Selçuk Üniversitesi Kütüphanesi
Not a member yet
53909 research outputs found
Sort by
Formability of aluminum alloys used in aviation industry by deep drawing method and analysis by finite element method
No full textHavacılık ve uzay endüstrisinde, hafif ve yüksek mukavemetli malzemelere olan talep artmaktadır. Bunlara ek olarak, korozyon direnci ve enerji tasarrufuna katkısı nedeniyle uçak üretiminde yaygın olarak alüminyumun kullanılmaktadır. Yüksek mekanik ve fiziksel özelliklerinden dolayı, 7xxx serisi alüminyum alaşımları genellikle havacılık ve savunma gibi zorlu uygulamalarda kullanılan alaşımlardan biridir. Bu çalışmada 7075-T6 serisi alüminyum alaşımlı sac levha kullanılmıştır. Alüminyum alaşımlı levhaların plastik şekillendirme ile işlenmesi, birçok alanda çeşitli ürünlerin üretilmesini sağlar. Alüminyum malzemelerden yapılan parçaların üretiminde kullanılan plastik şekillendirme işlemlerden biri derin çekmedir. Derin çekme işlemi, malzemenin istenen şekli alma kabiliyetini ve şekillendirme işlemi sırasındaki davranışını değerlendirmeğe imkan tanımaktadır. Bu çalışmada, farklı çaplara ve farklı çekme derinliklerine sahip sacların derin çekme sonuçları analiz edilmiştir. Derin çekme işleminden önce ve sonra levhaların mikroyapı görüntüleri karşılaştırılmıştır. Ayrıca, mikrosertlik testi gerçekleştirilmiş ve sertlikteki değişimler ölçülerek değerlendirilmiştir. Üretim sürecinde, istenilen parçanın mümkün olduğunca hızlı ve ilk denemede en az hata ile üretilmesi çok önemlidir. Deneme-yanılma yönteminin kullanılması işçilik, malzeme israfı ve zaman kaybına neden olduğu için üretim maliyetlerini artırır. Bunun önüne geçmek için doğru tasarım ve analiz yöntemlerinin üretim sürecine uygulanması, simülasyon tekniklerinin etkin bir şekilde kullanılması gerekmektedir. Bu yaklaşımlar hataları azaltarak zamandan ve maliyetleri düşürerek verimlilikten tasarruf sağlar. Sonlu elemanlar yazılımı ile elde edilen sonuçların güvenilirliğini sağlamak için gerçek üretim sürecinin detaylı bir şekilde simüle edilmesi ve elde edilen verilerin yazılım sonuçları ile karşılaştırılması gerekmektedir. Bu prosedür modelleme sonuçlarının doğruluğunu artırır ve daha güvenilir tasarım ve üretim kararları alınmasını sağlar. Bu çalışmada Simufact Forming yazılımı kullanılarak deneysel çalışmalara uygun analitik modeller oluşturulmuş ve elde edilen sonuçlara göre efektif plastik şekil değiştirme, eşdeğer gerilme ve kalınlık dağılımı gibi parametreler değerlendirilmiştir.In the aerospace industry, the demand for lightweight and high-strength materials is increasing. In addition, aluminum is widely used in aircraft manufacturing due to its corrosion resistance and contribution to energy saving. Due to their high mechanical and physical properties, 7xxx series aluminum alloys are often used in demanding applications such as aerospace and defence. In this study, 7075-T6 series aluminum alloy sheet plate was used. The processing of aluminum alloy sheets by plastic forming enables the production of various products in many fields. One of the plastic forming processes used in the production of parts made of aluminum materials is deep drawing. Deep drawing process allows to evaluate the ability of the material to take the desired shape and its behavior during the forming process. In this study, the deep drawing results of sheets with different diameters and different drawing depths were analysed. The microstructure images of the sheets before and after deep drawing were compared. In addition, a microhardness test was carried out and the changes in hardness were measured and evaluated. In the production process, it is very important to produce the desired part as fast as possible and with minimum error in the first attempt. The use of trial-and-error method increases production costs as it causes labor, material waste and time loss. In order to prevent this, correct design and analysis methods should be applied to the production process and simulation techniques should be used effectively. These approaches save time by reducing errors and efficiency by reducing costs. In order to ensure the reliability of the results obtained with finite element software, the actual production process should be simulated in detail and the data obtained should be compared with the software results. This procedure increases the accuracy of modelling results and enables more reliable design and manufacturing decisions to be made. In this study, analytical models suitable for experimental studies were created using Simufact Forming software and parameters such as effective plastic strain, equivalent stress and thickness distribution were evaluated according to the results obtained
Assessment of customer acquisition and closure in banking transactions with artificial intelligence
No full textBankacılık sektöründe müşteri edinimi ve müşteri kaybı, rekabetin yoğunlaştığı dijital çağda stratejik öneme sahiptir. Artan müşteri beklentileri, dijitalleşmenin etkisi ve pazarın dinamik yapısı, finansal kuruluşların müşteri ilişkilerini daha etkin bir şekilde yönetmesini gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada, bankacılık işlemlerinde müşteri edinimi ve müşteri kaybı süreçleri, yapay zekâ destekli modeller aracılığıyla analiz edilmiştir. Veriler, makine öğrenmesi yöntemlerinden yapay sinir ağları (ANN), destek vektör makineleri (SVM), karar ağaçları ve doğal dil işleme (NLP) teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Modellerin doğruluk, hassasiyet, geri çağırma ve F1 skoru gibi metriklere göre performansları karşılaştırılmıştır. Analiz sonuçları, yapay zekâ ile müşteri davranışlarının yüksek doğrulukla tahmin edilebildiğini göstermektedir. Yapay sinir ağı modeli %92,1 doğruluk oranı ile en başarılı model olarak öne