University of Białystok
Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)Not a member yet
34608 research outputs found
Sort by
Czy nadzór właścicielski Skarbu Państwa nad spółkami Skarbu Państwa spełnia założenia ustawodawcy? Analiza wybranych raportów Najwyższej Izby Kontroli
Full text link12513
Odpowiedzialność członka zarządu na podstawie art. 293 k.s.h. w świetle zasady business judgement rule
Full text link637
Efficiency of Municipal Waste Management – Model Approach
Full text linkCel - Celem badań podjętych w artykule jest określenie, który z modeli świadczenia usług z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi był najbardziej efektywny w poszczególnych województwach w 2023 roku.
Metoda badań - Realizacja celu artykułu wymagała zastosowania takich metod badawczych jak: studia literatury przedmiotu, analiza lokalnych aktów prawnych i sprawozdań z wykonania budżetu, analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi, prosty dobór losowy próby badawczej, autorski wskaźnik efektywności świadczenia usług z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi (EGOK) oraz analiza porównawcza. Źródłem danych wykorzystanych w badaniach były uchwały rad gmin w sprawie metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i jej stawki w 2023 roku, regulaminy czystości i porządku, analizy stanu gospodarki odpadami komunalnymi z 2023 roku oraz sprawozdania z wykonania budżetu za rok 2023. Obszar badawczy obejmował 10% gmin z każdego województwa – łącznie 247 gmin.
Wnioski - Najbardziej efektywnym modelem świadczenia usług z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi w 50% województw był model outsourcingowy, w 38% – model komercyjny, a w województwie lubuskim – mieszany.
Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje - Artykuł wypełnia lukę badawczą w zakresie oceny efektywności funkcjonowania systemu gospodarki odpadami komunalnymi.Purpose - The purpose of the research undertaken in the article is to determine which model of providing municipal waste management services was most effective in each province in 2023.
Research metod - Achieving the purpose of the article required the use of such research methods as literature studies, analysis of local legal acts and budget execution reports, analysis the state of municipal waste management, simple random sampling of the research sample, the author’s efficiency index for the service of municipal waste management (EGOK) and comparative analysis. The sources of data used in the research were resolutions of municipal councils on the selection of the method of determining the fee for municipal waste management and setting the rate of the fee in 2023, cleanliness and order regulations, analyses of the state of municipal waste management of 2023 and budget execution reports for 2023. The research area included 10% of the municipalities in each province – a total of 247 municipalities.
Results - The outsourcing model was the most effective for providing municipal waste management services in 50% of provinces, in 38% – it was the commercial model and a mixed one in Lubuskie province.
Originality / value / implications / recommendations - The article fills a research gap in assessing the effectiveness of the municipal waste management [email protected] w BiałymstokuCosta I.M., Ferreira Dias M., Robaina M., 2024, Evaluation of the Efficiency of Urban Solid Waste Management in Brazil by Data Envelopment Analysis and Possible Variables of Influence, „Waste Disposal & Sustainable Energy”, nr 6, s. 283–295, DOI: 10.1007/s42768-023-00175-x.Domberger S., Meadowcroft S.A., Thompson D.J., 1986, Competitive Tendering and Efficiency: The Case of Refuse Collection, „Fiscal Studies”, nr 7(4), s. 69–87, DOI: 10.1111/j.1475-5890.1986.tb00530.x.Doussoulin J.P., Colther C., 2022, Evaluating the Efficiency of Municipal Solid Waste Collection Services in Developing Countries: The Case of Chile, „Sustainability”, nr 14(23), 15887, DOI: 10.3390/su142315887.Dylewski M., 2013, Procesy zmian w zarządzaniu gospodarką komunalną w jednostkach samorządu terytorialnego na tle uwarunkowań legislacyjnych, „Nauki o Finansach”, nr 4(17), s. 11–21.Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 roku zmieniającą dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów, Dz.Urz. L 150/109.Fan X., Yu B., Chu Z., Chu X., Huang W., Zhang L., 2020, A Stochastic Frontier Analysis of the Efficiency of Municipal Solid Waste Collection Services in China, „Science of The Total Environment”, nr 734(15), 140707, DOI: 10.1016/j.scitotenv.2020.140707.Hoang G.M., Ha H.T.T., Le N.T.L, Toan N.D., 2024, Evaluation of Municipal Waste Collection Performance Using Operational Data, „Global Journal of Environmental Science and Management”, nr 10(1), s. 69–82, DOI: 10.22034/gjesm.2024.01.06.Jacobsen R., Buysse J., Gellynck X., 2013, Cost Comparison between Private and Public Collection of Residual Household Waste: Multiple Case Studies in the Flemish Region of Belgium, „Waste Management”, nr 33(1), s. 3–11, DOI: 10.1016/j.wasman.2012.08.015.Lombrano A., 2009, Cost Efficiency in the Management of Solid Urban Waste, „Resources, Conservation and Recycling”, nr 53(11), s. 601–611, DOI: 10.1016/j.resconrec.2009.04.017.Łajewski M., 2021a, Efektywność świadczenia usług z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi w miastach wojewódzkich Polski, „Finanse komunalne”, nr 2, s. 49–58.Łajewski M., 2021b, Koszty systemu gospodarki odpadami komunalnymi w gminach w ujęciu procesowym, „Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy”, nr 66, s. 136–154, DOI: 10.15584/nsawg.2021.2.10.Łajewski M., 2023, Modele świadczenia usług z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi i ich efektywność, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok.Massouda M.A., El-Fadelb M., Malak A.A., 2003, Assessment of Public vs Private MSW Management: A Case Study, „Journal of Environmental Management”, nr 69(1), s. 15–24, DOI: 10.1016/S0301-4797(03)00104-X.Ohlsson H., 2003, Ownership and Production Costs: Choosing between Public Production and Contracting-Out in the Case of Swedish Refuse Collection, „Fiscal Studies”, nr 24(4), s. 451–476, DOI: 10.1111/j.1475–5890.2003.tb00091.x.Pérez-López G., Prior D., Zafra-Gómez J.L., Plata-Díaz A.M., 2016, Cost Efficiency in Municipal Solid Waste Service Delivery. Alternative Management Forms in Relation to Local Population Size, „European Journal of Operational Research”, nr 255(2), s. 583–592, DOI: 10.1016/j.ejor.2016.05.034.Satoła Ł., 2016, Formy organizacyjno-prawne podmiotów wykonujących zadania z zakresu gospodarki komunalnej (na przykładzie województwa małopolskiego), „Stowarzyszenie Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu. Roczniki Naukowe”, nr XVIII(1), s. 247–253.Tafuro A., Dammacco G., Esposito P., Mastroleo G., 2022, Rethinking Performance Measurement Models Using a Fuzzy Logic System Approach: A Performative Exploration on Ownership in Waste Management, „Socio-Economic Planning Sciences”, nr 79, DOI: 10.1016/j.seps.2021.101092.Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia 13 grudnia 2007 r., Dz.U. C 202 z 7.06.2016.Ustawa z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych, Dz.U. 2023, poz. 412 z późn. zm.Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, Dz.U. 2023, poz. 877 z późn. zm.Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, Dz.U. 2023, poz. 295 z późn. zm.Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej, Dz.U. 2021, poz. 679 z późn. zm.Weng Y., Fujiwara T., 2011, Examining the Effectiveness of Municipal Solid Waste Management Systems: An Integrated Cost–Benefit Analysis Perspective with a Financial Cost Modeling in Taiwan, „Waste Management”, nr 31(6), s. 1393–1406, DOI: 10.1016/j.wasman.2011.01.016.Xua J., Lua W., Yed M., Xuea F., Zhang X., Fook Pui Lee B., 2020, Is the Private Sector More Efficient? Big Data Analytics of Construction Waste Management Sectoral Efficiency, „Resources, Conservation and Recycling”, nr 155, DOI: 10.1016/j.resconrec.2019.104674.Yang Q., Fu L., Liu X., Cheng M., 2018, Evaluating the Efficiency of Municipal Solid Waste Management in China, „International Journal of Environmental Research and Public Health”, nr 15(11), 2448, DOI: 10.3390/ijerph15112448.www 1, Brojecki B., 2023, Dlaczego odpady drożeją?, https://sozosfera.pl/odpady/dla czego-odpady-drozeja/ [data dostępu: 27.11.2024].www 2, Wierzbowska-Kujda M., 2023, Inflacja wpływa na koszty działalności odpadowej. Legislacja nie pomaga, https://www.teraz-srodowisko.pl/aktualnosci/gospodarka-odpady-inflacja-legislacja-koszty-Szewczyk-12959.html [data dostępu: 27.11.2024]1(119)29630
Consumer Behaviour of The Seniors in Area of Economic And Social Conditions
Full text linkCel - Celem artykułu jest przedstawienie zachowań seniorów na rynku konsumpcyjnym na tle uwarunkowań ekonomiczno społecznych ze szczególnym uwzględnieniem ich roli w procesie podejmowania decyzji zakupowych. W części empirycznej przedstawiono, na ile liczba osób zamieszkujących gospodarstwo domowe determinuje podejmowanie decyzji nabywczych dotyczących wybranych produktów, oraz określono wpływ dochodu osób starszych na częstotliwość dokonywania zakupów spontanicznych oraz nabywania produktów w promocyjnych, niższych cenach.
Metoda badań - Metodą badawczą zastosowaną w badaniu własnym był sondaż diagnostyczny. Ankieta została przeprowadzona wśród 688 respondentów, przy wsparciu 15 podmiotów z terenu całej Polski, takich jak: Uniwersytety Trzeciego Wieku, Centra Seniorów, Miejskie Ośrodki Pomocy Społecznej oraz Polski Związek Emerytów, Rencistów i Inwalidów. Dobór próby miał charakter kwotowy. Analizy statystycznej dokonano w programie IBM SPSS Statistics.
Wnioski - Osoby starsze stają się coraz bardziej świadomymi konsumentami, przyjmującymi nie tylko rolę decydentów i zaopatrzeniowców, ale także inicjatorów zakupów. Ich rosnący udział na rynku konsumpcyjnym sprzyja budowaniu nowego wizerunku starszych konsumentów jako osób coraz bardziej zainteresowanych i otwartych na nowości, mających skłonność do spontanicznych zakupów. Na zachowania seniorów na rynku konsumpcyjnym ma wpływ wielkość ich gospodarstw domowych. Możliwość podejmowania decyzji zakupowych nie tylko własnych, ale także dotyczących ich bliskich podtrzymuje aktywność zarówno ekonomiczną, jak i społeczną seniorów.
Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje - Artykuł podejmuje problematykę zachowań seniorów na rynku konsumpcyjnym w kontekście interdyscyplinarnych uwarunkowań nie tylko ekonomicznych, lecz również socjologicznych, związanych ze znaczeniem wielkości gospodarstwa domowego seniorów w procesie podejmowania decyzji nabywczych. Wartość aplikacyjną opracowania stanowi także podjęcie problematyki wizerunku współczesnego seniora jako podmiotu na rynku konsumpcyjnym, zrywającego z jego dotychczasowym postrzeganiem jako tradycyjnego i opornego uczestnika nowych trendów w konsumpcji. Ten aspekt wymaga pogłębienia w dalszych badaniach, zwłaszcza z zastosowaniem metodyki jakościowej opartej na rozpoznaniu kodów kulturowych oraz metafor dotyczących konsumpcji seniorów.Purpose - The aim of the article was to present the behaviour of seniors in the consumer market in view of economic and social conditions, with a particular emphasis on their role in making purchasing decisions. The empirical part shows to what extent their income and the price of products influence the behaviour of seniors on the consumer market, and what role they most often play in purchasing decisions, as well as the importance of their household size in the context of the frequency and place of making purchases.
Research method - In this study, a diagnostic survey was used as a research method. The survey was conducted among 688 respondents, with the support of 15 entities from all over Poland, such as: Universities of the Third Age, Senior Centres, Municipal Social Welfare Centres and the Polish Association of Pensioners and Disabled Persons. The sample was selected by quota. The statistical analysis was performed in the IBM SPSS Statistics program.
Results - Consumer awareness among older people is increasing, and they are taking on the role of not only decision makers and suppliers, but also initiators of purchase. Their growing share in the consumer market helps build a new image of older consumers as people who are more and more interested and open to new things, and prone to spontaneous purchases. Their behaviour on the consumer market is influenced by the size of their households. The ability to make purchasing decisions not only for themselves, but also for their loved ones, maintains both their economic and social activity.
