accuracy with transparent and
interpretable decision-making.Bu tezde, sigorta sahtekârlığının tespiti makine öğrenmesi (ML) yöntemleri ve açıklanabilir yapay zekâ (XAI) araçlarıyla incelenir. Veri seti, sigorta poliçeleri ve bunlara bağlı taleplerden oluşur ve sahtekârlık ikili bir değişken olarak tanımlanır. Ön işleme süreci eksik verilerin giderilmesini, kategorik alanların kodlanmasını ve çeşitli öznitelik mühendisliği adımlarını kapsar. Sahtekârlık vakalarının azlığı nedeniyle SMOTE (Synthetic Minority Oversampling Technique) yöntemi uygulanır ve modeller hem orijinal hem de dengelenmiş veriler üzerinde eğitilir. Test edilen algoritmalar arasında Lojistik Regresyon, Rassal Orman, Destek Vektör Makineleri (SVM), En Yakın Komşular (KNN), LightGBM ve XGBoost yer alır. XGBoost için iki varyant değerlendirilir: ilki mevsimsellik, polinom terimleri ve etkileşimler gibi elle tasarlanmış özniteliklere dayanır; ikincisi ise çapraz doğrulama AUC’sine göre ayarlanmış otomatik öznitelik mühendisliğini içerir. Model performansı ROC-AUC, doğruluk, duyarlılık, özgüllük ve dengeli doğruluk ölçütleri üzerinden, ROC analiziyle optimize edilen eşikler kullanılarak değerlendirilir. Ayrıca, modeller arasındaki AUC farklarının istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığını test etmek için DeLong testleri uygulanır. Açıklanabilirlik için SHAP (SHapley Additive exPlanations) yöntemi kullanılır. Sonuçlar, sorumluluk kapsamı ve kusur durumunun sahtekârlık tespitinde en belirleyici unsurlar olduğunu gösteriyor. Talep ayı ve adres değişikliği gibi zamanlama ve poliçe sahibine ilişkin değişkenler de daha düşük düzeyde ancak anlamlı katkılar sağlıyor. Bulgular, boosting yöntemlerinin en iyi genel performansı elde ettiğini ortaya koyuyor. LightGBM ve XGBoost diğer modelleri geride bırakıyor; özellikle SMOTE ile dengelenmiş verilerde XGBoost biraz daha öne çıkıyor (AUC ≈0.85, duyarlılık ≈%90). Hem manuel hem de otomatik öznitelik mühendisliği, hatırlama oranını artırarak daha fazla sahtekârlık vakasının yakalanmasına katkı sağlıyor. Bu bulgular, güçlü tahmin performansıyla birlikte kararların nasıl verildiğini de şeffaf biçimde ortaya koyan sahtekârlık tespit modellerinin geliştirilmesinin önemini vurguluyor.M.S. - Master of Scienc
Periyodik Kafes Yapılarda Kontrollü Eşyönsüzlük Oluşturulması ve Otokodlayıcı Gizli Uzayı Temelli Mekanik Üretken Tasarım
No full textLattice structures of different varieties are widely used in additive manufacturing to achieve lightweight and use-case-specific structures. While extensive literature exists for the generation of new truss lattices for targeted property design via the use of variational autoencoders, no such work exists for triply periodic minimal surfaces (TPMS). Moreover, a very limited literature exists on inducing anisotropy on TPMS, which leaves an unexplored research area that could result in better-performing continuous periodic structures. Through the use of and conditional variational autoencoders with different means of regressor integration, this thesis explores the latent design space between various TPMS lattices and proposes different solutions for exploration through interpolation as well as inverse design of the porosity and directional elastic moduli.Kullanıma özel hafifletilmiş yapılar elde etmek amacıyla kafes yapı çeşitleri eklemeli imalatta yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Otokodlayıcılar yardımıyla yeni kiriş kafes yapılarının hedef özelliklere yönelik tasarımıyla ilgili literatürde kapsamlı çalışmalar olmakla beraber, üçlü periyodik minimal yüzeyler (TPMS) ile ilgili bu kapsamda bir çalışma bulunmamaktadır. Bunun da ötesinde, TPMS yapılarında eşyönsüzlük oluşturmaya yönelik çalışmalar dahi oldukça kısıtlıdır. Bu araştırma alanlarının daha yüksek performanslı sürekli periyodik yapılara kapı aralayacak olması mümkündür. Bu tezde, ve koşullu otokodlayıcıların regresyon ağları ile entegrasyonuyla çeşitli TPMS yapıları arasındaki gizli uzay incelenmektedir. Bu çalışmalar doğrultusunda ara değer hesabıyla gizli uzay keşfi ve porozite ile yönlü elastik modülden oluşan özellik vektörlerine yönelik tersine tasarım yöntemleri önerilmektedir.M.S. - Master of Scienc
