OpenMETU (Middle East Technical University)
Not a member yet
110280 research outputs found
Sort by
Real-time discrete visibility fields for ray-traced dynamic scenes
No full textEnvironment lighting plays a crucial role in enhancing the realism of rendered images. As environment light sources are distributed over a sphere or hemisphere, the rendering process involves tracing multiple rays per pixel. This process is computationally expensive and therefore achieving real-time results is challenging. Many studies focus on visibility functions to reduce the number of traced rays, often achieved through precomputation methods. This study improves upon a recent CPU-based visibility precomputation method designed for rendering solely static scenes, enabling its use for dynamic scenes. Our key contribution is the parallelization of this algorithm across multiple compute shader invocations which well integrates into the modern real-time rendering pipeline. By analyzing the performance-quality impact of various parameters, we aim to discover the best configuration for a given scene. With our technique the entire preprocessing stage can be executed for a scene with more than 200K triangles in 4ms, allowing for more than a 50 FPS performance including precomputation and rendering
Impact of nitrogen and alkali dopants on pore architecture and surface functionalities of biochar in one-step CO2 pyrolysis
No full textThis study aims to elucidate the roles of common nitrogen dopants (melamine (M) and ammonium chloride (ACL)) and alkali agents (KOH (K) and NaOH (N)) on surface functional groups, pore architectures, and degrees of graphitization. Sugar beet pulp (SBP) samples were treated with 0.5 M KOH or NaOH solutions, either with or without the addition of nitrogen agents (ACL and M). Subsequently, the treated SBP samples underwent pyrolysis at 700°C under CO2 atmosphere. The resulting engineered biochars were characterized with respect to their microstructural, textural, morphological and thermal characteristics. The presence of KOH yielded higher specific surface areas for biochar samples (1188 and 1487 m²/g with and without melamine, respectively) compared to samples prepared with NaOH (706 and 557 m²/g with and without melamine, respectively). XPS results showed that KOH favored C[dbnd]O moieties, while NaOH favored C-OH moieties. Nitrogen agents introduced pyrrolic and pyridinic groups, improving structural parameters compared to treatment with only alkali agents (ID/IG: SBPC-N-ACL: 0.66 and SBPC-K-M: 0.75 SBPC-N: 0.80 and SBPC-K: 1.48). TGA analysis revealed that the agents significantly altered the pyrolysis mechanism, complementing the hydrolysis effects on the major constituents of SBP (hemicellulose, pectin, starch, and proteins) during the pre-treatment step. Specifically, alkali agents catalyzed dehydration reactions, resulting in higher char yields. Melamine acted as a nitrogen radical promoter, facilitating the cracking of long-chain volatile polysaccharides and acting as a crosslinker, leading to the formation of pyridinic groups and contributing to mesopore development under the CO₂ atmosphere
Neolitik ve Kalkolitik Gökçeada-Uğurlu Höyük’de çanak çömlek üretimi ve kaynak kullanımı üzerine arkeometrik araştırmalar
No full textThis study aims to identify changes in raw material usage and production technologies through petrographic, mineralogical, and chemical analyses of 74 ceramic fragments from Uğurlu Höyük-Gökçeada, one of the earliest agricultural settlements in North Aegean, dating to the Neolithic and Chalcolithic periods (circa 6600-4900 BC).
The analysis reveals that the clay used in ceramic production across all archaeological phases is consistent with the island's geology, primarily originating from andesitic-rhyolitic and dioritic rocks. Within the main clay matrix, smaller amounts of schist, basalt, and sedimentary rocks from various regions of the island are also present. The andesitic-rhyolitic and dioritic rocks, which constitute the main raw material group, can be sourced from within a 1 km radius of the Uğurlu Höyük settlement. Schist has the potential to naturally mix with local materials from streams in the island's central or Marmaros region. Basaltic material, specific to the Eşelek area, is observed in two samples from the phase IV.
