Selçuk Üniversitesi Kütüphanesi
Not a member yet
53909 research outputs found
Sort by
Transferring old-letter Ottoman Turkish scripts to Latin-based turkish using natural language processing techniques
No full textTürkiye Cumhuriyeti tarihi çizgi olarak Osmanlı Devleti'nin devamı niteliğindedir. Bu nedenle Türkiye Türkçesi Osmanlı Türkçesinden miras almaktadır. Osmanlı Devleti dünya ve Türk tarihine olan siyasi etkisi kadar sosyal ve kültürel etkisi ile de önemli bir yere sahiptir. Hakim olduğu coğrafyanın bugün birçok devlete ev sahipliği yapıyor olması hasebiyle birçok alanda yapılması gereken araştırmaları önemli hem milli tarih açısından hem de uluslararası araştırmalar açısından önemli kılmaktadır. Arapça ve Farsça başta olmak üzere batı dillerinden birtakım kavramları uhdesinde mecz eden Osmanlı Türkçesi evvela tarih araştırmalarında olmak üzere pek çok alanda bilinmesi gerekmektedir. Arap alfabesinin kullanılması ve bu alfabeye bazı eklemeler ile oluşturulmuş olması bugün araştırmacılar arasında bu alfabenin ve Osmanlı Türkçesinin öğrenilmesini elzem hale getirmiştir. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri'nde bulunan on milyonlarca vesikanın hala daha yapılan araştırmalarda kullanılamamış olması insan gücünün yanı sıra gelişen teknolojik yöntemlerinde kullanılması gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Bu doğrultuda, Osmanlı Türkçesinin dijital ortama aktarılması ve anlamlandırılmasına yönelik teknik bir çözüm önerisi geliştirilmiştir. Bu projelerin temelinde, veri kaynağı olarak Osmanlıca-Türkçe metinler içeren kitaplardan yararlanılmıştır. Metinlerin dijitalleştirilmesi sürecinde, netlik ve detayların korunması amacıyla 300 DPI çözünürlükte taramalar gerçekleştirilmiş ve yaklaşık 800 sayfadan oluşan bir veri seti oluşturulmuştur. Bu veriler, bulundukları sayfa ve dil yapısına göre sınıflandırılarak kısa, orta ve uzun metin örnekleri hazırlanmış, toplamda 1250 cümlelik bir yapı oluşturulmuştur. Veri seti; %70 eğitim, %15 doğrulama ve %15 test olmak üzere üçe ayrılmıştır. Sistem, Tesseract OCR 5.0 altyapısı üzerine inşa edilmiş ve LSTM, CNN, RNN, Seq2Seq ve Word2Vec gibi derin öğrenme modelleriyle desteklenmiştir. Python ve ASP.NET Core projelerinin entegre biçimde çalıştığı mimari hem metin tanıma hem de çeviri aşamalarında özelleştirilmiş algoritmalar barındırmaktadır. Uygulanan testler sonucunda sistemin 4-gram BLEU skoru 0,8381; ROUGE-1 F1 skoru 0,8674; ROUGE-L F1 skoru 0,8352; TER ortalaması 0,2516; WER 0,2489 ve CER 0,1762 olarak ölçülmüştür. Bu değerler, sistemin çevirilerde hem karakter hem kelime hem de cümle yapısı düzeyinde yüksek başarı sağladığını göstermektedir. Ayrıca, TER metriğine göre %88,24; WER metriğine göre %88,40 ve CER metriğine göre %95,04 oranında çeviri, kabul edilebilir düzeyde değerlendirilmiştir. Özellikle kısa ve orta uzunluktaki cümlelerde daha yüksek başarı gözlemlenirken uzun ve dilbilgisel olarak karmaşık yapılar sistem performansını nispeten zorlamıştır. ROUGE-L F1 skorunun yüksekliği, sistemin cümle bütünlüğünü büyük ölçüde koruyabildiğini göstermektedir. Bu güçlü yapı sayesinde bu tez, eski Osmanlı belgelerinin modern Türkçeye aktarımında derin öğrenme tabanlı NLP tekniklerinin etkinliğini ortaya koymakta ve benzeri tarihsel dil dönüşümleri için akademik ve uygulamalı bir çerçeve sunmaktadır.The history of the Republic of Turkey is essentially a continuation of the Ottoman Empire. Therefore, modern Turkish inherits many elements from Ottoman Turkish. The Ottoman Empire holds an important place not only for its political impact on world and Turkish history but also for its social and cultural influence. As many of the regions it once governed are now home to various modern states, research in this field is significant both from the perspective of national history and international studies. Ottoman Turkish, which blended concepts primarily from Arabic and Persian as well as from Western languages, needs to be understood—especially in historical studies but also in many other areas. The use of the Arabic script, along with modifications specific to Ottoman Turkish, has made learning this script and the language itself essential for researchers today. The fact that tens of millions of documents in the Presidential State Archives of the Republic of Turkey have yet to be fully utilized in academic research highlights the necessity of not only human resources but also advanced technological methods. Accordingly, a technical solution has been developed to digitize and interpret Ottoman Turkish.The foundation of these projects lies in Ottoman-Turkish to modern Turkish texts sourced from books. During the digitization process, pages were scanned at 300 DPI to preserve clarity and detail, resulting in a dataset of approximately 800 pages. The data was categorized based on page structure and linguistic features into short, medium, and long sentence samples, creating a total of 1,250 sentences. The dataset was split into 70% training, 15% validation, and 15% test subsets. The system was built on Tesseract OCR 5.0 and supported by deep learning models such as LSTM, CNN, RNN, Seq2Seq, and Word2Vec. The architecture, which integrates Python and ASP.NET Core projects, includes customized algorithms for both text recognition and translation processes. As a result of testing, the system achieved a 4-gram BLEU score of 0.8381, ROUGE-1 F1 score of 0.8674, ROUGE-L F1 score of 0.8352, an average TER of 0.2516, WER of 0.2489, and CER of 0.1762. These values demonstrate the system's high performance at the character, word, and sentence structure levels. Moreover, translations were rated acceptable at 88.24% by TER, 88.40% by WER, and 95.04% by CER. Higher accuracy was observed in short and medium-length sentences, while longer and syntactically complex structures slightly challenged system performance. The high ROUGE-L F1 score indicates the system's strong ability to preserve sentence integrity. With this robust design, this thesis demonstrates the effectiveness of deep learning-based NLP techniques in translating Ottoman documents into modern Turkish and offers both an academic and practical framework for similar historical language transformations
