Repositorio de la Asociación Española de Neuropsiquiatría
Not a member yet
6227 research outputs found
Sort by
La filosofía de Ortega y Gasset: una vía inexplorada para una clínica y psicoterapia fenomenológico-existencial
No full textThis paper examines the contributions and potential of José Ortega y Gasset’s philosophy as a framework for conceptualizing a phenomenological–existential clinic and psychotherapy centered on human life in its concreteness. In contrast to the predominance of Central European philosophical traditions in the development of phenomenological–existential psychiatry and psychology during the mid-twentieth century, Ortega’s work represents a distinctive contribution from the Hispanic intellectual sphere, still scarcely explored in this field. His conception of human life as a “radical reality,” his perspectivism, and the celebrated formula “I am I and my circumstance” provide philosophical categories that make it possible to understand the human being not as a fixed or natural entity, nor as reducible to individual biological or mental processes, but rather as an open, situated, and historically constituted life-project. These notions offer valuable conceptual tools for addressing contemporary clinical issues such as dominant biomedical reductionism, the implicit dualism of cognitive-behavioral psychology, and the need for an anthropology that takes into account the lived world, corporeality, intersubjectivity, and the role of social circumstance and narration in the constitution of the self. It is argued that, although Ortega did not develop an explicit clinical theory, his anthropological and philosophical insights constitute a fertile conceptual framework for rethinking clinical practice and psychotherapy from a phenomenological–existential orientation— one more attuned to the vital, historical, and cultural fabric in which human suffering is embedded.Este trabajo examina las aportaciones y posibilidades que ofrece la filosofía de José Ortega y Gasset como marco para conceptualizar una clínica y una psicoterapia fenomenológico-existencial centrada en la vida humana en su concreción. Frente al predominio de las tradiciones filosóficas centroeuropeas en el desarrollo de la psiquiatría y la psicología fenomenológico-existenciales a mediados del siglo XX, la obra de Ortega representa una contribución singular del ámbito hispánico, aún escasamente explorada en este terreno. Su concepción de la vida humana como “realidad radical”, su perspectivismo y la célebre fórmula “yo soy yo y mi circunstancia” ofrecen categorías filosóficas que permiten comprender al ser humano no como una entidad fija o natural, ni reducible a procesos biológicos o mentales individuales, sino como un proyecto vital abierto, situado e históricamente configurado. Estas nociones proporcionan herramientas conceptuales valiosas para abordar problemas clínicos contemporáneos, tales como el reduccionismo biomédico dominante, el dualismo implícito en la psicología cognitivo-conductual y la necesidad de una antropología que contemple el mundo vivido, la corporalidad, la intersubjetividad y el papel de la circunstancia social y de la narración en la configuración del yo. Se sostiene que, aunque Ortega no elaboró una teoría clínica explícita, sus planteamientos antropológico-filosóficos constituyen un marco conceptual fecundo para repensar la clínica y la psicoterapia desde una orientación fenomenológico-existencial, más atenta al entramado vital, histórico y cultural en el que se inscribe el sufrimiento humano
Luis Prieto o la reforma psiquiátrica de Madrid
No full textHa fallecido Luis Prieto Moreno, asociado de la AEN que fuera jefe de los Servicios de Salud Mental de la Comunidad de Madrid y una persona clave en la arquitectura del proceso de transformación de la obsoleta ordenación psiquiátrica heredada de la dictadura en unos servicios comunitarios. Tuve el privilegio de conocerlo y trabajar estrechamente con él desde los inicios de la reforma de Madrid, cuando era una provincia y sus competencias sanitarias se reducían a la que tenía la Diputación, un gran manicomio, Alonso Vega (actual Rodríguez Lafora), y unas clínicas con catorces camas en el Hospital Provincial Francisco Franco, hoy Gregorio Marañón
Constructing the security culture in Türkiye and securitization: The Kemalists
