Otwarte Repozytorium Nauk Historycznych LECTORIUM
Not a member yet
429 research outputs found
Sort by
The location of farmsteads and petty gentry villages in the poviat of Gniezno at the turn of the 15th century
No full textThe farmsteads and petty gentry villages of the poviat of Gniezno situated in Kalisz voivodeship are concentrated in three main areas. The first and, at the same time, the largest such concentration was found in the territory located south of Gniezno – on a strip between Gniezno, Witkowo and Czerniejewo. The second was situated in the west of the poviat (Popowo, Łubowo parishes), whereas the last, small, complex comprised several villages in the parish of Trląg. The chronological scope of the study covered the years from the turn of the 15th century, while the source base was constituted by court records regarding the lands of Greater Poland (Wielkopolska), as well as the “Liber beneficiorum of the archidiosece of Gniezno” by Jan Łaski and – for comparative purposes – the 16th-century tax registers.
The villages were divided into parts, each provided with a binomial name – the first component being the proper name of the village, whereas the second was derived from a nickname or a name of its owner – heir. The farmstead villages inhabited by yeomen included: Grzybowo (initially an independent parish, later belonging to the parish in Gozdowo) consisting in the 15th century of 13 divisions, Małachowo – sources inform of 6 existing divisions of this village; Jelitowo – with 2 divisions; Żółcz with 2 divisions; Cielmowo 5 divisions; Mikołajewice – 3 divisions; Drachowo – 5 divisions; and Bojenice, Skiereszewo and Gurowo. Nearby the above enlisted farmstead villages one could also encounter petty gentry villages managed by single peasants (e.g. Gulczewo). Local heirs often were owners of divisions in the neighbouring villages. The petty gentry and farmstead villages in the poviat of Gniezno were inhabited by noblemen of various coats of arms, with the only exception of Strzyżewo, where the landowners were the noblemen of the Poraj coat of arms.
In the vicinity of Gniezno it is possible to come across numerous names of no longer existing settlements. It is a direct result of partition of those villages – quite commonly the source name of a village was constituted by the name of a division absorbed in time by its mother village. The 15th and 16th centuries constituted the period of the most intense division of petty gentry and farmstead villages in the poviat of Gniezno.Agnieszka Uziębł
Zygmunt Abrahamowicz as a Historian
Get PDFTekst ten jest rozwinięciem referatu wygłoszonego przed 10 laty podczas sesji naukowej poświęconej pamięci dra Zygmunta Abrahamowicza, zorganizowanej
20 kwietnia 2004 r. w Krakowie.Autor wspomina swoje kontakty z Zygmuntem Abrahamowiczem, nieżyjącym już znanym polskim turkologiem pochodzenia karaimskiego. Oprócz katalogu osmańskich dokumentów znajdujących się w polskich archiwach, Abrahamowicz wydał kilka osmańskich i krymskich tekstów historycznych, opatrując je bogatymi przypisami. Był on nie tylko znakomitym językoznawcą, lecz także historykiem. Wysunął, na przykład, nader przekonującą tezę, iż w 1683 r. Wielki Wezyr kara Mustafa nie zamierzał wziąć Wiednia szturmem, lecz miał nadzieję na poddanie miasta przez jego obrońców. Taka kapitulacja spowodowałaby, że łupy ze zdobytego miasta trafiłyby do sułtańskiego skarbca, podczas gdy w wypadku zdobycia miasta szturmem zostałyby przechwycone przez żołnierzy.The author recalls his contacts with Zygmunt Abrahamowicz, the late,eminent Polish Turkologist of Karaite origin. In addition to the catalogue of Ottoman documents held in the Polish archives, Abrahamowicz edited several Ottoman and Crimean historical texts, providing them with rich annotations. He was not only a distinguished linguist, but also a historian. For instance, he formulated the highly persuasive hypothesis that, in 1683, Grand Vizier Kara Mustafa had not intended to take Vienna by general assault, as he was hoping instead for the capitulation of the besieged garrison there. Such a capitulation would have ensured that the spoils to be found in Vienna would have been guaranteed for the Ottoman treasury whereas in a general assault they would have been captured by the soldiers.Agnieszka Uziębł