Examination of the effect of life skills program on children's thinking skills and social skills
No full textBu araştırma, Yaşam Becerileri Programı'nın, okul öncesi çocukların düşünme becerilerine ve sosyal becerilerine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden ön test-son test kontrol gruplu deneme modelinin kullanıldığı araştırmanın çalışma grubunda, Konya İli Meram ilçesinde bulunan Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı bağımsız bir anaokuluna devam eden 60-72 ay grubunda bulunan (21 Deney grubu, 21 Kontrol grubu) 42 çocuk araştırmanın çalışma grubunu oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak "Demografik Bilgi Formu", Yaşam Becerileri Eğitimi Programının çocukların düşünme becerilerine etkisini belirlemek amacıyla "5-6 Yaş Çocukları İçin Eleştirel Düşünme Becerileri Testi (ÇEDT)", "Problem Çözme Becerisi Ölçeği (PÇBÖ)", "Hibrit Yaratıcılık Testi", sosyal becerilerine etkisini belirlemek amacıyla "Sosyal Beceri Geliştirme Sistemi- Derecelendirme Ölçeği (3-5 Yaş Okul Öncesi Versiyonu) Öğretmen Formu" kullanılmıştır. Veri toplama araçları Yaşam Becerileri Programının öncesi ve sonrasında hem kontrol hem de deney grubundaki çocuklara uygulanmış; ayrıca deney grubu çocuklarına son testin uygulandığı tarihten 8 hafta sonra çalışmanın kalıcılığını test etmek için tekrar uygulanmıştır. Deney ve kontrol grubundaki çocuklara öğretmenleri tarafından "Millî Eğitim Bakanlığı 2013 Okul Öncesi Eğitim Programı" uygulanmaya devam ederken, deney grubundaki çocuklara ek olarak araştırmacı tarafından "Yaşam Becerileri Programı" 12 hafta boyunca, haftada 3 oturum olmak üzere uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS paket program kullanılarak bağımsız t testi, bağımlı t testi ve tekrarlı ölçümler ANOVA testi ile analiz edilmiştir. Bulgular incelendiğinde, deney ve kontrol grubunda bulunan çocukların düşünme becerileri ve sosyal becerileri ön test puanları arasında anlamlı düzeyde bir farkın olmadığı (p>0,05), kontrol grubunda bulunan çocukların düşünme becerileri ön test ve son test puanları arasında anlamlı düzeyde bir farkın olduğu (p<0,05), sosyal becerileri ön test ve son test puanları arasında anlamlı düzeyde bir farkın olmadığı (p>0,05), deney ve kontrol grubunu oluşturan çocukların düşünme becerileri ve sosyal becerileri son test puanları arasında, deney grubu lehine anlamlı düzeyde bir farkın olduğu saptanmıştır (p<0,05). Ayrıca deney grubu çocuklarının düşünme becerileri ve sosyal becerileri ön test ve son test puanları arasında, son test puanları lehine anlamlı düzeyde bir farkın olduğu (p<0,05) son test ve izleme testi puanları arasında anlamlı düzeyde bir farkın olmadığı tespit edilmiştir (p>0,05). Elde edilen bulgular sonucunda Yaşam Becerileri Programı'nın çocukların düşünme becerilerini ve sosyal becerilerini geliştirmede etkili ve kalıcı olduğu görülmüştür.This research was conducted in order to investigate the effects of Life Skills Program on thinking skills and social skills of preschool children. The study group of the research in which the pre-test-post-test control group experimental model was used, consists of 42 children aged 60-72 months (21 Experimental group, 21 Control group) who attend an independent kindergarten affiliated with the Ministry of National Education in Meram district of Konya Province. "Demographic Information Form" was used as the data collection tools, "Critical Thinking Skills Test for 5-6 Year Old Children (ÇEDT)", "Problem Solving Skills Scale (PSS)", "Hybrid Creativity Test" to determine the effect of the Life Skills Education Program on thinking skills of children, and "Social Skills Development System-Rating Scale (Preschool Version for 3-5 Years Old) Teacher Form" to determine the effect of the Life Skills Education Program on social skills. Data collection tools were applied to both control and experimental group children before and after the Life Skills Program; and were also applied to the experimental group children 8 weeks after the post-test date to test the permanence of the study. While the "Ministry of National Education 2013 Pre-School Education Program" continued to be applied to the children in the experimental and control groups by their teachers, the "Life Skills Program" was additionally applied to the children in the experimental group by the researcher for 12 weeks, 3 sessions per week. The obtained data were analyzed using the SPSS package program with independent t-test, dependent t-test and repeated measures ANOVA test. When the findings were examined, it was found that there was no significant difference between the pre-test scores of thinking skills and social skills of the children in