Lodz University of Technology Repository

Wendorff, Zofia

Stopy opornikowe. 
S k l a d p r o c e n t 
o'~~------1 ~~~~~~ 
Cu Zn Ni 
Nazwa stopu 
I inne 
I 
Q. mm2/m 
60 40 I 0,49 Konstantan 
84 4 I 12 Mn 0,42 Manganin 
60 25 14 i 0,30 Nowe srebro ! 
62 20 18 0,38 Nikielin (a) 
85 15 Cr 1,08 Chromnikiel 
84 J 13 Mn 0,50 Izabelin 
t 3 Al 
Zastosowanie: oporniki w elektrotechnice. 
KOROZJA METALI I STOPóW. 
Nazwą korozji określamy zjawisko niszczenia materiału (metalu), po-
cząwszy od jego powierzchni; korozja może być: 
1 ° całkowita 
bezpieczna), 
równomierna na całej powierzchni (stosunkowo mało nic-
2° miejscowa - w niektórych punktach powierzchni (niebezpieczna), 
3° międzykrystaliczna - wgłębna, (bardzo niebezpieczna). 
4° selektywna - np. rozpuszczanie jednego składnika stopu, kryształów 
mieszanych itp. 
5° naprężeniowa - współdziałanie korozji i naprężeń. 
Działania korodujące powodują gazy suche (zwłaszcza w temp. wyższych, 
dając lotne związki lub powłoki porowate), gazy wilgotne (np. atmosferylia), 
ciecze oraz ciała stałe. W przypadku elektrolitów korozja jest procesem 
elektrochemicznym, zachodzącym w ogniwie utworzonym w miejscu styku 
dwóch różnych metali, w miejscu lutowania, spawania lub nitowania metalu 
innym materiałem. Zanieczyszczenia metalu, nierównomierność jego budowy 
wywołana niejednostajną obróbką termiczną lub mechaniczną, obecność 
szczelin i rys na powierzchni są źródłem niszczących prądów lokalnych. 
Tabela 6 podaje przybliżoną ocenę odporności metali i stopów, stoso· 
wanych w aparaturze przemysłu chemicznego, na działanie różnych czyn-
ników chemicznych. Użyto oznaczeń następujących: 
416 
Stopień 
odpor-
ności 
2 
3 
4 
5 
Ilość g rozpuszczo-
nych z powierzchni 
lm2 w ciągu 1 godz. 
<O,l 
0,1- 1,0 
1,0- 3,0 
3,0-10,0 
>IO 
Ocena materiału 
doskonale odporny 
dostatecznie odporny 
średnio odporny 
mało odporny 
nieodporny 
Ze względu na możność występowania korozji w różnej formie i znaczną 
liczbę parametrów wpływających na przebieg korozji, strata wagowa od-
niesiona na 1 m2 i godz. posiada niewielkie znaczenie praktyczne. Dlatego 
obecnie coraz częściej podaje się tylko wskazówkę czy materiał praktycz-
nie wytrzymuje działanie danego środowiska, czy też nie. 
Ochrona przed korozją polega na stosowaniu: 
1 ° metalu o jak najwyższej czystości (np. żelazo elektrolityczne Armco, 
aluminium podwójnie rafinowane), 
