Andrzej Frycz Modrzewski Krakow University
Repozytorium Instytucjonalne Krakowskiej AkademiiNot a member yet
5367 research outputs found
Sort by
Wawel i Rynek. Projekty konserwatorskie Włodzimierza Gruszczyńskiego
No full textProfesor Gruszczyński i jego fotel: "Jak mawiał profesor Włodzimierz Gruszczyński, „architekturę tworzy duch, nie kamienie…”. Często pytał także: „Dlaczego to, co tworzymy jest tak dalekie od tego, co chcielibyśmy widzieć? Czy jesteśmy gromadą głupców i nieuków? Wcale nie, tylko architektura jest taka trudna”. Profesor był wszechstronnie wykształconym architektem i wnikliwym, pewnym siebie intelektualistą. Urodził się w Krakowie, z którym to miastem związał większość życia zawodowego. W latach międzywojennych mieszkanie rodziny Gruszczyńskich przy ulicy Retoryka 10–12 było salonem towarzyskim skupiającym ówczesne elity Krakowa – przede wszystkim malarzy i muzyków. Wychowywanie się w takiej atmosferze pozwoliło Gruszczyńskiemu szybko opanować język francuski, podstawy muzyki klasycznej i gry na fortepianie. Szczególnie pasjonował się preludiami i tryptykami symfonicznymi Claude’a Debussy’ego, mazurkami Karola Szymanowskiego, poematami symfonicznymi Mieczysława Karłowicza, które, jak wspominał, kojarzyły mu się z przestrzenią, z otwartymi krajobrazami.
W 1925 roku na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, dzięki ówczesnemu rektorowi Adolfowi Szyszko-Bohuszowi, powstał Wydział Architektury. Jego absolwentem po uzyskaniu tytułu architekta magistra sztuki w 1930 roku został Gruszczyński. Z czasów studenckich zachował się jego rysunek z 1925 roku, przedstawiający wieżę klasztoru ss. Norbertanek w Krakowie. Zwiastował on talent przyszłego artysty i późniejsze przymioty jego „nieomylnej kreski”: śmiałość, siłę, energię i dynamikę.
Gruszczyński tytuł inżyniera uzyskał w roku 1933 po studiach uzupełniających na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Zetknął się tam z twórczością zmarłego w 1928 roku profesora Stanisława Noakowskiego. Zachwyt studenta twórczością Noakowskiego dotyczył zarówno tematyki prac – nostalgicznego, wyidealizowanego polskiego pejzażu z sylwetami zabytkowych budowli, jak też warsztatu, tj. silnej kreski konturowej oraz techniki akwareli i gwaszu. W Warszawie spotkał się ponownie z Szyszko-Bohuszem, który od 1932 roku kierował Katedrą Projektowania Monumentalnego Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej.
Po dyplomie ASP wspólnie ze starszym bratem Mieczysławem Gruszczyńskim przez krótki czas prowadził firmę projektową. Wziął udział w konkursach Stowarzyszenia Architektów Rzeczpospolitej Polskiej na pomnik Zjednoczenia Ziem Polskich w Gdyni i na pomnik ku czci Poległych Żołnierzy 75. Pułku Piechoty w Królewskiej Hucie. Największy wpływ wywarł na niego Szyszko-Bohusz, który zwykle przez długie lata utrzymywał kontakty ze swoimi dyplomantami, i który zaprosił Gruszczyńskiego do współpracy przy pracach projektowych na Wawelu, a zapewne także zasugerował mu wyjazd do Paryża w roku 1937 na wystawę światową, gdzie Polska prezentowała swój pawilon9. W tym samym roku odbywał się w Paryżu V Międzynarodowy Kongres Architektury Nowoczesnej (Congrès international d’architecture moderne, CIAM). Gruszczyński mógł przysłuchiwać się obradom niektórych sekcji, gdyż dyskutowane tam treści przyszłej Karty Ateńskiej, m.in. oddziaływanie obiektów zabytkowych, odczytujemy w jego projektach Wawelu i krakowskiego Rynku, a koncepcje nowoczesnej architektury mieszkaniowej rozwinął w swoim projekcie „Miasta Wstęgowego Komunikacji Sprzężonej”.
