Otwarte Repozytorium Nauk Historycznych LECTORIUM
Not a member yet
429 research outputs found
Sort by
Wizualizacja, humanistyka i nadmiar źródeł w epoce cyfrowej.
No full textJednym z wyzwań, przed jakimi stoi humanistyka w dobie cyfrowej, jest nadmiar źródeł. Sieć to ogromne archiwum, dane w nim zawarte są często sfragmentaryzowane, nieuporządkowane, wypreparowane z (kon)tekstu. W sytuacji nadmiaru danych istotne wydaje się pytanie, w jaki sposób badacz (zwłaszcza historyk, ale też np. antropolog) ma szukać wiedzy o przeszłości (czyli nawet o dniu wczorajszym), jak się po tym archiwum poruszać, skoro nawet w obrębie wąskich specjalności i tematów konfrontujemy się tu z przytłaczającą ilością często sprzecznych danych? Jak badacz ma uniknąć pułapek potoczności i powierzchowności w procesie poznawczym, skoro konfrontuje się z wieloma językami rzeczywistości jednocześnie? Jak nie być intelektualnym hochsztaplerem w sytuacji, gdy nigdy wcześniej informacje na dowolny temat nie były na wyciągnięcie ręki?
Druga kwestia dotyczy języka: czy o ogromnym, otwartym repozytorium wiedzy, z której humanista korzysta w swoich badaniach, można mówić zamkniętym, spójnym i hermetycznym językiem pojęć naukowych? W jakim stopniu nowe sposoby opowiadania, nie tracąc wiarygodności przekazu naukowego, mogą oddać nieciągłość, wewnętrzne zróżnicowanie, niespójność źródła?
Jednym z podejść godzących interdyscyplinarny charakter badawczych poszukiwań z dyscypliną wobec źródła może być potraktowanie tekstu jako sieci-hiperłącza. Takie rozwiązanie zastosował Mirosław Ryszard Makowski w książce Państwo Nikt, szczególnym rodzaju case study (autor rekonstruuje biografię matki), w którym materiały źródłowe, stanowiące budulec tekstu (cytaty, zdjęcia) konfrontują się, nawzajem naświetlają, a często też kontestują, unaoczniając złożone mechanizmy procesu dochodzenia o wiedzy. Minimalizując obecność metatekstu na rzecz tekstu źródłowego (ważną rolę oprócz dokumentów pisanych pełni fotografia, ale też strona www.nikt.net – archiwum tekstów/dokumentów związanych z projektem Państwo Nikt) dokonuje oddolnej, gruntownej próby rekonstrukcji, która, wiodąc do szerszych wniosków i podsumowań, uwzględnia moc sprawczą wyjątku/detalu w nauce, historycznej nieoczywistości, szumu i zakłócenia, także w przekazie naukowym.Sylwia Siedleck
Krótka historia Solidarności. 1980-1989
No full text31 sierpnia 1980 roku, gdy polscy robotnicy i wspomagający ich intelektualiści wywalczyli prawo do niezależnych związków zawodowych, zaczął się zmierz systemu komunistycznego. Uczestnicy ruchu Solidarność odrzucili ideologię i dyktaturę partii, próbując realizować polskiej aspiracje do wolności w podzielnej Europie. Stan wojenny przerwał te próby, ale ich nie przekreślił. Ruch przetrwał siedem lat prześladowań i konspiracji. „Społeczeństwo podziemne” nie pozwoliło władzom PRL na przywrócenie porządku dyktatury. Poza ich zasięgiem pozostawały konspiracyjne struktury związku, setki pism i książek wydawanych poza cenzurą oraz elita intelektualna kraju, która przeszła do opozycji. W 1989 roku komuniści musieli się zgodzić na powrót Solidarności i otwarcie drogi do demokracji. O tym, jak 25 lat temu doszło do odzyskania wolności, o genezie i fascynujących dziejach ruchu, który pokojowo zmienił Polskę i świat, opowiada książka Jana Skórzyńskiego.Magdalena Jedlick
„Pozostały tylko … cygarry”. Opinie polskich weteranów o wojnie w Hiszpanii w świetle ich korespondencji
Get PDFOpis dokumentów pochodzących z 1808 r. W zespole marszałka Davout w archiwum Service Historique de la Défense w Vincennes, zachowało się ponad sto listów lub wyciągów z listów nadsyłanych do i z Księstwa Warszawskiego tak przez cywilów, jak i wojskowych. Pochodzą one (a właściwie wyciągi z nich, bo oryginałów nie ma) z „czarnego gabinetu” pocztowego Księstwa, nadzorowanego przez dyrektora poczt, Ignacego Zajączka.Agnieszka Uziębł
rec.: Ks. Andrzej Piwowar, Historia Izraela czasów Starego Testamentu. Od patriarchów do podboju Rzymian
No full textŁukasz Niesiołowski-Span
Krótka historia Solidarności. 1980-1989
