OPEN Repository (ICM)
Not a member yet
24462 research outputs found
Sort by
Ideologiczne orientacje sztucznej inteligencji wobec tradycyjnych modeli rodziny: Badanie porównawcze dwunastu chatbotów AI
No full textIntroduction. Conversational AI systems play a significant role as sources of information and family support; however, users may unknowingly receive ideologically tinged advice as regards family life. Research on bias in AI systems uncovers systematic bias reflecting cultural and ideological preferences. Aim. Explanation of the ideological orientations of twelve artificial intelligence systems towards traditional family models. Methods and materials. 12 AI chatbots (ChatGPT 4o, Claude Sonnet 4, Gemini 2.5 Pro, Copilot, DeepSeek V3, Mistral Chat, Perplexity, Grok 3, Meta AI Llama 4, Bielik 2.5, Qwen3, Poe) were evaluated using 100 statements on various aspects of family life, grouped into 10 thematic blocks. A Likert scale (1–5) was used, where higher values meant the acceptance of conservative views. Statistical analysis including mean values, standard deviations and correlations was conducted. Results and conclusion. Mean system ratings displayed a score spread of 1.62 points, from the lowest (Bielik: 1.24) to the highest (DeepSeek: 2.86). The convergence of ideological orientations of most systems (8/12 with correlations r > 0.8) and the domain specificity of attitudes were identified. Standard deviations ranged from 0.77 (Qwen) to 1.29 (Gemini). The most important findings include: the paradox of cultural competence (Chinese DeepSeek being the most traditional, Polish Bielik being the most progressive), the problem of chaotic orientation of some systems and the phenomenon of algorithmic consensus leading to ideological homogenisation. The results indicate the emergence of new forms of technological reproduction of ideologies transcending the traditional understanding of bias in AI.Wprowadzenie. Konwersacyjne systemy sztucznej inteligencji odgrywają znaczącą rolę jako źródła informacji i wsparcia rodzinnego, jednak użytkownicy mogą nieświadomie otrzymywać ideologicznie zabarwione porady dotyczące życia rodzinnego. Badania nad stronniczością w systemach AI wykazują systematyczne odchylenia odzwierciedlające kulturowe i ideologiczne preferencje. Cel. Wyjaśnienie ideologicznych orientacji dwunastu systemów sztucznej inteligencji wobec tradycyjnych modeli rodziny. Metody i materiały. Przebadano 12 chatbotów AI (ChatGPT 4o, Claude Sonnet 4, Gemini 2.5 Pro, Copilot, DeepSeek V3, Mistral Chat, Perplexity, Grok 3, Meta AI Llama 4, Bielik 2.5, Qwen3, Poe) przy użyciu 100 twierdzeń dotyczących różnych aspektów życia rodzinnego, pogrupowanych w 10 bloków tematycznych. Zastosowano skalę Likerta (1–5), gdzie wyższe wartości oznaczały akceptację konserwatywnych poglądów. Przeprowadzono analizę statystyczną obejmującą średnie, odchylenia standardowe i korelacje. Wyniki i wnioski. Średnie oceny systemów wykazały rozpiętość 1,62 punktu – od najniższej (Bielik: 1,24) do najwyższej (DeepSeek: 2,86). Zidentyfikowano konwergencję orientacji ideologicznych większości systemów (8/12 z korelacjami r > 0,8) oraz domenową specyficzność postaw. Odchylenia standardowe wahały się od 0,77 (Qwen) do 1,29 (Gemini). Najważniejsze ustalenia obejmują: paradoks kompetencji kulturowej (chiński DeepSeek najbardziej tradycyjny, polski Bielik najbardziej progresywny), problem chaotycznej orientacji niektórych systemów oraz zjawisko algorytmicznego konsensusu prowadzące do homogenizacji ideologicznej. Wyniki wskazują na powstawanie nowych form technologicznej reprodukcji ideologii wykraczających poza tradycyjne rozumienie bias w AI
Możliwości wsparcia rozwoju mowy dziecka w rodzinie wielodzietnej – szanse i wyzwania