çıkmıştır. Ayrıca sosyal medya yorumlarından elde edilen duygu analizleri ile müşteri memnuniyetsizliği erken dönemde tespit edilebilmiş ve segment bazlı risk değerlendirmesi yapılabilmiştir. Elde edilen bulgular, müşteri kaybının önlenmesi, kişiselleştirilmiş kampanyaların geliştirilmesi ve dijital bankacılık hizmetlerinin stratejik olarak yönlendirilmesi için yapay zekâ tabanlı karar destek sistemlerinin etkinliğini ortaya koymuştur. Bu tez, bankacılık sektöründe müşteri analitiği konusunda yapay zekâ uygulamalarının sunduğu potansiyeli ortaya koyarak, kurumlara rekabet avantajı sağlayacak veri temelli çözümler sunmayı amaçlamaktadır.Customer acquisition and churn have become strategically critical in the banking sector, especially in the digital age where competition is intense and customer expectations are rapidly evolving. The increasing demand for personalized services and the acceleration of digital transformation have compelled financial institutions to manage customer relations more effectively. This thesis analyzes customer acquisition and churn processes in banking through artificial intelligence (AI)-based models. The analysis of the datasets was conducted using various machine learning techniques, including Artificial Neural Networks (ANN), Support Vector Machines (SVM), Decision Trees, and Natural Language Processing (NLP). Model performance was assessed through metrics such as accuracy, precision, recall, and F1-score. The outcomes revealed that AI-driven approaches are highly effective in forecasting customer behavior. Among the evaluated models, the ANN method delivered the best results, attaining an accuracy of 92.1%. Furthermore, applying sentiment analysis to social media content enabled early identification of negative customer sentiment, supporting risk evaluation based on customer segments. These insights suggest that artificial intelligence–based decision support systems offer substantial benefits in reducing customer attrition, designing personalized marketing efforts, and shaping digital banking strategies. This thesis highlights the potential of AI applications in banking customer analytics and aims to provide data-driven solutions that offer a competitive advantage to institutions
Examining the relationship between university students' cognitive flexibility and intolerance of uncertainty levels and their career competencies
No full textBu araştırmada, üniversite öğrencilerinin bilişsel esneklik ve belirsizliğe tahammülsüzlük düzeylerinin kariyer yetkinlikleri üzerindeki etkisini incelemiştir. Araştırmaya 2023-2024 eğitim yılında çeşitli üniversitelerden toplam 308 öğrenci katılmıştır 181 kadın(%58,8), 127 erkek (%41,2). Bilişsel Esneklik Ölçeği, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği ve Kariyer Yetkinlikleri Ölçeği ve araştırmacı tarafından düzenlenen Kişisel Bilgi Formu ile veriler toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon analizi, bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve çoklu doğrusal regresyon analizi gibi istatistiksel yöntemlerden yararlanılmıştır. Bu araştırma bilişsel esneklik ve belirsizliğe tahammülsüzlük gibi psikolojik özelliklerin kariyer yetkinlikleri üzerindeki rolünü ortaya koyarak, üniversite öğrencilerinin kariyer gelişimini desteklemede dikkate alınması gereken faktörlere ışık tutmaktadır. Araştırmada, bilişsel esneklik ile kariyer yetkinlikleri arasında orta düzeyde pozitif bir ilişki olduğunu göstermiştir, çoklu regresyon analizi sonuçlarına göre, bilişsel esneklik ve belirsizliğe tahammülsüzlük alt boyutları birlikte, kariyer yetkinliği puanlarındaki değişimin %27,4'ünü açıklamaktadır. Demografik değişkenler açısından, kadın öğrencilerin belirsizliğe tahammülsüzlük düzeylerinin erkeklere göre daha yüksek olduğu, erkeklerin ise bilişsel esnekliğin "kontrol" boyutunda daha yüksek puanlar aldığı görülmüştür. Sınıf düzeyi yükseldikçe öğrencilerin hem bilişsel esneklik hem de kariyer yetkinliklerinin arttığı gözlenmiştir. Fakülte türü açısından, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi öğrencilerinin belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyleri daha yüksekken, Eğitim ve Hukuk Fakültesi öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Bulgular, öğrencilerin bilişsel esnekliklerini artırmaya ve belirsizlikle başa çıkma becerilerini geliştirmeye yönelik müdahalelerin, kariyer yetkinliklerini güçlendirmede etkili olabileceğini göstermektedir.This study examined the effect of university students' cognitive flexibility and intolerance of uncertainty levels on their career competencies. The sample consisted of 308 undergraduate students (181 female [58.8%], 127 male [41.2%]) during the 2023–2024 academic year. Data were obtained by using the Cognitive Flexibility Scale, the Intolerance of Uncertainty Scale, the Career Competencies Scale, and a Personal Information Form designed by the researcher. For data analysis, a range of statistical techniques was used, including descriptive statistics, Pearson correlation analysis, independent samples t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), and multiple linear regression analysis. This study highlights the impact of psychological characteristics such as cognitive flexibility and intolerance of uncertainty on career competencies, providing guidance light on factors that should be taken into consideration in supporting the career development of university students. The study showed a moderate positive relationship between cognitive flexibility and career competencies. According to the results of the multiple regression analysis, the subdimensions of cognitive flexibility and intolerance of uncertainty together explain 27.4% of the variation in career competency scores. In terms of demographic variables, female students reported higher levels of intolerance of uncertainty compared to their male students, whereas male students scored higher on the "control" subdimension of cognitive flexibility. It has been observed that as the grade level increased, both cognitive flexibility and career competencies of the students increased. When analyzed by faculty, it was determined that students in the Faculty of Economics and Administrative Sciences had higher levels of intolerance to uncertainty, while students in the Faculty of Education and Law. The results suggest that interventions to increase cognitive flexibility and enhancing the ability to cope with uncertainty may serve as effective strategies for strengthening students' career competencies