Statistical analysis of the chemical results indicates that, across all phases, two locations near the settlement were predominantly utilized, alongside various other sources from the area. It is noted that the use of different locations was more common in the earlier phases and became more restricted in later phases. A characteristic feature of this period is the consistent use of the coiling technique in ceramic production, with raw materials sourced from very close to the settlement, suggesting a local production process that persisted without significant alteration throughout the Neolithic and Chalcolithic periods.Bu çalışma, Kuzey Ege’nin en erken tarımcı yerleşimlerinden biri olan Uğurlu Höyük-Gökçeada’nın, Neolitik ve Kalkolitik dönemlerine ait (c.6600-4900 BC) 74 adet seramik parçası üzerinde, petrografik, mineralojik ve kimyasal analizler gerçekleştirerek, hammadde kullanımı ve üretim teknolojilerindeki değişimleri belirlemeyi amaçlamaktadır.
İncelenen tüm arkeolojik fazlarda, seramik üretiminde kullanılan hamurun ada jeolojisiyle uyumlu olduğu ve ağırlıklı olarak andezitik-riyolitik ve dioritik kayaçlardan köken aldığı anlaşılmaktadır. Bu ana hammaddenin oluşturduğu hamur içinde, az miktarlarda, adanın çeşitli bölgelerinde mevcut şist, bazalt ve sedimanter kayaçlar da görülebilmektedir. Ana hammadde grubunu oluşturan andezitik-riyolitik ve diyoritik kayaçlar, Uğurlu Höyük yerleşimi ve çeperindeki 1km’lik alan içinden temin edilebilecek niteliktedir. Şist adanın merkezindeki veya Marmaros bölgesindeki akıntılardan yerleşim çevresindeki hammaddelere doğal yollarla karışma potansiyelindedir. Bazaltik malzeme, Eşelek bölgesindeki kayaçlara özgü olup, Uğurlu’da IV. faza ait iki örnekte görülmektedir.
Kimyasal analiz sonuçlarının istatistiki incelemelerine dayanarak, tüm fazlarda, yerleşim çevresindeki iki lokasyonun ağırlıklı olarak kullanıldığı; bunun yanı sıra yine yerleşim çevresindeki çeşitli lokasyonlardan farklı kaynakların kullanıldığı anlaşılmaktadır. Bu tarz farklı lokasyon kullanımının ilk evrelerde daha yaygın, son evrelerde ise daha sınırlı olduğu da gözlemlenmektedir. Dönemin karakteristik özelliği olarak tüm fazlarda seramiklerin üretiminde ağırlıklı olarak fitil/sucuk tekniğinin kullanıldığı ve hammaddelerin yerleşimin çok yakınlarındaki kaynaklardan temin edildiği bir yerel üretim sürecinin Neolitik ve Kalkolitik dönemlerde bozulmadan devam ettiği anlaşılmaktadır.Ph.D. - Doctoral Progra
Rejim değişimi ile piyasa yapıcı modelin envanter süreci dinamikleri
No full textWe study a version of the Avellaneda Stoikov (AS) market-making model, which optimizes the bid and ask spread of the market maker, with regime switch as proposed in the preprint ``Short Term Market Changes and Market Making with Inventory'' by Kim et al. As in the ordinary AS model, under a structural assumption for the value function, the Hamilton Jacobi Bellman equation for the value function reduces to an ordinary differential equation. We note that, as opposed to the ordinary AS model, the resulting ODE is nonlinear and, therefore, cannot be solved via matrix exponentials. We numerically solve the ODE via finite differences and study the dynamics of the inventory process and their dependence on model parameters. We note that the inventory process of the model with regime switch behaves like a process with regime switch where in each regime, the inventory process has dynamics similar to the inventory process of an AS model with no regime switch.Bu tezde bir piyasa yapıcının alış ve satış marjlarının optimize edildiği Avellaneda-Stoikov (AS) piyasa yapıcılığı modelinin, Kim vd.'nin ``Kısa Vadeli Piyasa Değişiklikleri ve Envanter ile Piyasa Yapıcılığı'' başlıklı ön baskıda çalıştıkları rejim değişimli versiyonunu inceliyoruz. Olağan AS modelinde olduğu gibi, değer fonksiyonu için yapılan yapısal bir varsayım altında, değer fonksiyonu için Hamilton-Jacobi-Bellman denklemi bir adi diferansiyel denkleme (ADD) indirgenir. Ancak, olağan AS modelinden farklı olarak, ortaya çıkan ADD doğrusal değildir ve bu nedenle matris üstel fonksiyonları ile çözülemez. ADD'yi sonlu farklar yöntemiyle sayısal olarak çözüyoruz ve envanter sürecinin dinamiklerini ve bu dinamiklerin model parametrelerine olan bağımlılığını inceliyoruz. Rejim değişimi içeren modelin envanter sürecinin, her rejimde rejim değişimi olmayan bir AS modelindeki envanter sürecine benzer dinamiklere sahip olduğu rejim değişimli bir süreç gibi davrandığını gözlemliyoruz.M.S. - Master of Scienc
Yaya köprüsü planlama ve tasarım aşamaları için karar destek aracı geliştirme
No full textA livable city is rooted in the quality of the pedestrian experience. Yet still,
pedestrians remain one of the most vulnerable groups within built environments.