No full textBu tez çalışması, Türkiye'nin siyasal yaşamında baskın bir ideolojik aktör olan Kemalistlerin, 'rejimin güvenliğini sağlama', 'iktidarlarını koruma ve sürdürme' ve 'ideolojilerini egemen kılma' hedefleri doğrultusunda güvenlikleştirmeyi, siyaseti ve toplumu kurgulamanın bir aracı olarak nasıl benimsediğini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada; ordu, siyasi elit, bürokrasi, sivil toplum kuruluşları, siyasal kurumlar, medya ve akademisyenler, Kemalist güvenlikleştirmenin tarafları olarak belirlenmiştir. Türkiye'de Kemalist güvenlikleştirmeyi ortaya koymak kadar, güvenlikleştirmeye uygun meşru zemini üreten "güvenlik kültürünü" ve "güvenlik söylemini" ortaya çıkaran dinamikleri aşikar hale getirmenin, en az güvenlikleştirme kadar önem arz ettiği düşüncesi üzerinden çalışma; Türkiye'de güvenlik kültürünün tarihsel, kültürel ve ontolojik temeller üzerine inşa edildiğini vurgulamaktadır. Bu şekilde çalışma; güvenlikleştirmenin hâkim bilgi ve iktidar ilişkilerinden, devletin kimliğinden ve ideolojisinden, siyasi ve stratejik kültüründen bağımsız düşünelemiyeceğine dikkat çekmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada ayrıca, güvenlik kültürünün güvenlikleştirmeyi kolaylaştırıcı ve meşrulaştırıcı bir unsur olarak, iktidar kurucu yanını ve söylemsel işleyişini ortaya koymak hedeflenmektedir. Bu bağlamda tez çalışmasında; "Türkiye'de güvenlikleştirme, Kemalistler tarafından hem aşağıdan yukarıya hem de yukarıdan aşağıya bir süreçle inşa edilmiştir" temel hipotezi sınanmaktadır. Çalışmada, güvenlikleştirme sürecinin nasıl inşa edildiğini ortaya koymak amacıyla süreç analizi kullanılmakta ve süreç analizi güvenlikleştirme sürecini başlatan söylemlerin analizi ve içerik analizi ile desteklenmektedir. Ayrıca tez çalışması; 1923-2000 yılları arası Türk siyasal hayatında meydana gelen meseleleri, "irtica, İslam, gericilik ve farklı etnik kimlikler" olarak belirlenen temel referans nesnelere yönelik tehditler ve Kemalist güvenlikleştirmenin dönemsel karakteristiği bağlamında incelemektedir. Bu tez çalıması ile Türkiye'de Kemalist güvenlikleştirmenin siyasi, hukuki ve kültürel yansımasının; Türkiye'de demokrasi kültürü yerine güvensizlik kültürünün derinleşmesi ve çatışmacı bir toplum yapısının kalıcı hale gelmesi olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Güvenlikleştirme, Türkiye, Güvenlik Kültürü, Kemalizm.This study aims to analyze how the Kemalists, as a dominant ideological actor in Turkiye's political life, have adopted securitization as a means of shaping politics and society in line with their objectives of "ensuring the security of the regime", "preserving and sustaining their political power" and "establishing the hegemony of their ideology." The study identifies the military, political elites, bureaucracy, civil society organizations, political institutions, media, and academics as the main actors in the process of Kemalist securitization. In addition to examining Kemalist securitization in Türkiye, this study emphasizes the significance of uncovering the dynamics that produce the 'security culture' and 'security discourse', which create a legitimizing foundation for securitization. The study posits that these dynamics are at least as important as the process of securitization itself. It argues that Türkiye's security culture is rooted in historical, cultural, and ontological foundations. In this context, the study highlights that securitization cannot be understood independently from dominant knowledge-power relations, the state's identity and ideology, or its political and strategic culture. Furthermore, the study aims to explore the role of security culture as a facilitator and legitimizer of securitization, revealing its constitutive power and discursive functioning. The central hypothesis tested in this thesis is: "In Türkiye, securitization has been constructed by the Kemalists through both a bottom-up and top-down process." In this study, process tracing is used to uncover how the securitization process has been constructed, supported by discourse analysis of the securitizing narratives and content analysis. Additionally, the study examines political developments in Türkiye between 1923-2000, focusing on threats directed towards key referent objects identified as "reactionism, Islam, backwardness, and ethnic diversity," and assesses the period-specific characteristics of Kemalist securitization. This dissertation concludes that the political, legal, and cultural implications of Kemalist securitization in Türkiye have contributed to the deepening of a culture of insecurity rather than the fostering of a democratic political culture, ultimately leading to the entrenchment of a conflictual societal structure. Keywords: Securitization, Türkiye, Security Culture, Kemalism