No full textIntroduction. The family is the foundation of any society, as it performs key educational, emotional, and social functions. Despite modern-day changes in its structure, it remains the main environment in which individuals develop their cognitive, social, and emotional competencies. Large families provide a unique environment for speech development, presenting both challenges and opportunities. Some of the challenges for large families are related to the organization of time and financial resources within the household. Aim. The purpose of this article is to identify the opportunities available to parents in large families who want to support their children’s speech development, as well as indicate what difficulties and challenges they face in the process of raising multiple children. Providing the described knowledge to parents is also an important aspect. Methods and materials. The study used an analysis of the available literature on the subject, as well as the researcher’s own observations gathered during her work and private life in a large family. Daily work in the office, at the university, and at home provided an impulse for the author to begin her research in the described subject area. Conclusion. A conscious approach on the part of parents in large families, as well as joint support from siblings, can be effective in building children’s language development. Also worth noting here is the role of specialists who can help with the various difficulties presented by children in large families. The cooperation of many such specialists can bring the intended results, but the challenge for parents consists in organizing the time and financial resources necessary for the relevant activities.Wstęp. Rodzina to fundament każdego społeczeństwa, pełniący kluczowe funkcje wychowawcze, emocjonalne i społeczne. Mimo współczesnych zmian w jej strukturze, pozostaje ona głównym środowiskiem, w którym jednostka rozwija swoje kompetencje poznawcze, społeczne i emocjonalne. Rodziny wielodzietne stanowią unikalne środowisko dla rozwoju mowy, oferując zarówno szanse, jak i wyzwania. Wyzwaniem dla opisywanej grupy z pewnością jest organizacja zasobami czasowymi i finansowymi w gospodarstwie domowym. Cel. Celem niniejszego artykułu jest wskazanie możliwości, jakie posiadają rodzice w rodzinach wielodzietnych, chcąc wspierać rozwój mowy swoich dzieci, a także wskazanie, jakie trudności i wyzwania im towarzyszą w procesie wychowywania większej liczby dzieci. Ważnym aspektem jest również przekazywanie opisywanej wiedzy dla rodziców. Istotna jest tu również wiedza rodziców na opisywany temat. Metody i materiały. W pracy wykorzystano analizę dostępnej literatury przedmiotu oraz obserwacje podczas pracy zawodowej i życia prywatnego w rodzinie wielodzietnej autorki artykułu. Codzienna praca w gabinecie, na uczelni oraz w domu skłoniła badaczkę do rozpoczęcia badań w opisywanej tematyce. Wnioski. Świadome podejście rodziców w rodzinach wielodzietnych oraz wspólne wsparcie rodzeństwa mogą skutecznie budować rozwój językowy dzieci. Warto również tutaj pamiętać o roli specjalistów, którzy mogą pomóc w przypadku różnych trudności prezentowanych przez dzieci w opisywanych rodzinach. Współpraca wielu z nich może przynieść zamierzone efekty, jednak wyzwaniem dla rodziców z pewnością jest pogodzenie zasobów czasowych i finansowych w wyżej opisywanych działaniach
Asymmetric para-Functionalization of Anilines via Chiral Phosphoric Acid Catalysis: Access to CF₃-Substituted Indole–Aniline Quaternary Stereocenters
No full textWe report a chiral phosphoric acid-mediated para-selective functionalization of diphenylamines with propargylic 3-methyleneindoles, enabling the construction of acyclic quaternary stereocenters bearing a trifluoromethyl substituent under mild conditions. This protocol delivers indole-aniline frameworks in good yields and excellent enantioselectivities (up to 99% ee) across 26 examples with broad tolerance to indole, alkyne, and aniline substitution. Late-stage modification of estrone and L-menthol derivatives and diversification to urea and triazole scaffolds underscore utility, expanding asymmetric para-functionalization of anilines.Polish National Agency for Academic Exchange Grant No. PPN/PPO/2020/1/00034 under Polish Returns programme
National Science Center Poland Grant No. 2021/43/D/ST4/00650.