With policies prioritizing motor vehicle accessibility, cities are growing increasingly
centered around vehicular roads, and the spaces for pedestrians to safely and
comfortably navigate around are narrowing down day by day. In such environments,
footbridges, particularly on multi-lane roads with high-speed traffic, have become
the most prevalent examples of the ad-hoc manner in crossing facility construction.
However, imposing these structures into cities without considering site-specific
constraints and pedestrian expectations further restricts pedestrian mobility. To
address this challenge, this thesis proposes a decision-support tool comprising two
complementary stages for footbridge planning and design phases. It employs a
mixed-methods approach that integrates on-site observations and literature review
findings with machine learning methods. In the first stage, a decision tree model was
trained with shared built environment features of footbridge locations to predict the
need for footbridges in a given location. However, constructing footbridges merely
due to the need is transforming them into urban barriers. Thus, in the second stage,
the key factors affecting footbridge usage were identified through a review of
literature, later incorporated with the researcher’s observations on footbridge sites
and mandatory design criteria. These findings were synthesized into a design
guideline, translating pedestrian expectations into actionable design principles. In
the final, using the guideline as the main source, the necessity and feasibility of
constructing footbridges in the predicted locations were critically evaluated by the
researcher.Yaşanabilir bir kentin kalitesi her zaman yaya deneyiminin kalitesine
dayanmaktadır. Ancak yayalar hala inşa edilmiş çevrelerde en savunmasız
gruplardan biri olmaya devam etmektedir. Motorlu taşıt erişilebilirliğini
önceliklendiren politikalarla, şehirler giderek daha fazla araç yolları etrafında
şekillenirken, yayaların güvenli ve konforlu bir şekilde hareket edebileceği alanlar
her geçen gün daralmaktadır. Bu tür çevrelerde, özellikle trafiğin hızlı olduğu çok
şeritli yollarda, yaya köprüleri yaya geçidi inşasındaki gelişigüzel tavrın en yaygın
örnekleri haline gelmiştir. Bununla birlikte, alana özgü kısıtlayıcılar ve yaya
beklentileri dikkate alınmaksızın bu tür yapıların kentlere empoze edilmesi, yaya
hareketini daha da kısıtlamaktadır. Bu soruna çözüm üretmek amacıyla, yaya
köprülerinin planlama ve tasarım evreleri için birbirini tamamlayan iki aşamalı bir
karar destek aracı önermekte, yerinde gözlemleri ve literatür bulgularını makine
öğrenimi yöntemleriyle entegre eden karma bir yöntem yaklaşımı sunmaktadır. İlk
aşamada yaya köprülerinin konumlarına ilişkin ortak inşa edilmiş çevre özellikleri
keşfedilerek belirli bir konumda yaya köprüsüne ihtiyaç olup olmadığını tahmin
etmek için bir karar ağacı modeli eğitilmiştir. Ancak bu yapılar yalnızca ihtiyaca
dayanarak inşa edildiğinde kentsel bariyerlere dönüşmektedirler. Bu sebeple,
yayaların yaya köprüsü kullanımını etkileyen temel faktörler literatür incelemesi
aracılığıyla saptanmış, daha sonra araştırmacının yaya köprüsü konumlarına ilişkin
gözlemleri ve zorunlu tasarım kriterleri ile birleştirilmiştir. Elde edilen bulgular bir
tasarım kılavuzuna sentezlenmiş ve böylece yaya beklentileri, uygulanabilir tasarım
ilkelerine dönüştürülmüştür. Son olarak, geliştirilen tasarım kılavuzu temel alınarak,
modelin tahmin ettiği konumlarda yaya köprülerinin inşa edilme gerekliliği ve
uygulanabilirliği, araştırmacı tarafından eleştirel bir yaklaşımla değerlendirilmiştir.M.S. - Master of Scienc
ÖĞRETİM KALİTESİNİN ÖZ-DÜZENLEMELİ ÖĞRENME SÜREÇLERİNE ETKİSİ
