Selçuk Üniversitesi Kütüphanesi
Not a member yet
53909 research outputs found
Sort by
Solving differential equations using the laplace projected differential transformation method
No full textÇeşitli bilim dallarında ve mühendislik alanlarındaki birçok problem daha gerçekçi şekilde modellenmek istendiğinde lineer ve lineer olmayan kısmi türevli diferansiyel denklemlerle ifade edilmektedir. Bu tür denklemlerin analitik çözümü genellikle zor olduğundan, son dönemlerde daha kolay bir şekilde algoritması oluşturulabilen ve dolayısıyla da programlanabilen, çok daha hızlı sonuçlanan, hem lineer hem de lineer olmayan problemlerin çözümünde kullanılabilen metodlara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada öncelikle diferansiyel denklemler için çözüm metodları incelenmiştir. Daha sonra sayısal çözüm metodlarından Diferansiyel Dönüşüm Metodu (DTM), Projected Diferansiyel Dönüşüm Metodu (PDTM) ve hibrit bir metod olan Laplace Projected Diferansiyel Dönüşüm Metodunun (LPDTM) özellikleri, avantajları ve dezavantajları ele alınmıştır. Son olarak, Klein-Gordon denklemleri, Kawahara denklemi ve modifiye formunun LPDTM yardımıyla çözümleri araştırılmıştır. Bu süreçte elde edilen veriler göstermiştir ki, denklemin yapısına bağlı olarak LPDTM ile çözümlere daha kısa sürede ulaşılırken çoğu noktalarda PDTM'ye göre daha hassas sonuçlar elde edilmiştir. Yöntemin hızlı ve verimli çalışması, birçok karmaşık, lineer ve lineer olmayan kısmi türevli diferansiyel denklem ve denklem sistemleri için bir çözüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermektedir.In various fields of science and engineering, many problems are expressed using linear and nonlinear partial differential equations when a more realistic modeling approach is desired. Since finding analytical solutions to such equations is often challenging, there has been a growing need in recent years for methods that are easier to algorithmize, programmable, and yield much faster results for solving both linear and nonlinear problems. In this study, solution methods for differential equations were initially examined. Subsequently, numerical solution methods such as the Differential Transform Method (DTM), the Projected Differential Transform Method (PDTM), and a hybrid method, the Laplace Projected Differential Transform Method (LPDTM), were analyzed in terms of their properties, advantages, and disadvantages. Finally, the solutions of Klein-Gordon equations, the Kawahara equation, and its modified form were investigated using the LPDTM. The data obtained in this process has shown that, depending on the structure of the equation, solutions are reached in a shorter time with the LPDTM, while more precise results are obtained at most points compared to the PDTM. The method's rapid and efficient performance indicates that it can serve as a useful tool for solving a wide range of complex, linear, and nonlinear partial differential equations and systems of equations
Classification of common diseases in tomatoes using deep learning methods
No full textDomates, dünya genelinde kişi başı tüketimi yılda yaklaşık olarak 20kg ile en çok tüketilen sebze listesinin başında yer almaktadır. Domates üretiminde verim ve kaliteyi olumsuz olarak etkileyen en önemli faktörlerden biri zararlı organizma olarak adlandırılan hastalıklardır. Domates, iklim ve çevresel faktörlerine bağlı olarak ekim ve yetiştirilme sürecinde birçok hastalığa yakalanabilir. Domates üretiminde oluşabilecek hastalıkların tespit edilmesi ve gereken önlemlerin alınması üreticiler için oldukça önemlidir. Günümüzde yapay zekâ uygulamaları oldukça popüler hale gelmiştir. Tarım alanında karşılaşılan bitki hastalıklarının tespiti için yapay zekâdan yardım alınmaktadır. Bu tezde, domateste yaygın görülen hastalıklar yapay zekânın alt dalı olan derin öğrenme yöntemleri ile sınıflandırılmıştır. Domates bitkisinde yaygın olarak görülen hastalıklara yönelik örnekler toplamak amacıyla, öncelikle Kerkük ilinde faaliyet gösteren domates üreticileriyle saha çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Yeterli sayıda örneğe ulaşıldıktan sonra, görüntü işleme teknikleri kullanılarak sistem için anlamlı görseller elde edilmiştir. Bu görsellerle oluşturulan veri seti, derin öğrenme tabanlı bir sistemin eğitilmesinde kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar, geliştirilen derin öğrenme sisteminin domates hastalıklarının sınıflandırılmasında yüksek doğruluk ve güvenilirlik sunduğunu göstermektedir. Son yıllarda yapay zekâ, özellikle de derin öğrenme alanında yaşanan önemli gelişmeler, tarımsal uygulamalara da yansımış ve hastalık tespiti gibi kritik süreçlerde yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Domates, hem dünya genelinde yaygın olarak tüketilen bir tarım ürünü olması hem de çok sayıda mantar, bakteri ve virüs kaynaklı hastalığa karşı duyarlılığı nedeniyle, hastalık tespiti açısından güncelliğini koruyan önemli bir konudur. Bu çalışmada, domateste yaygın olarak görülen domates mildiyösü, erken yaprak yanıklığı, kurşuni küf ve bakteriyel kanser hastalıkları ile sağlıklı domatesler olmak üzere toplam beş sınıfta sınıflandırma