the experimental and control groups (p>0,05), there was a significant difference between the pre-test and post-test scores of thinking skills of the children in the control group (p<0,05), there was no significant difference between the pre-test and post-test scores of social skills of the children in the experimental and control groups (p>0,05), there was a significant difference between the post-test scores of thinking skills and social skills of the children in the experimental and control groups in favor of the experimental group (p<0,05). In addition, it was found that there was a significant difference between the pre-test and post-test scores of thinking skills and social skills of the children in the experimental group in favor of the post-test scores (p<0,05) and there was no significant difference between the post-test and follow-up test scores (p>0,05). As a result of the findings, it was seen that the Life Skills Program was effective and permanent in developing children's thinking skills and social skills
Technical and thematic analysis of Najib Al-Kilani's "Processions of The Free"
No full text"Necîb el-Kîlânî, modern Arap edebiyatının önemli yazarlarından biridir. Yazarın tarihi romanlarından olan Mevâkibu'l-Aḥrâr adlı eserinde, Napolyon'un 1798 yılında adalet, eşitlik ve özgürlük gibi kavramları getirmek bahanesiyle Mısır'ı işgal etmesi ve akabinde Hacı Mustafa el-Baştîlî'nin önderliğinde başlatılan kahramanlık mücadelesi ele alınmaktadır. Çalışma, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Girişte Mevâkibu'l-Aḥrâr adlı eser ile ilgili yapılacak çalışmanın esasları ile modern Arap edebiyatı, Mısır edebiyatında tarihi romanın yeri ve Necîb el-Kîlânî'nin yaşadığı yıllara ait Mısır'ın durumundan bahsedilmiştir. Birinci bölümde yazarın hayatı, edebî şahsiyeti ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Mevâkibu'l-Aḥrâr adlı eser, teknik ve tematik açıdan incelenmiştir. Yazarın eserinde yer verdiği kahramanların özellikleri, zaman ve mekan ile beraber kullandığı dil ve üslubu, yararlandığı anlatım teknikleri ile toplumun mevcut bireysel ve sosyal durumları detaylı şekilde incelenmiştir. Eserle ilgili yapılan değerlendirmeler, sonuç bölümünde verilmiştir.Najib al-Kīlani is one of the important writers of modern Arabic literature. In his historical novel Mawākibu'l-Aḥrār, Napoleon invaded Egypt in 1798 under the pretext of bringing concepts such as justice, equality and freedom, and the heroic struggle that followed under the leadership of Hajji Mustafa al-Bashtilī is discussed. The study consists of an introduction and two sections. In the introduction, the principles of the study to be conducted on the work titled Mawākibu'l-Aḥrār, modern Arabic literature, the place of the historical novel in Egyptian literature and the situation of Egypt during the years when Najīb al-Kīlānī were mentioned. In the first section, information was given about the author's life, literary personality and works. In the second section, Mawākibu'l-Aḥrār was examined in technical and thematic terms. The characteristics of the characters included in the work by the author, the language and style he used together with time and place, the narrative techniques he used and the current individual and social situations of the society were examined in detail. Evaluations regarding the work are given in the conclusion section
Determination of the service life of automotive ball joint components by finite element analysis and experimental lifetime testing
No full textOtomotiv endüstrisi, sanayileşen ve gelişmekte olan ülkelerin ekonomik kalkınmasında temel yapı taşlarından biri haline gelmiştir. Sektördeki sürekli teknolojik ilerleme ve müşteri taleplerinin çeşitlenmesi, yenilikçilik ve sürekli iyileştirme faaliyetlerini zorunlu kılmaktadır. Süspansiyon sistemlerinin temel amacı; yol tutuşunu iyileştirerek sürüş güvenliğini artırmak ve aynı zamanda konforlu bir sürüş sağlamaktır. Sistem içerisinde yönlendirme fonksiyonu sağlayan küresel mafsallı bileşenler, yüksek yük altında çalışan ve yapısal güvenlik açısından kritik öneme sahip emniyet parçalarıdır. Bu tür parçaların araç sistemine entegre edilmeden önce gerekli testlerden geçirilmesi, güvenilirlik ve performans açısından zorunludur. Küresel mafsala sahip rotiller, tekerlek ile şasi arasındaki mekanik bağlantıyı sağlayan ve hem emniyet hem de sürüş konforu açısından kritik öneme sahip parçalardır. Bu bileşenler, araç altında oluşan kuvvetler ve yön değişimlerine bağlı olarak mekanik yüke ve aşınmaya maruz kalmaktadır. Rotil performansını etkileyen temel aşınma parametrelerinden biri, plastik yatak ile küresel mafsal arasındaki boşluk miktarıdır. Söz konusu boşluğun tasarım sınırlarının altında olması durumunda kısa sürede işlev kaybı ve parça deformasyonu; fazla olması durumunda ise sesli çalışma ve darbe kaynaklı titreşim problemleri gözlemlenmektedir. Yeni ürün geliştirme sürecinde, optimum performans için tasarım doğrulama ve dayanım testleri, sistemin kritik adımlarını oluşturmaktadır. Mevcut uygulamalarda, her yeni tasarımın prototip üretimi tamamlandıktan sonra testlerden geçirilerek onay süreci yürütülmekte ve uygun bulunan parçalar üretim sürecine dahil edilmektedir. Ancak, tasarımın yetersiz olması durumunda, kalıp hazırlığı, malzeme kullanımı, işçilik ve zaman açısından ciddi maliyet artışlarıyla karşılaşılmaktadır. Bu çalışmada, küresel mafsallı rotil bileşenlerinin performansını değerlendirmek