Mongolia Journals Online
Not a member yet
3455 research outputs found
Sort by
Sequential leaching of the synchysite-bearing ore by sulfuric acid and thio-bacteria
No full textIn recent years, the problem of the complete use of resources is critical because the demand for rare earth elements has increased due to the limited amount of non-renewable resources. Therefore, this research aimed to determine the possibility of increasing metal recovery by sequentially leaching rare earth elements by acid and bacteria of synchysite-bearing ore. We selected the ore of rare earth elements from the Lugiin gol deposit for the leaching and prepared it by grinding it to a 1-5 mm particle size. The X-ray diffraction, petrographic, and minerographic analysis determined that the Lugiin gol deposit consisted of carbonatite rock containing pyrite and synchysite minerals. The rare earth ore was leached in 1.0 M H2SO4 for 6 weeks. After that, the bioleaching was carried out with a solid residue of acidic leaching after 42 days with thio-bacteria. The content of La, Ce, Pr, Nd, and Sm in the leachate was determined by the inductively coupled optical emission spectrometry. The metal recovery by acid leaching was 64-88% and as a result of bioleaching, the metal recovery increased by 10-15%.Furthermore, the total metal recovery reached 74.4-98.1% for La, Ce, Pr, Nd, and Sm. Consequently, under ambient conditions, thebioleaching following the acid leaching of the sample increased the rare earth metal recovery. Hence, it was possible to concentrate metal from ore with higher efficiency at mild conditions (1.0 M sulfuric acid, solid-to-liquid ratio of 1:6, room temperature and pressure).
Синхезитийн хүдрийг хүчил ба тионы бактериар дараалан уусган баяжуулах судалгаа
Хураангуй: Сүүлийн жилүүдэд газрын ховор элементийн эрэлт хэрэгцээ нэмэгдэж, үл нөхөн сэргээгдэх нөөц баялгийн хэмжээ хязгаарлагдмал болж байгаа учир нөөцийг бүрэн ашиглах асуудал чухал билээ. Энэ судалгааны ажлаар синхезит агуулсан газрын ховор элементийн хүдрийг хүчил ба бактериар дараалан уусгаж, металл авалтыг нэмэгдүүлэх боломжийг тогтоохоор зорилоо. Уусалтад Лугийн голын газрын ховор элементийн хүдрийг сонгон авч, ширхэглэлийн хэмжээг 1-5 мм байхаар нунтаглаж бэлдсэн. Лугийн голын газрын ховор элементийн хүдэр нь синхезит, пирит агуулсан карбонатитын чулуулгаас бүрдсэн болохыг рентген диффракцийн анализ, петрограф ба минерографийн шинжилгээгээр тогтоов. Хүчлийн уусалтыг 1.0 М концентрацтай хүхрийн хүчлээр 42 хоног, уусалтын дараах хатуу үлдэгдэлд тионы бактериар мөн 42 хоногийн турш биоуусалтыг явуулж, уусмалд шилжсэн La, Ce, Pr, Nd, Sm-ын агуулгыг индукцийн холбоот оптик цацаргалтын спектрометрээр тодорхойллоо. Хүчлийн уусалтаар металл авалт La, Ce, Pr, Nd, Sm-ийн хувьд 64-88%, улмаар хүчлийн уусалтын хатуу үлдэгдэлд хийсэн биоуусалтын дүнд металл авалт 10-15%-аар нэмэгдэж, нийт металл авалт 74.4-98.1%-д хүрсэн. Иймд газрын ховор элементийн хүдрийг хүчлээр уусгасны дараа биологийн аргаар дараалан уусгаснаар металл авалтыг нэмэгдүүлэн, ердийн нөхцөлд хүдрээс металлыг өндөр бүтээмжтэйгээр уусган баяжуулах боломжтой юм.
Синхезитийн хүдрийг хүчил ба тионы бактериар дараалан уусган баяжуулах судалгаа
Түлхүүр үг: карбонатит, газрын ховор элемент, хүчлийн уусалт, биоуусалт, тионы бакте
Design for optimizing copper extraction from aqueous solution using LIX984N extractant
No full textCopper sulfide concentrate, containing chalcopyrite (CuFeS2), chalcocite (Cu2S), and covellite (CuS) was subjected to low temperature (4000C) oxidation roasting, resulting in water-soluble copper sulfate and insoluble iron oxides. Both chemical and ICP-OES analysis revealed that samples after oxidation roasting contain Cu 28.34%, S 14.37%, Fe 11.28%, Zn 0.35%, Sb 0.58%, As 0.20%, SiO2 5.94%, and Ag 0.65%. The copper dissolution rate of the roasted sample in water was estimated to be 98.48%.This study applied mathematic planning through central composite design (CCD) by “Design Expert 13”, a software to help optimize copper extraction from an aqueous solution using LIX984N, an organic extractant. The key extraction parameters, i.e. pH, extractant concentration, and duration extraction were screened to minimize the number of experiments. The results we discuss, indicate that the pH of solution, and concentration of the extractant are the most influential factors in copper extraction. Theinterplay between pH, extractant concentration, and extraction time was visualized through 3D-factorial design. Statistical analysis, such as ANOVA (Analysis of variance) parameters P value, F value, as well as the regression coefficient (R2) revealed their positive interdependence. The optimal conditions for extraction were determined as follows: LIX984N extractant concentration of 2.2%, copper solution pH of 2, and an extraction time of 2.5 minutes, which resulted in a maximum copper extraction rate of up to 99.5%.