yapılmıştır. Kullanılan veriler tamamen özgün olup, üretim alanında çekilen yaprak, kırmızı domates ve yeşil domates görsellerinden oluşan üç farklı grubu içermektedir. Bu veriler, iki kat veri çoğaltma (augmentation) işlemi uygulanarak toplamda 6414 görüntüye ulaşılmıştır. Verilerin %80'i eğitim, %20'si test amacıyla ayrılmış ve 21 farklı derin öğrenme yöntemiyle sonuçlar değerlendirilmiştir. Elde edilen en başarılı beş derin öğrenme yöntemi, aynı eğitim/test oranları korunarak beş farklı özellik çıkarım yöntemi ve beş katlı çapraz doğrulama kullanılarak makine öğrenmesi algoritmaları ile yeniden sınıflandırılmıştır. Bu sınıflandırma çalışması sonucunda en başarılı sonuçlar, EfficientNet-B0 modeli ile elde edilen 1000 özellik arasından Chi² (Ki-kare) yöntemiyle seçilen en iyi 100 özelliğin, Fine KNN makine öğrenmesi algoritması ile sınıflandırılmasıyla elde edilmiştir. Bu yöntemle %88,4 eğitim doğruluğu ve %92 test doğruluğu sağlanmıştır.Tomato is one of the most consumed vegetables in the world with a per capita consumption of approximately 20kg per year. One of the most important factors that negatively affect the yield and quality in tomato production is the diseases called harmful organisms. Tomato can be affected by many diseases during the planting and cultivation process depending on climatic and environmental factors. It is very important for producers to detect the diseases that may occur in tomato production and to take the necessary precautions. Today, artificial intelligence applications have become very popular. Artificial intelligence is used for the detection of plant diseases encountered in the field of agriculture. In this thesis, common diseases in tomato are classified by deep learning methods, which is a sub-branch of artificial intelligence. In order to collect samples for common diseases in tomato plants, field studies were carried out with tomato producers operating in Kirkuk province. After reaching a sufficient number of samples, meaningful images were obtained for the system using image processing techniques. The dataset created with these images was used to train a deep learning based system. The results obtained show that the developed deep learning system offers high accuracy and reliability in the classification of tomato diseases. In recent years, significant developments in artificial intelligence, especially in the field of deep learning, have been reflected in agricultural applications and have been widely used in critical processes such as disease detection. Tomato is an important topic in terms of disease detection, both because it is a widely consumed agricultural product worldwide and because of its susceptibility to many fungal, bacterial and viral diseases. In this study, a total of five classes of tomato diseases, namely tomato mildew, early leaf blight, lead mould, bacterial cancer and healthy tomatoes were classified. The data used is completely original and includes three different groups of leaf, red tomato and green tomato images taken in the production area. These data were augmented twice and a total of 6414 images were obtained. Eighty per cent of the data was used for training and 20 per cent for testing, and the results were evaluated with 21 different deep learning methods. The five most successful deep learning methods were reclassified with machine learning algorithms using five different feature extraction methods and five-fold cross-validation while maintaining the same training/testing ratios. As a result of this classification study, the most successful results were obtained by classifying the best 100 features selected by Chi² (Chi-square) method among 1000 features obtained with EfficientNet-B0 model with Fine KNN machine learning algorithm. With this method, 88.4% training accuracy and 92% test accuracy were achieved
The effect of solution-focused social work group intervention on adolescents' digital game addiction and loneliness levels
No full textGünümüzde dijital oyun bağımlılığı ve yalnızlık ergenler için birer risk faktörü olarak görülmeye devam etmektedir. Bu araştırmada çözüm odaklı grupla sosyal hizmet müdahalesinin ergenlerin dijital oyun bağımlılığı ve yalnızlık düzeylerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada yarı deneysel araştırma modeli kullanılmıştır. Lise eğitimine devam eden 6 ergen müdahale grubuna 6 ergen ise kontrol grubuna rastgele örnekleme ile dahil edilmiştir. Müdahale grubu ile 6 hafta süre ile çözüm odaklı sosyal hizmet grup müdahalesi yürütülmüştür. Katılımcılara müdahale öncesi ön test, müdahale sonrası son test ve müdahaleden 3 ay sonra izlem testi uygulanmıştır. Ölçümler kişisel bilgi formu, Ergenler için Oyun Bağımlılığı Ölçeği Kısa Formu ve UCLA Yalnızlık Ölçeği Kısa Formu (Ergenler için) aracılığı ile toplanmıştır. Ayrıca grup sürecinin değerlendirilmesi maksadıyla her oturum sonu yalnızca müdahale grubundan derecelendirme sorusu cevapları toplanmıştır. Veriler SPSS 26.0 yazılıma aktarılmış ve Ki-Kare, Mann Whitney U ve Friedman testleri uygulanmıştır. Araştırma neticesinde çözüm odaklı grupla sosyal hizmet müdahalesinin ergenlerin dijital oyun