No full textThis study investigates the structural relationships between teaching quality and the core phases of self-regulated learning: self-reflection, forethought, and performance. Guided by Zimmerman’s cyclical model, the research utilizes structural equation modeling to analyze how teaching practices influence students’ cognitive strategies, motivational beliefs, and behavioral engagement. The data were obtained from a nationally representative sample of 5128 Turkish students who participated in the PISA 2022 assessment. Each phase of self-regulated learning was assessed using theoretically grounded indicators. The self-reflection phase encompassed a growth mindset, self-directed learning self-efficacy, mathematics anxiety, and a sense of belonging. The forethought phase was captured through intrinsic motivation, subjective familiarity with mathematical concepts, and mathematics self-efficacy. The performance phase involved self-control, critical thinking, and perseverance. Teaching quality was evaluated based on students’ perceptions of disciplinary climate, teacher support, and cognitively activating instruction. The results demonstrated that teaching quality significantly and directly influenced the performance phase, with indirect effects also observed through the forethought phase. Moreover, self-reflection exhibited a substantial indirect impact on performance by shaping students’ motivational readiness and planning in the forethought phase. These findings underscore the essential role of high-quality teaching in enhancing students’ self-regulatory capabilities, particularly in the initial phases of learning. Situated within the Turkish education system, this study provides valuable insights for developing instructional practices that promote strategic thinking, student agency, and long-term academic success.Bu çalışma, öğretim kalitesi ile öz-düzenlemeli öğrenmenin temel aşamaları olan öz-yansıtma, öngörü ve performans arasındaki yapısal ilişkileri incelemektedir. Zimmerman’ın döngüsel modeli rehberliğinde yürütülen araştırmada, öğretim uygulamalarının öğrencilerin bilişsel stratejileri, motivasyonel inançları ve davranışsal katılımları üzerindeki etkileri yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak analiz edilmiştir. Veriler, PISA 2022 değerlendirmesine katılan 5128 Türk öğrencisinden oluşan ulusal temsili bir örneklemden elde edilmiştir. Öz-düzenlemeli öğrenmenin her bir aşaması kuramsal temelli göstergelerle değerlendirilmiştir. Öz-yansıtma aşaması büyüme zihniyeti, öz-yönelimli öğrenme özyeterliği, matematik kaygısı ve aidiyet duygusunu içermektedir. Öngörü aşaması, içsel motivasyon, matematiksel kavramlara yönelik öznel aşinalık ve matematik öz-yeterliği ile ölçülmüştür. Performans aşaması ise öz-kontrol, eleştirel düşünme ve akademik sebat ile temsil edilmiştir. Öğretim kalitesi; disiplin iklimi, öğretmen desteği ve bilişsel olarak harekete geçirici öğretim uygulamalarına ilişkin öğrenci algılarına dayalı olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, öğretim kalitesinin performans aşamasını anlamlı ve doğrudan etkilediğini, ayrıca öngörü aşaması aracılığıyla dolaylı etkiler gösterdiğini ortaya koymuştur. Öz-yansıtma aşamasının ise performansa doğrudan bir etkisi bulunmamış, ancak öngörü aşamasındaki motivasyonel hazırlık ve planlamayı şekillendirerek dolaylı bir etkide bulunduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, özellikle öğrenmenin ilk aşamalarında, yüksek kaliteli öğretimin öğrencilerin öz-düzenleme becerilerini geliştirmedeki kritik rolünü vurgulamaktadır. Türkiye eğitim sistemi bağlamında yürütülen bu çalışma, stratejik düşünmeyi, öğrenci özerkliğini ve uzun vadeli akademik başarıyı destekleyen öğretim uygulamalarının geliştirilmesine yönelik değerli çıkarımlar sunmaktadır.M.S. - Master of Scienc
Dysfunctional Reasoning Processes Task (Turkish Version): Investigating Psychometric Properties in a Non-Clinical Sample
No full textÇıkarıma Dayalı Yaklaşım (ÇDY), Obsesif-Kompulsif Bozuklukta (OKB) şüphenin rolüne odaklanan,
nispeten yeni, süreç odaklı bir yaklaşımdır. Bu yaklaşımda önemli bir bilişsel süreç olan çıkarımsal