Originality / value / implications / recommendations - The article addresses the issue of the behaviour of seniors as consumers in the context of interdisciplinary conditions, not only economic, but also sociological ones related to the importance of the size of the seniors’ household in the process of making purchasing decisions. The application value of the study also includes addressing the issue of the image of the modern senior as an entity in the consumer market, breaking with the perception of being a traditional and conservative participant in new trends in consumption. This aspect requires further research, especially using qualitative methodology based on the recognition of cultural codes and metaphors regarding the consumption models of seniors.Wanda Patrzałek: [email protected] Mucha: [email protected] Patrzałek - Uniwersytet WrocławskiMonika Mucha - Uniwersytet WrocławskiBrzezińska M., 2011, Proaktywna starość. Strategie radzenia sobie ze stresem w okresie późnej dorosłości, Wydawnictwo Difin, Warszawa.Bylok F., 2019, Kierunki zmian strategii konsumpcji seniorów – słuchaczy Uniwersytetu Trzeciego Wieku, „Folia Oeconomica. Acta Universitatis Lodziensis”, nr 5, s. 55–56.Dąbrowska A., Janoś-Kresło M., Lubowiecki-Vikuk A., 2019, Potrzeby usługowe osób starszych w warunkach przemian demograficznych w Polsce, Wydawnictwo SGH, Warszawa.Dąbrowska M., Rey T., 2008, Kosztowne ignorowanie segmentu 55+, „Marketing w Praktyce”, nr 123, s. 20–23.Dubas E., 2016, Refleksje nad starością. Obiektywny i subiektywny wymiar starości – wprowadzenie w debatę, [w:] Obiektywny i subiektywny wymiar starości, Dubas E., Muszyński M. (red.), Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.Hettich D., Hattula S., Bornemann T., 2018, Consumer Decision-Making of Older People: A 45- Year Review, „The Gerontologist”, nr 58(6), s. e349-e368.Huang Y., Liu F., 2019, Effect of Customer Citizenship Behavior on Elderly Customer Purchase Intention Based on Value Co-Creation Theory, „Open Journal of Business and Management”, nr 7, s. 660–665.Jäckel M., 2006 Einführung in die Konsumsoziologie. Fragestellungen-Kontroversen Beispieltexte,Verlag für Sozialwissenschaften, Wiesbaden.Mucha M., (2023), Społeczno-ekonomiczne determinanty zachowań konsumenckich osób starszych w Polsce, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław, maszynopis.Older Persons as Consumers, 2009, UNECE Policy Brief on Ageing, nr 3.Olejniczak T., 2019, Konsumenci seniorzy wobec innowacji produktowych, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań.Patkowski P., Walczak W., Papuziński W., 2020, Kreacja narracji i narracja w kreacji – jak rozmawiać z grupą 50+, [w:] Marketing Generacji Silver. Jak skutecznie komunikować się z pokoleniem 50+, Kowalczyk W., Machul P. (red.), Wydawnictwo VFP Communications sp. z o.o., Warszawa.Rahman O., Yu H., 2019, Key Antecedents to the Shopping Behaviours and Preferences of Aging Consumers, „Journal of Fashion Marketing and Management”, nr 2, s. 193–208.Rocznik Demograficzny, 2021, GUS, Warszawa.Schneider N.F., 2000, Konsum Und Gesellschaft, [w:] Konsum: soziologische, okonomishe Und psychologische Perspektiven, D. Rosenkranz (red.), Opladen.Szukalski P., 2014, Osoby starsze na rynku dóbr i usług. Bariery realizacji praw konsumenckich, [w:] Aktywne starzenie się – przeciwdziałanie barierom, Szukalski P., Szatur‑Jaworska B. (red.), Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.Zabrocki T., 2015, Seniorzy jako segment konsumencki w usługach gastronomicznych, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Problemy Zarządzania, Finansów i Marketingu”, nr 38, s. 193–205.Zalega T., 2016, Segment osób w wieku 65 w Polsce. Jakość życia – konsumpcja – zachowania konsumentów, Wydawnictwo Naukowe Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.1(119)18921
Market Reactions to Esg Index Reconstitution
No full textCel | Celem artykułu jest rozpoznanie problematyki reakcji inwestorów na zmiany składu indeksów ESG w kontekście wyników dotychczasowych badań. Metoda badań | Wykorzystana metoda badawcza to krytyczny przegląd literatury. Wnioski | Wyniki zdecydowanej większości dotychczasowych badań dowodzą, że inwestorzy reagują na sygnał w postaci włączenia spółki do indeksu ESG lub wykluczenia jej z niego. Wyniki te jednak bardzo różnią się pod względem charakteru obserwowanej reakcji. Wiele wskazuje na to, że reakcja inwestorów może mieć charakter kontekstowy i ulegać modyfikacjom w zależności od układu innych czynników, takich jak warunki otoczenia czy cechy spółek. Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje | Zrozumienie mechanizmów reakcji inwestorów na zmiany składu indeksów ESG jest ważne zarówno z punktu widzenia funkcjonowania rynku, jak i samych spółek. W przypadku tych ostatnich pozwoli bardziej świadomie podejmować decyzje o zmianie polityki ESG skutkującej włączeniem spółki do indeksu lub wykluczeniem jej z niego oraz dokonywać wyboru indeksów, w których spółka chce być obecna.Purpose | The purpose of the article is to explore the subject of investor reactions to changes in the composition of ESG indices based on the results of previous research. Research method | The used research method is a critical review of the literature. Results | The results of the most studies to date show that investors react to a signal in the form of a company’s inclusion in or exclusion from an ESG index. However, the results widely vary in terms of the nature of this reaction. And there is much to indicate that this reaction may be contextual and modifying, depending on the pattern of other factors such as environmental conditions or company characteristics. Originality / value / implications / recommendations | Understanding the mechanisms of investor reaction to ESG indices reconstitution is important both for market functioning and for the companies themselves. In the case of the