Усан уусмал дахь зэс (II)-ийн LIX984N хандлагчаар хандлагдах нөхцөлийг оновчлох загварчлал
Хураангуй: Халькопирит, халькозин, ковеллин бүхий зэсийн сульфидын баяжмалыг нам температур (400°C)-т, хүчилтөрөгчийн орчинд исэлдүүлэн шатаахад усанд уусдаг зэсийн сульфат болон уусдаггүй төмөр (II, III)-ийн ислүүд үүссэн. Исэлдүүлэн шатаасан дээжид химийн болон индукцийн холбоот плазмын спектроcкоп (ICP-OES)-ийн аргаар Cu 28.34%, S 14.37%, Fe 11.28%, Zn 0.35%, Sb 0.58%, As 0.20%, SiO2 5.94%, Ag 0.65% тодорхойлогдсон. Тус дээжийг усанд уусгахад зэсийн сульфатын уусалтын зэрэг 98.48% байсан. Усан уусмал дахь зэс (II)-ийн LIX984N органик хандлагчаар хандлагдах нөхцөлийг загварчлалаар оновчлох судалгаа хийсэн. Хандлалтын нөхцөлийг оновчлох судалгаанд “Design Expert 13” программын математик төлөвлөлтийн төвийн композит загвар (CCD - Central Composite Design)-ыг ашиглав. ССD аргаар загварчлахын тулд хандлалтын параметрүүд (рН, хандлагчийн концентрац, хугацаа)-ад скрининг хийж, туршилтын хамгийн бага тоо (Min Run Res V)-г төлөвлөж, зэс (II)-ийн хандлалтад уусмалын рН, хандлагчийн концентрац хамгийн их нөлөөтэйг тодорхойлов. Тусгалын гадаргуугийн 3 хэмжээст графикаар хүчин зүйлүүд (рН, хандлагчийн концентрац, хугацаа)-ийн хамаарлыг харуулж, эдгээр хүчин зүйлүүд харилцан эерэг хамааралтайг хувьсагчдын харилцан үйлчлэлийн нөлөөллийн регрессийн коэффициент (R2), P-утга, F-утга зэрэг статистик шинжилгээ (ANOVA - Analysis of Variance буюу хувьсагчийн анализ)-ний дүнг үндэслэн хандлах туршилтын оновчтой нөхцөл: LIX984N хандлагчийн концентрац 2.2%, уусмалын pH=2, хандлалтын хугацаа 2.5 минут гэж оновчлов. Энэ нөхцөлд зэсийн хандлалтын зэрэг хамгийн их буюу 99.5% байв.
Түлхүүр үг: LIX984N, зэсийн сульфид, төвийн композит төлөвлөлтийн загварчлал (CCD
Issues of determining the effects of migration on population growth in Ulaanbaatar
Get PDFSince Mongolia\u27s transition to a market economy in the 1990s, the “Great Migration” from rural to urban areas due to job shortages and natural disasters (droughts and dzud - disaster affecting livestock caused by severe natural conditions) in rural areas has continued. Many of these in-migrants have settled in large cities and their suburbs, especially in Ulaanbaatar, leading to many problems, including environmental pollution, traffic congestion, and overcrowding of social services. In addition, a number of studies have been conducted in Mongolia about the types of internal migration, factors influencing it, causes, characteristics of migrants, consequences and vulnerabilities. However, there is a lack of research about population location, density, settlement and their changes due to migration, especially the urban-rural population ratio, urban population growth and the impact of migration on it. Therefore, the main purpose of this study is to analyze the main indicators of population migration in Ulaanbaatar, to determine its impact on population growth, to evaluate and to determine future trend. Within the framework of the study, spatial and statistical analysis of data and materials of the last 30 years (1990-2019) of the main population indicators of Ulaanbaatar was conducted and future trend was determined based on the population projections. According to the research results, in-migrants were always dominant in Ulaanbaatar from 1990 to 2019, and the intensity of migration generally increased in the years following droughts and dzuds. In addition, a total of 663.1 thousand people migrated to Ulaanbaatar from aimags and rural areas over the last 30 years, which is equal to 45.2 percent of the total population of Ulaanbaatar in 2019. As a result, urban population of Mongolia counted 2,212.9 thousand in 2020, and the urbanization rate reached 68.0 percent, of which 67.7 percent is concentrated in Ulaanbaatar alone. Between 2000 and 2009, 47.4 percent of the total in-migrants (1990-2019) or 314.5 thousand people moved to Ulaanbaatar, which was the peak of migration to Ulaanbaatar. From a population perspective, Ulaanbaatar\u27s population is expected to reach 2.5 million or the equivalent of 50.5 percent of the total population of the country in 2050. In order to reduce overcrowding in Ulaanbaatar, it is necessary, in the future, to reduce inland migration from rual areas to Ulaanbaatar, reduce the gap between urban and rural development levels, support and develop regional development cities, and diversify settlements system