Po wojnie Szyszko-Bohusz włączył Gruszczyńskiego do zespołu organizującego Wydział Architektury przy Politechnicznych Wydziałach krakowskiej Akademii Górniczej, które następnie weszły w skład nowo powstałej Politechniki Krakowskiej, gdzie Gruszczyński objął Katedrę Projektowania Architektury w Regionie. W latach 1958–1963 profesor Wacław Taranczewski powierzył Gruszczyńskiemu wykłady z kompozycji architektonicznej i o znaczeniu koloru w architekturze na Wydziale Malarstwa w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych.
Paradygmat swojej twórczości Gruszczyński nazywał zasadą wielości i sprzeczności. Był entuzjastą dzieł Le Corbusiera, Ludwiga Miesa van der Rohego, Franka Lloyda Wrighta i metabolistów japońskich. Pasjonował się gigantyzmem budowli inżynierskich, których skalę chciał odwzorowywać w architekturze miejskiej. Był zafascynowany technologią, co czyniło z niego technokratę architektury, superkonstruktywistę i modernistę. Najbardziej znany jest bowiem z teoretycznych projektów awangardowej architektury wielkoprzestrzennej o charakterystycznych rzeźbiarskich formach, nazywanych później często late modern architecture. Gruszczyński nazywał je architekturą wzruszeniową, ponieważ – jak mawiał na wykładach – „architekturą jest to, co nas wzrusza”."(...
The role of the information security management system in building business resilience of the enterprise
No full textW artykule poruszono zagadnienie roli i znaczenia systemu zarządzania bezpieczeństwem
informacji w budowaniu rezyliencji biznesowej współczesnego przedsiębiorstwa.
Zwrócono uwagę na fakt, że zapewnienie bezpieczeństwa informacji to zadanie każdej
organizacji będącej w posiadaniu aktywów informacyjnych. Turbulentne otoczenie
przedsiębiorstwa tylko dynamizuje trudności zarządzania informacjami. Kadra zarządzająca
mająca świadomość występujących zagrożeń i chcąca chronić przedsiębiorstwo
przed negatywnymi konsekwencjami finansowymi powinna kształtować rezyliencję biznesową.
Ponadto pokazano, że bardzo ważnym elementem systemu zarządzania bezpieczeństwem
informacji w przedsiębiorstwie jest kultura bezpieczeństwa. Do prezentacji
omawianych zagadnień wykorzystano metodę analizy literatury, a także raportów i opracowań
organizacji doradztwa gospodarczego w przedmiotowym obszarze.The article discusses issues regarding the role and importance of the information security
management system in building the business resilience of a modern enterprise. Attention
was drawn to the fact that ensuring information security is the task of every organization
in possession of information assets. The turbulent environment of the company only
increases the difficulties of information management. The top management staff, being
aware of the existing threats, should develop business resilience in order to protect the
company against negative financial consequences. Moreover, it was shown that security
culture is a very important element of the information security management system in
an enterprise. To present the discussed issues, the method of literature analysis was used,
as well as reports and studies of economic consulting organizations in the subject area
Ponzi Scheme as a threat to investment security
No full textCelem artykułu jest charakterystyka modus operandi schematu Ponziego na przykładach
oszustw inwestycyjnych, które można było zaobserwować w praktyce gospodarczej.
Dodatkowo ukazano rolę instytucji nadzorczych i organów ścigania w zwalczaniu
tego typu oszustw. W badaniach wykorzystano analizę literatury przedmiotu, uzasadnienia
wyroków sądowych i komunikaty KNF w zakresie oszustw inwestycyjnych. Na podstawie
przywołanych i opisanych w artykule przypadków zobrazowano rodzaj działania
uwidaczniający się w procederze związanym z oszustwami inwestycyjnymi opartymi na
schemacie Ponziego. Wyniki wskazują, że oszustwa inwestycyjne zaburzają swobodny
i uczciwy przepływ kapitału, penalizowane są zarówno przez prawo karne, jak i cywilne,
a w ich skutecznym wykrywaniu i ograniczaniu ważne są działania podejmowane przez
instytucje nadzorujące rynek finansowy.The aim of the article is to characterize the modus operandi of the Ponzi scheme using examples
of investment frauds that could be observed in economic practice. Additionally, the role of supervisory institutions and law enforcement agencies in combating this type
of fraud has been shown. The research used an analysis of the subject literature, the justification
of the court judgments and the announcements of the Polish Financial Supervision
Authority (Pol. Komisja Nadzoru Finansowego, KNF) regarding investment fraud.