bağımlılığı düzeyleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark oluşturmadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Buna karşın son test ölçümünde müdahale grubunun günlük dijital oyun oynama süresinin kontrol grubundan istatistiksel anlamda daha düşük olduğu bulgusu elde edilmiştir. Fakat bu farklılık 3 ay sonraki izlem ölçümünde devam ediyor olsa da istatistiksel olarak anlamlı olmadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Çözüm odaklı grupla sosyal hizmet müdahalesinin ardından müdahale grubundaki ergenlerin yalnızlık düzeyleri üzerinde azalma gerçekleşse de bu farklılaşmanın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak çözüm odaklı grupla sosyal hizmet müdahalesinin ergenlerin günlük dijital oyun süresinin azaltılmasında etkili bir araç olduğu ortaya konulmasına karşın bu etkinin uzun vadede korunamadığı bulgusuna varılmıştır.Digital game addiction and loneliness are still widely regarded as risk factors for adolescents. This study examines the effect of a solution-focused social work group intervention on levels of digital game addiction and loneliness in adolescents. The study used a quasi-experimental research model. Six adolescents who were still in high school were randomly selected for the intervention group, and a further six for the control group. The intervention group underwent a solution-focused social work group intervention for six weeks. Participants completed a pre-test before the intervention, a post-test after the intervention and a follow-up test three months afterwards. Data were collected using a personal information form and the short forms of the Adolescent Gaming Addiction Scale and the UCLA Loneliness Scale (for adolescents). Additionally, at the end of each session, the intervention group was asked to complete a scale question to evaluate the group process. The data were transferred to SPSS 26.0 software and analysed using Chi-square, Mann-Whitney U, and Friedman tests. The study results showed that the solution-focused social work group intervention did not create a statistically significant difference in levels of digital game addiction among adolescents. However, the final test revealed that the intervention group spent less time playing digital games daily than the control group. This difference was still evident in the follow-up measurement three months later, but was found to be statistically insignificant. While the solution-focused social work group intervention resulted in a decrease in loneliness levels among adolescents in the intervention group, this difference was not found to be statistically significant. In conclusion, while the intervention was found to be an effective short-term tool for reducing adolescents' daily digital game time, this effect could not be maintained long term
An evaluation of the Matmata Region (Southeastern Tunisia) from the perspective of cultural tourism within the scope of sustainable tourism
No full textSürdürülebilir turizm ve kültür turizmi, mirasın korunması ve sosyo-ekonomik kalkınmanın ilerletilmesi açısından kilit öneme sahiptir. Troglodit mimarisi ve Berberi kültürüyle önemli bir kültür turizmi destinasyonu olan Matmata da bir istisna değildir. Bununla birlikte, turizm gelişimini sürdürmek büyük bir zorluktur. Bu çalışma, nicel bir yöntem kullanarak, 3 ana hipotez ve bunların 20 alt hipotezini inceleyerek Matmata'da sürdürülebilir turizme yönelik uluslararası turist davranışlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. İlk hipotez, turistlerin demografik özelliklerinin Matmata'yı tekrar ziyaret etme niyetini etkileyip etkilemeyeceğini fark testleri kullanarak test etmektedir. İkinci hipotez, turistlerin Matmata'nın doğası ve kültürüne yönelik tutumları ile sorumlu davranışları arasındaki ilişkiyi korelasyon analizi ile test etmektedir. Üçüncü hipotez, bölge sakinleriyle kurulan olumlu temasın turistlerin memnuniyeti ve tekrar ziyaret niyeti üzerindeki etkisini regresyon analizi ile araştırmaktadır. Veri, 2024 yılında uluslararası turistlerin 402 kullanılabilir yanıtından toplanmıştır. Ölçüm modelinin geçerliliğini ve güvenilirliğini sağlamak için sürdürülebilir turizm algısının 7 boyutu için faktör analizi yapılmıştır. Sonuçlar, Matmata'ya ilişkin olumlu miras algısına sahip turistlerin sorumlu davranışlar sergileme, çevresel etkilerini azaltma ve koruma faaliyetlerini destekleme olasılığının yüksek olduğunu göstermektedir. Buna ek olarak, yerel halkla olumlu etkileşim turistlerin memnuniyetini artırmakta ve tekrar ziyaret etme şansını yükseltmektedir. Gelirleri artan turistlerin mirasın korunması için ek ücretleri kabul etme olasılığı daha yüksektir. Bu bulgular, sürdürülebilir kalkınma ilkelerinin Matmata'nın turizm politikasına entegrasyonunu vurgulamaktadır. Etkin yönetim, yerel katılım ve turist farkındalığı, mirasın korunması ve turizm gelişiminin dengelenmesinde kilit rol oynamaktadır. Matmata'nın uzun vadeli sürdürülebilirliğini sağlamak için politika yapıcılara ve turizm sektöründeki diğer paydaşlara politika çıkarımları sunulmaktadır.Sustainable tourism and cultural tourism are key to preserving heritageand promoting