The width of the flux tube in SU(3) pure gauge theory
Get PDFIn this paper, we present results obtained from the flux tubes between a quark and an antiquark in SU(3) pure gauge lattice field theory. We fit the transverse distribution of the energy density and the parallel components of the chromoelectric and chromomagnetic fields with several functions and used the coefficients obtained from the fit for computation of the width of the flux tube. Subsequently, we looked into in the dependence of the width of the flux tube on the distance between the static quark-antiquark sources and temperatures. Finally, we compared our results with those from other similar studies. We observed that the numerical value of the width of the flux tube computed from the pure gauge theory is larger than that from the full QCD theory, and the width of the flux tube widened until Tc, and then decreased above the critical temperature
Effect of biorationals and Predatory Mites incontrolling the Two-Spotted Spider Mite (Tetranychus urticae L) on Eggplant field in the Greenhouse
Get PDFThe Two-Spotted Spider Mite (TSSM) is a prevalent mite pest found worldwide and is extensively distributed in Mongolian greenhouses. In this study, we conducted a field experiment using predatory mites and botanical pesticides on eggplants infested by TSSM. We observed promising results in terms of reducing pest populations and achieving overall improved outcomes. The experiment took place in a 120 sq.m. greenhouse located at the "Agropark" training-research center of the Mongolian University of Life Sciences.
The aim of this experiment was to test the effectiveness of the following treatments in controlling Two-Spotted Spider Mite (TSSM): Treatment A (predatory phytoseiid mites at a ratio of 1:5), Treatment B (predatory phytoseiid mites + Neem), Treatment C (Neem alone), Treatment D (Neem + BEB), and Treatment E (untreated control). The experiment utilized a total of 20 plots, each with a size of 6 square meters, and 24 plants were grown in each plot, resulting in a total of 480 plants. Each plot was replicated four times.
To assess TSSM control, mortality rates of TSSM were calculated for each treatment as follows:
- Treatment A (Predatory phytoseiid mites): 44.4% to 94.7%
- Treatment B (Predatory phytoseiid mites - 1:5 + Neem - 30ml/4.5L of water): 76.3% to 96.3%
- Treatment C (Neem - 30ml/4.5L of water): 61.8% to 90.8%
- Treatment D (Neem - 30ml/4.5L of water + BEB - 20ml/10L of water): 68.6% to 88.2%.
The combination of all these treatments have shown apromising results in controlling TSSM in the greenhouse, significantly reducing the TSSM population, according to our research findings. However, it is important to release the predatory mites after a 5-day interval following the application of botanicals (Neem).
We recommend a release of predatory mites (Phytoseiilus persimilis and Amblyseius swirskii) either alone or in combination with botanicals for controlling TSSM in the greenhouse, because it is effective and a safe plant protection measurement to use in the greenhouse
Forms of government support for national production and export in the Republic of Korea
No full textAbstract: The study aims to draw valuable lessons for Mongolia from the Republic of Korea\u27s (ROK) successful experiences in export support. Within this framework, the first section of the study provides an overview of key initiatives in industry and foreign trade development that have been implemented since the 1960s. The second section examines the comprehensive content, formats, and implementation methods of export support programs designed for small and medium-sized enterprises, particularly those in use since 2000. This section covers various aspects of export support, including financial assistance, marketing strategies, and technical services. It also includes illustrative examples. The study\u27s findings recommend specific case studies and insights from South Korea\u27s export development journey and currently operational programs, which have the potential to benefit Mongolia\u27s own export efforts.