Based on the cases cited and described in this article, the type of activity visible in the
procedure related to investment frauds of the Ponzi scheme type has been illustrated. The
results indicate that investment frauds disrupt the free and fair flow of capital, are penalized
by both criminal and civil law, and in their effective detection and limitation, actions
taken by institutions supervising the financial market are important
Civic engagement of Ukrainian forced migrants abroad: Insights and implications
No full textThe article explores the civic engagement of Ukrainian forced migrants, focusing on their
participation in non-governmental organizations (NGOs) and its role in migration governance.
Using data from an Institute for Demography and Social Studies of the National
Academy of Sciences of Ukraine (IDSS) survey of 429 respondents, the study analyzes socio-
demographic factors and the nature of migrants’ involvement in various civic activities.
Results show that the majority of migrants engage in political, community, civic skills,
and social justice activities. Political engagement includes protests supporting Ukraine,
while community activities focus on organizing events and providing support for fellow
migrants. Civic skills development involves language learning and psychological support,
while social justice engagement includes fundraising and advocacy for the Ukrainian military.
Respondents also propose recommendations to facilitate their return to Ukraine,
emphasizing security guarantees, social protection, economic incentives, and political
reforms
Polish Home Army heritage in Commando Special Forces Group
No full textArtykuł poświęcony jest tradycjom Armii Krajowej (AK) (batalionów „Parasol”, „Zośka” oraz
„Miotła”) kultywowanym w najstarszej jednostce Wojsk Specjalnych – Jednostce Wojskowej
Komandosów (JWK) w Lublińcu.
W artykule przedstawione zostało, jak żołnierze JWK z dumą kultywują tradycje
AK. Dziedziczone tradycje AK widoczne są na najważniejszych symbolach JWK, takich jak:
sztandar i oznaka rozpoznawcza JWK, oznaki rozpoznawcze pododdziałów, odznaka pamiątkowa
Zespołu Bojowego C oraz pomnik ku czci żołnierzy formacji specjalnych.
Pielęgnując dziedziczone tradycje AK, JWK realizuje wiele aktywności, przede
wszystkim uroczystości rocznicowe (m.in.: rocznica wybuchu powstania warszawskiego,
akcji pod Arsenałem, akcji Koppe i akcji Kutshera), urodziny kombatantów, spotkania
świąteczne, działalność klubu JWK i wiele innych, często organizowanych oddolnie przez
poszczególne zespoły lub wręcz pojedynczych żołnierzy (np. nadanie gen. bryg. Januszowi
Brochwicz-Lewińskiemu pseud. „Gryf” tytułu honorowego członka JWK, opracowanie
specjalnego kalendarza na 70. rocznicę wybuchu powstania warszawskiego czy
opracowanie przy współpracy z Muzeum Powstania Warszawskiego filmu pod tytułem
Upamiętniaj godnie).
Dla żołnierza JWK dziedziczenie tradycji to nie ciążący obowiązek, lecz zaszczyt z bycia
spadkobiercą najlepszych polskich pododdziałów specjalnych okresu II wojny światowej.