ve tasarım doğrulama sürecini optimize etmek amacıyla hem deneysel testler hem de sayısal simülasyon yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Öncelikle, fiziksel prototipler üzerinde radyal boşluk statik testi gerçekleştirilmiş; eş zamanlı olarak, sonlu elemanlar analizi (FEA) uygulanmıştır. Gerçekleştirilen analizler sonucunda, deneysel veriler ile sayısal modelleme sonuçları arasında yüksek düzeyde bir korelasyon tespit edilmiş ve iki yöntemin eş çalışabilirliği doğrulanmıştır. Bu doğrultuda, sonlu elemanlar analizlerinin, fiziksel testlerin öncesinde uygulanarak öngörülemeyen tasarım hatalarının üretim öncesi belirlenmesine olanak sağladığı, böylece test sürelerinin ve üretim maliyetlerinin önemli ölçüde azaltılabileceği ortaya konmuştur. Ayrıca, çalışmada kullanılan küresel mafsallı rotil numuneleri yorulma testlerine tabi tutularak, yatak tasarımının dayanımı ve performansı doğrulanmıştır. Laboratuvar testleri ile FEA analizlerin entegre şekilde yürütülmesi; ürün güvenilirliğinin artırılması, prototipleme sayısının azaltılması ve ürün geliştirme döngüsünün kısaltılması açısından etkili bir mühendislik yaklaşımı olarak öne çıkmaktadır.The automotive industry has become a cornerstone of the economic development of industrializing and developing countries. Continuous technological advancements in the sector and the diversification of customer demands necessitate innovation and continuous improvement activities. The primary purpose of suspension systems is to enhance driving safety by improving roadholding and providing a comfortable ride. Ball joint components, which provide steering functions within the system, are safety components that operate under high loads and are critical to structural safety. The necessary testing of such components before integration into the vehicle system is essential for reliability and performance. Ball pins, which provide the mechanical connection between the wheel and the chassis, are critical for both safety and driving comfort. These components are subject to mechanical loads and wear due to forces and directional changes under the vehicle. One of the key wear parameters affecting ball joint performance is the amount of clearance between the plastic bearing and the ball joint. If this clearance is below the design limits, rapid loss of function and component deformation are observed; if it is excessive, noise and impact-induced vibration problems are observed. In the new product development process, design validation and endurance testing constitute critical steps in the system for optimal performance. In current practices, after each new design prototype is completed, it undergoes testing and approval, and suitable parts are incorporated into the production process. However, if the design is inadequate, significant cost increases are encountered in terms of mold preparation, material usage, labor, and time. In this study, both experimental tests and numerical simulation methods were used to evaluate the performance of ball joint ball joint components and optimize the design validation process. First, radial clearance static tests were performed on physical prototypes, and finite element analysis (FEA) was applied simultaneously. The analyses revealed a high level of correlation between the experimental data and numerical modeling results, confirming the interoperability of the two methods. In this respect, it was demonstrated that finite element analysis, applied before physical testing, allows for the pre-production identification of unforeseen design errors, thus significantly reducing testing times and manufacturing costs. Additionally, the spherical joint ball joint specimens used in the study were subjected to fatigue tests to verify the strength and performance of the bearing design. Integrating laboratory testing with FEA analyses is an effective engineering approach for increasing product reliability, reducing the number of prototyping runs, and shortening the product development cycle.stands out as an effective engineering approach for increasing product reliability, reducing the number of prototyping runs, and shortening the product development cycle
Solution approaches for optimization of crude oil supply chains
No full textHam petrol, dünya genelinde birçok endüstri için hayati bir kaynak olarak kabul edilir. Üretim, dağıtım, satış ve tüketim süreçleri çok farklı yerlerde gerçekleşmekte, bu da üretimden tüketim pazarlarına kadar karmaşık tedarik zincirlerini beraberinde getirmektedir. Bu tez, ham petrol tedarik zincirlerini, üretim alanından dağıtım merkezi/rafineriye kadar etkileyen faktörleri, Irak'ta ham petrol üretimi yapan dört şirket için incelemektedir ve iki ana bölüme ayrılmıştır. İlk bölüm, seçilen şirketler için dört ana kriter ve dokuz alt kriteri değerlendirir. Bu kriterlere ağırlık vermek için bulanık AHP yöntemi kullanılır. Bulanık TOPSIS yöntemi, belirlenen kriterlere göre şirketlerin performansını sıralar ve karşılaştırır. Yapılan çalışma sonucunda, tedarik zinciri riski, tedarik zinciri dayanıklılığı ve taşımacılık operasyonları kriterlerinde daha başarılı olan şirketlerin genel performans olarak öne çıktıkları görülmüştür. İkinci bölümde, dört şirketin oluşturduğu tedarik zinciri yapısı için doğrusal programlama modelleri önerilmiştir. Şirketler için mevcut üretim miktarları kullanılarak taşıma planlaması yapılmış, ilaveten tedarik zinciri riskleri ile şirketlerin