socio-economic development. Matmata, an important cultural tourism destination with its troglodyte architecture and Berber culture, is no exception. However, sustaining tourism development is a major challenge. This study, using a quantitative method, aims to assess international touristbehaviors towards sustainable tourism in Matmata by examining 3 main hypotheses and their 20 sub-hypotheses. The first hypothesis tests whether tourist demographic characteristics will influence tourist revisit intention to Matmata, using difference tests. The second hypothesis tests the relationship between tourists' attitude towards Matmata's nature and culture and responsible behavior, tested through correlation analysis. The third hypothesis explores the effect of positive contact with residents on tourists' satisfaction and revisit intention, with regression analysis. Data were gathered from 402 usable responses of international tourists in 2024. Factor analysis was conducted for 7 dimensions of sustainable tourism perception to ensure the validity and reliability of the measurement model. The results show that tourists with a positive heritage perception of Matmata are likely to exhibit responsible behaviors, reduce their environmental impact, and support conservation activities. In addition, positive interaction with locals enhances the satisfaction of tourists and increases the chances of revisit. The tourists with increased income are more likely to agree on additional fees for heritage conservation. These findings highlight the integration of sustainable development principles in Matmata's tourism policy. Effective management, local involvement, and tourist awareness are key to balancing heritage conservation and tourism development. Policy implications are presented to policymakers and other stakeholders in the tourism sector to ensure Matmata's long-term sustainability
Activities of the competition authority in the insurance sector in terms of administrative law
No full textTeknolojinin hızla ilerlemesi, toplumsal yapıyı ve idari sistemleri değiştirmiştir. Bu değişimle birlikte, sosyal hayatın hassas alanlarında regülasyon ihtiyacını karşılayacak düzenleyici ve denetleyici kurumlar ortaya çıkmıştır. Rekabetçi piyasa yapısını korumakla görevli Rekabet Kurumu, Türkiye'de bu tür kurumlar arasında görece daha fazla tecrübeye sahiptir. En son kurulan düzenleyici ve denetleyici kurum ise, Sigorta ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu'dur. Sigortacılık sosyal hayatın hassas alanlarından biridir. Teknik bilgi ve uzmanlık gerektiren bu alanda tüketicilerin yanıltılmaması için idareye önemli bir görev düşmektedir. Bu görev yerine getirilirken kamu yararı gözetilmekle birlikte rekabetçi piyasa yapısının da korunması gerekmektedir. Bu denge ise ancak özel uzmanlık gerektiren bir faaliyet ile mümkündür. İdarenin faaliyetinin de yargı denetimine tabi olacağına şüphe yoktur. İdarenin yargısal denetimi ile yerindelik denetiminin yapılamayacak olması idarenin çalışmalarını daha da önemli kılmaktadır. Kişiler, güven duydukları alana yönelmek isteyeceklerinden, sigorta gibi güven esası üzerine kurulu bir sistemin şeffaf olması son derece önemlidir. Kişilerin sigorta için ayırdıkları pay, fonlar aracılığı ile yatırıma dönüşerek, refah seviyesinin artırılmasına hizmet eder. Şeffaf bir sigorta sektörü de kişilere güven vereceğinden, kişilerin sigorta yapmalarını teşvik edici bir ortam yaratır. Öte yandan büyük sermayeler ile kurulan sigorta şirketleri, serbest piyasa ortamında rekabet etme eğiliminde olurlar. Bu rekabet onları bazen tüketici zararına birlikler kurmaya veya anlaşmalar yapmaya sevk edebilir. Tüketici zararına oluşacak bu faaliyetler ise, rekabet kültürünün benimsenmesi ve rekabet kurallarına uyulması ile dizginlenebilir. Rekabet duyarlılığın artması ile rekabete aykırı davranışlar engellenebilir ve aynı zamanda refah artışı sağlanabilir.The rapid advancement of technology has changed the social structure and administrative systems.With this change, regulatory and supervisoryinstitutions have emerged to meet the need for regulation in sensitive areas of social life. The Competition Authority, which is tasked with protecting the competitive market structure, has relatively more experience among such institutions in Turkey.The most recently established regulatory and supervisory institution is the Insurance and Private Pension Regulation and Supervision Agency.Insurance is one of the sensitive areas of social life.In this field, which requires technical knowledge and expertise, the administration has an important duty in order not to mislead consumers.While fulfilling this duty, the public interest should be taken into account and the competitive market structure should be protected.This balance is only possible with a study that requires special expertise.There is no doubt that the work of the administration will also be subject to judicial review.The fact that the judicial review of the administration and the appropriateness audit cannot be carried out makes the work of the administration even more important. Since people will want to focus on the area