20 stopu metalu z domieszkami uszlachetniającymi (pasywującymi, np. 
stale nierdzewne z 8-25~/o Cr), 
3° powłok ochronnych metalowych i niemetalowych. 
Powłoki metalowe nakłada się: 1) przez zanurzenie do stopionego metalu 
(Sn,Zn,Pb), 
2) przez natryskiwanie rozpylonym metalem - metalizacja natryskowa 
Schoop'a (Sn,Zn,Pb), 
3) przez ogrzewanie z pyłem metalowym lub tlenkami metali - sherar-
dyzacja (Zn), kaloryzacja (Al), cementacja chromem. 
4) przez nakładanie cienkich blach (nawalcowywanie) - platerowanie, 
5) drogą galwaniczną (Zn,Ni,Cu,Cd,Cr). 
Powłoki niemetalowe wytwarza się: 1) przez wytrawianie chemiczne po-
wierzchni (na żelazie wytwarza się zwykle osad magnetycznego tlenku 
Fe30 4 przez nagrzewanie w odpowiedniej atmosferze - sposób Bowcr-
Barffa, lub przez ogrzewanie z olejem i węglem kostnym - proces Car-
bonia; sposób Parkera polega na wytwarzaniu zasadowego fosforanu że­
lazowego i manganowego, poza tym stosuje się ogrzewanie z utleniaczami 
i hejcowanie); 2) przez malowanie (farby olejne, lakiery, żywice, asfalt, 
cement, smoła, emalie). 
27 Kalendarz Chemiczny 
417 
Czynnik 
korodujący 
I Powietrze, dwutlenek węgla . 
Gazy spalinowe 
Chlor suchy 
Chlor wilgotny, chlorowodór 
Tlenki azotu 
>, 
~ Dwutlenek siarki 
C.:, 1
1 
Wodór w wys. temper. 
i-: 1~len u „ 
-.... 
>, 
'O 
CC 
V, 
o:S 
N 
418 
Azot .. .. 
[ Para wodna przegrzana 
Woda destyl., woda miękka 
Woda twarda 
Woda morska 
Roze. roztwór amoniaku 
Wodorotlenek potasu 
Wodorotlenek potasu 
W odo ro tlenek sodu . 
\V odorotlenek sodu . 
Kwas chromowy techn. 
Kwas fluorowodorowy . 
Woda królewska (850;0 HCl) 
Kwas fosforowy 
Kwas fosforowy 
Kwas azotowy 
Kwas azotowy 
Kwas azotowy 
Kwas azotowy 
Kwas solny . 
Kwas solny 
Kwas siarkowy 
Kwas siarkowy 
Kwas siarkowy 
Kwas siarkowy 
Oleum 
Kwas siarkawy 
Tab. 6. Odporność metali 
! 20 j 
l w i 
3'.iO : 
;18 i 
w201' 
20 
w 
20 
20 
20 
20 
w 
20 I 
20 i 
20 
w 
20 
100 
100 
20 
50 
40 
1 
80 
10 
50 
98 
98 
3,5 
37 
10 
10 
98 
98 
3-4 
5 
1 
5 
5 
5 
5 
5 
1 
5 
4 
2 
5 
2 
1 
1 
1 
1 
4 
5 
5 
2 
1 
5 
5 
5 
5 
5 
5 
5 
4 
1 
1 
1 
4 
1 
1-2 
1 
1 
1 
1 
2 
5 
2 
2 
5 
5 
5 
1 
1 
1 
1 
1 
1,4w 
12,;w 
5 
1 
4 
2 
2 
3-4 
1 
3-4 
5 
1 
5 
5 
5 
5 
1-2 
2-3 
1 
1 
1 
2-3 
5 
3-4 
5 
1 
5 
3-4 
i stopów na korozję. 
4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 
-------- ------ --------
I '"" 
... 
::I u oz u 
~ 