Jak daleko sięga demokracja w Europie. Polska, Niemcy i wschodni sąsiedzi Unii Europejskiej
Get PDFZawiera materiały z konferencji, która odbyła się na zamku Neuhardenberg k. Berlina, 01.12.2012 r.– Mam nadzieję, że lektura zebranych w raporcie esejów pozwoli lepiej zrozumieć dynamikę tych przeobrażeń i możliwe kierunki rozwoju kultury demokratycznej Europy Środkowo-Wschodniej – pisze we wstępie publikacji Basil Kerski, politolog i dyrektor ECS. – Niepokój spowodowany gospodarczą konkurencyjnością młodych państw UE oraz strach przed konsekwencjami globalizacji oraz imigracji ze Wschodu i Południa, przyczyniły się w ostatnich latach do antyliberalnych, częściowo antyeuropejskich nastrojów w starych państwach UE. Dynamiczny rozwój wydarzeń na Ukrainie na przełomie 2013 i 2014 roku otworzył przed nami nowe perspektywy. Konferencja „Jak daleko sięga demokracja w Europie?” odbyła się w grudniu 2012 roku. Zawarte w publikacji tezy i analizy zostały potwierdzone przez zmiany społeczne i polityczne w tym regionie. ze wstępu Basila Kerskiego.Magdalena Jedlick
The Early Empire Military Assemblages from the Crimean Peninsula as Traces of Activity of the Roman Army
No full textThis paper examines archaeological assemblages containing military artifacts left by the Roman army on the Crimean Peninsula. The analysis allows conclusion on the tasks preformed by the Roman contingent. Dased on the archaeological and epigraphic evidence, acrivites of the temporaty Roman expeditions in the 1 st c. AD are reconstructed. Furthermore, it is argued that in the 2nd c. Roman task forces (vexillationes) served only as a political demonstation intended th show that the allies in the area were not left alone by Rome.Oskar Kubra
The Roman Army on the Walls of Chersonesos
No full textMury obronne Chersonezu są badane od lat 80.
XIX w. Większość zachowanych reliktów została odsłonięta
w czasach, gdy do interpretacji styku warstw archeologicznych
i architektury nie przykładano wystarczającej uwagi.
Również dokumentacja i publikacje z badań pozostawiają
wiele znaków zapytania. W tej sytuacji każdy archeolog
i architekt ma dużą swobodę wyciągania wniosków, trudno
dziś jednak zauważyć znaczący postęp w dyskusji na temat
umocnień Chersonezu.Oskar Kubra
The Fate of the Karaims during World War II : some Remarks from a Historan
Get PDFMotywowana przez ideologię niemieckiego faszyzmu polityka eksterminacji ludności żydowskiej tworzyła stałe zagrożenie dla Karaimów mieszkających w różnych państwach europejskich, które stopniowo były podbijane przez Niemcy. Podejmowane oficjalnie od 1938 r. starania przedstawicieli Karaimów, by władze niemieckie uznały ich za ludność nie-żydowską, zakończyły się częściowym sukcesem. Po podboju Francji, Litwy i Krymu ludność karaimska zetknęła się z pewnymi formami represji, ale ostatecznie uniknęła losu europejskich Żydów. Było to możliwe tylko dzięki wysiłkom różnych osób, w tym hachana Seraji Szapszała.The policy of the German authorities, to, in accordance with Nazi ideology, annihilate the Jewish population constantly placed the Karaites, who at that time inhabited various European countries that were gradually being conquered by German armies, in constant danger. Official attempts made in 1938 by the representatives of Karaite community to convince the German authorities to treat them as a non-Jewish population, resulted in only partial success. After the conquest of France, Lithuania and Crimea the Karaite community was persecuted in various ways. However, it succeeded in surviving the war, in contrast to the fate of most of European Jewry. This was only possible thanks to the efforts of numerous people, including hachan Seraya Shapshal.Agnieszka Uziębł
Obywatele ACTA