they trust, it is extremely important that a system based on trust, such as insurance, is transparent. The share that people allocate for insurance serves to increase the level of welfare by turning into investments through funds. Since a transparent insurance sector will give confidence to people, it creates an environment that encourages people to insure. On the other hand, insurance companies established with large capitals tend to compete in a free market environment. This competition can sometimes lead them to form Associations or make agreements at the expense of the consumer. These activities, which will occur to the detriment of the consumer, can be restrained by adopting a competitive culture and complying with competition rules. With the increase in competition sensitivity, anti-competitive behaviors can be prevented and at the same time an increase in welfare can be achieved
Trigonella foenum-graecum L. tohumlarından ekstrakte edilen bazı biyoaktif bileşiklerin incelenmesi
No full textFenugreek (Çemen) plant seed has been known for centuries for its rich nutritional content and therapeutic effects. It has many uses, both as a spice and to treat many diseases. Many different world cultures have cultivated and used Fenugreek in various ways. Fenugreek seed extracts were obtained by three different methods: Solvent extraction (SOL), Soxhlet extraction (SOX), and Supercritical Fluid extraction (SFE), and qualitative and quantitative analyses of bioactive compounds in the obtained extracts were carried out by various chromatographic methods. GC-FID was used to determine fatty acids in the study. Fatty acids could not be detected in the extracts obtained by SOL and SOX methods; It was determined that 61.98% of the total fatty acid content in the extracts obtained by the SFE method was linoleic acid. GC-MS performed volatile component analysis. 54 compounds were detected in SOX, 52 in SOL, and 48 in SFE with GC-MS library. The bioactive compounds with the highest area were determined as Pyrimidonene (8.41%) for Soxhlet, Cholesterol decanoate (18.26%) for Solvent extraction, and Cyclododecyne (18.96%) for SFE. Tocopherol determination was carried out with an HPLC-FLD. α-tocopherol (vitamin E) was detected in all three different methods. The presence of γ-tocopherol was observed only in the SFE extract. In the total phenolic compound analysis; 8.676 and 8.41 mg GAE/mg extract values were obtained from SOL and SOX, respectively, while the lowest value was determined as 5.766 mg GAE/mg extract from SFE. However, when the obtained extract yields were considered, it was observed that the total phenolic content was the highest in the extract obtained with the SFE system. In addition, Ellagic acid was detected in all three extracts in the HPLC-DAD phenolic compound analysis; Rutin was found only in SOL, Kaempferol, o-Coumaric acid, and Salicylic acid were found only in SOX. Antioxidant capacity analysis was performed with DPPH and the results showed an increase parallel to the concentration. While the SOL method gave the highest results in the range of 32.3-53.86%, SOX was found in the range of 27.86-48.89% and SFE was found in the range of 16.62-37.46%. Trigonelline analysis was performed with HPLC-VWD and was determined as 27 mg/L in SOL, 20 mg/L in SOX, and 18 mg/L in SFE. Diosgenin was determined by GC-MS but could not be detected in the extracts. This study provides important information to understand the chemical components and potential health benefits of Fenugreek seeds.Fenugreek (Çemen) bitki tohumu zengin besin içeriği ve terapötik etkileriyle yüzyıllardır bilinmektedir. Hem baharat olarak hem de birçok hastalığı tedavi etmek için geniş bir kullanım yelpazesi vardır. Dünyanın birçok farklı kültürü, Çemen'i ekmiş ve çeşitli şekillerde kullanmıştır. Çemen tohumu ekstraktları üç farklı yöntemle elde edilmiştir: Solvent ekstraksiyonu (SOL), Soxhlet ekstraksiyonu (SOX) ve Süperkritik Akışkan ekstraksiyonu (SFE) ve elde edilen ekstraktlardaki biyoaktif bileşiklerin kalitatif ve kantitatif analizleri çeşitli kromatografik yöntemler ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada yağ asitlerinin belirlemesi için GC-FID kullanılmıştır. SOL ve SOX yöntemleriyle elde edilen ekstraktlarda yağ asitleri tespit edilememiştir; SFE yöntemi ile elde edilen ekstraktlarda ise toplam yağ asidi içeriğinin %61.98'ini linoleik asidin oluşturduğu tespit edilmiştir. Uçucu bileşen analizi GC-MS ile gerçekleştirilmiştir. GC-MS kütüphanesi ile SOX 54, SOL 52 ve SFE`de ise 48 bileşik tespit edilmiştir. En yüksek alana sahip biyoaktif bileşikler; Soxhlet için pyrimidonen (%8.41), Solvent ekstraksiyonu için kolesterol decanoate (%18.26) ve SFE için cyclododecyne (%18.96) olarak belirlenmiştir. Tokoferol tayini HPLC-FLD ile gerçekleştirilmiştir. Üç farklı yöntemde de α-tokoferol (vitamin E) tespit edilmiştir. Yalnızca SFE ekstraktında γ-tokoferol varlığı gözlemlenmiştir. Toplam fenolik bileşik analizinde; SOL ve SOX'ten sırasıyla 8.676 ve 8.410 mg GAE/mg ekstrakt değerleri elde edilirken, SFE 5.766 mg GAE/mg ekstrakt olarak en düşük değeri tespit edilmiştir. Ancak elde