The imputation of missingness in cyclic and non-cyclic Electromyography(EMG) signaling data
No full textMultidimensional datasets in healthcare and life sciences often reflect temporal variations, but are often incomplete, complicating the analysis, and reducing statistical accuracy. To address missing data, imputation techniques are widely used, with machine learning algorithms like random forest and k-nearest neighbors and nonparametric methods such as spline and linear interpolation among the common approaches. This study examines electromyography data, a time-series biomedical data set, by evaluating 11 imputation methods in four datasets. We introduce four approaches, normal ratio, weighted normal ratio, expectation maximization, and Gibbs sampling, and assess each for accuracy and computational efficiency. Two scenarios were simulated: unaltered and down-sampled data, each with scattered and intermittent missingness. The comparative assessment emphasizes the notable precision of the expectation maximization method, with the random forest emerging as a robust alternative. Moreover, the normal ratio and weighted normal ratio methods demonstrate computational efficiency akin to mean and median imputation while improving accuracy. We also address cyclic data, a critical factor for improving accuracy. Using Fourier transformation, spline, and autoregressive models, we propose pattern-based and sinusoidal-based approaches to improve imputation. Results indicate that pattern-based improves accuracy, while sinusoidal-based offers efficiency, particularly for k-nearest neighbors
Shaping Resilient Futures: Open Science and Data Policies for Crisis Preparedness, Response, and Recovery
No full textKentsel Korumanın Evrimi Ve Raymond Lemaire’ın Rolü Üzerine: ”Primum Non Nocere” (Book Review)
No full textClaudine Houbart'ın ''The Evolution Of Urban Heritage Conservation And The Role Of Raymond Lemaire'' isimli kitabına yapılmış inceleme ve eleştiridir.Publisher's Versio
Multilayer integrated acoustofluidic device for multistage particle manipulation
Get PDFIn this study, we present a multilayer integrated acoustofluidic device for multistage microparticle manipulation, which combines acoustic size-based separation and enrichment within a compact architecture. The device is composed of two layers, each equipped with independent piezoelectric actuators operating at distinct resonance frequencies. The top layer enables the separation of 2 µm and 12 µm fluorescent particles, while the bottom layer enhances the concentration of 2 µm particles. A thin polymer layer is used to acoustically isolate the units, allowing concurrent manipulation without any acoustic interference. The performance of the isolated units as well as the integrated device was experimentally assessed under varying flow conditions, demonstrating high-efficiency separation and tunable enrichment ratios. This multilayer platform provides a scalable and efficient solution for complex bioanalytical applications requiring sequential acoustofluidic operations in a miniaturized format
TÜRKİYE' DE PV TEKNOLOJİLERİNİN SOSYO - EKONOMİK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ
No full textEnergy is a fundamental driver of modern life and sustainable development, yet rising global demand, supply disruptions, and inflationary pressures have made localized energy production a critical priority, particularly for countries like Türkiye. Against this backdrop, the Turkish Photovoltaic Technologies Platform (TFTP), led by ODTÜ-GÜNAM, has emerged as a strategic initiative aimed at advancing the localization of photovoltaic (PV) technologies, strengthening energy independence, and fostering socio-economic benefits. This dissertation provides the first comprehensive evaluation of TFTP as a technological innovation system (TIS), situating it within both national energy policy and the global renewable energy discourse. Drawing on qualitative research complemented by quantitative insights, the study examines the platform’s potential to act as a dynamic industrial hub that connects public institutions, academia, and