Andrzej Frycz Modrzewski Krakow University
Repozytorium Instytucjonalne Krakowskiej AkademiiNot a member yet
5367 research outputs found
Sort by
Like teacher, like school: the formation of folk school teachers in Galicia in the state male teachers’ seminaries in the second half of the 19th century and at the beginning of the 20th century
No full textArtykuł ukazuje prawne aspekty kształcenia nauczycieli szkół ludowych w męskich
państwowych seminariach nauczycielskich w odniesieniu do Galicji. Problematyka ta
była przedmiotem ustawodawstwa zarówno państwowego, jak i krajowego, poprzez które
starano się dostosowywać sposób i zasady kształcenia do zmieniającej się rzeczywistości
społecznej i specyfiki Galicji jako jednego z krajów koronnych c.k. monarchii. Unormowano
zarówno zasady przyjmowania kandydatów, organizację kształcenia, w tym niezwykle
szczegółowo cele nauczanych przedmiotów, jak i pozycję kadry nauczycielskiej i jej obowiązki. Bieżące funkcjonowanie państwowych męskich seminariów nauczycielskich niezwykle wydatnie wspierała swoimi działaniami Rada Szkolna Krajowa.The article presents the legal aspects of the formation of folk school teachers in men’s
state teachers’ seminaries concerning Galicia. This issue was the subject of both state and
national legislation, through which attempts were made to adapt the manner and principles
of education to the changing social reality and the uniqueness of Galicia as one of the
crown countries of the imperial-royal monarchy. The rules for the acceptance of candidates,
the organisation of education, including in particular the objectives of the subjects
taught, as well as the position of the teaching staff and their duties, were all standardised.
The daily functioning of the state’s male teachers’ seminaries was extremely significantly
supported by the activities of the National School Council
Psychological resilience of dialysis patients in the light of existential motivation
No full textUwarunkowania egzystencjalne prężności psychicznej zdefiniowano, odwołując
się do teorii libertalno-walorycznej sensu życia w ujęciu Tadeusza Ostrowskiego.
Zgodnie z teorią sens życia jest ukształtowany przez poczucie wolności
podmiotowej oraz wrażliwość wobec wartości. Celem badań było określenie
związku pomiędzy sensem życia i jego uwarunkowaniami a prężnością psychiczną
osób z niewydolnością nerek leczonych za pomocą hemodializy.
Zbadano 48 osób poddawanych dializie. Zastosowano metody własne: Kwestionariusz
Poczucia Wolności, Kwestionariusz Wartości, Kwestionariusz Stosunku
do Życia oraz Skalę Pomiaru Prężności (SPP-25) w opracowaniu Niny
Ogińskiej-Bulik i Zygfryda Juczyńskiego i skalę kontrolną z Kwestionariusza
Samooceny (autorstwa Williama H. Fittsa w opracowaniu Anny Sadlińskiej).
Wyniki badania osób dializowanych porównano z grupą 168 osób zdrowych.
Osoby dializowane mają znacząco niższe poczucie sensu życia w porównaniu
z osobami zdrowymi, natomiast większe znaczenie przykładają do wartości
twórczych. Jedną z tych wartości jest szeroko rozumiany obowiązek, który
oceniają jako szczególnie ważny w ich życiu. Prężność osób dializowanych nie
odbiega od normy, z wyjątkiem Optymistycznego nastawienia do życia i zdolności
do mobilizowania się w trudnych sytuacjach, który to czynnik jest mniejszy
w tej grupie. Wariancję prężności osób dializowanych w 29% wyjaśnia poczucie
wolności podmiotowej oraz sens życia.The existential determinants of psychological resilience were defined by referring
to theory of meaning in life based on a values-oriented sense of personal
freedom (libertial-valuegrounded theory of the meaning of life) developed
by Tadeusz Ostrowski. According to this theory, meaning in life is shaped by
a sense of subjective freedom and sensitivity to values. The aim of the study
was to determine the relationship between meaning in life together with its
determinants and the mental resilience of people with kidney failure on hemodialysis
treatment.
A sample of 48 dialysis patients were examined. They were asked to complete
the following three methods created by Tadeusz Ostrowski: the Sense
of Freedom Questionnaire, the Value Questionnaire, and the Relation to Life
Questionnaire. The next methods were: the Mental Resilience Scale SPP-25 created
by Nina Ogińska-Bulik and Zygfryd Juczyński and the control scale from
the Self-Assessment Questionnaire (William Fitts, edited by Anna Sadlińska).