Competitive analysis of paddy production in Malaysia
No full textTarım, ekonomik kalkınma, gıda güvenliği ve dünya çapında kırsal geçim kaynaklarında kritik bir rol oynamaktadır. Pirinç, özellikle Güney Asya'da 3,5 milyar insan tarafından tüketilen temel bir gıdadır. Asya, küresel çeltik üretiminin %84'ünü karşılar ve 2023 yılına kadar toplam 523,7 milyon ton çeltik hasadı gerçekleşmiştir. Malezya'da, pirinç günlük kalori alımının %26'sını oluşturduğunu ve ithalatın iç talebin büyük bir kısmını karşılamaktadır. Malezya hükümeti, pirinç yeterlilik seviyesi 2025 yılına kadar %75'e çıkarmayı planlamaktadır. Ancak iklim değişikliği, artan maliyetler ve rekabet gibi faktörler ürün verimliliğini etkilemektedir. Bu araştırmada, Malezya'nın Perlis eyaletinde Porter'ın Elmas modelini kullanarak rekabet analizi yapılmıştır. Çiftçilerin stratejilerini ve üretim süreçlerinde sürdürülebilirliği incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırma bölgesinde tam sayım ve tabakalı tesadüfi örnekleme yöntemiyle yüz yüze anket çalışması yapılmıştır. Tabakalı tesadüfi örnekleme yöntemine göre anket yapılacak işletme sayısı %90 güven sınırında ve %10 hata payı ile 68 olarak tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda işletme sahiplerinin yaş ortalamasının 52,94 olduğu, işletme sahiplerinin %39'unun üniversite mezunu olduğu belirlenmiştir. Çeltik işletmelerinde arazi tasarrufu ortalama %70,77 kiralık, %29,23 mülk arazinden oluşmaktadır. İşletmelerin ortalama aktif sermayesi 78.262,60 ABD Dolar olup bunun %87,97'sini çiftlik sermayesi, %12.03'ünü işletme sermayesi meydana getirmektedir. Pasif sermayede %94,17 öz sermayesi, %5,83 yabancı sermayesi oranı öne çıkmaktadır. Gayri safi hasıla (GSH) ortalama 9.361,02 ABD Dolar iken, bunun %94,75'i bitkisel üretim değerinden gelmektedir. Çeltik üretim maliyetlerin büyük kısmını değişken masraflar oluşturmakta (%96,28), sabit masrafların oranı ise %3,72'de kalmaktadır. Dekara düşen brüt kar 115,20 ABD Dolar/da olup dekara düşen net kar ise 111,23 ABD Dolar/da hesaplanmıştır. Saf hasıla ortalama 5.011,58 ABD Dolar olup, dekara düşen saf hasıla 123,32 ABD Dolar/da düzeyindedir. Porter Elmas Modelinden girdi faktörleri, talep faktörleri, işletme stratejileri, ilgili ve destekleyici kurumlar ve araştırma alanındaki devlet faktörlerinin etkisi gibi faktörler rekabet gücünün orta düzeyde olduğu ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak, çeltik üretimi artırılmalı ve desteklenmelidir, aksi takdirde Malezya'nın tarımsal geleceği risk altında olabilmektedir.Agriculture plays a critical role in economic development, food security and rural livelihood worldwide. Rice is a staple food consumed by 3.5 billion people\ particularly in South Asia. Asia accounts for 84% of global paddy production, and by 2023, a total of 523.7 million tons of paddy was harvested. Malaysia emphasizes that rice constitutes 26% of daily calorie intake and imports are needed to meet a significant portion of domestic demand. The Malaysian government plans to increase the rice self-sufficiency level to 75% by 2025. However, factors such as climate change, rising costs and competition affect crop productivity. In this study, a competitiveness analysis is conducted in the state of Perlis, Malaysia using Porter's Diamond Model. The aim of study is to examine the farmers' strategies and sustainability in the production process. A face-to-face survey was conducted in the research area using a complete enumeration and stratified random sampling method. Based on stratified random sampling, the number of businesses to be surveyed was determined as 68 at a 90% confidence level with a 10% margin of error. The results show that the average age of farm owners is 59.94 and 39% of them are university graduates. In paddy farms, land tenure consists of an average of 70.77% rented and 29.23% owned land. The average active capital of businesses is 78,262.60 USD of which 87.97% is farm capital and 12.03% is operation capital. In terms of liabilities, 94.17% is equity capital and 5.83% is foreign capital. The average gross output value is 9,361.02 USD of which 94.75% comes from crop production. Most of the production costs in paddy production consist of variable costs (96.28%), while fixed costs remain at 3.72%. The gross profit per decare is 115.20 USD, while the net profit per decare is 111.23 USD/da. The average net income is 5,011.58 USD with a value of 123.32 USD/da. According to the Porter's Diamond Model that is being conducted, factors such as input conditions, demand conditions, firm strategies, supporting institutions and government influence in the study area indicate that competitiveness is at moderate level. In conclusion, paddy production should be increased and supported; otherwise, Malaysia's agriculture future may be at risk
The effect of scapular dyskinesia on muscle strength in volleyball players: A cross-sectional study