risklere karşı dayanıklı olmalarının etkileri incelenmiştir. Ayrıca şirket üretim miktarlarının model tarafından optimal şekilde belirlendiği durum için elde edilen fayda gösterilmiştir. Bu modeller, toplam maliyeti minimize etmektedirler. İkinci bir amaç fonksiyonu olarak şirketlerin tedarik zinciri performansına göre ağırlıklandırılmış üretiminin maksimize edilmesi de ele alınmış ve çok amaçlı bir matematiksel model önerilmiştir. Önerilen modeller, GAMS IDE paket yazılımında ayrı ayrı çözülmüş ve karşılaştırmalı analizler yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar göstermiştir ki, geliştirilen modeller, ham petrol şirketlerinin tedarik zincir performanslarının iyileştirilmesi, toplam maliyetlerin azaltılması ve optimal ham petrol üretim miktarlarının belirlenmesi konularında karar vericilere önemli ölçüde yardımcı olacaktır.Crude oil is considered a vital resource for many industries around the world. Production, distribution, sales and consumption processes take place in many different locations, resulting in complex supply chains from production to consumption markets. This thesis examines the factors affecting the crude oil supply chains from the production site to the distribution center/refinery for four companies producing crude oil in Iraq and is divided into two main sections. The first part evaluates four main criteria and nine sub-criteria for the selected companies. The fuzzy AHP method is used to give weight to these criteria. The fuzzy TOPSIS method compares and ranks the performance of the companies according to the determined criteria. As a result of the study, it was seen that the companies that were more successful in the supply chain risk, supply chain resilience and transportation operations criteria stood out in terms of overall performance. In the second part, linear programming models are proposed for the supply chain structure of four companies. Transportation planning is made using the current production quantities for the companies, and additionally, supply chain risks and the effects of companies' resilience to risks are examined. In addition, the benefit obtained for the case, where the company's production quantities are determined optimally by the model, is shown. These models minimize the total cost. As a second objective function, the maximization of the supply chain performance weighted production of the companies is also considered and a multi-objective mathematical model is proposed. The proposed models were solved separately in the GAMS IDE package software and comparative analyses were performed. The results obtained show that the developed models will significantly assist decision makers in improving the supply chain performance of crude oil companies, reducing total costs and determining optimal crude oil production quantities
Investigation of the effects of silica mesoporous drug carriers on reti̇nal pigment epithelial cells subjected to oxidative stress
No full textYaşa bağlı makula dejenerasyonu (YBMD), gelişmiş ülkelerde geri dönüşümsüz görme kaybının başlıca nedenlerinden biridir. Hastalığın patogenezinde retinal pigment epitel (RPE) hücrelerinde biriken oksidatif stresin önemli rol oynadığı bilinmektedir. Oksidatif stres, reaktif oksijen türlerinin (ROS) birikimi ile hücresel yapılara zarar vererek hücre ölümüne neden olur. Bu çalışmada, YBMD'nin in vitro modeli olarak kullanılan ARPE-19 hücrelerinde oksidatif stres indüklendi ve silika temelli, mezogözenekli bir yapı olan SBA-15 nanotaşıyıcılarının bu modele karşı koruyucu ve tedavi edici potansiyeli araştırıldı. SBA-15 yapısı sentezlendi ve morfolojik/yapısal karakterizasyonu TEM, SEM, BET ve BJH analizleri ile gerçekleştirildi. Yüzey modifikasyonu için trimetoksi[3-(metilamino) propil]silan, [3-(N, N dimetilamino) propil] trimetoksisilan ve 3-aminopropiltrimetoksisilan kullanılarak amin grupları ile fonksiyonelleştirme yapıldı. Fonksiyonel gruplar FTIR analiziyle doğrulandı. Ardından, antioksidan özellikleri ile bilinen doğal bir flavonoid olan Quercetin yüklemesi gerçekleştirildi, yükleme FTIR ve UV-Vis spektrumu ile doğrulandı. ARPE-19 hücre hatları kullanılarak saf SBA-15 ve amin grubu içeren modifiye SBA-15 yapılarının sitotoksik etkileri değerlendirildi. Elde edilen bulgulara göre, saf SBA-15'nin toksik etki göstermediği, ancak amin gruplarıyla fonksiyonelleştirilen SBA-15 yapılarının belirli bir düzeyde sitotoksisiteye neden olduğu tespit edildi. Oksidatif stres modeli oluşturmak amacıyla hücrelere artan dozlarda H₂O₂ uygulandı ve 300 µM H₂O₂'nin optimal stres dozu olarak belirlenmesiyle bu konsantrasyon referans alındı. Oksidatif strese maruz bırakılan hücrelerde, saf SBA-15 ve amin modifiye SBA-15 formlarının hücre canlılığını anlamlı derecede artırdığı ve oksidatif stresi azalttığı gözlemlendi. Quercetin yüklü SBA-15 yapılarının 24 saatlik inkübasyonunda, özellikle saf SBA-15 ve tersiyer aminle modifiye edilen SBA-15'nin stresi ortadan kaldırarak hücrelerde iyileşme sağladığı belirlendi. Bu çalışmanın sonuçları, SBA-15 temelli malzemelerin ARPE-19 hücrelerinde ilaç taşıyıcı sistem olarak kullanımına ve oksidatif stresin azaltılmasındaki etkilerine yönelik literatürdeki ilk kapsamlı verileri sunmaktadır. Elde edilen bulgular, özellikle Quercetin yüklü SBA-15'nin tersiyer amin modifikasyonu ile sinerjik koruyucu etkisinin daha önce rapor edilmemiş olması açısından önem taşımaktadır. Ancak, bu öncül sonuçların klinik uygulamalara yönelik