Dziedziczenie tradycji batalionów „Parasol”, „Zośka” i „Miotła” ma także znaczenie dla wykonywania
obowiązków przez żołnierzy JWK. Przez ponad dekadę komandosi z Lublińca
udowadniają, iż należą do najwyższej światowej ligi wojsk specjalnych. „Parasolki”, „Miotły”
i „Zośki” były widoczne m. in. w Afganistanie, gdzie przez kilkanaście lat 1. Pułk Specjalny
Komandosów, a następnie JWK odpowiadała nie tylko za prowadzenie operacji największego
ryzyka, lecz również za szkolenie lokalnych sił specjalnych. To spadkobiercy „Parasola”
wspólnie z wyszkolonymi przez siebie „tygrysami” przeprowadzili jedną z najbardziej
efektownych operacji w historii misji ISAF – operację Sledgehammer. Żołnierze JWK to
ambasadorzy swoich poprzedników, którzy swoimi czynami dbają o to, by pamięć o wielkich
patronach nigdy nie została zatracona.The article is focused on Polish Home Army (Armia Krajowa – AK) heritage (home army
battalions: ‘Parasol’, ‘Zośka’ and ‘Miotła’) preserved in the oldest Polish SOF unit: Commando
Special Forces Group (JWK) in Lubliniec.
The main thesis of the article is answering the question: do JWK soldiers proudly preserve
AK heritage and how it is shown.
AK heritage can be recognized on the most important JWK military symbols: colors,
badges and the monument of fallen SOF soldiers.
Preserving AK heriatage JWK carries out many activities. The main ones include: anniversary
celebrations (including the anniversary of the outbreak of the Warsaw Uprising,
the Arsenal Action, Koppe Action, Kutsher Action), veterans’ birthdays, holiday meetings,
activities of the JWK Club and many, many others, often organized at the grassroots
level by individual teams or even individual soldiers, which include: awarding Brig. Janusz
Brochwicz-Lewiński pseudonym ‘Gryf’ as an honorary member of JWK, developing a special
calendar for the 70th anniversary of the outbreak of the Warsaw Uprising, and developing
a film in cooperation with the Warsaw Uprising Museum titled ‘Commemorate with
dignity’.
For a JWK soldier, inheriting tradition is not an obligation. It is an incredible honor
and a reason to be proud of being the heir to the best Polish special forces units of World
War II. Inheriting the traditions of the Home Army battalions ‘Parasol’, ‘Zośka’ and ‘Miotła’ is
also important for the performance of duties by JWK soldiers. For over a decade, the commandos
from Lubliniec have been proving that they belong to the world’s highest league
of special forces. ‘Parasolki’, ‘Miotły’ and ‘Zośki’ patches were visible in Afghanistan, where
for several years 1 PSK, and then JWK, was responsible not only for conducting the highest-
risk operations but also for training Afghan special forces. It was the heirs of ‘Parasol’,
together with the ‘Afghan tigers’ they had trained, who carried out one of the most spectacular
operations in the history of the ISAF mission – Operation Sledgehammer. JWK soldiers
are ambassadors of their predecessors who, through their actions, ensure that the
memory of great patrons will never be lost
Mental health during the COVID-19 pandemic
No full textZdrowie psychiczne związane jest z całym szeregiem doświadczeń człowieka,
powiązanych pośrednio lub bezpośrednio ze zdrowiem. Koronawirus, który
pojawił się w chińskim mieście Wuhan, swoim zasięgiem szybko objął cały
świat i sprawił, że życie zdecydowanej większości ludzi zmieniło się po wybuchu
pandemii COVID-19. Chociaż w różny sposób doświadczali oni pandemii,
to z perspektywy psychologicznej kojarzy się ona z sytuacją trudną lub stresogenną,
co wynika głównie z braku równowagi między wyzwaniami, przed
jakimi staje człowiek (pracą zdalną, izolacją, utratą dochodów itp.), a zasobami,
które pozwalają na radzenie sobie ze stresem.
Problem ten dotyczy również Polaków, u których po wybuchu pandemii
w 2020 r. wzrosło poczucie zagrożenia zdrowia i życia, doprowadzając do
dwukrotnie większej liczby zachorowań na depresję i częstszego odczuwania
innych objawów depresji, takich jak: spadek energii, bezsenność, trudności
z koncentracją czy kłopoty z pamięcią. Istotne są też myśli samobójcze, utrata
wiary w siebie, zmiany łaknienia i masy ciała.