The effect of crossfit and core training applications on wrestling performance
No full textAmaç: Çalışmanın amacı crossfit ve core antrenman uygulamalarının güreş performansına etkisini incelemektir. Materyal ve Metot: Bu tezin örneklemini, 12–15 yaş aralığında, 45 güreşçi oluşturdu. Katılımcılara, mevcut güreş antrenmanları ek olarak 12 hafta boyunca crossfit ve core antrenmanları uygulandı. Bu tez, deneysel bir model olarak tasarlandı. Bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkenler üzerindeki etkisini kontrol altında değerlendirmek amacıyla nedensel karşılaştırma modeli kullanıldı. Verilerin normalliği Shapiro-Wilk testi ile değerlendirilmiş; normal ve homojen dağılım gösteren veriler için RM ANOVA, homojen olmayanlar için Welch testi, normal dağılmayan veriler için ise Friedman testi uygulandı. Anlamlı fark bulunan durumlarda post hoc testler (Tukey, Durbin-Conover) kullanıldı, ANCOVA ile kovaryatların etkisi incelendi. Anlamlılık düzeyi p < 0.05, analizler JAMOVI programıyla gerçekleştirdi ve etki büyüklükleri hesaplandı. Bulgular: Crossfit ve core gruplarında 10m ve 20m sürat değerlerinde gelişmeler gözlenmiştir. Core ve Crossfit gruplarında anaerobik güçteki gelişimin istikrarlı biçimde devam ettiği ancak kontrol grubunda bu gelişimin daha sınırlı olduğu belirlenmiştir. VO? maks değerlerinde tüm gruplarda gelişim sağlanmış ancak bu gelişimin crossfit ve core gruplarında daha erken başladığı ve istikrarlı biçimde sürdüğü saptanmıştır. Kuvvette devamlılık parametresinde en belirgin gelişim crossfit grubunda görülmüş, core grubuna sınırlı düzeyde katkı sağlamış, kontrol grubunda ise anlamlı bir gelişim gözlenmemiştir. Çeviklik özelliğinde en düzenli gelişim crossfit grubunda gözlenmiş; core grubunda ilerleme ilk 6 haftada yoğunlaşırken, kontrol grubu daha yavaş ancak daha düzenli bir gelişim göstermiştir. Güreş performans testi sonuçlarına göre, crossfit antrenmanlarının kısa vadede core ve standart güreş antrenmanlarına kıyasla güreş performansını daha etkili biçimde geliştirdiği belirlenmiştir. Tekrarlı ölçüm sonuçlarına göre, Core grubunda yalnızca kısa vadede anlamlı farklılık tespit edilirken, kontrol grubunda kısa vadede gelişim sağlanmış ancak bu gelişim zamanla durağan hale geldiği belirlenmiştir. Crossfit grubunda ise tüm testlerde istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiş; katılımcıların çalışma süresi boyunca performanslarında kararlı bir gelişim sergiledikleri belirlenmiştir. Sonuç: Araştırmadan elde edilen bulgular, crossfit ve core antrenmanlarının güreşte denge, sürat, anaerobik güç, VO? maks, kuvvette devamlılık, çeviklik ve genel güreş performans gibi temel fizyolojik ve motorik parametrelerde anlamlı gelişimler sağladığını göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Güreş, Core antrenmanı, Crossfit antrenmanı, PerformansAim: The aim of this study was to analyze the effects of CrossFit and Core training programs on wrestling performance and related performance parameters. Material and Method: The sample of this study consisted of 45 wrestlers aged 12–15 years. In addition to their regular wrestling training, participants underwent CrossFit and core training for 12 weeks. The study was designed as an experimental model. To evaluate the effects of independent variables on dependent variables under controlled conditions, a causal-comparative model was employed. Normality of the data was assessed using the Shapiro–Wilk test. For normally distributed and homogeneous data, RM ANOVA was used; for normally distributed but non-homogeneous data, the Welch test was applied; and for non-normally distributed data, the Friedman test was conducted. In cases where significant differences were detected, post hoc tests (Tukey, Durbin–Conover) were utilized, and the effects of covariates were examined through ANCOVA. The significance level was set at p < 0.05, analyses were performed using the JAMOVI software, and effect sizes were calculated. Results: Improvements in 10 m and 20 m sprint performance were observed in both the CrossFit and core groups. Anaerobic power increased steadily in the CrossFit and core groups, whereas the control group showed more limited improvements. Although VO? max values improved in all groups, these improvements emerged earlier and progressed more consistently in the CrossFit and core groups. The most