Get PDFPublikacja przygotowane przy współpracy z: Zespół Analizy Ruchów Społecznych ZARS.To pierwsza naukowa analiza największego i najciekawszego ruchu społecznego protestu młodego pokolenia w Polsce ostatnich dwóch dekad. Ruch protestu STOP ACTA nie tylko zmobilizował do manifestowania blisko sto tysięcy osób, ale również rozprzestrzenił się na całą Europę by doprowadzić ostatecznie do odrzucenia kontrowersyjnych porozumień przez Parlament Europejski. Raport „Obywatele ACTA” został przygotowany z myślą o czytelnikach zainteresowanych bardziej pogłębioną refleksją o tym wydarzeniu społecznym.Magdalena Jedlick
The parish church in Nowy Dwór Mazowiecki – unappreciated masterpiece of Polish classicism
No full textArtykuł niniejszy powstał w trakcie prac nad przygotowywaną monografią architekta Stanisława Zawadzkiego.Architekt Stanisław Zawadzki znany jest przede wszystkim jako autor budowli rezydencjonalnych oraz gmachów wojskowych, znacznie mniej jako twórca dzieł sakralnych. Zachowane projekty nie pozwalają wszakże w jakikolwiek sposób powątpiewać, iż był autorem kościoła parafialnego w Nowym Dworze Mazowieckim nieopodal Warszawy. Bardzo prawdopodobna wydaje się również hipoteza, że jako architekt stale i na różnych polach współpracujący z właścicielem tego miasta – podskarbim wielkim litewskim Stanisławem Poniatowskim, bratankiem króla Stanisława Augusta – był także twórcą projektu urbanistycznej rozbudowy całej aglomeracji i znaczących w niej budowli publicznych (m.in. ratusza). Konfrontacja z zachowanymi abrysami skłania do konkluzji, że świątynia nowodworska do dziś zachowała swą osiemnastowieczną formę w stanie niemal nienaruszonym (mimo dostawienia do niej w XX stuleciu nowego kościoła). Ujęta wysmakowaną artykulacją porządkową obszerna nawa – dopełniona prezbiterium flankowanym przez zakrystię i skarbiec (oraz kolatorskie loże ulokowane ponad nimi) – zyskała charakter salowy. Fasadę, nawiązującą do motywu trójprzelotowego łuku triumfalnego, nadbudowano potężną wieżą-dzwonnicą zwieńczoną obeliskowym hełmem. O ile wszakże przetrwała monumentalna architektura, o tyle nie ocalała większość – przeznaczonego do niej i wraz z nią zaprojektowanego – wyposażenia (trzy ołtarze, ambona, chrzcielnica, dwa konfesjonały). Dokonane w oparciu o ujawniony przekaz pisany przesunięcie czasu powstania świątyni o lat kilkanaście – z roku 1792 na schyłek lat siedemdziesiątych XVIII wieku – każe przypisać tej budowli rolę prekursorską wobec licznie w dobie Oświecenia wznoszonych na Mazowszu niewielkich, murowanych, klasycystycznych kościołów parafialnych. Nowodworski zabytek okazuje się zdecydowanie mniej odważny aniżeli inne zaprojektowane przez Stanisława Zawadzkiego dzieło sakralne: powstały w latach 1786-1789 kościół parafialny w Krzyżanowicach, stanowiący bezkompromisową próbę nawrotu do „wczesnochrześcijańskiej surowości”, zainspirowaną przez pragnącego wcielać w życie ideały katolickiego oświecenia Hugona Kołłątaja. O wiele lepiej jednak wpisywał się w tradycję budownictwa sakralnego, jaka ukształtowała się w dobie potrydenckiej – teraz tylko, zgodnie z zasadami klasycyzmu, pozbawioną przepychu i bogactwa, oddziaływującą prostotą i szlachetnością form – znakomicie spełniał wymogi sprawowania liturgii i nie naruszał w tym względzie przyzwyczajeń korzystających ze świątyni księży i wiernych. Dlatego też przybytek w Krzyżanowicach pozostał dziełem odosobnionym, pozbawionym naśladownictw, a kościół w Nowym Dworze Mazowieckim stał się wzorem praktycznych rozwiązań stosowanych później powszechnie w budownictwie sakralnym.The architect Stanisław Zawadzki is known first and foremost, as an author of residential and military buildings, but much less as a designer of sacral architecture. The preserved designs, however, do not allow us to doubt, that it was him, who can be regarded as an author of a parish church in Nowy Dwór Mazowiecki, near Warsaw. As an architect, he may have been cooperating permanently in various fields with the town owner – the Grand Treasurer of Lithuania Stanisław Poniatowski, a nephew of king Stanisław August. He was also the author of urban expanding project, concerning all the agglomeration and more important public buildings situated there (among the others, a town