W związku z powyższym, celem podjętej analizy jest ukazanie w konkluzji,
na tle doniesień światowych, zdrowia psychicznego Polaków oraz przedstawienie
ryzyka nasilenia objawów depresyjnych i lękowych w dobie pandemii
COVID-19 na podstawie przeprowadzonych w Polsce badań. Przytoczone zostaną
m.in. wyniki badań własnych, w których 102 osoby swój stan psychiczny
przed pandemią w większość określiły jako co najmniej dobry, a tylko 6%
respondentów jako zły. Po wybuchu pandemii do 35,3% zwiększył się udział
osób określających swój stan psychiczny jako zły, a 58,8% badanych stwierdziło
u siebie pewne objawy psychosomatyczne.
Z przeprowadzonej analizy można wnioskować, iż znaczna część populacji
po doświadczeniu pandemii wymaga pomocy psychologicznej i terapeutycznej
oraz wsparcia innych osób, ale też, że własne zasoby jednostki i wykorzystywane
sposoby radzenia sobie ze stresem pozwalają na adaptację i przezwyciężanie
przeciwności w sytuacjach trudnych, skutkując utrzymaniem zdrowia
psychicznego.Mental health is associated with a whole range of human experiences that are
directly or indirectly related to health. The coronavirus, which appeared in the
Chinese city of Wuhan, quickly spread around the world and changed the lives
of the vast majority of people after the outbreak of the COVID-19 pandemic.
Although they experience the pandemic in different ways, from the psychological
perspective it is associated with a difficult or stressful situation, which is
mainly due to the imbalance between the challenges faced by a person (remote
work, isolation, loss of income, etc.) and the resources that allow coping with
stress.
This problem also applies to Poles, who experienced an increased sense of
threat to their health and life after the outbreak of the pandemic in 2020, leading
to twice as many cases of depression and more frequent feeling of other
symptoms of depression – such as decreased energy, insomnia, difficulty concentrating
or memory problems. Suicidal thoughts, loss of self-confidence,
changes in appetite and body weight are also significant.
Therefore, the purpose of the analysis undertaken is to show in conclusion,
against the background of global reports, the mental health of Poles and to
present the risk of intensification of depressive and anxiety symptoms in the
era of the COVID-19 pandemic, based on research conducted in Poland. The
following will be mentioned, among others: the results of our own research,
in which 102 people mostly described their mental state before the pandemic
as at least good, and only 6% of respondents as bad. After the outbreak of the
pandemic, the share of people describing their mental state as bad increased to
35.3%, and 58.8% of the respondents reported some psychosomatic symptoms.
From the analysis, it can be concluded that a significant part of the population,
after experiencing a pandemic, requires psychological and therapeutic
help and support from other people – but also that the individual’s own resources
and methods of coping with stress allow for adaptation and overcoming
adversity in difficult situations, resulting in maintaining mental health
A Letter to the Editor Regarding the APA’s Terminology Reference for the Science of Psychophysiological Detection of Deception
No full text"Dear Editor:
This critique in the form of a letter-to-the-editor is in response to the publication
of the fourth edition of the Terminology Reference for the Science of Psychophysiological
Detection of Deception, hereafter referred to as Terminology Reference,
authored by Donald Krapohl, Mark Handler and Michael Lynch published by the
American Polygraph Association in 2022."(...
Determinants of negative effects of indirect exposure to trauma among therapists
No full textWprowadzenie: U profesjonalistów pracujących z osobami, które doświadczyły
zdarzeń traumatycznych, mogą pojawić się negatywne konsekwencje prowadzonych
terapii w postaci wtórnego stresu traumatycznego (STS). Celem badań
było ustalenie wyznaczników negatywnych skutków pośredniej ekspozycji
na traumę wśród terapeutów.
Materiał i metody: Analizie poddano wyniki badań 76 terapeutów w wieku
26–58 lat (M = 37,87; SD = 7,36). W badaniach wykorzystano Inwentarz Wtórnego
Stresu Traumatycznego, Skalę Wrażliwości Empatycznej, Skalę Pomiaru
Prężności, Inwentarz Podstawowych Przekonań, Skalę Poznawczego Przetwarzania
Traumy oraz Skalę Wsparcia Społecznego.