No full text31 sierpnia 1980 roku, gdy polscy robotnicy i wspomagający ich intelektualiści wywalczyli prawo do niezależnych związków zawodowych, zaczął się zmierz systemu komunistycznego. Uczestnicy ruchu Solidarność odrzucili ideologię i dyktaturę partii, próbując realizować polskiej aspiracje do wolności w podzielnej Europie. Stan wojenny przerwał te próby, ale ich nie przekreślił. Ruch przetrwał siedem lat prześladowań i konspiracji. „Społeczeństwo podziemne” nie pozwoliło władzom PRL na przywrócenie porządku dyktatury. Poza ich zasięgiem pozostawały konspiracyjne struktury związku, setki pism i książek wydawanych poza cenzurą oraz elita intelektualna kraju, która przeszła do opozycji. W 1989 roku komuniści musieli się zgodzić na powrót Solidarności i otwarcie drogi do demokracji. O tym, jak 25 lat temu doszło do odzyskania wolności, o genezie i fascynujących dziejach ruchu, który pokojowo zmienił Polskę i świat, opowiada książka Jana Skórzyńskiego.Magdalena Jedlick
rec.: Joseph Blenkinsopp, David Remembered. Kingship and National Identity in Ancient Israel
No full textŁukasz Niesiołowski-Span
Rodzina made in Poland : antropologia pokrewieństwa i życia rodzinnego
Get PDFKsiążka ukazała się drukiem w ramach serii Poznańskich Studiów Etnologicznych nr 16. Stanisz A. Rodzina made in Poland. Antropologia pokrewieństwa i życia rodzinnego. Poznańskie Studia Etnologiczne nr 16. Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje, 2013. ISBN 978-83-63795-27-6Książka bazuje na pogłębionych badaniach etnograficznych przeprowadzonych pomiędzy 2003 a 2010 rokiem w środowisku wielkomiejskim, małomiasteczkowym oraz wiejskim. W latach tych autorka książki współpracowała ze 100 rodzinami o różnym statusie społeczno-ekonomicznym oraz reprezentującymi różne kompozycje domowe. Monografia ta stanowi refleksję na temat współczesnej polskiej rodziny ujętej w terminach teorii praktyki, studiów nad płcią kulturową oraz antropologii emocji. Pojawiają się w niej takie zagadnienia jak: specyfika „polskiego systemu pokrewieństwa” jaką jest feminocentryzm, kwestie negocjowania i realizacji wzorów wzajemności w myśl moralnego zobowiązania oraz dynamika wewnątrzrodzinnych hierarchii władzy. Książka stanowi krytykę abstrakcyjnego charakteru naukowych stwierdzeń na temat pokrewieństwa i rodziny, zwłaszcza w odniesieniu do studiów nad płcią kulturową, które rzadko opierają się na przesłankach empirycznych. Stąd w monografii zostają silnie zaakcentowane dane zaobserwowane w codziennym życiu „zwykłych ludzi”, które uzupełniają i korygują dotychczasowe interpretacje odnoszące się do zjawiska pokrewieństwa i rodziny. Stanowi więc studium, w którym zagadnienia takie, jak małżeństwo, role pełnione w rodzinie czy rodzinne ekonomie są ujęte z oddolnych perspektyw, oraz które porusza problemy rzadko stanowiące przedmiot badań na gruncie polskiej nauki (np. konflikty, romanse, trójkąty małżeńskie, lewiraty, hierarchie władzy). Konceptualną propozycją wysuniętą w książce jest spojrzenie na zagadnienie rodziny oraz pokrewieństwa, które odrzuca konieczność uporczywego odwoływania się do wcześniej ustalonych modeli, typologizacji i klasyfikacji, oraz które przyjmuje iż powinniśmy mówić raczej o wariantach modelu rodziny, niż istnieniu jednego obowiązującego. Idealny model rodziny nie istnieje w praktyce, a relatywnie stałe mogą być jedynie pewne mechanizmy wpisane w system pokrewieństwa, który i tak posiada swoją sytuacyjną dynamikę. Procesualność tego zjawiska wynika z tego, że pokrewieństwa nie tworzy określony zestaw ról, obowiązków, praw, terminologii, które mają je odzwierciedlać, ale bardziej działania, które są podejmowane, relacje o charakterze dynamicznym, ponieważ ulegającym nieustannym modyfikacjom i redefinicjom. Pojawiające się w monografii pojęcia nieoczywistości oraz ambiwalencji są stosowane w odniesieniu do kategorii gospodarstwa domowego, podziału na to, co prywatne i publiczne, zwłaszcza w kontekście ról i obowiązków pełnionych w rodzinie. Niejednoznaczność tych zjawisk to efekt uwzględniania relacji, w jakie wchodzą ludzie tworzący wąsko rozumianą rodzinę z dalszymi krewnymi, powinowatymi, przyjaciółmi oraz sąsiadami. Dzięki temu książka stanowi wgląd w proces materializowania się działań oraz kalkulacji aktywowanych pod presją codziennych lub kryzysowych sytuacji rodzinnych. Polskie życie w rodzinie okazuje się posiadać charakter konfliktogenny a za źródło napięć i niekoherencji uznać należy ambiwalentny stosunek do ról i