pronounced enhancement in muscular endurance was observed in the CrossFit group, with the core group displaying a limited contribution and the control group showing no significant improvement. In terms of agility, the most consistent enhancement occurred in the CrossFit group; improvements in the core group were concentrated within the first six weeks, whereas the control group exhibited slower yet steadier progress. Based on the wrestling performance test results, CrossFit training was found to improve wrestling performance more effectively in the short term compared to core training and standard wrestling training. According to the repeated-measures findings, only short-term significant differences were detected in the core group. The control group demonstrated short-term improvement; however, this progress plateaued over time. In the CrossFit group, statistically significant differences were observed in all tests, indicating a consistent enhancement in participants' performance throughout the training period. Conclusion: The results of the study indicate that CrossFit and core training lead to significant improvements in key physiological and motor performance parameters in wrestling, including balance, speed, anaerobic power, VO? max, muscular endurance, agility, and overall wrestling performance. Keywords: Wrestling, Core training, CrossFit training, Performanc
Numerical solutions of the time dependent fractional order klein-gordon equation with finite difference method
No full textBu tez çalışması beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümü olarak verilen birinci bölümde kesirli mertebeden analiz kavramı ve Klein-Gordon denklemi hakkında genel bilgiler ile birlikte literatürdeki bazı çalışmalardan bahsedildi. Tezin ikinci bölümünde çalışmanın inşası ve ilerleyişi açısından gerek duyulan temel tanım ve kavramlara kısaca yer verildi. Üçüncü ve dördüncü bölümler tezin esasını oluşturan zamana göre kesirli mertebeden Klein-Gordon denklemine ayrılmıştır. Üçüncü bölümde model problem tanıtılıp açık, kapalı ve Crank-Nicolson sonlu fark şemaları oluşturulmuş ve kararlılık analizi de bu bölümde sunulmuştur. Dördüncü bölüm sayısal yöntemler ile elde edilen çözümlere ayrılmıştır. Bu bölümde sunulan yöntemlerle elde edilen çözümler literatürde var olan çözümlerle karşılaştırılmaları çizelgeler ve grafiklerde verilmiştir. Son bölüm olan beşinci bölümde ise sonuç ve öneriler hakkındadır.This thesis consists of five chapters. The first chapter, which serves as an introduction, provides general information about the concept of fractional order analysis and the Klein-Gordon equation, along with references to some studies in the literature. The second chapter briefly covers the basic definitions and concepts required for the construction and progress of the study. The third and fourth chapters are devoted to the time-dependent fractional-order Klein-Gordon equation, which forms the core of the thesis. In the third chapter, the model problem is introduced, and explicit, implicit, and Crank-Nicolson finite difference schemes are developed, along with a stability analysis. The fourth chapter is devoted to solutions obtained using numerical methods. The solutions obtained using the methods presented in this chapter are compared with existing solutions in the literature in tables and graphs. The final chapter, the fifth chapter, deals with conclusions and recommendations
Effect of post traumatic stress on birth parameters
No full textAmaç: Araştırmanın amacı, 6 Şubat Kahramanmaraş depreminin gebeler üzerinde oluşturduğu stresin doğum parametreleri üzerine etkisini incelemektir. Materyal ve Metod: Araştırma, 6 Şubat 2023 depremini yaşamış ve doğum için Kahta Devlet Hastanesi Kadın Doğum Servisine, 31 Ekim -30 Aralık 2023 tarihleri arasında başvuran 320 gebe ile yürütülmüştür. Araştırma verileri, Kişisel Tanıtım Formu ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu Ölçeği (TSSBÖ) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesi SPSS 25.0 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, tanımlayıcı istatistikler (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma), bağımsız gruplarda t testi, Kruskal Wallis testi, Pearson korelasyon analizi, Multiple Doğrusal Regresyon analizi ve Cronbach alfa analizi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmada, doğum haftasına göre küçük olan bebeğe sahip kadınların, doğum haftasına paralel gelişim gösteren bebeğe sahip kadınlara kıyasla TSSBÖ puan ortalamanın daha yüksek olduğu saptanmıştır (?