Wyniki: Uzyskane rezultaty wykazały pozytywne związki między zakłóceniami
w podstawowych przekonaniach, strategią żalu i zaprzeczania oraz
wszystkimi wymiarami empatii a STS. Prężność oraz wsparcie otrzymywane
od współpracowników i znajomych korelowało negatywnie z STS. Głównym
predyktorem objawów STS w badanej grupie terapeutów są zakłócenia w podstawowych
przekonaniach. W przewidywaniu wystąpienia objawów STS ma
również udział jedna z negatywnych strategii radzenia sobie z traumą, tj. zaprzeczanie
(związek dodatni), oraz jeden ze wskaźników empatii, tj. osobista
przykrość (związek dodatni).
Wnioski: Istotne wydaje się uwzględnianie zasobów osobistych oraz zmiennych
poznawczych w projektowaniu szkoleń podnoszących kwalifikacje
osób pracujących z osobami po doświadczeniach traumatycznych, działań
samopomocowych czy superwizyjnych w celu zapobiegania pojawianiu się
objawów STS.Introduction: Professionals working with trauma victims may experience negative
consequences of ongoing therapies in the form of secondary traumatic
stress (STS). The aim of this study was to determine the predictors of secondary
traumatic stress among therapists.
Material and methods: Results from 76 therapists aged 26–58 years (M =
37.87; SD = 7.36) were analysed. The Secondary Traumatic Stress Inventory, the
Empathic Sensitivity Scale, the Resiliency Measurement Scale, the Core Beliefs
Inventory, the Cognitive Processing of Trauma Scale and the Social Support
Scale were used in the study.
Results: Results showed positive associations between disruptions of core beliefs,
regret and denial strategies, all empathy dimensions and STS. Resiliency
and support received from colleagues and friends correlated negatively with
STS. The main predictor of STS symptoms in the study group of therapists was
disruptions of core beliefs. One of the negative trauma coping strategies, i.e.
denial (positive association), and one of empathy indicators, i.e. personal distress
(positive association), are also involved in predicting the occurrence of
STS symptoms.
Conclusions: It seems important to take into account personal resources and
cognitive variables in the design of upskilling trainings for professionals working
with people after traumatic experiences, self-help activities, or supervisions
in order to prevent the appearance of STS symptoms
Composition of breast milk in women on a low-carbohydrate diet: a report of two cases
No full textThere is no clear definition of low-carbohydrate diets (LCDs). What LCDs have
in common, however, is that they restrict the intake of carbohydrates relative to
standard recommended diets. Breast milk is the best form of nutrition for newborns
and infants. This study reports two cases of women who followed a LCD
while breastfeeding. The breast milk sample collected from patient 1 eighteen
days after the introduction of a LCD had a fat content of 2.7 g/dL, whereas the
breast milk sample collected from the patient fifty days after the introduction
of the diet had a fat content of 2.9 g/dL. Both the samples had a protein content
of 1.3 g/dL and a carbohydrate content of 7.9 g/dL. The breast milk sample
collected from patient 2 had a fat content of 3.5 g/dL, protein content of 1.9 g/dL,
carbohydrate content of 8.2 g/dL and calorie content of 73 kcal/dL. The samples
of breast milk collected from patients on a LCD contained higher protein levels.
Breastfeeding women are particularly at risk of the negative consequences of dietary
mistakes
Państwo i Społeczeństwo 2024, nr 1 The rhetorical and generational dimension of changes in the socio-political activity of Poles
No full textIntroduction: "This issue of the journal is devoted to the matter of socio-political activity as
a factor proving the dynamic development of civil society and the political
maturity of contemporary society. Research in this area is constantly topical in
many scientific disciplines, although when we add the concerns of the changing
rhetoric of the authorities and the rhetoric of protest, as well as generational
changes, we obtain extremely interesting research threads and studies constituting
a picture of dynamic changes in Polish society."(...