edilen ekstrakt verimleri göz önüne alındığında toplam fenolik içeriği SFE sistemi ile elde edilen ekstraktta en fazla olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca HPLC-DAD fenolik bileşik analizinde Ellagik asit her üç ekstrakta da tespit edilmiştir; rutin sadece SOL'de, Kaempferol, o-Kumarik asit ve Salisilik asit ise yalnızca SOX'ta bulunmuştur. Antioksidan kapasite analizi DPPH ile yapılmış ve sonuçlar, konsantrasyona paralel bir artış göstermiştir. SOL yöntemi %32.3-53.86 aralığında en yüksek sonuçları verirken, SOX %27.86-48.89, SFE ise %16.62-37.46 aralığında değerler elde edilmiştir. Trigonellin analizi HPLC-VWD ile gerçekleştirilmiş, SOL'de 27 mg/L, SOX'ta 20 mg/L ve SFE'de 18 mg/L olarak tespit edilmiştir. Diosgenin ise GC-MS ile tayin edilmiştir ancak ekstraktlarda tespit edilememiştir. Bu çalışma, Çemen tohumlarının kimyasal bileşenlerini ve potansiyel sağlık faydalarını anlamak için önemli bilgiler sunmaktadır
A hybrid method for solution of the fractional black-scholes equation
No full textBu tez çalışmasında, kesirli mertebeden türeve sahip Black-Scholes (BS) opsiyon fiyatlama denkleminin Conformable Laplace Ayrışım Yöntemi (CLAY) ile çözümüne yer verilmiştir. Black-Scholes denklemi önemli bir finansal modellemenin matematiksel denklemidir. Black-Scholes denklemi ile, opsiyon ve opsiyon dayanak varlığından oluşan bir portföy yaratmak ve bu portföyü küçük zaman aralıklarında dayanak varlığın piyasa fiyatına duyarsız hale getirmek amaçlanır. Conformable Laplace ayrışım yöntemi , conformable Laplace dönüşümü ile Adomian ayrıştırma yöntemini birleştirmektedir. Çalışmamızda öncelikli olarak Black-Scholes denkleminin conformable Laplace ayrışım yöntemi ile çözümü için genel bir algoritma verilmiştir. Ardından; önerilen algoritma iki farklı örneğe uygulanmış, elde edilen sonuçlar analiz edilip, grafikler yardımıyla yorumlanmıştır. Elde edilen sonuçlardan Conformable Laplace ayrışım yönteminin kesirli mertebeden Black-Scholes denkleminin çözümü için; güçlü, güvenilir ve kullanımı kolay bir yöntem olduğu görülmüştür.In this thesis, the solution of fractional derivative Black-Scholes (BS) option pricing equation with Conformable Laplace Decomposition Method (CLAY) is given. Black-Scholes equation is an important mathematical equation of financial modeling. The aim of Black-Scholes equation is to create a portfolio consisting of option and option underlying asset and to make this portfolio insensitive to the market price of the underlying asset in small time intervals. Conformable Laplace decomposition method combines conformable Laplace transform with Adomian decomposition method. In our study, first of all, a general algorithm is given for solving Black-Scholes equation with conformable Laplace decomposition method. Then; the proposed algorithm is applied to two different examples, the obtained results are analyzed and interpreted with the help of graphics. From the obtained results, it is seen that Conformable Laplace decomposition method is a powerful, reliable and easy to use method for solving fractional derivative Black-Scholes equation
The problem of agency in artificial intelligence
No full textBu çalışma, yapay zekâ (YZ) bağlamında failliğin doğasını ve sınırlarını tartışmayı amaçlamaktadır. İnsan faillik kavramının tarihsel, ontolojik ve etik bağlamları incelenerek, YZ'de bu kavramın gerçekleştirilme imkânına dair felsefi sorun ele alınmıştır. Çalışma, "özne", "kişi" ve "fail" kavramlarını birbirinden ayırarak her birinin ilkesel koşullarını detaylandırır: niyet, öz bilinç, yönelimsellik, deneyimsel nitelik, rasyonellik, ahlaki sorumluluk, dil kullanımı, süreklilik ve değer atfetme yeteneği gibi nitelikler tartışılırken, özellikle bilinç ve özgür iradenin failliğin temel yapı taşları olduğu savunulmaktadır. YZ'nin failliği, farklı varlık türleri (örneğin hayvanlar) ve insan faillik modelleri ile karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Çalışma, Turing Testi gibi geleneksel sınamalardan yola çıkarak, bir YZ'nin bilinçli olma ve özgür irade sergileme kapasitelerinin nasıl ölçülebileceğini analiz eder. Ontolojik farklıklar, YZ'nin fiziksel bir bedene sahip olmaması ve ölüm bilgisine erişememesi gibi insan faillik özellikleriyle karşılaştırmalı bir yaklaşımla ele alınmıştır. Son olarak, YZ'nin doğal dili anlama kapasitesi, mantıksal modelleme sınırlamaları ve kendilik bilincinin nasıl oluşabileceği gibi modern YZ sistemlerinin karşılaştığı teknik ve felsefi sorunlar tartışılmıştır. İlkece mümkün olduğunu savunduğumuz, YZ'deki failliğin ancak bilinç kazanmış genel yapay zekâ (GYZ) düzeyine ulaşıldıktan sonra ortaya çıkabileceği, sadece tümdengelimsel ve tümevarımsal modellerin başarılı uygulamalarının yeterli olmayacağı, özellikle savavarımsal modellemelerin de başarılı ve insan zihnindeki zenginlik ve derinlikte modellenebilmesinin GYZ için zorunlu olduğu savunulmuştur. Veri bağımlı makine öğrenmesi yöntemlerinin model doygunluğu sorunu ile sınırlandığına dikkat çekilerek yalnızca veriye bel bağlamanın GYZ'ye ulaştıramayacağı gösterilmeye çalışılmıştır. Günümüzdeki YZ'lerin fail değil sözde-fail olduğu sonucuna ulaşılmış