potansiyelini değerlendirmek için mekanistik çalışmalar ve in vivo deneylerle desteklenmesi gerekmektedir.Age-Related Macular Degeneration (AMD) is one of the leading causes of irreversible vision loss in developed countries. Oxidative stress, which accumulates in retinal pigment epithelial (RPE) cells, is known to play a key role in the pathogenesis of the disease. Oxidative stress damages cellular structures through the accumulation of reactive oxygen species (ROS), leading to cell death. In this study, oxidative stress was induced in ARPE-19 cells, an in vitro model of AMD, and the protective and therapeutic potential of silica-based mesoporous SBA-15 nanocarriers was investigated. SBA-15 was synthesized, and its morphological/structural characterization was performed using TEM, SEM, BET, and BJH analyses. Surface modification was carried out using trimethoxy[3 (methylamino) propyl]silane, [3-(N, N-dimethylamino) propyl] trimethoxysilane, and 3 aminopropyltrimethoxysilane to functionalize the material with amine groups. The functional groups were confirmed by FTIR analysis. Subsequently, the natural flavonoid Quercetin, known for its antioxidant properties, was loaded onto the nanocarriers, and the loading was verified via FTIR and UV Vis spectroscopy. The cytotoxic effects of pure SBA-15 and amine-modified SBA-15 structures were evaluated using ARPE-19 cell lines. Findings revealed that pure SBA-15 showed no toxicity, while amine functionalized SBA-15 induced a certain level of cytotoxicity. To establish an oxidative stress model, cells were treated with increasing doses of H₂O₂, and 300 µM H₂O₂ was determined as the optimal stress concentration. In cells exposed to oxidative stress, both pure SBA-15 and amine-modified SBA-15 significantly increased cell viability and reduced oxidative stress. Upon 24-hour incubation with Quercetin-loaded SBA-15, particularly pure SBA-15 and tertiary amine-modified SBA-15, oxidative stress was alleviated, promoting cellular recovery. The results of this study provide the first comprehensive data in the literature on the use of SBA 15-based materials as drug delivery systems in ARPE-19 cells and their effects on reducing oxidative stress. The findings are particularly significant as the synergistic protective effect of Quercetin-loaded SBA-15 with tertiary amine modification has not been previously reported. However, these preliminary results need to be supported by mechanistic studies and in vivo experiments to evaluate their potential for clinical applications.Bu tez çalışması Bilimsel Araştırma Projeleri tarafından 24201070 nolu proje ile desteklenmiştir
Responsible consumption and production themed advertisements in sustainable marketing: A cross-generation comparative neuromarketing research
No full textBu araştırmanın amacı; hazır giyim markalarının, sürdürülebilir pazarlama kapsamında yayınladıkları sorumlu üretim ve tüketim temalı reklam görsellerinde yer alan sürdürülebilirlik mesajlarına yönelik, X, Y ve Z kuşaklarının dikkati (odaklanma sayısı ve görüntüleme süresi) arasında farklılığın olup olmadığı tespit etmektir. Bu doğrultuda bu araştırmaya dâhil edilecek markaların belirlenmesi için önce bir saha araştırması yapılmış ve LCW, DeFacto, Colin's ve Mavi markalarına ait (mankenli, ürünlü ve nötr uyaranlı olmak üzere) toplam 12 reklam görseli araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırmanın yöntemi; karma araştırma yöntemidir. Araştırma alanı nöropazarlamadır ve araştırma tekniği eye-tracking araştırmasıdır ve araştırmayı desteklemek üzere, deney sonrası anket yapılmıştır. Araştırma; X, Y ve Z kuşaklarının her birinden 22'şer kişi olmak üzere, toplam 66 katılımcının verileri ile gerçekleştirilmiştir. Deneyde Gazepoint GP3 cihazı kullanılmıştır. Deneyde toplanan eye-tracking verileri, Gazepoint Analysis Software Professional Edition (v6.8.0) programı ile analiz edilmiş ve ısı haritaları elde edilmiştir. Hipotezlerin test edilmesi için; katılımcıların odaklanma sayısı ve görüntüleme süresi metrikleri alınarak, IBM SPSS Statistics 29.0 programında istatistiksel analizleri yapılmıştır. Normal dağılım gösteren verilerde ANOVA, normal dağılım göstermeyen verilerde Kruskal-Wallis testi kullanılarak hipotezler test edilmiştir. Kuşaklar arasında farklılığın tespit edildiği durumlarda, farklılığın hangi kuşaklar arasında olduğunu belirlemek için post hoc (Tukey ve Mann-Whitney U testi+ Bonferroni düzeltmesi) testleri yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda; araştırma için varsayılan 24 hipotezden 10 tanesi kabul edilmiş, 14 tanesi reddedilmiştir. Kabul edilen 10 hipotez çerçevesinde; sürdürülebilirlik mesajlarına yönelik kuşaklar arasında odaklanma sayılarında ve görüntüleme sürelerinde (dikkatlerinde) farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu farklılıkların; bazı hipotezlerde X ve Y kuşakları arasında, bazı hipotezlerde X ve Z kuşakları arasında olduğu belirlenmiştir. Y ve Z kuşakları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilememiştir.The purpose of this research is to determine whether there is a difference in the attention (number of focus and viewing time) of generations X, Y and Z towards the sustainability messages in the responsible production and consumption themed advertising visuals published by ready-to-wear brands within the scope of sustainable marketing. In this context, a field study was conducted to determine the brands to be included