latter, it will allow more informed decisions to change ESG policies resulting in a company’s inclusion or exclusion from an index, and to make choices about the indices in which a company wants to be present.Publikacja artykułu została sfinansowana ze środków Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.Agata Adamska: [email protected] Dąbrowski: [email protected] Adamska - Szkoła Główna Handlowa w WarszawieTomasz Dąbrowski - Szkoła Główna Handlowa w WarszawieAdamska A., Dąbrowski T.J., 2016, Do Investors Appreciate Information about Corporate Social Responsibility? Evidence from the Polish Equity Market, „Inzinerine Ekonomika – Engineering Economics”, nr 27(4), s. 364–372, DOI: 10.5755/j01.ee.27.4.13377.Adamska A., Dąbrowski T.J., 2021, Investor Reactions to Sustainability Index Reconstitutions: Analysis in Different Institutional Contexts, „Journal of Cleaner Production”, nr 297(126715), DOI: 10.1016/j.jclepro.2021.126715.Adamska A., Dąbrowski T.J., Gad J., Tomaszewski J., 2024, w druku, Is Reputation for Corporate Social Responsibility a Double-Edged Sword? Lessons from Investor Reactions on Foreign Companies Activity in Russia During the Invasion of Ukraine, „Corporate Reputation Review”, DOI: 10.1057/s41299-024-00202-5.Bae J., Choi W., Lim J., 2020, Corporate Social Responsibility: An Umbrella or a Puddle on a Rainy Day? Evidence Surrounding Corporate Financial Misconduct, „European Financial Management”, nr 26(1), s. 77–117, DOI: 10.1111/eufm.12235.Becchetti L., Ciciretti R., Hasan I., Kobeissi N., 2012, Corporate Social Responsibility and Shareholder’s Value, „Journal of Business Research”, nr 65(11), s. 1628–1635, DOI: 10.1016/j.jbusres.2011.10.022.Belkaoui A., 1976, The Impact of the Disclosure of the Environmental Effects of Organizational Behavior on the Market, „Financial Management”, nr 5(4), s. 26–31, DOI: 10.2307/3665454.Berg F., Koelbel J.F., Rigobon R., 2022, Aggregate Confusion: The Divergence of ESG Ratings, „Review of Finance”, nr 26(6), s. 1315–1344, DOI: 10.1093/rof/rfac033.Billio M., Costola M., Hristova I., Latino C., Pelizzon L., 2021, Inside the ESG ratings: (Dis) Agreement and Performance, „Corporate Social Responsibility and Environmental Management”, nr 28(5), s. 1426–1445, DOI: 10.1002/csr.2177.Bornhoeft S.C., Schuster M., Teutrine C., Lueg R., 2022, Do Investors Value the Inclusion in Sustainability Indices? Evidence from an Event Study Based on the FTSE4Good Europe Index, [w:] CSR Communication Conference, s. 145–149.Carlos W.C., Lewis B.W., 2018, Strategic Silence: Withholding Certification Status as a Hypocrisy Avoidance Tactic, „Administrative Science Quarterly”, nr 63(1), s. 130–169, DOI: 10.1177/0001839217695089.Cheung A.W.K., Roca E., 2013, The Effect on Price, Liquidity and Risk when Stocks Are Added to and Deleted from a Sustainability Index: Evidence from the Asia Pacific Context, „Journal of Asian Economics”, nr 24(C), s. 51–65, DOI: 10.1016/j.asieco.2012.08.002.Cheung A.W.K., 2011, Do Stock Investors Value Corporate Sustainability? Evidence from an Event Study, „Journal of Business Ethics”, nr 99(2), s. 145–165, DOI: 10.1007/s10551-010-0646-3.Chipeta C., Gladysek O., 2012, The Impact of Socially Responsible Investment Index Constituent Announcements on Firm Price: Evidence from the JSE, „South African Journal of Economic and Management Sciences”, nr 15(4), s. 429–439, DOI: 10.4102/sajems.v15i4.236.Clacher I., Hagendorff J., 2012, Do Announcements about Corporate Social Responsibility Create or Destroy Shareholder Wealth? Evidence from the UK, „Journal of Business Ethics”, nr 106(3), s. 253–266, DOI: 10.1007/s10551-011-1004-9.Consolandi C., Jaiswal-Dale A., Poggiani E. Vercelli A., 2009, Global Standards and Ethical Stock Indexes: The Case of the Dow Jones Sustainability Stoxx Index, „Journal of Business Ethics”, nr 87(1), s. 185–197, DOI: 10.1007/s10551-008-9793-1.Curran M.M., Moran D., 2007, Impact of the FTSE4Good Index on Firm Price: An Event Study, „Journal of Environmental Management”, nr 82(4), s. 529–537, DOI: 10.1016/j.jenvman.2006.02.010.Dąbrowski T.J., Majchrzak K., 2022, Społeczna odpowiedzialność i nieodpowiedzialność biznesu: przyczyny, przejawy, konsekwencje ekonomiczne, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa.Daszyńska-Żygadło K., Ryszawska B., Słoński T., Zawadzki B.M., 2014, Investorsʼ Reactions for Sustainability Index Inclusion – is CSR a Good News?, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica”, nr 2(300), s. 45–60.Doh J.P., Howton S.D., Siegel D., 2010, Does the Market Respond to an Endorsement of Social Responsibility? The Role of Institutions, Information, and Legitimacy, „Journal of Management”, nr 36(6), s. 1461–1485, DOI: 10.1177/0149206309337896.Durand R., Paugam L. Stolowy H., 2019, Do Investors Actually Value Sustainability Indices? Replication, Development, and New Evidence on CSR Visibility, „Strategic Management Journal”, nr 40(9), s. 1474–1490, DOI: 10.1002/smj.3035.Escrig-Olmedo E., Fernández-Izquierdo M.Á., Ferrero-Ferrero I., Rivera-Lirio J.M., Muñoz-Torres M.J., 2019, Rating the Raters: Evaluating How ESG Rating Agencies Integrate Sustainability Principles, „Sustainability”, nr 11(3), 115, DOI: 10.3390/su11030915.Fama E.F., Fisher L., Jensen M.C., Roll R.W., 1969, The Adjustment of Stock Prices to New Information, „International Economic Review”, nr 10(1), s. 1–23, DOI: 10.2307/2525569.Fowler S.J., Hope C., 2007, A Critical Review of Sustainable Business Indices and Their Impact, „Journal of Business Ethics”, nr 76(3), s. 243–252, DOI: 10.1007/s10551-007-9590-2.Friede G., Busch T., Bassen A., 2015, ESG and Financial Performance: Aggregated Evidence From More Than 2000 Empirical Studies, „Journal of Sustainable Finance & Investment”, nr 5(4), s. 210–233, DOI: 10.1080/20430795.2015.1118917.Godfrey P.C., 2005, The Relationship Between Corporate Philanthropy and Shareholder Wealth: A Risk Management Perspective, „Academy of Management Review”, nr 30(4), s. 777–798, DOI: 10.5465/amr.2005.18378878.Gong G., Huang X., Wu S., Tian H., Li W., 2021, Punishment by Securities Regulators, Corporate Social Responsibility and the Cost of Debt, „Journal of Business Ethics”, nr 171(2), s. 337–356, DOI: 10.1007/s10551-020-04438-z.Goyal P., Soni P., 2024, Does the Stock Market React to the Sustainability Index Reconstitutions? Evidence from the S&P BSE 100 ESG Index, „South Asian Journal of Business Studies”, DOI: 10.1108/SAJBS-11-2023-0409.Grewatsch S., Kleindienst I., 2017, When Does It Pay to Be Good? Moderators and Mediators in the Corporate Sustainability–Corporate Financial Performance Relationship: A Critical Review, „Journal of Business Ethics”, nr 145, s. 383–416, DOI: 10.1007/s10551-015-2852-5.The Global Sustainable Investment Review 2022, 2023, https://www.gsi-alliance.org/members-resources/gsir2022 [data dostępu: 20.01.2024].Hawn O., Chatterji A.K., Mitchell W., 2018, Do Investors Actually Value Sustainability? New Evidence from Investor Reactions to the Dow Jones Sustainability Index (DJSI), „Strategic Management Journal”, nr 39(4), s. 949–976, DOI: 10.1002/smj.2752.Hawn O., Chatterji A., Mitchell W., 2014, How Firm Performance Moderates the Effect of Changes in Status on Investor Perceptions: Additions and Deletions by the Dow Jones Sustainability Index, Boston University School of Management, Research Paper 2418300, DOI: 10.2139/ssrn.2418300.Hirigoyen G., Poulain-Rehm T., 2015, Relationships Between Corporate Social Responsibility and Financial Performance: What Is the Causality?, „Journal of Business and Management”, nr 4(1), s. 18–43, DOI: 10.12735/jbm.v4i1p18.Joshi S., Pandey V., Ross R.B., 2017, Asymmetry in Stock Market Reactions to Changes in Membership of the Dow Jones Sustainability Index, „Journal of Business Inquiry”, nr 16(1), s. 12–35.Kappou K., Oikonomou I., 2016, Is There a Gold Social Seal? The Financial Effects of Additions to and Deletions from Social Stock Indices, „Journal of Business Ethics”, nr 133(3), s. 533–552, DOI: 10.1007/s10551-014-2409-z.Lackmann J., Ernstberger J., Stich M., 2012, Market Reactions to Increased Reliability of Sustainability Information, „Journal of Business Ethics”, nr 107(2), s. 111–128, DOI: 10.1007/s10551-011-1026-3.Lee S., Kim I., Hong C.H., 2019, Who Values Corporate Social Responsibility in the Korean Stock Market?, „Sustainability”, nr 11(21), s. 1–14, DOI: 10.3390/su11215924.Luffarelli J., Awaysheh A., 2018, The Impact of Indirect Corporate Social Performance Signals on Firm Value: Evidence from an Event Study, „Corporate Social Responsibility and Environmental Management”, nr 25(3), s. 295–310, DOI: 10.1002/csr.1468.Margolis J.D., Walsh J.P., 2003, Misery Loves Companies: Rethinking Social Initiatives by Business, „Administrative Science Quarterly”, nr 48(2), s. 268–305, DOI: 10.2307/3556659.Moskowitz M., 1972, Choosing Socially Responsible Stocks, „Business and Society Review”, nr 1(1), s. 71–75.Nakai M., Yamaguchi K., Takeuchi K., 2013, Sustainability Membership and Stockprice: An Empirical Study Using the Morningstar-SRI Index, „Applied Financial Economics”, nr 23(1), s. 71–77, DOI: 10.1080/09603107.2012.709602.Oberndorfer U., Schmidt P., Wagner M., Ziegler A., 2013, Does the Stock Market Value the Inclusion in a Sustainability Stock Index? An Event Study Analysis for German Firms, „Journal of Environmental Economics and Management”, nr 66(3), s. 497–509, DOI: 10.1016/j.jeem.2013.04.005.Orlitzky M., Schmidt F.L., Rynes S.L., 2003, Corporate Social and Financial Performance: A Meta-Analysis, „Organization Studies”, nr 24(3), s. 403–441, DOI: 10.1177/0170840603024003910.Ortas E., Moneva J.M., 2011, Sustainability Stock Exchange Indexes and Investor Expectations: Multivariate Evidence from DJSI-Stoxx, „Spanish Journal of Finance and Accounting/Revista Española de Financiación y Contabilidad”, nr 40, s. 395–416, DOI: 10.1080/02102412.2011.10779706.Park J.W., Lee C.W., 2018, Performance of Stock Price with Changes in SRI Governance Index, „Corporate Social Responsibility and Environmental Management”, nr 25(6), s. 1121–1129, DOI: 10.1002/csr.1526.Preston L.E., O’Bannon D.P., 1997, The Corporate Social-Financial Performance Relationship: A Typology and Analysis, „Business & Society”, nr 36(4), s. 419–429, DOI: 10.1177/000765039703600406.Ramchander S., Schwebach R.G., Staking K., 2012, The Informational Relevance of Corporate Social Responsibility: Evidence from DS400 Index Reconstitutions, „Strategic Management Journal”, nr 33(3), s. 303–314, DOI: 10.1002/smj.952.Rindova V.P., Martins L.L., Srinivas S.B., Chandler D., 2018, The Good, the Bad, and the Ugly of Organizational Rankings: A Multidisciplinary Review of the Literature and Directions for Future Research, „Journal of Management”, nr 44(6), s. 2175–2208, DOI: 10.1177/0149206317741962.Robinson M., Kleffner A., Bertels S., 2011, Signalling Sustainability Leadership: Empirical Evidence of the Value of DJSI Membership, „Journal of Business Ethics”, nr 101(3), s. 493–505, DOI: 10.1007/s10551-011-0735-y.Rudkin W., Cai C.X., 2023, Information Content of Sustainability Index Recomposition: A Synthetic Portfolio Approach, „International Review of Financial Analysis”, nr 88, DOI: 10.1016/j.irfa.2023.102676.Schnietz K.E., Epstein M.J., 2005, Exploring the Financial Value of Reputation for Corporate Responsibility During a Crisis, „Corporate Reputation Review”, nr 7(4), s. 327–345, DOI: 10.1057/palgrave.crr.1540230.Slager R., Gond J.P., 2022, The Politics of Reactivity: Ambivalence in Corporate Responses to Corporate Social Responsibility Ratings, „Organization Studies”, nr 43(1), s. 59–80, DOI: 10.1177/0170840620964980.Spence A.M., 1974, Market Signaling: Informational Transfer in Hiring and Related Screening Processes, Harvard University Press, Cambridge.Stekelenburg