The results for the dialysis patients were compared with a group of 168 healthy
subjects.
Patients on dialysis have a significantly impaired sense of meaning in life
compared to healthy subjects, but they attach more importance to creative
values, specially to obligations, which they report as particularly important in
their live. The resilience of dialysis patients generally do not deviate from the
norm; however, dialysis patients have a less optimistic attitude to life and a lower
ability to mobilize in difficult situations. 29% of variation in resilience is
explained by the sense of personal freedom and meaning in life
Conversion of litigation to arbitration – effective advertisement of arbitration?
No full textAutor opisuje wprowadzoną do Kodeksu postępowania cywilnego
w 2023 r. instytucję konwersji postępowania sądowego na postępowanie
przed sądem polubownym (arbitraż). W artykule wskazane są wady
i zalety tego rozwiązania zarówno w ujęciu dogmatycznym, jak i z perspektywy
efektywności czasowej i finansowej dla biznesu. Autor stawia
też pytanie o wpływ wprowadzenia konwersji na popularyzację arbitrażu
w Polsce, a także czy jedynie inicjatywa ustawodawcy i władzy
wykonawczej ma wpływ na propagowanie idei arbitrażu.The author describes the institution of conversion of court proceedings
to arbitration, which was added to the Code of Civil Procedure in 2023.
The article identifies the advantages and disadvantages of this solution
both dogmatically and from the perspective of time and financial efficiency
for business. The author also poses the question of the impact
of the introduction of conversion on the popularisation of arbitration
in Poland. Moreover, whether only the initiative of the legislator and
the executive power has an impact on the promotion of the idea of
arbitration
The history of the ‘Buk’ airdrop zone and the significance of the air support for the Home Army soldiers. A case study
No full textW artykule opisano przeprowadzone badania, których celem było ustalenie lokalizacji
placówki zrzutowej „Buk” wykorzystywanej w czasie II wojny światowej do dostaw
wsparcia materiałowego dla żołnierzy Armii Krajowej w obwodzie AK Radomsko. W wyniku
prac opartych zarówno na literaturze przedmiotu, materiałach źródłowych (w tym
spisanych wspomnieniach żołnierzy AK) oraz relacjach naocznych świadków lub ich rodzin,
jak i na badaniach terenowe, ustalono z całą pewnością, gdzie znajdowało się poszukiwane
miejsce. Ponadto zrealizowano cel, którym było zbadanie znaczenia zrzutów dla
morale żołnierzy AK. W sposób jednoznaczny podkreślają oni, że oznaczały one o wiele
więcej niż dostawy potrzebnego sprzętu. Traktowane były bowiem jako dowód na łączność
sił zbrojnych w kraju (AK) i tych na Zachodzie. Tym samym zachęcały do szkoleń,
służby, ofiarności, co w warunkach okupacyjnych wymagało wielkiej siły woli. W artykule ukazano również, że pamięć o tych wydarzeniach ma znaczenie dla kształtowania postaw
patriotycznych współczesnych Polaków.The article describes the research carried out, the aim of which was to determine the location
of the ‘Buk’ airdrop facility, which was used during World War 2 to provide material
support for the soldiers of the Home Army in the Home Army Radomsko district.