in this research and a total of 12 advertising visuals (with models, products and neutral stimuli) belonging to the brands LCW, DeFacto, Colin's and Mavi were included in the research. The research method is a mixed research method. The research field is neuromarketing, the research technique is eye-tracking research, and a post-experimental survey was conducted to support the research. The research was conducted with data from a total of 66 participants, 22 from each of generations X, Y and Z. The Gazepoint GP3 device was used in the experiment. The eye-tracking data collected in the experiment was analyzed with the Gazepoint Analysis Software Professional Edition (v6.8.0) program and heat maps were obtained. In order to test the hypotheses; participants' fixation count and viewing time metrics were taken and statistical analyses were performed in IBM SPSS Statistics 29.0 program. Hypotheses were tested using ANOVA for data showing normal distribution and Kruskal-Wallis test for data not showing normal distribution. In cases where differences were detected between generations, post hoc (Tukey and Mann-Whitney U test + Bonferroni correction) tests were performed to determine which generations the difference was between. As a result of the research; 10 of the 24 hypotheses assumed for the research were accepted and 14 were rejected. Within the framework of the 10 accepted hypotheses; it was concluded that there was a difference in fixation counts and viewing times (attention) towards sustainability messages between generations. It was determined that these differences were between generations X and Y in some hypotheses and between generations X and Z in some hypotheses. No statistically significant difference was detected between generations Y and Z
Investigation of the relationship between methyl arginines levels and heat shock proteins in patients with psoriasis
No full textBu çalışma, psoriasisli hastalarda metil arjinin türevleri (ADMA, SDMA, LNMMA) ve nitrik oksit yoluyla ilişkili parametreler ile ısı şok proteinlerinden HSP60, HSP70 ve HSP90 düzeylerini incelemeyi ve bu parametlerin hastalığın patogenezindeki rollerini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Selçuk Üniversitesi Hastanesi Dermatoloji Polikliniği'ne başvuran 45 psoriasisli hasta ve 45 sağlıklı bireyden oluşan örneklem grubu üzerinde yürütülen çalışmada, serum ADMA, SDMA, LNMMA düzeyleri LC-MS/MS yöntemiyle; HSP60, HSP70 ve HSP90 düzeyleri ise ELISA yöntemiyle ölçülmüştür. Bulgular, HSP60 düzeylerinin hasta grubunda anlamlı şekilde düşük olduğunu, HSP70 ve HSP90 düzeylerinin ise gruplar arasında anlamlı farklılık göstermediğini ortaya koymuştur. Ayrıca, psoriasisli hastalarda ADMA, SDMA, LNMMA, arjinin ve sitrülin düzeylerinin sağlıklı kontrollere göre anlamlı derecede düşük olduğu saptanmıştır. Korelasyon analizlerinde, kontrol grubunda HSP60 ile HSP70 arasında ve hasta grubunda HSP60 ile HSP90 arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Sonuçlar, psoriasiste hem hücresel stres yanıtının hem de nitrik oksit yolunun karmaşık düzenlemelere tabi olduğunu ve HSP60 ile metil arjinin türevlerinin hastalığın biyolojik belirteçleri olarak değerlendirilebileceğini düşündürmektedir.This study aimed to investigate the levels of methylarginine derivatives (ADMA, SDMA, LNMMA) and nitric oxide pathway-related parameters, as well as the heat shock proteins HSP60, HSP70, and HSP90 in patients with psoriasis, and to evaluate the roles of these parameters in the pathogenesis of the disease. Conducted on a sample of 45 psoriasis patients and 45 healthy individuals admitted to the Dermatology Outpatient Clinic of Selçuk University Hospital, serum levels of ADMA, SDMA, and LNMMA were measured using LC-MS/MS, while HSP60, HSP70, and HSP90 levels were determined using ELISA. The findings revealed that HSP60 levels were significantly lower in the patient group, whereas HSP70 and HSP90 levels did not differ significantly between groups. Additionally, ADMA, SDMA, LNMMA, arginine, and citrulline levels were significantly lower in psoriasis patients compared to healthy controls. Correlation analyses demonstrated a positive and significant relationship between HSP60 and HSP70 levels in the control group and between HSP60 and HSP90 levels in the patient group. These results suggest that both cellular stress response and nitric oxide pathway regulation are intricately modulated in psoriasis, and that HSP60 and methylarginine derivatives may serve as potential biomarkers in the biological assessment of the disease
Pervaneoğullari and foundation works
No full textTürkiye Selçuklu Devleti veziri Muînüddin Süleyman Pervâne'nin, Trabzon Rumları'nın elinde olan Sinop'u 1264 yılında fethederek ikta olarak alması beyliğin temellerinin atılmasını sağlamıştır. Türkiye Selçuklu Devleti'nin yıkılıp yerel beylerin bulundukları bölgelerde hâkimiyetlerini tesis etmesi sonucu Türk-İslâm tarihinde Anadolu Beylikleri adı ile tanımlanan yeni bir dönem başlamıştır. Kurulan bu beyliklerden birisi 1277-1332 yılları arasında Muînüddin Süleyman Pervâne'nin oğlu Muînüddin Mehmed tarafından Sinop merkez olmak üzere kurulan Pervâneoğulları Beyliği'dir. Anadolu Türk Beylikleri'nden birisi olan Pervâneoğulları Beyliği her ne kadar bağımsızlıklarını ilan etseler de Türkiye Selçuklularının yıkılışına kadar hanedanın hâkimiyet mücadelelerini desteklemişlerdir. Gerek Muînüddin Süleyman Pervâne tarafından gerekse Pervâneoğulları