A., Georgakopoulos G., Sotiropoulou V., Vasileiou K., Vlachos I., 2015, The Relation Between Sustainability Performance and Stock Market Returns: An Empirical Analysis of the Dow Jones Sustainability Index Europe, „International Journal of Economics and Finance”, nr 7(7), s. 74–88, DOI: 10.5539/ijef.v7n7p74.Tischer S., Hildebrandt L., 2014, Linking Corporate Reputation and Shareholder Value Using the Publication of Reputation Rankings, „Journal of Business Research”, nr 67(5), s. 1007–1017, DOI: 10.1016/j.jbusres.2013.08.007.Van Beurden P., Gössling T., 2008, The Worth of Values – A Literature Review on the Relation Between Corporate Social and Financial Performance, „Journal of Business Ethics”, nr 82(2), s. 407–424, DOI: 10.1007/s10551-008-9894-x.Vance S.G., 1975, Are Socially Responsible Corporations Good Investment Risks?, „Management Review”, nr 64(8), s. 19–24.Wang Q., Dou J., Jia S., 2016, A Meta-Analytic Review of Corporate Social Responsibility and Corporate Financial Performance: The Moderating Effect of Contextual Factors, „Business & Society”, nr 55(8), s. 1083–1121, DOI: 10.1177/0007650315584317.Windolph S.E., 2011, Assessing Corporate Sustainability Through Ratings: Challenges and Their Causes, „Journal of Environmental Sustainability”, nr 1(1), s. 35–36, DOI: 10.14448/jes.01.0005.Yilmaz M.K., Aksoy M., Tatoglu E., 2020, Does the Stock Market Value Inclusion in a Sustainability Index? Evidence from Borsa Istanbul, „Sustainability”, nr 12(2), s. 1–22, DOI: 10.3390/su12020483.Zou P., Wang Q., Xie J., Zhou C., 2020, Does Doing Good Lead to Doing Better in Emerging Markets? Stock Market Responses to the SRI Index, Announcements in Brazil, China, and South Africa, „Journal of the Academy of Marketing Science”, nr 48, s. 966–986, DOI: 10.1007/s11747-019-00651-z.3(121)284
„Upon this ballad everything is founded”
No full textThe dispute between the classicist Konstanty Ildefons Gałczyński and the avant-gardist Józef Maśliński centered on the ideological and artistic form of poetic expression. Reconstructing their perspectives on poetry and their competitive approaches to poetic craft was grounded in viewing a poem as an aesthetically formed entity, partly autonomous and partly explicable through conscious artistic intentions. These intentions, integrated within the dynamics of literary evolution, reshaped and enriched the understanding of their of their creativity. Gałczyński’s classical Ballad of the Puppeteers’ Bridge, published in the ‘Literary Column Edited by Józef Maśliński’ in the ‘Kurier Wileński’ [‘Vilnius Courier’]
(September 19, 1934), could be interpreted as substantiating evidence for the consistent reinforcement of his position as a neoclassicist. Unraveling the various meanings embedded in the dramatic story of the ballad’s heroine’s demise allows for the hypothesis that the poem encapsulates an allegory of art prevailing over malevolence.JERZY STEFAN OSSOWSKI – dr hab., em. prof. nadzwyczajny Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, badacz literatury polskiej XX wieku, w szczególności poezji Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego. Autor książek: Szarlatanów nikt nie kocha. Studia i szkice o Gałczyńskim, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2006; Sprawa Gałczyńskiego. Szkice z antropologii kultury literackiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego Jana Kochanowskiego, Kielce 2011 oraz artykułów na temat literatury i kultury literackiej XX wieku. Współredaktor z prof. Adamem Kulawikiem monumentalnej pracy Dzieło i życie Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, t. 1–2, Kraków 2005. Mieszka w Kielcach.Uniwersytet Jana Kochanowskiego w KielcachBorowy W., Przedmowa do „Antologii liryki polskiej”, [w:] Studia i szkice literackie, t. 2, Warszawa 1983.Bujnicki T., Jerzy Stefan Ossowski, Szarlatanów nikt nie kocha. Studia i szkice o Gałczyńskim, Kraków 2006, „Ruch Literacki” 2007, nr 4–5.Bujnicki T., O Maślińskim i „Żagarach”, „Zdanie” 2003, nr 1.Bujnicki T., Żagaryści „drugiej linii” (Maśliński, Putrament, Mikułko, Huszcza), [w:] Szkice wileńskie. Rozprawy i eseje, Kraków 2002.Eliot T.S., Kim jest dla mnie Dante, przeł. M. Heydel, [w:] tegoż, Kto to jest klasyk i inne eseje, Kraków 1998.Gałczyński K.I., Do przyjaciół z „Prosto z Mostu”, [w:] Wybór poezji, oprac. M. Wyka, wyd. VI zm., Wrocław 2003.Gałczyński K.I., Mydło, czyli radzimy się powiesić, wstęp K. Gałczyńska, wyb. i oprac. J.S. Ossowski, Warszawa 2010.Gałczyński K.I., Utwory poetyckie, Warszawa 1937.Gałczyński K.I., Wybór poezji, oprac. M. Wyka, Wrocław 2003.Janion M., To jest klasycyzm tragiczny, [w:] R. Przybylski, To jest klasycyzm, wstęp. M. Janion, Warszawa 1978.jim [Maśliński J.], K.I. Gałczyński – poeta zabłąkany w muzyce, „Kurier Wileński” 1934, nr 45.Józef Maśliński, [w:] Kultura pogranicza wschodniego, pod red. T. Budrewicza, T. Bujnickiego i J.S. Ossowskiego, Warszawa 2011.Kłak T., Awangardzista in partibus infidelium. Kilka rysów do portretu Józefa Maślińskiego, [w:] Wobec romantyzmu. Studia i szkice ofiarowane Prof. D. Zamącińskiej-Paluchowskiej, red. M. Łukaszuk, M. Maciejewski, Lublin 2006.Kłak T., „Idące Wilno” (Żagary” – „Piony” – „Kolumna Literacka”), [w:] Czasopisma awangardy. Część II: 1931–1939, Wrocław 1979.Kołaczkowski S., O tragizmie w ogóle, [w:] Wyspiański. Kasprowicz. Przeglądy, oprac. S. Pigoń, Warszawa 1968.Kuźma E., O intertekstualizmie międzybiegowym. (Na przykładzie „Końca Świata” K. I. Gałczyńskiego), [w:] Literatura i kultura popularna, t. 2, pod red. J. Kolbuszewskiego i T. Żabskiego, Wrocław 1992.Łapiński Z., Dwaj nowocześni: Leśmian i Przyboś, „Teksty Drugie” 1994, nr 5/6.Miciński B., Pochylmy się nad wierszami Gałczyńskiego, „Prosto z Mostu” 1936, nr 13, [przedruk w:] Pisma. Eseje. Artykuły. Listy, wyb. i oprac. A. Micińska, Kraków 1970.Ossowski J.S., Kilka nowych rysów do portretu J. Maślińskiego, [w:] Od poetyki do hermeneutyki literaturoznawczej. Prace ofiarowane Profesorowi Adamowi Kulawikowi w 70. rocznicę urodzin, pod red. T. Budrewicza i J.S. Ossowskiego, Kraków 2008.Ossowski J.S., Szarlatanów nikt nie kocha. Studia i szkice o Gałczyńskim, Kraków 2006.Ossowski J.S., Żagarysta – Józef Maśliński, [w:] Od strony Kresów. Część trzecia, pod red. H. Bursztyńskiej i H. Turkiewicz, Kraków 2005.Ossowski J.S., Żagarystowski start Józefa Maślińskiego, [w:] Żagary. Środowisko kulturowe grupy literackiej, pod red. T. Bujnickiego, K. Biedrzyckiego, J. Fazana, Kraków 2009.Przybylski R., To jest klasycyzm, wstęp. M. Janion, Warszawa 1978.Sławiński J., O problemach „sztuki interpretacji”, [w:] Liryka polska interpretacje, pod red. J. Prokopa i J. Sławińskiego, Kraków 1966.678