=0.165, p=0.007). Bebek ağırlığında (?=0.188, p=0.002) ve baş çevresi ölçüsündeki (?=0.160, p=0.009) her bir birim artışın TSSBÖ puanında anlamlı bir artışa neden olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Deprem nedeniyle gebelikte yaşanan post travmatik stresin bebeğin gelişimi, ağırlığı ve baş çevresi ölçüsünü etkilediği bulunmuştur. Bu nedenle, gebelik sürecinde maternal stresin azaltılmasına yönelik müdahalelerin hem annenin psikolojik sağlığını hem de fetal gelişimi destekleyebileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Deprem, Doğum parametreleri, Gebe, Post travmatik stresAim: The aim of the study was to investigate the effect of the stress caused by the February 6, Kahramanmaraş earthquake on the birth parameters of pregnant women. Material and Method: The study was conducted with 320 pregnant women who experienced the February 6, 2023 earthquake and who applied to Kahta State Hospital Obstetrics and Gynecology Department for delivery between October 31 and December 30, 2023.The research data were collected using the Personal Information Form and Posttraumatic Stress Disorder Scale (PTSD). Data were evaluated using SPSS 25.0 package program. Descriptive statistics (number, percentage, mean, standard deviation), t test in independent groups, Kruskal Wallis test, Pearson correlation analysis, Multiple Linear Regression analysis and Cronbach's alpha analysis were used in the evaluation of the data. Results: In the study, it was found that women with babies who were small for birth week had higher mean PTSD scores compared to women with babies who developed parallel to birth week (?=0.165, p=0.007). Each unit increase in baby weight (?=0.188, p=0.002) and head circumference (?=0.160, p=0.009) caused a significant increase in PTSD score. Conclusion: Post-traumatic stress during pregnancy due to earthquake was found to affect fetal development, weight and head circumference. Therefore, it is thought that interventions to reduce maternal stress during pregnancy may support both maternal psychological health and fetal development. Keywords: Earthquake, Birth parameters, Pregnant, Post traumatic stres
Common literal errors in religious music performances
No full textDinî mûsikî, icra edildiği ortama göre Câmi ve tekke mûsikîsi olarak iki kısımda ele alınmaktadır. Arapça'da cem kökünden gelen câmi, "toplayan, bir araya getiren" anlamında olup, Allah'ın büyüklüğünü idrak ederek, O'nun rahmet deryasının bilinci ile hareket etme gayesiyle O'na karşı topluca teşekkür edildiği güzide mekânlardan biridir. Câmi mûsikîsi, temelinde câmide cemaatle birlikte kılınan namaz ve sonrası yapılan ibâdeti konu alan sözlü bir mûsikî olup ferdî olarak icra edilmekle birlikte müezzinlik faaliyetleri içerisinde yapılan tesbihat, mevlîd bahirleri arasında okunan tevşihlerin topluca yapıldığı mûsikîdir. Sûfîlerin zâhidâne hayatlarını pratiğe dönüştürdüğü ve tasavvufî düşüncenin geliştiği ortamlara tekke denilmektedir. Dergâh, âsitâne ve zâviye adıyla anılan bu mekânlarda yapılan tekke mûsikîsi icraları câmi mûsikîsinden farklı olarak belirli enstrümanlar eşliğinde yapılmaktadır. Bu çalışmamızdaki maksat câmi ve tekke mûsikîsi formlarının icralarında yaygın olarak yapılan lafzî hatalara dikkat çekmek ve lafızların doğru telaffuzunu ortaya çıkarmaktır. Çalışma dört bölümde ele alınmıştır. Birinci bölümde, dinî mûsikîsinin iki ana bölümü olan cami ve tekke mûsikîsi formları, ikinci ve üçüncü bölümde cami ve tekke mûsikîsi formlarının icralarında yapılan yaygın lafzî hatalar, dördüncü bölümde ise, cami ve tekke mûsikîsi ortak formalarının icralarında yapılan yaygın lafzî hatalar genellikle sosyal medya araçları dinlemek suretiyle araştırıp incelenmiştir. İnceleme neticesinde ortaya çıkan durum sonuç bölümü ile tamamlanmıştır.Religious music is divided into two groups according to the environment in which it is performed: mosque and dervish lodge music. In Arabic, mosque, which comes from the root cem, means a place where people gather, and it is one of the distinguished places where people thank Allah collectively with the aim of realizing His greatness and acting with the awareness of His ocean of mercy. Mosque music is a verbal music that basically focuses on the prayer performed together with the congregation in the mosque and the worship performed afterwards, and although it is performed individually, it is music in which the tasbihat performed within the activities of the muezzin