>, u ~, •• I ~ ~u • • i:: ISI Sfź1 ;---o o, ... I .-.. ISI 0 --~, „in o .. ~ sen ·s "s u „ • • ::s a:l ~o~~ :ł1 i:: .... "tł .... ~u .J: ffi~ os :I' ~ =~~ 'Oil~ u "' ;3 i:: •O i:: .E ::s al u .... o l! >, <.) .. o . .!.. >, >, u „U") ..... s::a.:;-- o N~- < ·a ~ a:l ~ s '° o. z z .Sin V) Z I u u "'"" 
1 1 1 ! 1-2 1 1 
I 
1 I 1 1 1 1 
1 1 2 4 2-3 4 1-3 1 1 
I 1 4 
1 1 1 2 2 1 1 1 1 1 2 
1 5 4-5 5 4 3 I 3 3 4-5 3 5 
1 1 - 4 3 5 I - - 1 3 3 3 1 1 4 2-3 2 1 1 1 1 4 
1 1 1 1-5 1 1 1 ] 1 1 1 
1 1 1 5 2 1 1 3 1 1 4 
1 1 1 1 1 2-5 - - 1 1 1 
1 4(2) I 5 3-4 I 2 1 I 1 1 I 1 5 I 1 
1 3(1) 3 2 I 2 1 I 1 I 1 i 1 3-5 3-5 
1 1 2 2 I 2 1 
I 1 
I 
1 
I 
1 1 1 
1 5(2) 5 4 I 2 l I 1 1 I 3 2 5 
1-2 1 1 I 4 I 3 1 1 I 2 1 2 4 
I 
I 3 5 w 2 2 1 3 I 1 5 5 5 
5 5 - 3 - 1 5 I 2 5 5 5 I 
4 5 w 2 
I 
2 1 1 
I 
1 5 5 5 
5 5 - - - 1 1 2 5 5 5 
1-3 5 - - 4 
I 
1 5 i 1 3 2 I 5 
5 5 w - 2 1 1 - - 3 5 
3 5 - - -
I 
- - - - 4 -
1 4 - 4 3 3 1 2 - 1 5 
1 4 - 4 4 
I 
4 5 2 - 2 5 
1 2 - 4 3-4 5 1-3 2 3 5 5 
1 2 - 5 4-5 
I 
5 1 2 4 I 4 5 
1 1 - 5 5 5 
I 
- 2 
! 
5 I 2 5 
- - - - - - - - - I - -
1,5w 5 - 4 3 1 1-3 2 3 3 5 
2,5w 5 - 5 4 .5 Sw 2 4 4 5 
2 4 - 2-3 2 3 1 1 4 2 5 
3 5 - 3 3 5 5 2 - 2 5 
1 5 - 4 N 3 - - - 1 5 
1 5 - 4 N 5 - - - 1 5 
5 5 - 4 - 5 - - - 1 5 
5 4 - 3 2-3 4 - 2 3 1 5 
27• 419 
I 1 I 2 I 3 I 
~ 
o;! I 
o;! ~ o 
•O Czynnik 
.... ;;- ~ N~ 
~ 
;:s 
~ o -o-~ o;! ·;: .... o'c .... i:: ~ o;! Cl) 
korodujący .... ~o;! Cl) I OC) o o;! i:: Cl) ·a ~- ·a śoo e o.>, i:,.. Ol) 
::SN 
Cl) o;! ~ - o- _o e •N - >, .... u ~ ~ .s ~ o;! .... o;! o;! .... o] Cl) .... ;:i in~~ .... ,..c:: !-o r/l rfJ N r/l u 
I I 
' I Chlorek amonowy . . . . 20 n 5 I 2 2(1) 
Azotan i siarczan amonu w n 4 1 1 
Chlorek wapniowy w n - 2 2 (1) 
Chlorek żelazowy . 20 50 4 5 5 
o Azotan potasowy I 500 s ' 1 I 1 "' I w 50 f >, Siarczan miedzi w n - 1 
I 
1 ... Chlorek magnezu 20 30 - 1 2-3 o 
~ Chlorek sodowy . 20 n 4 1 2 .... Chlorek sodowy . w I n 4 2 I 3-4 N o Węglan sodowy . w si 1 1 -ci:: Azotan sodowy . 20 3 1 1 
> Fosforan sodowy 20 n - - 1 
Siarczan sodowy . 60 n 3 1 1 
Siarczek sodowy . w n 2 1 5 
I 
Siarczyn sodowy . 90 I 50 - 1 
I 
1 
Chlorek cynku . 
: I 
4 4 2 
Chlorek potasu . n - 1 1 
---~----
Kwas mrówkowy 1 5 w 100 I Kwas octowy . w 10 4 1 2-3 
>}~ Kwas octowy w 100 I 4 2 5(2) "'i:: Kwas karb·oJ. (fenol) . . 100 4 1 5 o;S N 
I :::: u Kwas mlekowy (stężony) 20 4 3 4-5 ~·a 
o;! Kwas szczawiowy . . . . 20 4 3 5 
• Ol) 