“Theatre that Gets in the Way” – Spaces of Dialogue/Conflict in the Contemporary Polish Theatre
No full textThe maxim quoted in the title was coined by Zygmunt Hübner, the patron of the Powszechny Theatre in Warsaw, and later adopted by the Theatre itself as both its programmatic principle and promotional slogan. The paper uses the formula to describe the engaged theatre trend – very distinct today – i.e. the theatre that addresses pressing political and social issues. By examining selected productions, the author examines the engaged theatre in three areas: ideological, artistic, and social (these categories also structure the composition of this article). The “conceptual space” is shaped by the theatre makers’ ideological concepts actualised in their stage expressions, which guide the selection of themes and the questions posed to the audience. The “artistic space” is established by the theatrical works themselves and the staging strategies used in them. The “public debate space” is created by both intentional and unauthorised actions of the performance creators that involve the plays in discussions beyond the theatrical walls. Thus, the paper examines the “political dimension” of the contemporary Polish theatre as a field of art, the “political dimension” that manifests in its intricate entanglement with culture, social life, and [email protected] hab. Monika Kostaszuk-Romanowska – filolog, kulturoznawca, teatrolog. Kierownik Zakładu Studiów nad Kulturą i Mediami na Wydziale Studiów Kulturowych Uniwersytetu w Białymstoku. Zajmuje się performatywnością w kulturze, antropologią i teorią teatru oraz współczesnym teatrem polskim. Jest autorką monografii Deziluzja w dramacie. Rozważania teoretyków i praktyki dramaturgiczne Juliusza Słowackiego (2018) oraz Współczesny romantyczny teatr polityczny. Realizacje, dyskusje, kontrowersje (2021), a także kilkudziesięciu artykułów dotyczących przede wszystkim nowych zjawisk w polskim teatrze.Uniwersytet w BiałymstokuAdamiecka-Sitek A., Keil M., 2017, Czyj jest teatr narodowy? [rozmowa z Oliverem Frljiciem], https://krytykapolityczna.pl/kultura/teatr/czyj-jest-teatr-narodowy (dostęp: 20.01.2025).Balińska M., 2018, Apokaliptyczne mikroświaty, https://teatrdlawszystkich.eu/apokaliptyczne-mikroswiaty (dostęp: 20.01.2025).Bończa-Szabłowski J., 2022, Kontrowersyjne „Dziady” Mai Kleczewskiej, https://www.rp.pl/plus-minus/art36439811-jan-boncza-szablowski-kontrowersyjne-dziady-mai-kleczewskiej (dostęp: 20.01.2025).Czerniawska A., 2015, W głowie ciągle wojna, http://www.dziennikteatralny.pl/artykuly/w-glowie-ciagle-wojna.html (dostęp: 20.01.2025).Dobrowolski P., 2020, Egzorcyzmowanie polskiego Kościoła, https://teatr-pismo.pl/7678-egzorcyzmowanie-polskiego-kosciola (dostęp: 20.01.2025).Domagała T., 2019, Powstrzymać brukowanie piekła, https://e-teatr.pl/powstrzymac-brukowanie-piekla-a269789 (dostęp: 20.01.2025).Drewniak Ł., 2011, Spieprzać, Dziady, https://encyklopediateatru.pl/artykuly/117118/spieprzac-dziady (dostęp: 20.01.2025).Duniec K., 2015, O polityczności teatru, https://www.dwutygodnik.com/artykul/5695-o-politycznosci-teatru.html (dostęp: 20.01.2025).Formella W., 2018, (S)cena wolności, https://encyklopediateatru.pl/artykuly/264712/scena-wolnosci (dostęp: 20.01.2025).Gac D., 2017, Przeklinanie, https://teatr-pismo.pl/6078-przeklinanie (dostęp: 20.01.2025).Gac D., 2019, Wszystko w tym teatrze jest prawdą? Paradoksy Powszechnego, https://teatr-pismo.pl/7249-wszystko-w-tym-teatrze-jest-prawda paradoksy-powszechnego (dostęp: 20.01.2025).Gościńska J., 2019, Czy ocalenie świata na małej scenie jest możliwe?, http://www.dziennikteatralny.pl/artykuly/czy-ocalenie-swiata-na-malej-scenie-jest-mozliwe.html (dostęp: 20.01.2025).Gruca J., 2023, Wciąż nad nami wisi klątwa, http://www.dziennikteatralny.pl/artykuly/wciaz-nad-nami-wisi-klatwa.html (dostęp: 20.01.2025).Hübner Z., 2009, Polityka i teatr, Warszawa: Instytut Teatralny im. Z. Raszewskiego.Klątwa, 2017, https://www.powszechny.com/pl/spektakle/klatwa (dostęp: 20.01.2025).Kluzowicz J., 2017, Teatr zaangażowany społecznie jako sposób odnowienia dialogu z polskim widzem, https://www.researchgate.net/publication/348442858_Teatr_zaangazowany_spolecznie_jako_sposob_odnowienia_dialogu_z_polskim_widzem (dostęp: 20.01.2025).Kyzioł A., 2008, Chochoł i skrzynki Warhola. Rozmowa z Michałem Zadarą, https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kultura/245002,1,chochol-i-skrzynki-warhola-rozmowa-z-michalem-zadara.read (dostęp: 20.01.2025).Kyzioł A., 2015, Grzęzawisko polskości, https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kultura/teatr/1632031,1,recenzja-spektaklu-lilla-weneda-rezmichal-zadara.read (dostęp: 20.01.2025).Leszczyński A., 2021, Kuratorka Nowak jak Gomułka. Też nie chce, żeby uczniowie chodzili na „Dziady” Mickiewicza, https://oko.press/kuratorka-nowak-jak-gomulka-tez-nie-chce-zeby-uczniowie-chodzili-na-dziady-mickiewicza (dostęp: 20.01.2025).„Lilla”, czyli klątwa słowiańska, 2015, https://powszechnymokiem.wordpress.com/2015/08/28/lilla-czyli-klatwa-slowianska (dostęp: 20.01.2025).Miłkowski T., Powszechny nadal się wtrąca, https://e-teatr.pl/powszechny-nadal-sie-wtraca-1041 (dostęp: 20.01.2025).Misja Teatru Powszechnego, https://www.powszechny.com/pl/aktualnosci/misja-teatru-powszechnego (dostęp: 20.01.2025).Mościcki P., 2008, Polityka teatru. Eseje o sztuce angażującej, Warszawa: Wydawnictwo Krytyka Polityczna.Nowak M., 2009, Posłowie 2008, [w:] Hübner Z., Polityka i teatr, Warszawa: Instytut Teatralny im. Z. Raszewskiego, s. 271–272.Orszulak T., 2017, „Zamieszki zagrażały życiu i zdrowiu uczestników”. Teatr Powszechny pokazuje swoją wersję wydarzeń ws. spektaklu „Klątwa”