hall). Identifying present object with the preserved designs makes us conclude, that Nowy Dwór temple has kept until today its 18th c form in almost untouched condition (despite adding to its body a new church in 20th c). The spatial nave arranged with style – completed with the presbytery and flanked with the vestry and the treasury, also built up with the patrons’ lodges – gained a hall character. The façade, referring to a three-pass triumphal arch motif, is topped with an immense bell tower, capped with an obelisk-shaped spire. Although, the monumental architecture has preserved until present times, the equipment (three altars, the pulpit, the baptismal font and two confessionals), specially designed for that interior, has barely remained. The temple erecting period was changed of several years (basing on newly revealed written sources) – from the year 1792 till the fall of the 70s of 18th c – which makes us attribute this construction a groundbreaking character in comparison to numerous classicistic small brick parish churches, erected frequently all around Masovia during the Enlightenment period. The historical structure in Nowy Dwór seems to be definitely less innovative than the other sacral object designed by Stanisław Zawadzki; a parish church in Krzyżanowice, built between 1786–1789, being an uncompromising attempt of returning to ‘early Christian rigour in style’, inspired by Hugo Kołłątaj, who tried to put in practice the ideas of the Catholic Enlightenment. However, the structure inscribed into sacral building tradition, which was formed in post- Council of Trent period – now in accordance with the classicism rules, deprived of splendor and richness, affecting only by the means of its simplicity and the grandeur of forms – fulfilled successfully the requirements of liturgy and did not interfere into the habits of the clergy and the laity. Therefore, the temple in Krzyżanowice has remained an isolated example, deprived of the followers, while the church in Nowy Dwór Mazowiecki became a pattern of practical solutions, implemented later commonly in sacral architecture.Agnieszka Uziębł
Theatre and majesty. Three examples from the history of the Commonwealth of Poland and Lithuania in 17th and 18th centuries
No full textThe article refers to the circumstances of deaths of the Polish kings, especially Zygmunt III Waza, Jan III Sobieski and August the Strong. The analysis is focused on the time and place of those deaths and especially, on the persons surroundings the kings during the last minutes of their lives. It turns out that these moments were more human and religious than majestic event and only in the case of Zygmunt III Waza the farewell ceremony was organized. The circumstances of deaths were various and depended largely on the personality of monarchs. The agony of the king was many times an excellent occasion to pursue some personal interest. That was why in the case of death of Zygmunt III Waza the closes and senators were intentionally misinformed on the royal health; after the death of Jan III Sobieski the struggle for power was launched and at the same time August the Strong was isolated from his Polish subjects during his agony.Agnieszka Uziębł
New information on the death and burial of Cardinal George Radziwiłł (1556–1600)
No full textPresented article adds several important telling to cardinal Radziwiłł’s dossier. First of all article presents a place where Radziwiłł stayed in Rome and where he died. It was the palace (not-existing any more) belonging to the famous Orsinis, located near the Ponte di Sant’Angelo. Circumstances of cardinal’s death and burial were discussed widely. Details of this discussion can be found in Roman avvisi, which were a kind of a local press; in example some speculations and comments on cardinal’s wealth, property and a burial place were made. The author shows some hypothesis on the project of a gravestone for cardinal Radzwiłł, which are derived from different, unknown previously, historical records. Some of them are edited and published within the article.Agnieszka Uziębł