and the tewshih recited between the chapters of the mevild are performed collectively. The environments where Sufis put their ascetic lives into practice and where Sufi thought develops are called dervish lodges. The dervish lodge music performances performed in these places called dervish lodges, asitane and zawiya are performed with certain ınstruments, unlike mosque music. The purpose of this study is to draw attention to the common wording errors made in the performances of mosque and dervish lodge music forms and to reveal the correct pronunciation of the words. The study is handled in four sections. In the first section, the mosque and dervish lodge music forms, which are the two forms of religious music, are examined; in the second and third sections, the common wording errors made in the performances of mosque and dervish lodge music forms; and in the fourth section, the common wording errors made in the performances of common forms of mosque and dervish lodge music are investigated and examined, usually by listening to social media tools. The situation that emerged as a result of the study is completed with the conclusion section
The effect of strategic leadership and organizational culture on business performance: A study on Malatya apricot processing enterprises
No full textBu çalışma, Türkiye'nin kayısı üretim merkezi olan Malatya'daki meyve işleme sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin performans düzeylerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel hedefi, bu işletmelerin örgüt kültürü ve stratejik liderlik yapılarını analiz ederek, bu faktörlerin işletme performansına olan etkilerini belirlemektir. Araştırmada kullanılan ana araçlar, Cameron ve Quinn'in (2011) OCAI modeli ile işletmelerin örgüt kültürü yapıları değerlendirilmiş ve Pisapia ve arkadaşlarının (2005) Stratejik Liderlik Modeli (SLQ) ile liderlik tarzları incelenmiştir. Ayrıca, işletmelerin performans düzeyleri Veri Zarflama Analizi (VZA) ile karşılaştırılmıştır. Bu yöntemle, işletmelerin girdileri (satın alınan hammadde miktarı, satılan ürün miktarı, sermaye) ve çıktıları (satılan mallar maliyeti, ciro, net kâr) analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, dört işletmenin etkin (performansı yüksek) olduğu, sekiz işletmenin ise etkin olmayan (performansı düşük) işletmeler olarak sınıflandırıldığı tespit edilmiştir. Etkin olmayan işletmelerin, kültürel ve liderlik yapılarındaki eksikliklerin performanslarını düşürdüğü gözlemlenmiştir. Bulgular, etkin (performansı yüksek) işletmelerde yenilikçilik (adhokrasi) ve pazar kültürü gibi yenilikçi ve rekabetçi yapılar ile dönüşümcü liderlik tarzlarının baskın olduğunu göstermektedir. Etkin olmayan (performansı düşük) işletmelerde ise klan ve hiyerarşi kültürlerinin eksik olduğu ve yönetimsel liderlik uygulamalarının zayıf kaldığı ortaya çıkmıştır. Etkin (performansı yüksek) işletmelerde daha esnek ve yenilikçi kültürlerin etkin olduğu, buna karşın etkin olmayan (performansı düşük) işletmelerde hiyerarşi kültürünün daha baskın olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada elde edilen veriler, meyve işleme sektöründe performans sağlamak için örgüt kültürü ve stratejik liderlik yapılarına özel önem verilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Örgüt kültürü, Stratejik liderlik, Veri zarflama analizi, Performans, Meyve işleme sektörü, Tarımsal işletmeler, Yenilikçilik, Rekabet avantajı, Dönüşümcü liderlik.This study aims to examine the performance levels of enterprises operating in the fruit processing sector in Malatya, the apricot production hub of Turkey. The main objective of the research is to analyze the organizational culture and strategic leadership structures of these enterprises and determine the impact of these factors on business performance. The primary tools used in the research are Cameron and Quinn's (2011: 5-45) OCAI model to assess organizational culture structures, and Pisapia et al.'s (2005: 41-68) Strategic Leadership Questionnaire (SLQ) to examine leadership styles. Additionally, the performance levels of the enterprises are compared using Data Envelopment Analysis (DEA). This method analyzes the inputs (amount of purchased raw materials, quantity of products sold, capital) and outputs (cost of goods sold, revenue, net profit) of the enterprises. As a result of the analysis, four enterprises were classified as efficient (high performance), while eight were classified as inefficient (low performance). It was observed that the