karmaşa, işlevsel olmayan akıl yürütme yöntemlerinin kullanılması nedeniyle hayali olasılıklar ile
gerçeklik arasında yaşanan kafa karışıklığını içerir. Türkçede şu anda bu değişkeni göreve dayalı
olarak değerlendiren bir ölçüm aracı bulunmamaktadır. Bu nedenle mevcut çalışmada Fonksiyonel
Olmayan Akıl Yürütme Görevleri (FOAG) isimli ölçüm aracının 200 kişilik klinik olmayan yetişkin
örneklemde Türkçe diline uyarlanması amaçlanmıştır. FOAG’ın psikometrik özelliklerini
değerlendirmek için Obsesif İnanışlar Anketi, Obsesif Kompulsif Envanteri ve Çıkarımsal Karmaşa
Ölçeği kullanılarak analizler yapılmıştır. FOAG, OKB endişeleriyle doğrudan ilgili 24 senaryo
(bulaşma, kontrol, "doğru" ve kabul edilemez düşünceler gibi) ve OKB dışı endişelerle ilgili (dakiklik
ve benzerlik gibi) 6 senaryo içermektedir. Ölçme aracının hem 24 maddelik hem de 30 maddelik
tam formu üzerinde analizler yapılmıştır. Sonuçlar, FOAG’ın diğer değişkenlerle gösterdiği anlamlı
ilişkiler, yüksek ve düşük semptom grubunda istatistiksel olarak farklılaşması ve semptom düzeyine
yaptığı bağımsız katkıyla tatmin edici güvenilirlik ve geçerlilik değerleri sağladığını göstermektedir.
Bu çalışmanın bulguları, mevcut alanyazınla tutarlı olarak çıkarımsal karmaşa ve OKB arasındaki
ilişkiyi desteklemekte ve FOAG’ın Türk toplumunda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm
aracı olduğunu göstermektedir.The Inference-Based Approach (IBA) is a relatively new, process-oriented approach that focuses on
the role of doubt in Obsessive-Compulsive Disorder (OCD). Inferential confusion, an important
cognitive process in this approach, involves confusion between imagined possibilities and reality
due to the use of dysfunctional reasoning methods. There is currently no measurement tool in
Turkish that evaluates this variable based on task. Therefore, in the current study, it was aimed to
adapt the measurement tool called Dysfunctional Reasoning Processes Task (DRPT) to the Turkish
language in a non-clinical adult sample of 200 people. To evaluate the psychometric properties of
the adapted tool, analyses were conducted using the Obsessive Beliefs Questionnaire, the Obsessive-
Compulsive Inventory, and the Inferential Confusion Questionnaire. The DRPT includes 24
scenarios related directly to OCD concerns (such as contamination, control, "just right," and
unacceptable thoughts) and 6 scenarios related to non-OCD concerns (such as punctuality and
similarity). Analyses were conducted on both the 24-item and the full 30-item forms of the
measurement tool. The results demonstrated that the DRPT exhibited satisfactory reliability and
validity, showing significant relationships with other variables, statistical differences between high
and low symptom groups, and an independent contribution to symptom levels. The findings of this
study support the relationship between inferential confusion and OCD, consistent with existing
literature, and indicate that the DRPT is a valid and reliable measurement tool for use in the Turkish
population.Publisher's Versio
Improving the Sustainability of Magnesium Oxalate Cements Using Clay and Calcium Sulfoaluminate Clinker
No full textMagnesium oxalate cement (MgOx) is an alternative binder that forms through the acid-base reaction between dead-burned magnesium oxide (MgO1500) and an acid salt containing oxalate ions. Previously, industrial wastes were used to replace MgO1500, and fly ash was used to produce oxalate acid salt. In an attempt to further reduce the carbon footprint of MgOx and use more abundant starting materials, this study used a calcium sulfoaluminate cement (CSA) clinker in place of MgO1500 and a natural, clayey soil to produce oxalate acid salt. The mineralogy and microstructure of pastes were studied, as well as the strength development of mortars. Although full replacement of MgO1500 with CSA yielded samples with 28-d compressive strength ∼30 MPa, it reduced ultimate pH from ∼9 to ∼5, shortened setting times, and negatively impacted strength retention after immersion in water. An equal-part mixture of MgO1500 and CSA gave optimal results. Glushinskite was detected as the main reaction product. No ettringite formed from ye'elimite in CSA due to the low pH of the system