olup YZ'nin olası bir gelecekte faillik kazanabilmesi için mantık ve matematikteki atılımların yanı sıra yeni kavramsal buluşlar, yeni bir bilim felsefesi görüşü, yepyeni bir metafizik anlayışın da zorunlu olduğu savunulmuştur.This study aims to discuss the nature and limits of agency in the context of artificial intelligence (AI). The historical, ontological and ethical contexts of the concept of human agency are examined, and how AI can adapt to or transcend these concepts are addressed. The study distinguishes the concepts of "subject", "person" and "agent" and details the principal conditions of each: while discussing qualities such as intention, consciousness, rationality, moral responsibility, language use, continuity and the ability to attribute value, it is argued that consciousness and free will are the fundamental building blocks of agency. The agency of AI is evaluated by comparing it with different types of beings (e.g. animals) and human agency models. The study analyzes how an AI's capacity to be conscious and exhibit free will can be measured by using traditional tests such as the Turing Test. Ontological differences are addressed with a comparative approach to human agency characteristics such as AI not having a physical body and not being able to access death information. Finally, technical and philosophical issues faced by modern AI systems, such as the capacity of AI to understand natural language, limitations of logical modeling, and free will in the context of moral responsibility, are discussed. While determining the criteria required for general artificial intelligence (AI) to be accepted as an agent, the study suggests that our understanding of human agency should also be redefined in this process. Thus, the potential agency of AI is examined in both an ethical and metaphysical framework and new theoretical approaches are suggested
Effect of 1-week 3',4'-dihydroxyflavonol supplementation on antioxidant system and BDNF, transmitter levels in cerebellum in cerebral ischemia-reperfusion
No full textSerebral iskemi reperfüzyon (İ/R), kan akışının geçici bir kesinti sonrasında yeniden sağlanmasıyla ortaya çıkan ve geçen zamana bağlı olarak beyin fonksiyonlarında bozulmaya yol açabilen bir durumdur. Bu çalışmanın amacı erkek sıçanlarda beyin İ/R ve 1 haftalık süreli 3',4'-Dihydroxyflavonol tedavisinin serebellum dokusunda okisidan/antioksidan sistem ile glutamat, GABA ve BDNF düzeylerine olan etkisini belirlemekti. 28 adet Wistar-albino tipi erkek sıçandan oluşan deney grupları şu şekilde oluşturuldu: 1-Kontrol grubu (n=6): Bu gruptaki hayvanlara herhangi bir anestezi ve cerrahi işlem yapılmadı. 2-Sham Grubu (n=6): Bu gruptaki hayvanlarda genel anestezi oluşturulduktan sonra karotid arter bölgeleri açılıp kapatıldı. Uygulama sonrası 1 hafta süreli çözücü uygulaması yapıldı (1 ml DiOHF çözücüsü). 3-İskemi-Reperfüzyon Grubu (n=8): Genel anestezi altında sıçanlarda karotid arterler izole edildikten sonra 30 dakika süreyle ligate edilerek iskemi ve takiben reperfüzyon gerçekleştirildi 4-İskemi-Reperfüzyon + DiOHF Grubu (n=8): Genel anestezi altında sıçanlarda karotid arterler 30 dakika ligasyonla iskemi yapıldıktan sonra reperfüzyon ve sonrasında 1 hafta süreli DiOHF takviyesi yapıldı. Bir haftalık tedavi sonrası genel anestezi altında hayvanlar sakrifiye edildi ve serebellum dokuları alındı. İlgili dokuda MDA, GPx, katalaz, SOD, tioredoksin, glutamat, GABA ve BDNF seviyeleri değerlendirildi. İ/R MDA ile gluatamat ve GABA seviyelerini artırırken, GPx, katalaz, SOD, tioredoksin ve BDNF seviyelerini azalttı. Ancak 1 hafta süreli 3',4'-Dihydroxyflavonol tedavisi İ/R ile oluşan değişimleri düzeltti. Çalışma sonuçları İ/R sonrası 1 hafta süreli 3',4'-Dihydroxyflavonol tedavisinin fokal beyin İ/R'de oluşan değişimler üzerine olumlu bir etkisinin olduğu ortaya koymaktadır.Cerebral ischemia-reperfusion (I/R) occurs when blood flow is restored after a temporary interruption and can lead to deterioration in brain functions depending on the time passed. The aim of this study was to determine the effect of cerebral I/R and 1-week 3',4'-Dihydroxyflavonol treatment on the antioxidant/antioxidant system and glutamate, GABA, and BDNF levels in cerebellum tissue in male rats. Experimental groups consisting of 28 Wistar-albino type male rats were formed as follows: 1-Control Group (n=6): No anesthesia or surgical procedure was applied to the animals in this group. 2-Sham Group (n=6): After general anesthesia was induced in the animals in this group, the carotid artery regions were opened and closed. After the application, vehicle application was performed for 1 week (1 ml DiOHF solvent). 3-Ischemia-Reperfusion Group (n=8): After general anesthesia, carotid arteries were isolated in rats and ligated for 30 minutes, ischemia was performed and then reperfusion was performed. 4-Ischemia-Reperfusion + DiOHF Group (n=8): After general anesthesia, carotid arteries were ligated for 30 minutes and ischemia was performed in rats, then reperfusion was performed and then DiOHF supplementation was performed for 1 week. After one week of treatment, the animals were sacrificed under general anesthesia and cerebellum tissues were taken. MDA, GPx, catalase, SOD, thioredoxin, glutamate, GABA and BDNF levels were evaluated in the relevant tissue. I/R increased MDA, glutamate and GABA levels, while GPx, catalase, SOD, thioredoxin and BDNF levels were decreased. However, 1 week of 3',4'-Dihydroxyflavonol treatment corrected the changes that occurred with I/R. The study results show that 1 week of 3',4'-Dihydroxyflavonol treatment after I/R has a positive effect on changes that occur in focal brain I/R.Bu araştırma Selçuk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından 24202041 Proje numarası ile desteklenmiştir