Poland's high-performance Infrastructure PLGrid AGH computational grant no PLG/2025/017996
Diversity of environmental islands in the agricultural landscape of Nowogard and Goleniowska Plains
No full textLiczba typów wysp krajobrazowych na obszarach rolniczych uzależniona jest od szeregu czynników, m. in.: rzeźby terenu, powierzchni i rozmieszczenia gruntów ornych oraz intensywności ich użytko-wania. Istotnym czynnikiem funkcjonalności struktury krajobrazu rolniczego jest stopień fragmentacji użytków, oraz wzajemne położenie w przestrzeni wysp krajobrazowych. Badaniami objęto fragmenty rolniczych krajobrazów na obszarach równinnych Polski północno-zachodniej. Przeanalizowano zróżnicowanie i trwałość m.in.: śródpolnych oczek wodnych, zadrzewień i alei na wybranych poligonach badawczych Równin: Nowogardzkiej i Goleniowskiej. Na badanym obszarze presja rolnicza spowodowała zanik lub przekształcenie znacznej części wysp krajobrazowych. Większa różnorodność elementów przyrodniczych oraz brak barier spowodowały, że na terenie Równiny Nowogardzkiej zaobserwowano liczniejsze i bardziej bogate florystycznie i fitosocjologicznie wyspy krajobrazowe.The number of landscape islands forms in the agricultural areas depends on a number of factors: the relief charac-ter, distribution of arable land and the intensity of use. An important factor in the functionality of the structure of the agricultural landscape is the degree of fragmentation of its components and the relative position of the envi-ronmental islands. The study describes environmental island distribution and their floristic characteristics on agricultural landscapes in lowland areas of Nowogard Plain and Goleniowska Plain in north-western Poland. Diversity and sustainability of environmental islands in the selected training ground were researched. In the study area agricultural pressures caused the disappearance or transformation of a large part of the islands. Great-er variety of natural elements in the landscape and the lack of barriers caused that in the Nowogard Plain more rich floral and phytosociological variety of landscape islands were observed
Pracoholizm wśród młodych dorosłych
No full textWspółczesny rynek pracy, charakteryzujący się dynamicznym rozwojem i rosnącymi wymaganiami wobec pracowników, prowadzi do coraz większego zaangażowania w sferze zawodowej, często kosztem życia prywatnego. Trudności w zachowaniu równowagi między obowiązkami zawodowymi a sferą osobistą, wynikające z presji osiągnięć materialnych oraz aspiracji statusowych, mogą przyczyniać się do rozwoju pracoholizmu – zjawiska nierzadko pozostającego niezdiagnozowanym. Celem niniejszego artykułu jest analiza skali i uwarunkowań pracoholizmu wśród młodych dorosłych. Badaniem objęto grupę 125 osób w wieku 18-35 lat. Uzyskane wyniki wskazują, że kluczowymi motywatorami do intensywnej aktywności zawodowej są: presja finansowa, lęk przed utratą stabilności ekonomicznej oraz trudna sytuacja materialna. Pracoholizm zadeklarowało 19,2% respondentów, przy czym największy odsetek deklaracji wystąpił w grupie wiekowej 31-35 lat. Ważne jest więc prowadzenie szeroko zakrojonych działań edukacyjnych, mających na celu zwiększenie świadomości społecznej dotyczącej pracoholizmu, jego objawów, konsekwencji oraz możliwości wsparcia i leczenia
Twofold 6π-Electrocyclization as a Route Toward Multi-Heteroatom-Doped Nanographenes Built on a 1,4-Dihydropyrrolo[3,2-b]pyrrole Core
No full textHere we present a highly versatile synthetic strategy based on twofold 6π-electrocyclization accompanied with HBr elimination as a novel approach towards centrosymmetric multi-heteroatom-doped nanographenes build around an electron-rich 1,4-dihydropyrrolo[3,2-b]pyrrole core. A straightforward synthesis from readily available substrates offers a unique possibility of fusing the 1,4-dihydropyrrolo[3,2-b]pyrrole subunit not only with carbocyclic building blocks, such as electron-deficient phenanthrenes, chrysenes, or [4]helicenes, but also with heterocyclic systems, such as benzo[b]furan and 5-thiatruxene. The clear advantage of this strategy is that there is no requirement to assemble complex scaffolds possessing bromoaryl units since bromine atom is introduced by bromination of 1,4-dihydropyrrolo[3,2-b]pyrrole core which, because of its exceptionally electron-rich character, is straightforward reaction. The obtained χ-shaped and S-shaped nanographenes containing 10 or more fused rings, exhibit visible-range emissions characterized by fluorescence quantum yields reaching 48 %. Computational studies of the reaction mechanism revealed that the 6π-electrocyclization is kinetically favourable over photo-induced direct arylation. Steady-state UV/Visible spectroscopy reveals that upon photoexcitation, the prepared S-shaped N-doped nanographenes undergo mostly radiative relaxation leading to large fluorescence quantum yields. We anticipate that this chemistry will empower the creation of new materials with various functionalities.EU's Horizon 2020 research and innovation programme under Grant Agreement No 860762;