ERKEN ÇOCUKLUK EĞİTİMİ VE DİN TEMELLİ ÇOCUK YETİŞTİRME: DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI 4-6 YAŞ KUR’AN KURSU ÖRNEĞİ
No full textThis study aims to analyze the role of religion-centered child-rearing practices on the production and reproduction of conservatism. In this study conservatism is defined as protecting religious, moral, and traditional values. For this research Quran courses of the Presidency of Religious Affairs (PRA) for children aged 4-6 years old are analyzed to understand the religion-centered child-rearing process and the place of religion in children’s lives. In a qualitative design, a single instrumental case study was conducted. Both families and the Quran courses are part of this process. Therefore, data were collected through semi-structured interviews with six Quran course
instructors from two Quran courses in Yenimahalle district in Ankara and 10 parents who send their children these courses. For interviews, two different sets of questions with similar context were used for instructors and parents. Data was analyzed by applying thematic analysis method. This analysis was done by the researcher manually with the help of an artificial intelligence tool, ChatGPT in the process of coding and constructing themes. Interviews revealed that religion is a significant part of participants’ identities, and lifestyles. Thus, children are provided with conservative and religion-oriented environments in houses and Quran courses. Participants emphasized transmitting religious and moral values to children, teaching them religious knowledge and practices. Participants aim to raise devout, nationalist, and moral individuals who are beneficial to society. Thus, it can be stated that religion-centered child-rearing practices might influence the production and reproduction of conservatism through providing religion-oriented environments and transferring religious and moral values.Bu çalışmanın amacı muhafazakârlığın üretimi ve yeniden üretiminde din temelli çocuk yetiştirme pratiklerinin incelenmesidir. Muhafazakârlık bu çalışmada dini, ahlaki ve geleneksel değerlerin korunması olarak ele alınmıştır. Bu araştırma için din temelli çocuk yetiştirme sürecini ve dinin çocukların hayatlarındaki yerini anlamak amacıyla Diyanet İşleri Başkanlığı’na (DİB) 4-6 yaş Kur’an kursları incelenmiştir. Nitel bir desen içinde tekli araçsal durum çalışması yapılmıştır. Hem aileler hem de Kur’an kursları bu sürecin bir parçasıdır. Bu sebeple veriler Ankara’nın Yenimahalle ilçesindeki iki Kur’an kursunda çalışan altı Kur’an kursu öğreticisi ve bu kurslara çocuklarını gönderen ebeveynlerle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Görüşmelerde öğreticiler ve ebeveynler için benzer içerikli iki farklı soru seti kullanılmıştır. Veriler tematik analiz yönteminin uygulanması ile analiz edilmiştir. Bu analiz araştırmacı tarafından bir yapa zekâ aracı olan ChatGPT’nin kodlama ve tema oluşturma sürecindeki sanal yardımlarıyla manuel olarak yapılmıştır. Görüşmeler dinin katılımcıların kimliklerinin ve hayat tarzlarının önemli bir parçası olduğunu ortaya çıkarmıştır. Dolayıyla çocuklara hem evde hem de Kur’an kurslarında muhafazakâr ve din odaklı çevreler sunulmaktadır. Katılımcılar çocuklara dini ve ahlaki değerleri aktarmak, dini bilgi ve pratikleri öğretmek istedikleri vurgulamışlardır. Katılımcılar topluma faydalı olan dindar, milliyetçi ve ahlaklı bireyler yetiştirmeyi amaçlamaktadırlar. Dolayısıyla, din temelli çocuk yetiştirme
sürecinin din odaklı ortamların sağlanması, dini ve ahlaki değerlerin aktarılması yoluyla muhafazakârlığın üretimi ve yeniden üretiminde etkili olduğu söylenebilir.M.S. - Master of Scienc