deficiencies in the cultural and leadership structures of inefficient enterprises contributed to their lower performance. The findings indicate that in efficient (high performance) enterprises, innovative and competitive structures such as innovation (adhocracy) and market culture, along with transformational leadership styles, are dominant. In inefficient (low performance) enterprises, on the other hand, clan and hierarchy cultures were found to be lacking, and managerial leadership practices were weaker. The study reveals that in efficient (high performance) enterprises, more flexible and innovative cultures prevail, whereas in inefficient (low performance) enterprises, hierarchy culture is more dominant. The data obtained from this study highlight the importance of giving special attention to organizational culture and strategic leadership structures in achieving performance in the fruit processing sector. Keywords: Organizational culture, Strategic leadership, Data envelopment analysis, Performance, Fruit processing sector, Agricultural enterprises, Innovation, Competitive advantage, Transformational leadership
The setting in the stories of Necip Fazıl Kısakürek
No full textNecip Fazıl Kısakürek, edebiyatın hemen her sahasında eser vermiş Türk düşünce ve sanat hayatına derin izler bırakmış çok yönlü bir yazardır. Yazar, şair, fikir adamı, dergici, tiyatro yazarı ve hikâyeci kimlikleriyle hem bireysel hem toplumsal düzlemde etkileyici bir külliyat ortaya koymuştur. Yazarın hikâyeleri, yıllar içinde farklı mecralarda yayınlanmış nihayetinde Hikâyelerim adı altında topladığı kitabında bir araya getirilmiştir. Bu hikâyeler, olay ve durum hikâyeciliğinin örneklerini taşır. Bunun yanında biçimsel olarak diyaloglar biçiminde olan kimi hikâyeler, olaydan çok yazarın mesajlarıyla örülüdür. Hikâye karakterleri eserlerde iki zıt yönde bulunur. Karamsar, mutsuz, yabancılaşan, bağımlılıkları olan karakterlerin karşısında; olduğu yerden-mevkiden memnun, hayattaki gayelerine ulaşmış kişiler görülür. Bu farkın oluşmasındaki temel nokta dinin, kişi hayatına ne kadar nüfuz ettiğidir. Bu psikolojik arka planın yansımaları, mekânla birlikte anlamlı olur. Yazarın sembol dilini oldukça yoğun kullandığı eserlerde karakterin yolculuğu mekânın algılanmasına da etki eder. Oteller, ahşap ev, mezarlık, şehir, hastane gibi mekânlar karakterlerin yaşadıkları içsel çatışmaların sahnesi olarak kurgulanır. Necip Fazıl'ın sembolik anlatım dili, bu mekânları salt dekoratif unsurlar olmaktan çıkararak, karakterlerin algı dünyasını şekillendiren birer metafora dönüştür. Mekân hem çevresel hem algısal boyutlarıyla hikâyenin anlam haritasını belirler. Bu tez çalışması, Necip Fazıl Kısakürek'in hikâyelerinde mekân kullanımın algısal ve çevresel düzeyde incelemektedir. Karakterlerin hafızaları, mekâna yükledikleri anlamları derinleştirirken; fiziksel çevre unsurları sembolik okumalar için zemin hazırlar. Mekânın hikâyelerdeki çevresel görevi kurgusal bağlamda dekor işlevini tamamlamanın yanında hikâye dönemlerinin sosyal yaşam unsurları için kaynak olabilir. Mekânın algısal işlevi ise karakterlerin hafıza mekânlarının iştirakiyle, psikolojik temelli duygusal yansımalar olarak yer bulur. Böylece mekân, anlatının hem içsel hem de dışsal boyutunu oluşturarak, hikâyeleri biçimlendiren bir yapı taşı haline gelir. Anahtar Kelimeler: edebiyat, mekân, algısal, çevresel, Necip Fazıl KısakürekNecip Fazıl Kısakürek is a versatile writer who has left a profound mark on Turkish intellectual and artistic life, producing works in almost every field of literature. As a writer, poet, thinker, magazine editor, playwright and storyteller, he has produced an impressive body of work on both an individual and societal level. The author's short stories, published in various media over the years, were eventually compiled in a book entitled Hikâyelerim (My Stories). These stories exemplify the narrative style of event and situation storytelling. In addition, some stories, which are structured as dialogues, are woven more around the author's messages than around events. Story characters in works are found in two opposing directions. Opposite characters who are pessimistic, unhappy, alienated, and dependent, there are people who are satisfied with their place and position and have achieved their goals in life. The fundamental point in the formation of this difference is the extent to which religion permeates a person's life. The reflections of this psychological background become