No full textBu çalışmada, voleybolcularda skapular diskinazi varlığının kas gücü ve dengesi üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kesitsel çalışma Temmuz-Aralık 2023 tarih aralığında Konya bölgesinde 70 adet voleybol oyuncusu katılmıştır ancak 39 lisanslı voleybol oyuncuları ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri, voleybolcuların çeşitli antropometrik ölçümleri alındıktan sonra SD olgusunu belirlemek için McCluer testi yapılmıştır. Testin görselleri Kamera ile elde edilmiş ve bilgisayar ortamına incelenmiştir. Çalışmamızda elde edilen kamera kayıtlarına bakılarak sporcuların SD varlığı olanlar ve olmayanlar olarak belirlenmiş. Bunun ardından sporcuların el-pençe kuvvet testi, middle deltoid kas kuvvet gücü, supscapularis kas kuvvet gücü ve rhomboids kas gücü ölçümleri alınmıştır. SD olmayanların sağ el pençe kuvveti ortalamaları 61,89 ± 11,460 kg, sol el pençe kuvveti ortalamaları 56,97 ± 8,754 kg, sağ kol Middle Deltoid kas gücü ortalamaları 77,31 ± 13,266 kg, sol kol Middle Deltoid kas gücü ortalamaları 78,44 ± 12,098 kg, sağ kol Subscapularis kas gücü ortalamaları 88,60 ± 14,862 kg, sol kol Subscapularis kas gücü ortalamaları 85,83 ± 18,515 kg, sağ kol Rhomboids kas gücü ortalamaları 85,22 ± 27,548 kg ve sol kol Rhomboids kas gücü ortalamaları 98,78 ± 32,841 kg olarak tespit edilmiştir. Buna karşın, skapular diskinezi olanların sağ el pençe kuvveti ortalamaları 52,76 ± 10,84 kg, sol el pençe kuvveti ortalamaları 48,70 ± 7,906 kg, sağ kol middle deltoid kas gücü ortalamaları 67,13 ± 16,573 kg, sol kol middle deltoid kas gücü ortalamaları 65,33 ± 16,769 kg, sağ kol Subscapularis kas gücü ortalamaları 73,86 ± 16,272 kg, sol kol Subscapularis kas gücü ortalamaları 73,83 ± 13,365 kg, sağ kol Rhomboids kas gücü ortalamaları 70,61 ± 13,384 kg ve sol kol rhomboids kas gücü ortalamaları 75,67 ± 26,911 kg olarak tespit edilmiştir. Çalışmanın sonucunda ise; SD varlığının kas gücünü genel olarak etkilediği özellikle sol taraftaki SD varlığının daha etkili olduğu söylenebilir. SD varlığının en fazla pençe kuvvetini etkilediği düşünülmektedir. İstatistiksel analiz için elde edilen verilerin düzenlenmesinde SPSS 22 IBM paket programı kullanılmıştır. Veriler ortalama ve standart sapmalar verilerek özetlenmiştir. Kas gücü ile diskinazi varlığı arasındaki ilişki ikili logistik regresyon analizi ile analiz edilmiştir. Bu çalışmada, hata payı 0,05 olarak kabul edilmiştir.The aim of this study was to investigate the effect of the presence of scapular dyskinesia on muscle strength and balance in volleyball players. This cross-sectional study was conducted between July-December 2023 in Konya region with 70 volleyball players but 39 licensed volleyball players. After taking various anthropometric measurements of the volleyball players, the McCluer test was performed to determine the SD phenomenon. The visuals of the test were obtained with the camera and analyzed in the computer environment. By looking at the camera recordings obtained in our study, the athletes were determined as those with and without SD. After that, hand-claw strength test, middle deltoid muscle strength, supscapularis muscle strength and rhomboids muscle strength measurements were taken. The mean right hand claw strength of those without SD was 61.89 ± 11.460 kg, the mean left hand claw strength was 56.97 ± 8.754 kg, the mean right arm Middle Deltoid muscle strength was 77.31 ± 13.266 kg, the mean left arm Middle Deltoid muscle strength was 78.44 ± 12.098 kg, The mean right arm subscapularis muscle strength was 88.60 ± 14.862 kg, the mean left arm subscapularis muscle strength was 85.83 ± 18.515 kg, the mean right arm Rhomboids muscle strength was 85.22 ± 27.548 kg and the mean left arm Rhomboids muscle strength was 98.78 ± 32.841 kg. On the other hand, the mean right hand claw strength was 52.76 ± 10.84 kg, the mean left hand claw strength was 48.70 ± 7.906 kg, the mean right arm Middle Deltoid muscle strength was 67.13 ± 16.573 kg, the mean left arm Middle Deltoid muscle strength was 65.33 ± 16.769 kg, The mean right arm subscapularis muscle strength was 73.86 ± 16.272 kg, the mean left arm subscapularis muscle strength was 73.83 ± 13.365 kg, the mean right arm Rhomboids muscle strength was 70.61 ± 13.384 kg and the mean left arm Rhomboids muscle strength was 75.67 ± 26.911 kg. As a result of the study; it can be said that the presence of SD affects muscle strength in general, especially the presence of SD on the left side is more effective. It is thought that the presence of SD affects the claw strength the most. SPSS 22 IBM package program was used to organize the data obtained for statistical analysis. Data were summarized by means and standard deviations. The relationship between muscl strength and the presence of dyskinesia was analyzed by binary logistic regression analysis. In this study, the margin of error was accepted as 0.05
Effects of exercise on T lymphocyte subgroups in experimental diabetes model in rats
No full textBu çalışmada ratlarda streptozotosin ile oluşturulan deneysel diyabet modelinde egzersiz uygulamasının T lenfosit alt gruplarına etkisinin incelenmesi amaçlandı. Çalışmada 24 adet 6 haftalık Wistar Albino rat kullanıldı. Ratlar kontrol, diyabet, egzersiz ve diyabet+egzersiz olmak üzere 4 gruba ayrıldı. Diyabet gruplarına (diyabet ve diyabet+egzersiz) 60 mg/kg streptozotosin tek doz intraperitoneal enjeksiyon ile uygulandı. Egzersiz gruplarına (egzersiz ve diyabet+egzersiz) 4 hafta boyunca koşu bandında günlük 45 dk, 20 m/dk hızla egzersiz yaptırıldı. Deneysel uygulamaların sonunda tüm ratlardan thiopental anestezisi altında kan örnekleri alındıktan sonra servikal dislokasyon yapılarak duodenum, ileum, dalak ve mezenteriyal lenf yumrusu örnekleri alındı. Kan örneklerinde ANAE enzim demonstrasyonu yapılıp doku örnekleri de histopatolojik ve immünohistokimyasal olarak incelendi. Duodenum ve ileumda CD4+ ve CD8+ lenfositlere, kriptlerin bulunduğu bölgelerde, villusların tepe kısımlarına göre daha az rastlandı. İleumda Peyer plaklarında CD8+ lenfositlere tepe kısımlarında, CD4+ lenfositlere ise Peyer plaklarının alt bölgelerinde daha fazla rastlandı. Duodenumda CD8 pozitifliği egzersiz grubunda, CD4 pozitifliği ise diyabet grubunda daha fazla görüldü. İleumda CD8 pozitifliği diyabet grubunda daha az, diğer gruplarda ise daha yoğun belirlendi. CD4 pozitifliği ise kontrol ve diyabet grubunda az yoğunlukta, egzersiz ve diyabet+egzersiz grubunda ise orta yoğunlukta görüldü. Dalakta CD8 pozitifliğinin diyabet ve diyabet+egzersiz gruplarında kırmızı pulpa alanlarında olduğu, beyaz pulpa alanlarında ise tüm gruplarda pozitifliğin daha az ve birbirine yakın olduğu görüldü. CD4 pozitifliklerinin daha çok kırmızı pulpa alanlarında olduğu, beyaz pulpada CD4 pozitifliğinin diyabet+egzersiz grubunda daha fazla olduğu görüldü. Lenf yumrularında CD4+ ve CD8+ T lenfositlerin medula bölgesinde daha fazla yerleştiği, korteks ve parakorteks bölgelerinde zayıf pozitif T lenfositler olduğu görüldü. CD8+ T lenfositler diyabet grubunda diğer gruplara göre daha fazla belirlendi. CD4 pozitifliği ise diyabet ve egzersiz gruplarında kontrol grubuna göre daha az yoğunlukta görülürken, diyabet+egzersiz grubunda kontrol grubuna en yakın yoğunlukta görüldü. Diyabet+egzersiz grubunda en yüksek olan perifer kan ANAE-pozitif lenfosit oranı diyabet grubunda en düşük seviyede tespit edildi.24 Wistar Albino rats ( 6 week old) were used in the study. Rats were divided into 4 groups: control, diabetes, exercise and diabetes+exercise. To the diabetes groups (diabetes and diabetes+exercise) 60 mg/kg streptozotocin was administered as a single dose intraperitoneal injection. Exercise groups (exercise and diabetes+exercise) were exercised on the treadmill for 45 minutes daily at a speed of 20 m/min for 4 weeks. At the end of the experimental applications, blood samples were taken from all rats under thiopental anesthesia, and then cervical dislocation was performed and duodenum, ileum, spleen and mesenterial lymph node samples were taken. ANAE enzyme demonstration was performed in blood samples and tissue samples were exemined histopathologically and immunohistochemically. In the duodenum and ileum, CD4+ and CD8+ lymphocytes were less common in the areas where the crypts were located than in the top parts of the villi. In the ileum, CD8+ lymphocytes were found more in the top parts of Peyer's patches, and CD4+ lymphocytes were found more in the lower parts of Peyer's patches. In the duodenum CD8 positivity was more common in the exercise group, and CD4 positivity was more common in the diabetes group. In the ileum CD8 positivity was detected less in the diabetes group, and more intensely in the other groups. CD4 positivity was seen at low intensity in the control and diabetes groups, and at moderate intensity in the exercise and diabetes+exercise groups. In the spleen CD8 positivity was found in the red pulp areas in the diabetes and diabetes+exercise groups, while the positivity in the white pulp areas was less and close to each other in all groups. CD4 positivity was higher in the red pulp areas, and CD4 positivity in the white pulp was higher in the diabetes+exercise group. In the lymph nodes CD4+ and CD8+ T lymphocytes were located more in the medulla region, and there were weakly positive T lymphocytes in the cortex and paracortex regions. CD8+ T lymphocytes were detected more in the diabetes group than in other groups. While CD4 positivity was seen less frequently in the diabetes and exercise groups than in the control group, it was seen at the density closest to the control group in the diabetes+exercise group. Peripheral blood ANAE-positive lymphocyte rates were highest in the diabetes+exercise group whereas the lowest in the diabetes group.Bu araştırma Selçuk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından 22212010 proje numarası ile desteklenmiştir
Investigation of the effects of epigenetic factors DNMT3A and DNMT3B gene expressions on male infertility
No full textKüresel bir halk sağlığı sorunu olarak görülen infertilite; düzenli, korunmasız bir cinsel ilişkiden on iki ay sonra klinik gebeliğin sağlanamaması, erkek infertilitesi ise; bir erkek bireyin en az bir yıl korunmasız cinsel ilişkide bulunarak doğurgan bir kadında gebelik oluşturamaması durumudur. Erkek infertilitesi nedenleri olarak kriptorşidizm, varikosel, endokrinolojik bozukluklar, seminal yolların tıkanması/yokluğu, enfeksiyon gibi etkenlerin yanında, genetik değişiklikler de önemli faktörler olarak öne çıkmaktadır. Spermatogenez süreci ve erkek infertilitesi ile ilişkilendirilen genetik faktörler arasında epigenetiğin rolüne odaklanılmış ve birçok araştırma bu konuya yönelmiştir. Epigenetik değişiklikler; bir genin DNA sekansında herhangi bir değişiklik olmaksızın genin ifade edilişini etkileyen bölgesel ve geçici değişikliklerdir. Epigenetik mekanizmalar içerisinde en yaygını DNA metilasyonudur. Genellikle genlerin promotorunda bulunan CpG adalarında meydana gelen metilasyon, genin ekspresyonunun azalmasına neden olmaktadır. DNA metiltransferazlar, bir metil grubunun DNA'ya aktarılmasını katalize eden bir enzim ailesidir. Bu ailenin aktif iki üyesi olan DNMT3A ve DNMT3B gelişimde merkezi bir rol oynarlar ve aktiviteleri spermatogenez için vazgeçilmezdir. Çalışmamızda; normozoospermi ve oligozoospermli infertil erkek bireylerde DNMT3A ve DNMT3B genlerinin hem RNA düzeyinde hem de protein düzeylerindeki değişikliklerinin tespit edilerek erkek infertilitesi üzerine etkilerinin araştırılması amaçlandı. Çalışmaya spermiogram analizleri yapılan 53 erkek (30 normozoozspermi, 12 oligozoospermi, 11 şiddetli oligozoospermi) birey dahil edildi. Bireylerin ejakülat