As a result of the work based on the literature, source materials, including memoirs of
Home Army soldiers and accounts of eyewitnesses or their families, as well as field research,
it was determined with certainty where the searched place was located. In addition,
the goal was to investigate the significance of airdrops for the morale of Home Army
soldiers. They unequivocally emphasise that they meant much more than the supply of
the necessary equipment. They were treated as evidence of the communication between
the armed forces in Poland (the Home Army) and those in the West (the Polish Armed
Forces in the West). At the same time, they encouraged training, service, and sacrifice,
which in the conditions of occupation required great willpower. The article also shows
that the memory of these events is important for shaping patriotic attitudes of contemporary
Poles
Ocena jakości życia chorego na stwardnienie rozsiane w aspekcie funkcjonowania rodzinnego
No full textZ wprowadzenia: "Stwardnienie rozsiane (SM) jest przewlekle postępującą chorobą układu
nerwowego o niejasnej etiologii, w której patogenezie znaczną rolę
odgrywają czynniki środowiskowe, predyspozycja genetyczna oraz
wynikające z niej złożone reakcje autoimmunologiczne. Wykładnikiem
morfologicznym choroby jest uszkodzenie osłonki mielinowej
aksonów oraz obecność plak demielinizacyjnych, co prowadzi do złożonych,
wieloogniskowych i wielofazowych deficytów neurologicznych,
dotyczących zarówno funkcji poznawczych, emocjonalnych, jak
i sfery ruchowej, funkcji pęcherza moczowego i jelit, sfery płciowej,
mowy, połykania, wzroku, a także często występującego znacznego
stopnia zmęczenia, depresji oraz ostrego i przewlekłego bólu. W przebiegu
SM, analogicznie jak w przypadku innych chorób przewlekłych,
coraz wyraźniej akcentuje się wpływ czynników psychicznych na przebieg
choroby. Stan psychiczny chorego, jego emocje i lęki, odczuwane
wsparcie otoczenia, nadzieja na wyzdrowienie lub jej brak znacząco
modyfikują nie tylko percepcję odczuwanych dolegliwości, ale także
procesy fizjologiczne determinujące obraz i przebieg choroby."(...)Publikację sfinansowano ze środków Funduszu Badań Naukowych KAAFM, na podstawie decyzji Senackiej Komisji ds. Badań Naukowych i Rozwoju; dec. nr 127–2021/202
The return of the emigrant, or the first experiences and activities of Michał Kleofas Ogiński in Russia in 1802
No full textMichał Kleofas Ogiński, były podskarbi litewski, targowiczanin, a następnie powstaniec
kościuszkowski, zrujnowany konfiskatą dóbr po upadku insurekcji, powrócił na Litwę
w 1802 r. po ośmiu latach emigracji. Magnat podjął natychmiast starania o uporządkowanie
swych spraw majątkowych. W szczególności starał się objąć zarząd podupadłych
dóbr swego stryja Franciszka Ksawerego Ogińskiego i zabezpieczyć je dla swych dzieci.
W związku z tym, że nie udało mu się porozumieć ze zniedołężniałym krewniakiem, Ogiński
szukał pomocy u gubernatora mińskiego Zachara Karniejewa, a potem w Petersburgu.
W stolicy udało mu się nawiązać kontakty na dworze cesarskim, a nawet złożyć odpowiedni
memoriał na ręce Aleksandra I. Przychylność monarchy sprawiła, że Ogiński uzyskał
w latach 1802–1804 kilka ukazów, które uczyniły pole do uporządkowania jego niezwykle
zawikłanych spraw majątkowych.Michał Kleofas Ogiński, former treasurer of Lithuania, a member of Targowica Confederation
and later a Kościuszko insurrectionist, ruined by the confiscation of his estates
after the fall of the uprising, returned to Lithuania in 1802 after eight years of exile. The
magnate immediately made efforts to put his property affairs in order. In particular, he
tried to take over the administration of the decaying estate of his uncle, Franciszek Ksawery
Ogiński, and secure it for his children. Having failed to communicate with his infirm
relative, Ogiński sought help from the governor of Mińsk, Zachar Karneyev, and then in
St. Petersburg. In the capital, he managed to establish contacts at the imperial court and
even submitted a relevant memorandum to Alexander I. The monarch’s favour enabled
Ogiński to obtain several ukases in 1802–1804, which made room for the sorting out of his
extremely intricate property affairs
Parents’ knowledge and awareness of development and care in the case of postural defects in children
No full textIntroduction: Healthy child development is vital for their future. Neglecting care
can harm development and physical health. Parental awareness and early detection
of abnormalities can prevent later issues. Our study aims to assess parental
knowledge of childcare, development, and posture defects, considering factors
such as education, residence, parental age and attendance at antenatal classes.
Material and Methods: We used a self-administered questionnaire with demographic
questions, questions that assessed knowledge, and questions about parents’
childcare practices, involving 190 participants.
Results: Our research reveals insufficient parental knowledge of child development
and care, with only 25.3% showing a high level of understanding and 30%
showing the lowest. In childcare knowledge, 44.7% had a high level, while 33.2%
had the lowest. In terms of causes of posture defect, 81.6% attributed them to
incorrect posture.