Kwas pikrynowy 20 1 1 - ... >o Kwas winowy . 20 4 1 1-2 
Kwas cytrynowy . . . . . 20 5 4-5 
Kwas oleinowy techniczny 150 3 1 1 
- 'tf i:: i-Wocinv roztwór acetonu 20, 3 2 2,3w 
-§ -~ i Benzol. węglowodory 20 2 1 1 
Cf: i:: I Ropa surowa . . . . 20 I 3 1 
• o;! I Formaldehyd ..... 40 4 1 Iw =~ 20 I ;.> o I Tetra CC14 , tri C2HCl3 20 2 1 
• C!) Brom, jod (wilgotne) 20 I 5 5 5 
..... i:: Rtęć (i jej sole) . ?O: 1 
:::: •N ~ i 
>~ Siarka. w . 3 3 Gips, cement :w! I 1-4 1 1 
Objaśnienia: w= temperatura wrzenia; n= roztw<'>r nasycony; s = stopiony. 
*) Liczby w nawiasie odnoszą się do aluminium pokrytego warstwą cloksalu. 
420 
4 
V 
~ 
o 0•...C 
~ s(/J 
·- Q) Q 
~ t! ;;-
N..1<1~ 
2 
2 
2 
3 
2 
2w 
1 
2 
1 
5 
"""' I .. 
s 
·= t: ·e 
::i 
< 
1~21 
4 
5 
1 
4 
6 
>. .• t: 
N 0 
V'"' i::~ 
"O.Il~ 
o:S V 
~~ 
5 
7 
V 
•• N 
•N"g. 
"O--
,u "' 
·- o ::,;: s 
4 
4 
4 
4 
8 
>. 
o. 
o 
~ 
<Jl ·-:·z 
~· 1 
I 
i! ::i 
CQU 
9 I 10 I 11 
] 
~ z 
3 i 
3-5 i 
3 
4 
1 
... 
. .!..U 
z~ 
s~~ ~ ..... 
o~ ~I ... ~ 
..c: o. ., 
.;:! o ;-I z~""' rJlN 
I 
2-3 I 
-I 
4 
::i 
~u 
ó~ 
('-., 
o 
Q..<"l 
.8 -~ (/J z 
2 
1-2 
2 
4 
1 
2 
12 
I 
o:S 
t: 
>, 
u 
' I 
I 
I 
I 
I 
I 
13 
~ 
•O 
o 
3 
I 
4 
4 
4 
5 5 2 4 
5 1 4 
I 
I 
I 
i 
I 
14 
~ 
i:: 
>, 
u 
5 
3-5 
4 
5 3 2 1 1 1 2 4 3 
5 4 3 3 I 2 2 3 4 
2 3-4 3 I 4 4 
2 2 Is 1 3 
2 3 5s 1 2 
5 3 2-3 Is 1 1 
_L __ ~----- ____:_ _ _._ __ 3 _ _:__i_:____ ___ : I _____ 4~- _ -~5 __ 
l 
1 
2 
1 
1 
2 
l 
1 
2 
1 
l 
l 
1 
l 
1 
2,5w 
2 LI 
I 3-4 i 
4 . 
3-4 · 
4 : 
4 ; 
3 I 
2-3 I 
3 
2 
3 
4 
3 
3 
2 
2 I 
2 I 
2 I 
.~, I 
3 4 3 4 
5 2 4 3-5 2 3 
5 4 4 5 2 4 
3 4 4 2 I 2 
5 4 5 1 3 
4 3 4 3 
3 
5 3 4 l 3 
5 4 1 3 
l 
5 
1 
5 
I 
1 
1 
3 
1 
5 
1 
1 
2 
1 
l 
5 
1 
1 1-2 2 
2 2 4 
1 2 2 
5 2 5--
5 5 5 
3 5 2 
2 2-4 4 
421 


Korozja metali i stopów

Trepka, Edmund

Włókna i ich chemiczna przeróbka

BIP PŁ Dekret z o utworzeniu Politechniki Łódzkiej, 1945, [dostęp: 1.12.2015], http://politechnikalodzka.ssdip.bip.gov.pl/fobjects/download/17641/dekret_o_utworzeniu_politechniki_lodzkiej-pdf.htm

Lodz University of Technology

Politechnika Łódzka

Dekret z dnia 24 maja 1945 r. o utworzeniu Politechniki Łódzkiej

Program studiów na rok akademicki 1945/46

Stefanowski, Bohdan

Gospodarka cieplna i jej kontrola w zakładach przemysłowych

Informacja o wydziałach, kierunkach, rodzajach studiów oraz specjalnościach w Politechnice Łódzkiej 2007/2008