örneklerinden plazma ayrılarak elde edilen sperm hücrelerinden RNA izolasyonları yapıldı. cDNA çevirim sonrası, DNMT3A ve DNMT3B gen ekspresyonları qPCR ile analiz edildi. Oligo ve şiddetli oligozoospermi durumunda DNMT3A gen ekspresyonunda ve ayrıca erkek infertilitesi bakımından hem DNMT3A hem de DNMT3B ekspresyonlarında belirgin azalma olduğu tespit edildi, ancak bu azalış istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. DNMT3A ekspresyonu ve infertilite durumu ise koreleydi (p˂0,05). Deneysel DNMT knockout farelerde, DNMT3B ilişkili infertilite gözlenmezken, DNMT3A ilişkili spermatogenetik arrest ve azospermi görülmektedir. Bulgularımız bu sonuçlarla uyumlu olmakla birlikte daha geniş örneklem grubunda sonuçlarımızın tekrar değerlendirilmesi gereklidir.Infertility, recognized as a global public health issue, is defined as the failure to achieve clinical pregnancy after 12 months of regular, unprotected intercourse. Male infertility refers to a man's inability to cause pregnancy in a fertile woman after at least one year of unprotected intercourse. Among the causes of male infertility such as cryptorchidism, varicocele, endocrinological disorders, obstruction/absence of seminal ducts and infections, genetic alterations also stand out as important factors. Recent studies have increasingly focused on the role of epigenetics in spermatogenesis and male infertility. Epigenetic changes are regional and reversible modifications that influence gene expression without altering the DNA sequence. DNA methylation, the most common epigenetic mechanism, occurs at CpG islands in gene promoters often leading to decreased gene expression. DNA methyltransferases (DNMTs) are a family of enzymes that catalyze the transfer of methyl groups to DNA. Among them, DNMT3A and DNMT3B play a crucial role in development and are indispensable for spermatogenesis. Our study aimed to investigate changes in DNMT3A and DNMT3B gene expressions at both RNA and protein levels in infertile males diagnosed with normozoospermia and oligozoospermia. The study included 53 men (30 normozoospermic, 12 oligozoospermic, and 11 severely oligozoospermic) whose semen samples were analyzed by spermiogram. Following RNA isolation from sperm cells separated from the ejaculate plasma, DNMT3A and DNMT3B gene expression levels were analyzed using qPCR after cDNA conversion. While a notable reduction in DNMT3A expression and in both DNMT3A and DNMT3B expression levels was observed in oligozoospermia and severe oligozoospermia, this reduction was not statistically significant. However, DNMT3A expression was correlated with infertility (p<0.05). Consistent with our findings, in experimental DNMT knockout mice no association was found with DNMT3B and infertility, but DNMT3A knockout resulted in spermatogenic arrest and azoospermia. Further studies with larger sample sizes are required to validate our findings.Bu tez projesi Selçuk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü Tarafından 24202009 proje numarası ile desteklenmiştir
Determinants of care burden in caregivers of patients hospitalized in palliative care service: Spiritual well-being, hope and perceived social support level
No full textBu araştırma palyatif bakım servisinde yatan hastaların bakım verenlerinde bakım yükü, spiritüel iyi oluş, umut ve algılanan sosyal destek düzeyini belirlemek; bakım yükü ile spiritüel iyi oluş, umut ve algılanan sosyal destek arasındaki ilişkiyi değerlendirmek; bakım yükünü etkileyen faktörleri incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu araştırma tanımlayıcı ve ilişkisel bir çalışmadır. Bu araştırma 01 Mart-30 Eylül 2024 tarihleri arasında Ankara Etlik Şehir Hastanesi Tıbbi Gözlem Kliniği Palyatif Bakım servisinde yatan hastaların bakım verenlerinde yapılmıştır. Araştırmanın örneklemi toplam 181 bakım veren bireyden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri Kişisel Bilgi Formu, Zarit Bakım Yükü Ölçeği, Spiritüel İyi Oluş Ölçeği, Herth Umut Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma, bağımsız gruplarda t testi, Oneway ANOVA testi, Pearson korelasyon ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bakım verenlerin yaş ortalamasının 42,97±12,14 ve %74,6'sının kadın olduğu saptanmıştır. Bakım verenlerin bakım yükü puan ortalaması 32,98±13,87'dir. Bakım verenlerin bakım yükü ile spiritüel iyi oluş, umut ve algılanan sosyal destek arasında negatif yönlü yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Bakım verenlerin, cinsiyet (β=0,664), medeni durum (β=0,715), eğitim durumu (β=0,289), yaşadığı yer (β=0,451), yakınlık derecesi (β=0,346), hastanın medeni durumu (β=0,715), hastanın eğitim durumu (β=0,663), hastanın bağımlılık düzeyi (β=0,488), spiritüel iyi oluş (β=0,602), umut (β=0,398) ve algılanan sosyal destek düzeyinin (β=0,556) bakım yükünün önemli bir yordacısı olduğu belirlenmiştir. Bu değişkenlerin bakım yükü üzerindeki değişimin %69,3'ünü (Adjusted R2= 0,693) açıkladığı saptanmıştır. Sonuç olarak bakım veren bireylerin bakım yükü orta düzeydedir. Bakım verilen bireyin evli, okuryazar, tam bağımlı olması; bakım verenin kadın, evli, ilkokul mezunu, ilçede yaşayan ve hastanın eşi olması; bakım verenin spiritüel iyi oluş, umut ve algılanan sosyal destek düzeyi bakım yükünün önemli yordayıcılarıdır. Bu sonuçlar doğrultusunda bakım veren bireylerin bireysel özellikleri dikkate alınarak bakım yükünün azaltılmasına katkı sağlayabilecek psikososyal ve spiritüel destek, umudu güçlendirme gibi programların planlanması önerilir.This study was conducted to determine the level of care burden, spiritual well-being, hope and perceived social support in the caregivers of patients hospitalized in the palliative care unit; to evaluate the relationship between care burden and spiritual well-being, hope and