Examination of the relationship between health communication problems and outpatient satisfaction
No full textİletişim, hasta memnuniyetini belirlemede temel kriterlerden biridir. Çünkü İletişim, hasta memnuniyeti üzerinde doğrudan bir etkiye sahiptir. İyi bir iletişim ileri seviyede hasta memnuniyetinin oluşması, tavsiyelerin dikkate alınması ve sağlık sonuçları ile doğrudan bağlantılıdır. Günümüzde pek çok hekim hasta merkezli iletişim olduğunda ya da hastanın ihtiyaçlarına tercihlerine ve değerlerine cevap verildiğinde daha ileri seviyede etkili tedavinin olduğunu düşünmektedir. Bu çalışmada yetişkinlerin sağlık iletişimi sorunlarının ayaktan hasta memnuniyeti üzerine etkisinin değerlendirilmesi hedeflenmektedir. Çalışma Ankara ilinde yaşayan 18 yaş ve üstü bireyler üzerinde yapılmıştır. Çalışmada nicel araştırma tipi kullanılmıştır. 503 yetişkin birey çalışmanın örneklem büyüklüğünü oluşturmuştur. Çalışmada kullanılan ölçeklerden ilki, Yeşildal ve arkadaşları (2021) tarafından geliştirilen sağlık iletişimi sorunları ölçeğidir. Ölçekte 13 soru ve 3 alt boyut bulunmaktadır. Çalışmada kullanılan bir diğer ölçek ise, Ayaktan Hasta Memnuniyeti Ölçeğidir. Ölçek (2018) Kaya ve Maimaiti tarafından geliştirilmiştir. Ölçek 29 soru ve 5 alt boyuttan oluşmaktadır. Katılımcıların sağlık iletişimi sorunları ölçeğinden aldıkları x̄=2,57 ve Ayaktan hasta memnuniyeti ölçeğine ait x̄=3,42 olarak tespit edilmiştir. Bu çalışmada, sağlık iletişim sorunlarının ayaktan hasta memnuniyeti üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Araştırmada, sağlık iletişim sorunları ile ayaktan hasta memnuniyeti ölçekleri ve bu ölçeklerin alt boyutları arasındaki ilişkiyi belirlemek için t testinden, tek yönlü varyans analizinden ve pearson korelasyon testinden yararlanılmıştır. Sağlık iletişimi sorunları puanı ve alt boyutları ile cinsiyet, yaş, yaşanılan ilçe, çalışılan sektör, gelir durumu, en çok tercih edilen sağlık kurumu, hastaneyi tercih etme nedenlerine göre farklılık göstermektedir. Ayaktan hasta memnuniyeti puanı ve alt boyutları ile cinsiyet, yaşanılan ilçe, çalışılan sektör, gelir durumu, en çok tercih edilen sağlık kurumu, hastaneyi tercih etme nedenlerine göre farklılık göstermektedir. Yapılan regresyon analizine göre, iletişim sorunlarının hasta memnuniyetini negatif yönde ve yüksek düzeyde etkilediğini göstermektedir.Communication is the main criterion in determining patient satisfaction since it has a direct impact on patient satisfaction. Good communication is directly linked to a higher level of patient satisfaction, taking advice into account and health outcomes. Many doctors nowadays think that treatment is more effective when patient-centric communication is present or when the patient's needs, preferences and values are met. This study aims to evaluate the impact of health communication problems on outpatient satisfaction in adults. The study was conducted on individuals aged 18 and over living in Ankara province. Quantitative research design was employed in the study. A total of 503 adult individuals constituted the sample size of the study. The first of the scales used in the study is the health communication problems scale developed by Yeşildal et al. (2021). The scale has 13 questions and 3 sub-dimensions. Another scale used in the research is the Outpatient Satisfaction Scale. The scale (2018) was developed by Kaya and Maimaiti. The scale consists of 29 questions and 5 sub-dimensions. The average score to be obtained from the Health Communication Problems scale was x= 2.57, while it was x=3.42 for the Outpatient Satisfaction Scale. The impact of health communication issues on outpatient satisfaction was analysed in this study. In the study, t-test, one-way analysis of variance and Pearson Correlation test were used to determine the relationship between health communication problems and outpatient satisfaction scales and their sub-dimensions. The health communication problems score and its sub-dimensions vary according to gender, age, district of residence, sector of employment, income status, most preferred health institution, and reasons for choosing the hospital. In tandem, outpatient patient satisfaction score and its sub-dimensions vary according to gender, district of residence, sector of employment, income status, most preferred health institution, and reasons for choosing the hospital. The regression analysis shows that communication problems impact patient satisfaction to a high degree and negatively