Conclusions: Continuous education and the promotion of antenatal schools are
essential in preparing parents to conscientiously and safely support their child’s
proper development
Health problems in the care of a patient with prostate cancer
No full textProstate cancer is the second most frequently diagnosed cancer in men worldwide,
after lung cancer. In the early stages in Poland it is usually detected accidentally.
Despite effective treatment methods, a large group of men with symptoms
of disseminated cancer process become patients of palliative care. This chapter reports
the case of a man, aged 89, residing in an inpatient hospice with a diagnosis
of advanced prostate cancer (Gleason Score 5 + 3 = 8), with bone metastasis,
who had previously been treated with hormone therapy. At the time of nursing
care, the patient scored ten points on the Barthel Index, seven points on the NRS
pain scale, and nineteen points on the MNA nutrition scale and had a BMI of
20.76. He showed incomplete acceptance of the disease (twenty points on the AIS
scale) and features of mild depression (seventeen points on the Beck depression
scale). The main health problems/nursing diagnosis are pain, swelling, difficult
urination, constipation, weakness and malnutrition. End-stage prostate cancer
has a strong impact on the ability to perform daily activities and limits independence.
Caring for cancer patients requires nurses to be highly qualified and skilled,
as well as capable of showing understanding and compassion
Konfuzja ograniczonych praw rzeczowych
No full textZe wstępu: "Tematem niniejszej pracy magisterskiej jest konfuzja ograniczonych praw rzeczowych. Konfuzja to termin przyjęty w piśmiennictwie i judykaturze dla nazwania sposobu wygaśnięcia prawa obciążającego rzecz w chwili, gdy rzecz przejdzie na uprawnionego z tytułu ustanowionego prawa. Bywa używany także dla określenia wygaśnięcia wierzytelności na skutek połączenia wierzytelności i zobowiązania w jednej osobie. Zasada konfuzji ograniczonych praw rzeczowych została wyrażona w art. 247 k.c. Ograniczone prawa rzeczowe znane przez polskie prawo cywilne różnią się między sobą treścią, zakresem przedmiotowym i podmiotowym, które mogą powodować, że przytoczona zasada, ze względu na swoją ogólność, nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o los prawny ograniczonego prawa rzeczowego w następstwie przekształceń podmiotowych, szczególnie problematycznych w warunkach wielopodmiotowości. Jednocześnie zaś, przepisy odnoszące się do poszczególnych ograniczonych praw rzeczowych precyzują kwestię wygaśnięcia danego prawa w sposób szczątkowy bądź wcale."(...
Leczenie denosumabem osteoporozy związanej z ciążą i laktacją
No full textPre-print zgłoszonej wersji artykułu, który ukaże się w czasopiśmie "Państwo i Społeczeństwo" 2024, nr 2.
Równy wkład jako pierwszy autor: Dr Przemysław Borowy, Mateusz Heba, Julia PłonczyńskaOsteoporoza związana z ciążą i laktacją to rzadka, wtórna odmiana osteoporozy. W jej przebiegu dochodzi do zmniejszenia gęstości mineralnej kości i zaburzeń mikroarchitektury, co prowadzi do złamań. Praca prezentuje rzadki przypadek leczenia denosumabem 34-letniej pacjentki z ciężką osteoporozą związaną z ciążą i laktacją. Rozpoznanie postawiono po przeprowadzeniu szerokiej diagnostyki różnicowej. Po roku leczenia denosumabem uzyskano wzrost gęstości mineralnej, ustąpienie bólu i poprawę sprawności funkcjonalnej. Obecnie nie ma wytycznych leczenia takiej osteoporozy, ale denosumab wydaje się być bezpieczną i skuteczną alternatywą dla bisfosfonianów.Osteoporosis related to pregnancy and lactation is a rare, secondary form of osteoporosis. It involves a decrease in bone mineral density and disturbances in microarchitecture, leading to fractures [1]. This paper presents a rare case of treating a 34-year-old patient with severe osteoporosis related to pregnancy and lactation using denosumab. The diagnosis was made after conducting an extensive differential diagnosis. After a year of denosumab treatment, an increase in mineral density, relief from pain, and functional improvement were achieved. Currently, there are no guidelines for treating such osteoporosis, but denosumab appears to be a safe and effective alternative to bisphosphonates