perceived social support; and to examine the factors affecting care burden. This research is a descriptive and correlational study. This research was conducted on the caregivers of patients hospitalized in the Palliative Care Service of Ankara Etlik City Hospital Medical Observation Clinic between 01 March and 30 September 2024. The study sample consists of a total of 181 caregivers. The data of the study were collected using the Personal Information Form, Zarit Care Burden Scale, Spiritual Well-being Scale, Herth Hope Scale, and Multidimensional Perceived Social Support Scale. Number, percentage, mean and standard deviation, t test in independent groups, Oneway ANOVA test, Pearson correlation and multiple regression analysis were used in the evaluation of the data. The level of statistical significance was accepted as p <0.05. It was determined that the average age of the caregivers was 42.97±12.14 and 74.6% were female. The caregiver's care burden mean score was 32.98±13.87. A negative and highly significant relationship was found between the caregiver's care burden and spiritual well-being, hope and perceived social support (p<0.05). It was determined that the caregiver's gender (β=0.664), marital status (β=0.715), educational status (β=0.289), place of residence (β=0.451), degree of closeness (β=0.346), patient's marital status (β=0.715), patient's educational status (β=0.663), patient's dependency level (β=0.488), spiritual well-being (β=0.602), hope (β=0.398) and perceived social support level (β=0.556) were significant predictors of caregiver's care burden. It was found that these variables explained 69.3% of the change in care burden (Adjusted R2= 0.693). As a result, the care burden of caregivers is at a moderate level. The fact that the caregiver is married, literate, and fully dependent; that the caregiver is female, married, a primary school graduate, living in the district, and the spouse of the patient; the spiritual well-being, hope, and perceived social support level of the caregiver are important predictors of the care burden. In line with these results, it is recommended that programs such as psychosocial and spiritual support and strengthening hope be planned, which can contribute to reducing the care burden, by taking into account the individual characteristics of the caregiver
Nursing students' attitudes towards ehealth literacy and artificial intelligence
No full textBu araştırmanın amacı, hemşirelik öğrencilerinin e-sağlık okuryazarlıkları ile yapay zekaya yönelik tutumlarını belirlemektir. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde olan bu çalışma 448 öğrenci ile yürütüldü. Veriler Mayıs-Haziran 2024 tarihleri arasında Konya Selçuk Üniversitesi Hemşirelik Fakültesinde öğrenim gören hemşirelik öğrencilerinin katılımıyla toplandı. Verilerin toplanmasında Öğrenci Tanıtıcı Formu, Yapay Zekaya Yönelik Genel Tutumlar Ölçeği ve e-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği kullanıldı. Veriler IBM SPSS 22 ile analiz edildi. Analizlerde ortalama, yüzde, frekans gibi tanımlayıcı istatistikler ile bağımsız gruplar t-testi ve tek yönlü varyans analizi (Anova) ve post hoc analizi (Tukey, LSD) kullanıldı. Ölçekler arasındaki ilişki korelasyon analizi ile değerlendirildi. Anlamlılık p<0,05 düzeyinde değerlendirildi. Öğrencilerin %84,6'sı kadın, %98,9'u bekar, %63,6'sı il merkezinde ikamet etmekte, %81,7'si orta gelir seviyesine ve %91,5'ı diğer liselerden mezun olduğu bildirildi. Öğrencilerin %66,7'si akademik başarıları orta düzeyde ve %35,5'i 1. sınıfta eğitim görmektedir. Öğrencilerin yaş ortalaması 21,12 ± 2,55 yıl olup, günlük internet kullanım süresi 4,88±2,16 saattir. Büyük çoğunluğu (%92,2) sağlıkla ilgili bilgilere ulaşmak için interneti kullanırken, ChatGPT yapay zekauygulamasını kullananların oranı %48,7'dir. ChatGPT uygulamasını kullanan öğrencilerin %71,2'si, sağlık ile ilgili bilgi edinmek için bu uygulamayı kullanmaktadırlar. Öğrencilerin yaşadıkları yer, sınıfları, sağlıkla ilgili bilgilere ulaşmak için interneti ve ChatGPT yapay zeka uygulamasını kullanma durumları ile yapay zekaya yönelik genel durum ölçeği, pozitif tutum alt boyutu ile olumlu ilişki olduğu belirlendi (p<0,05). Yaş ve günlük internet kullanma süresi ile negatif tutum arasında pozitif yönde çok zayıf kuvvette ilişki saptandı (r= 0,099; p=0,035, r=0,000; p<0001). Akademik başarı düzeyi, sınıf, ChatGPT yapay zeka uygulamasını kullanma durumu ve yaş ile e-sağlık okuryazarlığı arasında anlamlılık saptandı (p<0,05). Yapay Zekaya Yönelik Genel Tutum Ölçeği Pozitif Tutum alt boyutu ile E-Sağlık Okuryazarlık Ölçeği arasında pozitif yönde zayıf kuvvette bir ilişki saptanırken (r=0,292; p<0,001), Yapay Zekaya Yönelik Genel Tutum Ölçeği Negatif Tutum alt boyutu ile E-Sağlık Okuryazarlık Ölçeği arasında negatif yönde çok zayıf kuvvette bir ilişki (r=-0,108; p=0,023) saptandı. Sonuç olarak, yapay zeka hemşirelik müfredatına entegre edilmeli ve bu konuda öğrencilere eğitim verilmelidir.The aim of this study is to determine the attitudes of nursing students towards artificial intelligence (AI) and their e-health literacy levels. This descriptive and correlational study was conducted with 448 nursing students enrolled at the Faculty of Nursing, Konya Selçuk University, between May and June 2024. The sample size was calculated using the G-power program. Data collection instruments included the Student İnformation Form, the General Attitudes Towards Artificial Intelligence Scale, and the e-Health Literacy Scale. Data were analyzed using IBM SPSS 22.Descriptive statistics such as mean, percentage, and frequency were utilized in the analyses, along with independent samples t-test, one-way analysis of variance (Anova), and post hoc tests (Tukey and LSD). Correlation analysis was employed to assess