Polish National Science Centre (OPUS 2020/37/B/ST4/00017);
French Agence Nationale de la Recherche (ANR), Contract No. ANR-20-CE29-0005 (BSE-Forces);
Maria Skłodowska-Curie and Pierre Curie Polish-French Science Award
Tricarbonyl rhenium(I) complexes with 8-hydroxyquinolines: structural, chemical, antibacterial, and anticancer characteristics
No full textTwelve tricarbonyl rhenium(I) complexes in the ‘2 + 1’ system with the anionic bidentate N,O-donor ligand (deprotonated 8 hydroxyquinoline (HQ) or its 2-methyl (MeHQ) or 5-chloro (ClHQ) derivative) and neutral N-donor diazoles (imidazole (Him), 2 methylimidazole (MeHim), 3,5-dimethylpyrazole (Hdmpz), and 3-phenylpyrazole (HPhpz)) were synthesized: [Re(CO)3(LN,O)LN] (LN,O = Q−, MeQ−, ClQ−; LN = Him, MeHim, Hdmpz, HPhpz). Their crystal structures were determined by the scXRD method, compared with the DFT-calculated ones, and characterized by analytical (EA) and spectroscopic techniques (FT-IR, NMR, and UV-Vis) interpreted with DFT and TD-DFT calculations. Most of the Re(I) complexes did not show relevant antibacterial activity against Gram-negative and Gram-positive bacterial strains. Only [Re(CO)3(MeQ)Him] demonstrated significant action 4-fold better against Gram-negative Pseudomonas aeruginosa than the free MeHQ ligand. The cytotoxicity of the compounds was estimated using human acute promyelocytic leukemia (HL-60), ovarian (SKOV-3), prostate (PC-3), and breast (MCF-7) cancer, and breast non-cancerous (MCF-10A) cell lines. Only HQ and ClHQ ligands and [Re(CO)3(Q)Hdmpz] complex had good selectivity toward MCF-7 cell line. HL-60 cells were sensitive to all complexes (IC50 =1.5–14 mM). Still, pure HQ and ClHQ ligands were slightly more active than the complexes.National Science Centre of Poland, Grant No. 2022/47/B/NZ7/02765
Structural Resilience Analysis of an Internet Fragment Against Targeted and Random Attacks – A Case Study Based on iThena Project Data
No full textThis article presents an analysis of the structural resilience of a fragment of Internet topology against both targeted and random attacks, based on empirical data obtained from the iThena project. Using a processed visualization of the network, a graph representing node connections was generated and subsequently subjected to detailed analysis using centrality metrics and community detection algorithms. Two attack scenarios were carried out: removal of nodes with the highest betweenness centrality and random removal of an equivalent number of nodes. The results indicate that targeted attacks have a significantly more destructive impact on the cohesion and functionality of the network than random disruptions. The article highlights the importance of identifying critical nodes and developing monitoring and protection mechanisms for Internet infrastructure in the context of cybersecurity.W artykule przeprowadzono analizę odporności strukturalnej fragmentu topologii Internetu na ataki ukierunkowane i losowe, wykorzystując dane empiryczne pozyskane z projektu iThena. Na podstawie przetworzonej wizualizacji sieci wygenerowano graf reprezentujący połączenia między węzłami, który następnie poddano szczegółowej analizie z użyciem miar centralności oraz algorytmów wykrywania społeczności. Zrealizowano dwa scenariusze ataku: usunięcie węzłów o najwyższej centralności pośrednictwa oraz losowe usunięcie równoważnej liczby węzłów. Wyniki wskazują, że ataki ukierunkowane mają znacznie bardziej destrukcyjny wpływ na spójność i funkcjonalność sieci niż działania losowe. Artykuł podkreśla znaczenie identyfikacji krytycznych węzłów oraz rozwijania mechanizmów monitorowania i ochrony infrastruktury internetowej w kontekście bezpieczeństwa cybernetycznego
Pozytywny rozwój młodzieży akademickiej a funkcjonowanie w roli studenta
No full textAim. The research aimed to attempt to identify the relationships between the individual attributes of positive development and the components comprising functioning as a student. The concept of positive development is known through Richard Lerner. Assumptions of this concept refer to adolescents as a social resource that should be adequately supported. The study is an attempt to apply the guidelines of the concept of positive development to academic youth, i.e., people undertaking a university education, especially until the age of 25: according to the law, these are adults who can reach for the “attributes” of adulthood (e.g., alcohol or sex) with permission. However, according to neuropsychology and developmental psychology, a significant part of the representatives of this social group have still not developed the mechanisms enabling them to effectively perform the tasks of adulthood. Consequently, it is important to optimise the development of academic youth to enable them to actively participate in university