tarafından kurulan vakıflar, Anadolu'nun siyasi, dinî ve ilmî hayatı üzerinde önemli izler bırakırken, sosyal hayatın idame ettirilmesinde de büyük roller üstlenmiştir. İnşa edilen zaviye, cami, mescit ve medreseler Anadolu'da İslâm'ın yayılmasında yadsınamayacak kadar önemli bir görev ifa etmiştir. Pervâneoğulları, babaları Muînüddin Süleyman Pervâne tarafından kurulan vakıfları devam ettirdikleri gibi, kendileri de yeni vakıflar kurarak, bir anlamda Türkiye Selçuklu vakıf geleneğini sürdürmüşlerdir. Anadolu'nun çeşitli bölgelerine dağılan Pervâneoğulları birkaç kola ayrılmıştır. İlki Amasya koludur. Pervâneoğulları'nın Amasya kolu mensupları Osmanlı Devleti'nde idari ve askeri kadrolarda yer almışlardır. İkinci kol Sinop koludur. Bu kola mensup olan Pervâneoğulları 1461 yılında Osmanlı Devleti'nin Sinop'u fethine mukavemet göstermiş ve bu mukavemetten dolayı Fatih Sultan Mehmed tarafından sürgün edilmişlerdir. Üçüncü kol, Samsun-Bafra koludur. Bu kola mensup Pervâneoğulları, Mirza Bey soyundan devam etmiş ve Mirzabeyoğulları ismiyle anılmışlardır. Pervaneoğullarının dördüncü kolu ise Tokat'ta bulunan Kâbilîzâde ailesidir. Kâbilîzâde ailesi bir zürri vakıf olan Muînüddin Süleyman Pervâne'nin Tokat'ta bulunan bazı vakıflarına günümüze kadar mütevellilik yapmışlardır.Muînüddin Süleyman Pervâne, the vizier of the Turkey Seljuk State, conquered Sinop, which was in the hands of the Greeks of Trabzon, in 1264 and took it as an iqta, which laid the foundations of the principality. As a result of the collapse of the Turkey Seljuk State and the local lords establishing their dominance in the regions where they were located, a new era began in Turkish-Islamic history, defined as the Anatolian Principalities. One of these principalities was the Pervâneoğulları Principality, which was founded between 1277 and 1332 by Muînüddin Mehmed, the son of Muînüddin Süleyman Pervâne, with Sinop as its center. Although the Pervâneoğulları Principality, one of the Anatolian Turkish Principalities, declared their independence, they supported the dynasty's struggles for dominance until the collapse of the Turkey Seljuks. While the foundations established by both Muînüddin Süleyman Pervâne and the Pervâneoğulları left important traces on the political, religious and scientific life of Anatolia, they also played major roles in the maintenance of social life. The zawiyas, mosques, masjids and madrasas built played an undeniably important role in the spread of Islam in Anatolia. Just as the Pervâneoğulları continued the foundations established by their father, Muînüddin Süleyman Pervâne, they also established new foundations themselves, thus continuing the Turkey Seljuk foundation tradition. Pervâneoğulları, dispersed in various regions of Anatolia, is divided into several branches. The first one is the Amasya branch. Members of the Amasya branch of the Pervâneoğulları took part in administrative and military staff in the Ottoman Empire. The second branch is the Sinop branch. Pervâneoğulları, who belonged to this branch, resisted the Ottoman Empire's conquest of Sinop in 1461 and were exiled by Fatih Sultan Mehmed because of this resistance. The third branch is the Samsun-Bafra branch. Pervâneoğulları, belonging to this branch, continued in the lineage of Mirza Bey and were called Mirzabeyoğulları. The fourth branch of the Pervaneoğulları is the Kâbilîzâde family in Tokat. The Kâbilîzâde family has been trustees of some of the foundations of Muînüddin Süleyman Pervâne, descendant of the foundations, in Tokat until today
Comparison of motivation levels of public and private school teachers, example of Beyşehir district directorate of national education
No full textOrtaya koyacağımız çalışmamızda özel ve kamu okullarında çalışmakta olan öğretmenlerin motivasyonlarının seviyelerinin karşılaştırılması başlıca amaç olarak belirlenmiştir. Çalışmamız nicel araştırma metotlarından ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Buradan hareketle çalışmanın evrenini, Konya ili Beyşehir İlçesinde faaliyet sergileyen 3 özel 5 devlet okulunda 2024-2025 sömestrinde aktif bir şekilde çalışan öğretmenler meydana getirmektedir. Çalışmanın örneklemi, orantılı küme örnekleme metoduyla seçilmiş olan 217 öğretmenden meydana getirmektedir. Çalışmamızın sonucunda ulaşılan bulgularda, öğretmenlerin motivasyonlarının seviyeleri yaşa, cinsiyete, aynı kuruluşta çalışma zamanı, eğitim seviyesi değişkenleri açısından dışsal ve yönetsel faktörlerde anlamlı seviyede farklılaşmadığı lakin içsel faktörlerde anlamlı seviyede farklılaştığının bulgusuna ulaşılmıştır.In our study, the main purpose was determined as comparing the motivation levels of teachers working in private and public schools. Our study was carried out in the relational screening model, which is one of the quantitative research methods. From this point on, the universe of the study consists of teachers who are actively working in 3 private and 5 public schools operating in Beyşehir District of Konya Province in the 2024-2025 semester. The sample of the study consists of 217 teachers selected with the proportional cluster sampling method. As a result of our study, it was found that the motivation levels of teachers did not differ significantly in terms of external and administrative factors in terms of age, gender, length of time working in the same organization, and level of education, but they differed significantly in internal factors