the private sector, thereby accelerating innovation and enabling sustainable economic development. This study identifies supply-side dynamics, knowledge flows, and systemic challenges that shape the trajectory of Türkiye’s solar energy transition, while offering policy recommendations and instruments to enhance its resilience and long-term impact.Enerji, modern yaşamın ve sürdürülebilir kalkınmanın temel itici güçlerinden birisidir. Ancak artan küresel talep, arz kesintileri ve enflasyonist baskılar, özellikle Türkiye gibi ülkeler için yerelleştirilmiş enerji üretimini kritik bir öncelik haline getirmiştir. Bu bağlamda, ODTÜ-GÜNAM liderliğinde yürütülen Türk Fotovoltaik Teknolojileri Platformu (TFTP), fotovoltaik (PV) teknolojilerinin yerlileştirilmesi, enerji bağımsızlığının güçlendirilmesi ve sosyo-ekonomik faydaların artırılması amacıyla stratejik bir girişim olarak ortaya çıkmıştır. Bu araştırma, TFTP’yi teknolojik yenilik sistemi (TIS) çerçevesinde ele alan ilk kapsamlı değerlendirmeyi sunmakta; platformu hem ulusal enerji politikaları hem de küresel yenilenebilir enerji söylemi bağlamına yerleştirmektedir. Nitel araştırma verilerinden ve nicel girdilerle zenginleştirilen analizlerden yararlanarak, çalışmada platformun kamu kurumlarını, akademiyi ve özel sektörü bir araya getiren dinamik bir endüstriyel merkez olma potansiyeli incelenmektedir. Böylelikle yeniliğin hızlandırılması ve sürdürülebilir ekonomik kalkınmanın desteklenmesi öngörülmektedir. Bu tez çalışması, Türkiye’nin güneş enerjisi dönüşümünün seyrini şekillendiren arz yönlü dinamikleri, bilgi akışlarını ve sistemsel zorlukları ortaya koymakta; aynı zamanda dayanıklılığı ve uzun vadeli etkiyi artırmaya yönelik politika önerileri ve araçları sunmaktadır.Ph.D. - Doctoral Progra
Çin'in liberal uluslararası düzenle ilişkisi bağlamında Asya Altyapı Yatırım Bankası’nın rolü: Sınama mı, fırsat mı?
No full textDriven mainly by massive foreign direct investments, export-led and innovation
based economic structure, China has experienced double-digit economic growth
numbers in the last decades, making it the second largest economy in terms of Gross
Domestic Production (GDP) just before the USA. In parallel with its increasing
political and economic gravity, Chinas dissatisfaction with the Liberal International
Order has considerably intensified, leading it to found the Asia Infrastructure
Investment Bank (AIIB), which is regarded as an alternative to global financial
institutions making up of the Liberal International Order, such as the World Bank
and International Monetary Fund. Some scholars argue that these newly founded
institution will be a challenge, whereas others believe that it can be complementary
and opportunity for existing Liberal International Order. Centering around this
scientific inquiry, this thesis aims to explore the role of the Bank in Chinese Foreign
Policy and unfold whether it is a threat against or an opportunity for existing
international order.Önemli miktarda yabancı doğrudan yatırım çeken, ihracata dayalı ve inovasyon
temelli bir ekonomik yapıya sahip olan ÇHC, son yıllarda iki haneli ekonomik
büyüme rakamlarına ulaşarak Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYĠH) bakımından
ABD‘den sonra dünyanın en büyük ikinci ekonomisi haline gelmiştir. Artan siyasi ve
ekonomik ağırlığına paralel olarak, ÇHC‘nin Liberal Uluslararası Düzene dair
tatminsizliği de gözle görülür seviyede güçlenmiştir. Bu durum ÇHC‘yi, Dünya
Bankası ve Uluslararası Para Fonu (IMF) gibi, Liberal Uluslararası Düzeni oluşturan
küresel mali kurumlara bir alternatifi olarak görülen Asya Altyapı Yatırım Bankasını
kurmaya yöneltmiştir. Kimi akademisyenler bu kurumun Liberal Uluslararası Düzen
için bir sınama olacağını iddia ederken, kimileri ise adıgeçen kurumları tamamlayıcı
nitelikte görmekte ve fırsat olarak değerlendirmektedir. Sözkonusu bilimsel
sorgulamayı merkezine alan bu çalışma, Asya Altyapı Yatırım Bankasının Liberal
Uluslararası Düzene karşı Çin Dış Politikasındaki rolünü açıklamaya ve mevcut
uluslararası düzen için bir tehdit mi, yoksa bir fırsat mı olduğunu ortaya çıkarmayı
hedeflemektedir.M.S. - Master of Scienc