obowiązków, jakie powinny być pełnione przez ludzi. To także rezultat procesu oddzielania od siebie indywidualnego życia prywatnego od kolektywnego życia rodzinnego. Rodzina jako idea bywa więc niespójna, ponieważ ludzie, ją współtworzący reprezentują nierzadko odmienne światopoglądy. Każda relacja z drugim człowiekiem ma w sobie zarzewie potencjalnego konfliktu. Więzi rodzinne jako sieć pulsujących relacji wiąże się zazwyczaj z nie do końca udanymi realizacjami ich znormalizowanych wzorców i wyobrażeń. Ta praktyczna nieidentyczność z poziomem deklaracji i ogólnospołecznych oczekiwań, jak autorka stara się pokazać w niniejszej książce, należy do jednych z najbardziej znamiennych cech polskiego pokrewieństwa.Agnieszka Uziębł
Russian Policy in the Polish Commowealth in 1733 and a „Piast” Candidate
No full textPraca naukowa finansowana w ramach programu ministra nauki i szkolnictwa wyższego pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” w latach 2012–2015.An agreement between families of Potoccy and Czartoryscy was an unexpected situation for Russia, nevertheless a new policy on the election of Polish king was arranged in the end of March, 1733. Russia decided to act together with its allies and to support candidate indicated by emperor – Portuguese heir don Emanuel. According to a treaty signed in 1732, if Austria and Prussia would not support Emanuel, there was considered to put some “Piast” on a Polish throne. In the article can be find precise information about acts and strategy made by Russian diplomats (among others: Jurij Liwen and Karl Gustaw i Friedrich Casimir von Löwenwolde) and Polish nobles’ reactions on those efforts, as well as Polish sympathies and alliances (including confederation against Stanilaw Leszczynski’s election).Agnieszka Uziębł
Historia Polski od-nowa. Nowe narracje historii i muzealne reprezentacje przeszłości
Get PDFZawiera materiały z seminarium "Pamięć Europy Środkowej" i konferencji "Polskie muzea historyczne w kontekście europejskim".Jak pisał teoretyk Jan Assmann „tylko znacząca przeszłość jest wspominana i tylko wspominana przeszłość staje się znacząca”. W praktyce opowieść snuta na własny temat przez kolejne pokolenia ma nieuchronnie wybiórczy charakter – wiąże się z pewnym obrazem samych siebie, stanowi świadectwo aktualnych ideałów, aspiracji i obaw. Po 1989 roku polskie muzealnictwo stanęło przed wyzwaniem opowiedzenia historii Polski w nowej epoce. Na przestrzeni przeszło dwudziestu lat zmienił się nie tylko ustrój czy kontekst geopolityczny, ale i wzorce kulturowe decydujące o wiarygodności oraz atrakcyjności opowieści historycznej – w tym narracji muzealnej. Ostatnie lata wskazują nadejście czasu silnych tożsamości narodowych i poszukiwania nowych narracji historycznych. Jaki portret Polaków zdecydujemy się przedstawić? Seminarium Pamięć Europy Środkowej (2010-2012) i konferencja Polskie muzea historyczne w kontekście europejskim (2012) stanowiły cenną sposobność do wspólnego poszukiwania odpowiedzi na to pytanie. Dyskusje o muzealnictwie okazują się tym ciekawsze, jeśli do rozmowy zaprosimy przedstawicieli różnych profesji – historyków, politologów, socjologów, kulturoznawców lub badaczy problematyki pamięci zbiorowej. Tylko w ten sposób możliwe staje się wypracowanie wspólnego języka umożliwiającego opis przemian, których jesteśmy świadkami i uczestnikami.Konferencja, objęta honorowym patronatem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdana Zdrojewskiego, współorganizowana była z Narodowym Instytutem Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów, Instytutem Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, Wydziałem Historycznym i Instytutem Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza oraz Ośrodkiem Kultury Francuskiej i Studiów Frankofońskich w Polsce.Agnieszka Uziębł
Heracles as the Primogenitor of the Macedonian Royal Family
No full textAlexander the Great and his successors often referred to Heracles as the primogenitor of the Macedonian royal family. It is generally assumed that the earlier Macedonian kings had acted in a similar manner. However, an analysis of surviving evidence leads us to believe that Heracles did not play as important a role in the local dynastic tradition as it is often presumed.Agnieszka Uziębł