w Warszawie, https://wiadomosci.wp.pl/warszawa/zamieszki-zagrazaly-zyciu-i-zdrowiu-uczestnikow-teatr-powszechny-pokazuje-swoja-wer sje-wydarzen-ws-spektaklu-klatwa-w-warszawie-6129289832564865a (dostęp: 20.01.2025).Pawłowski D., 2022, Czterdzieści i cztery owacje na stojąco dla „Dziadów” z Krakowa, https://dzienniklodzki.pl/czterdziesci-i-cztery-owacje-na-
-stojaco-dla-dziadow-z-krakowa/ar/c13-16113351 (dostęp: 20.01.2025).Słownik poprawnej polszczyzny PWN, 2000, red. G. Markowski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.Sobiechowska-Szuchta K., 2021, „Nie widziałem, to się wypowiem”. Tym razem awantura o „Dziady”, https://www.rmf24.pl/tylko-w-rmf24/katarzyna-sobiechowska-szuchta/komentarze/news-nie-widzialem-to-sie-wypowiem-tym-razem-awantura-o-dziady,nId,5670086 (dostęp:
20.01.2025).Szwarc S., Za pięć Apokalipsa, 2019, https://e-teatr.pl/za-piec-apokalipsa-a270201 (dostęp: 20.01.2025).Turowski R., 2020, Jak ocalić świat na małej scenie?, https://www.rafalturow.ski/teatr/teatr-powszechny (dostęp 20.01.2025).Turowski R., 2021, Dziady, https://www.rafalturow.ski/teatr/teatr-s%C5%82owackiego-w-krakowie (dostęp 20.01.2025).16118
The steppe spirit in the works of Adam Mickiewicz and Józef Bohdan Zaleski: literary parallels
No full textIn her sketch, the Ukrainian scholar from Kyiv analyses the significance of the steppe in the works of two poets: Adam Mickiewicz (1798–1855), representative of the so-called Lithuanian school in Polish Romantic poetry, and Józef Bohdan Zaleski (1802–1886), representative of the Ukrainian school. In Zaleski’s work, the steppe appears to be an inspiring space, offering hope, despite many aspects evoking sadness and melancholy (graves, tumuli) left there by history. In Zaleski’s work, the steppe is an element of the Romantic Arcadia. The latter, however, is not only a stereotypical idyllic land of joy and beauty. This type of Arcadia is created with the poetic word, ensuring man’s permanence of existence, better perception of the world and allowing him to find his place in space and history. The closeness and familiarity of the steppe also stems from the author’s knowledge of Ukrainian oral folk art and his understanding of the importance of the steppe to Ukrainian culture. For the author of Spirit from the Steppe, the steppe is the space in which the history of the whole world, of the whole of humanity, is played out, including human development and decline. Mickiewicz is less familiar with Ukrainian culture, which is why he understands the steppe differently. In Mickiewicz’s works, the world is narrowed down to the perspective of the poet’s reception – a wanderer, an outstanding individual, sensitive to the world, craving the spirit of this space, but not feeling it as an important place for all mankind, a place that defines one’s identity.Mariya Bracka – dr hab., profesor w Katedrze Polonistyki Instytutu Filologii Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki (Ukraina).
Autorka dwóch monografii, dwóch skryptów uczelnianych oraz ponad 70 artykułów naukowych, opublikowanych w Ukrainie, Polsce, Litwie, Macedonii i Niemczech. Współorganizatorka szeregu międzynarodowych konferencji naukowych w Polsce i Ukrainie. Współredaktorka kilku tomów studiów pokonferencyjnych i tematycznych oraz rocznika „Kijowskie Studia Polonistyczne” (Kijów, redaktor naczelny – prof. Rostysław Radyszewski). Krąg zainteresowań naukowych: historia literatury polskiej oraz ukraińskiej XIX wieku, historia literatury pogranicza polsko-ukraińskiego XIX wieku, komparatystyka literacka, studia kulturowe, studia postkolonialne. Mieszka w Gdańsku.Kijowski Narodowy Uniwersytet im. Tarasa Szewczenki, UkrainaBujnicki T., Step Sienkiewiczowski z „Marią” w tle, [w:] Antoniemu Malczewskiemu w 170. rocznicę pierwszej edycji „Marii”. Materiały sesji naukowej Białystok 5–7 V 1995, pod red. H. Krukowskiej, Białystok 1997, s. 469–486.Fabianowski A., Filozofia stepu w „Marii”, [w:] Antoniemu Malczewskiemu w 170. rocznicę pierwszej edycji „Marii”. Materiały sesji naukowej Białystok 5–7 V 1995, pod red. H. Krukowskiej, Białystok 1997, s. 287–294.Jurkowski M., Step ukraiński w literaturze polskiej, [w:] Antoniemu Malczewskiemu w 170. rocznicę pierwszej edycji „Marii”. Materiały sesji naukowej Białystok 5–7 V 1995, pod red. H. Krukowskiej, Białystok 1997, s. 399–410.Kolessa A., Ukraińska rytmika ludowa w poezjach Bohdana Zaleskiego, [w:] Księga pamiątkowa Uniwersytetu Lwowskiego ku uczczeniu pięćsetnej rocznicy Fundacji Jagiellońskiej Uniwersytetu Krakowskiego, Lwów 1900.Zaleski J.B., Wybór poezji, wyd. 3, wstęp opracowała B. Stelmaszczyk-Świontek, wybór, komentarze oprac. C. Gajkowska, Wrocław 1985.Героїчний епос українського народу. Хрестоматія. Упоряд. О.М. Таланчук, Ф.С. Кислий. Передмова О.М. Таланчук, Київ: Либідь, 1993.Гнатюк Я. С., Український кордоцентризм в конфлікті міфологій і інтерпретацій, Івано-Франківськ: Симфонія форте, 2010.Крип’якевич І., Український світогляд. Відпов. ред. Я. Ісаєвич, упор. Ф. Стеблій, Львів: Інститут українознавства ім. І. Крип’якевича НАН України, 2001.Миколаєнко Л., Українськи степ як естетичний феномен, [w:] Хроніка-2000. Український культурологічний альманах. Україна: філософський спадок століть (ч. 1), 37–38, Київ 2000, с. 28–43.Ольжич О., Український міт, [w:] tenże, Незнаному воякові, Київ 1994.15116