meaningful together with the setting. In works where the author uses symbolic language quite intensively, the character's journey also influences the perception of the setting. Settings such as hotels, wooden houses, cemeteries, cities, and hospitals are constructed as scenes for the internal conflicts experienced by the characters. Necip Fazıl's symbolic narrative language transforms these spaces from mere decorative elements into metaphors that shape the characters' perception. Space, with its environmental and perceptual dimensions, determines the meaning map of the story. This thesis examines the use of space in Necip Fazıl Kısakürek's stories at the perceptual and environmental levels. The characters' memories deepen the meanings they attach to space, while physical environmental elements prepare the ground for symbolic interpretations. The environmental function of space in the stories, in addition to completing the decorative function in the fictional context, can be a source for the social life elements of the story periods. The perceptual function of space, on the other hand, finds its place as psychologically based emotional reflections through the participation of the characters' memory spaces. Thus, space becomes a building block that shapes the stories by forming both the internal and external dimensions of the narrative. Keywords: literature, space, perceptual, environmental, Necip Fazıl Kısaküre
Palliative care nurses' level of knowledge and awareness of the ethical dimensions of pain treatment
No full textAmaç: Bu araştırma, palyatif bakım hemşirelerinin ağrı tedavisinin etik boyutu hakkındaki bilgi ve farkındalıklarının incelenmesi amacıyla yapıldı. Materyal ve Metot: Tanımlayıcı türdeki bu araştırmanın evrenini Adana il ve ilçelerinde palyatif bakım ünitelerinde çalışan hemşireler oluşturdu. Araştırma Kasım 2023 ile Temmuz 2025 tarihleri arasında tamamlandı. Araştırmanın verileri; Kişisel Bilgi Formu ve Ağrı Tedavisinin Etik Boyutu Bilgi ve Farkındalık Soru Formu ile toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 26 paket programı kullanıldı. Araştırmada Helsinki Bildirgesi'ne uyuldu. Araştırma 144 hemşire ile tamamlandı. Bulgular: Hemşireler Ağrı Tedavisinin Etik Boyutu Bilgi ve Farkındalık Soru Formu'ndan ortalama 8.69 ±2.02(orta) puan aldı. Formda en çok doğru cevaplanan 2 ifade ''Hastalar ağrı tedavisine ilişkin seçenekler hakkında bilgilendirilmelidir'' ve "Uygulanan ağrı tedavisine ait olası yan etkiler hastaya açıklanmalıdır'' oldu. Araştırma sonucunda, ağrı tedavisinin etik boyutu hakkında daha önce eğitim almış olan hemşirelerin daha yüksek puan aldıkları saptandı(p<0.05). Sonuç: Araştırma sonucuna göre palyatif bakım hemşirelerinin ağrı tedavisinin etik boyutu hakkındaki bilgi ve farkındalığı orta düzeydedir. Lisans eğitiminde ve hizmet içi eğitimlerde ağrı tedavisinin etik boyutuna daha fazla yer verilmesi önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Palyatif bakım, Ağrı, Hemşire, EtikPurpose: This study was conducted to examine the knowledge and awareness of palliative care nurses about the ethical dimension of pain treatment. The study is descriptive in type. Material and Method: The population of this descriptive study consisted of nurses working in palliative care units in the province and districts of Adana. The study was completed between November 2023 and July 2025. Data were collected using a Personal Information Form and the Ethical Dimensions of Pain Management Knowledge and Awareness Questionnaire. The SPSS 26 software package was used to analyze the data. The study adhered to the Declaration of Helsinki. The study included 144 nurses. Findings: Nurses received an average score of 8.69 ±2.02 (moderate) on the Questionnaire on the Ethical Dimensions of Pain Management. The two most correctly answered statements on the form were "Patients should be informed about pain management options" and "Possible side effects of the applied pain management should be explained to the patient." The study found that nurses who had previously received training on the ethical dimension of pain management received higher scores (p<0.05). Conclusion and recommendations: According to the study results, palliative care nurses' knowledge and awareness of the ethical aspects of pain management are at a moderate level. It is recommended that greater emphasis be placed on the ethical aspects of pain management in undergraduate and in-service training. Keywords: Palliative care, Pain, Nurse, Ethic