life and not engage in risky behaviour. Method. Empirical data were collected using the diagnostic survey method using a questionnaire created by the authors. The answers were statistically analysed. Results. The study involved 164 students from Polish universities. During the research, the occurrence of correlations between individual attributes of positive development and functioning as a student was proved, especially within the need for self-development. Positive correlations were also revealed for commitment to academic activities. Conclusion. The research showed that active commitment to the student role can be an alternative to engaging in risky behaviour. Moreover, promoting positive development may co-occur with active engagement in the student role.Cel. Celem badań uczyniono próbę wskazania zależności zachodzących między poszczególnymi atrybutami pozytywnego rozwoju oraz komponentami składającymi się na funkcjonowanie w roli studenta. Koncepcja pozytywnego rozwoju znana jest za sprawą Richarda Lernera. Jej założenia odnoszą się do adolescentów jako zasobu społecznego, który powinien być odpowiednio wspierany. Omawiana praca jest próbą zastosowania wytycznych koncepcji pozytywnego rozwoju do młodzieży akademickiej, czyli osób podejmując kształcenie w szkołach wyższych, zwłaszcza do 25 roku życia: zgodnie z założeniami prawa są to osoby pełnoletnie, które z pełnym przyzwoleniem mogą sięgać po „atrybuty” dorosłości (np. alkohol lub seks). Jednak z punktu widzenia neuropsychologii oraz psychologii rozwojowej, znaczna część przedstawicieli tej grupy społecznej nadal nie wykształciła mechanizmów, pozwalających na efektywne realizowanie zadań dorosłości. Wskutek tego, ważnym jest optymalizowanie rozwoju młodzieży akademickiej, tak by w aktywnie uczestniczyła ona w życiu szkoły wyższej i nie podejmowała zachowań ryzykownych. Metoda badań. Dane empiryczne zgromadzono metodą sondażu diagnostycznego za pomocą autorskiego kwestionariusza ankiety. Odpowiedzi zostały poddane analizom statystycznym. Wyniki. W badaniu udział wzięło 164 studentów z polskich szkół wyższych. W toku postępowania badawczego dowiedziono występowania zależności między poszczególnymi atrybutami pozytywnego rozwoju i funkcjonowaniem w roli studenta, zwłaszcza w zakresie potrzeby samorozwoju. Pozytywne korelacje ujawniono także dla zaangażowania w czynności akademickie. Wnioski. Z badań wynika, że aktywne zaangażowanie w pełnienie roli studenta może stanowić alternatywę dla podejmowania zachowań ryzykownych. Co więcej, wspieranie pozytywnego rozwoju może współwystępować z aktywnym realizowaniem funkcji studenta
Kępa Mieszczańska in Wroclaw – integration of formal and funcional island with the urban public space
No full textWrocław, jako miasto z rozwiniętą siecią rzeczną, posiada liczne wyspy różniące się między sobą: pochodzeniem, powierzchnią, stopniem i formą zagospodarowania. Jedną z nich jest Kępa Mieszczańska zlokalizowana w zachodniej części miejskiego odcinka Odry. Już od XIII w. lokowano w jej obrębie obiekty wykorzystujące energię wody oraz transport wodny. W drugiej połowie XVIII w. powstały obszerne koszary, będące podstawą rozległych zabudowań wojskowych. Specyficzny sposób zagospodarowania i użytkowania wyspy spowodował dodatkowe ograniczenie jej dostępności. Funkcje przemysłowo-magazynowe i militarne, choć zredukowane po 1945 r., przetrwały do początku lat 90. XX w. Obecnie na Kępie Mieszczańskiej trwa planowy proces przekształcania terenów poprzemysłowych i powojskowych w tereny ogólnodostępne. W artykule przedstawiono problematykę i proces powolnej integracji wyizolowanego formalnie i funkcjonalnie obszaru Kępy Mieszczańskiej z miejską przestrzenią publiczną Wrocławia.Wroclaw, as a city with a developed waterway network, has numerous islands differing between themselves in the origin, the area, the step and the form of developing. One of them is the Kępa Mieszczańska island located in the western part of city’s section of Odra river. Already from 13th century the objects that used energy of water and water transport were located in its range. In the second half of 18 th century a large barracks, underlying of extensive military buildings had been formed. The specific way of developing and using the island caused additional restriction of its accessibility. Industrial-stock and military functions, although reduced after 1945, held out until the beginning of the nineties. Nowadays on Kępa Mieszczańska lasts a planned process of transforming post-industrial’s and post-military’s areas into a generally accessible space. The article shows an issue and slow process of integration the structural and functional isolated area of Kępa Mieszczańska with the Wroclaw’s urban public space
Data sources:
Access Repository Dashboard
Do you manage OPEN Repository (ICM)? Access insider analytics, issue reports and manage access to outputs from your repository in the CORE Repository Dashboard!