relationships between the scales. Significance was determined at the p < 0.05 level. The study revealed that 84.6% of the students were female, 98.9% were single, 63.6% resided in urban areas, 81.7% had a middle-income level, and 91.5% graduated from other high schools. Additionally, 66.7% of the students reported average academic success, and 35.5% were in their first year of study. The students' mean age was 21.12 ± 2.55 years, with an average daily internet usage of 4.88 ± 2.16 hours. A significant majority (92.2%) used the internet to access health-related information, and 48.7% had used the ChatGPT AI application. Among those using ChatGPT, 71.2% utilized it to obtain health-related information. A positive correlation was observed between students' living environments, academic year, internet usage for health information, and the use of the ChatGPT AI application with the Positive Attitude subscale of the General Attitudes Towards AI Scale (p < 0.05). A very weak positive correlation was identified between age, daily internet usage, and the Negative Attitude subscale (r = 0.099, p = 0.035; r = 0.000, p < 0.001). Significant relationships were also observed between academic achievement, academic year, the use of the ChatGPT AI application, age, and e-health literacy (p < 0.05). Additionally, a weak positive correlation was found between the Positive Attitude subscale of the General Attitudes Towards AI Scale and the e-Health Literacy Scale (r = 0.292, p < 0.001), while a very weak negative correlation was found between the Negative Attitude subscale and the e-Health Literacy Scale (r = -0.108, p = 0.023). In conclusion, integrating AI education into the nursing curriculum is essential, and nursing students should receive adequate training on this topic
Molecular diagnosis of bovine papillomavirus-induced warts in the Konya region
No full textBovine papillomaviruslar sığırlarda papillomatozis olarak adlandırılan bulaşıcı bir viral hastalığa neden olmaktadır. Bu tez çalışmasında Konya ilinde yetiştirilen sığırlarda papillomavirus varlığının moleküler varlığını ortaya koymak için yapılmıştır. Bu maksatla Konya ilinin Ahırlı, Bozkır ve Yalıhüyük ilçelerinde süt ve et üretimi amacıyla yetiştirilen 25 sığıra ait baş, boyun ve meme başı bölgelerinde gelişen toplam 25 papillom lezyonu örneklenmiştir. Bu lezyonlar, moleküler düzeyde konvansiyonel PCR yöntemi kullanılarak FAP 59/64 ve MY11/09 konsensüs primerleri ile analiz edilmiştir. FAP 59/64 primer çifti ile gerçekleştirilen analizlerde hiçbir örnekte pozitiflik saptanmazken, MY11/09 primeri ile yapılan incelemede 25 örneğin 2'sinde (%8) pozitif sonuç elde edilmiştir. Tüm örneklerde tip spesifik primerler kullanılarak gerçekleştirilen ikinci aşama analizde, 25 örneğin 24'ünde (%96) Bovine Papillomavirus (BPV) tipleri tespit edilmiştir. Hiçbir örnekte BPV-3, BPV-5 ve BPV-11 tiplerine rastlanmamıştır. Tip spesifik primerlerle belirlenen BPV tipleri; BPV-1, BPV-2, BPV-4, BPV-6, BPV-8, BPV-9, BPV-10 ve BPV-12 olarak saptanmıştır. Genel dağılımda en yaygın tipin BPV-12 (%95,83) olduğu belirlenmiştir. Tip spesifik primerler ile pozitif sonuç veren 24 örneğin 19'unda (%79,16) birden fazla BPV tipi ile ko-enfeksiyon tespit edilmiştir. Ko-enfekte örneklerde ikili, üçlü ve dörtlü tip kombinasyonlarının bulunduğu belirlenmiş olup, bunlar arasında en sık ikili ko-enfeksiyonlar (%50; 12 örnek) gözlenmiştir. Makroskobik inceleme sonucunda lezyonların %52'si tipik morfolojik formda değerlendirilmiştir. Lezyonların makroskobik görünümü, anatomik lokalizasyonu ve tespit edilen BPV tipleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç olarak Konya ilinde yetiştirilen sığırlarda papillomatozis hastalığına neden olan çeşitli BPV tiplerinin mevcut olduğu belirlenmiştir.Bovine papillomaviruses cause papillomatosis, an infectious viral disease of cattle. This study aimed to reveal the molecular presence of papillomavirus in cattle raised in the province of Konya. To this end, a total of 25 papilloma lesions that developed in the head, neck, and teat regions of 25 cattle bred for milk and meat production in Konya's Ahırlı, Bozkır, and Yalıhüyük districts were sampled. These lesions were analyzed with FAP 59/64 and MY11/09 consensus primers using the conventional PCR method at the molecular level. While no positivity was detected in any sample in the analyses performed with the FAP 59/64 primer pair, a positive result was obtained in 2 (8%) of 25 samples in the analysis performed with the MY11/09 primer. In the second stage analysis performed using type-specific primers in all samples, Bovine Papillomavirus (BPV) types were detected in 24 (96%) of 25 samples. No BPV-3, BPV-5, and BPV-11 types were found in any sample. BPV types determined by type-specific primers were BPV-1, BPV-2, BPV-4, BPV-6, BPV-8, BPV-9, BPV-10, and BPV-12. BPV-12 was determined to be the most prevalent type (95.83%) in the overall distribution. Co-infection with more than one BPV type was detected in 19 (79.16%) of 24 samples with positive results with type-specific primers. It was determined that there were binary, triple, and quadruple type combinations in the co-infected samples, and among these, binary co-infections (50%; 12 samples) were observed most frequently. As a result of macroscopic examination, 52% of the lesions were evaluated to have a typical morphological form. No statistically significant relationship was found between the macroscopic appearance and anatomical localization of the lesions and the types of BPV detected (p>0,05). The findings indicate that various BPV types causing papillomatosis disease are present in cattle raised in Konya province.Bu araştırma Selçuk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından 23212019 Proje numarası ile desteklenmiştir