БНСУ-ын Засгийн газраас үндэсний үйлдвэрлэл, экспортоо дэмжиж буй хэлбэрүүд
Хураангуй: Уг судалгаа нь БНСУ-ын экспортыг дэмжих чиглэлд олсон амжилт, туршлагаас Монгол Улсад хэрэг болохуйц зарим жишээг тодруулах зорилго агуулсан. Энэ хүрээнд эхний хэсэгт 1960-аад оноос эхлэн хэрэгжүүлсэн аж үйлдвэрлэл, гадаад худалдааг хөгжүүлэх зарим онцлох бодлого хөтөлбөрүүдийг тоймлон судалсан. Хоёрдугаар хэсэгт 2000 оноос хойш хэрэгжүүлж буй жижиг дунд үйлдвэрлэл эрхлэгчдийн экспортыг дэмжих хөтөлбөрүүдийн ерөнхий агуулга, хэлбэр, хэрэгжүүлэх арга барилыг судалсан. Тухайлбал экспортыг дэмжих санхүү, маркетинг, технологийн үйлчилгээнүүд, тэдгээрийн онцлог, хэрэгжүүлж буй арга барилуудыг зарим жишээтэй оруулсан. Судалгааны үр дүнд тус улсын аж үйлдвэрлэл, экспортыг хөгжүүлсэн туршлага, өнөөгийн байдлаар хэрэгжүүлж буй бодлого хөтөлбөрүүдээс Монгол Улсын экспортыг дэмжих үйл хэрэгт нэмэр болохуйц зарим жишээг гаргасан.
Түлхүүр үгс: БНСУ, экспорт, үйлдвэрлэл, жижиг дунд үйлдвэрлэгч, бодлого, хөтөлбө
High variability in ungulate density estimates suggests standardization of survey methodologies in Central Asia
Get PDFIn this systematic literature review, we sought to summarize methodological development used to estimate their population abundance and density and factors associated with the observed spatial variability in density estimates in key three species ibex Capra Sibirica, argali Ovis ammon, and blue sheep or bharal Pseudois nayaur. We retrieved density estimates of these three species from 97 peer-reviewed articles published between 1960 and 2023. We examined the relationship between density estimates (animal/km2 ) with multiple predictor variables such as elevation, season, survey and estimation methodology (e.g. distance sampling, total count, and double observer), sampling area, and whether the study area was protected or not among other factors. Our results show extreme spatial variability in density estimates of all three species (blue sheep, range = 0.1 to 9.3 individual/km2 ibex, range = 0.006 to 6 individual/km2 ; argali, range = 0.008 to 8 individual/km2 ). The results of regression models indicate significant variability in density estimates, particularly for blue sheep, influenced by elevation, protected areas, and estimation methods. For ibex, sampling area and season explained a larger proportion of variation whereas argali density was largely explained by elevation, snow leopard presence, season, and estimation method. These findings shed light on the challenges of estimating prey density in snow leopard habitats and provide insights for reconciling contrasting estimates, thus aiding in effective conservation efforts.
Төв Азийн туурайтан амьтдын нягтшилыг тооцоолох судалгааны аргазүйг стандартчилах тухай
Хураангуй. Бид энэхүү системчилсэн тоймдоо цоохор ирвэсийн гол идэш тэжээлийг бүрдүүлдэг янгир ямаа (Capra sibirica), аргаль хонь (Ovis ammon), хөх хонь (Pseudois nayaur)-ы тоо толгойн элбэгшил, нягтшилыг тооцоолох аргазүйг нэгтгэн дүгнэхийг зорив. Бид эдгээр гурван туурайтны зүйлийн нягтшилын тооцоог 1960-2023 оны хооронд хэвлэгдсэн 126 өгүүллээс судлагдсан улс, газрын нэр, судалгаанд хамрагдсан талбайн хэмжээ, судалгаа хийсэн улирал,он жил, судалгааны арга (зайны тандалт, нийт тоо,хос ажиглалт гэх мэт), тусгай хамгаалалттай газар эсэх, өндөршил, цоохор ирвэстэй зэрэг мэдээллийг цуглуулсан. Үр дүнгээс үзэхэд хөх хонь (тархалт = 0.1-9.3 бодгаль/km2), янгир ямаа (тархалт = 0.006-6 бодгаль/km2), аргаль хонь (тархалт = 0.008-8 бодгаль/km2) байв. Эдгээр туурайтан амьтдын нягтшил нь байгалийн хүчин зүйлээс хамаарч өндөр хэлбэлзэлтэй байв. Регрессийн загвар (Regression model)-ийн үр дүн нь өндөршил, тусгай хамгаалалттай газар нутаг, судалгааны аргазүйгээс хамаараад хөх хонины нягтшил нь хэлбэлзэж байгааг харуулж байна. Янгир ямааны нягтшилын хувьд судалгааны талбайн хэмжээ, улирлаас хамааралтай байсан бол аргаль хонины нягтшилыг тогтооход өндөршил, улирал, судалгааны арга болон цоохор ирвэсээс хамаарч байна. Эдгээр үр дүн нь цоохор ирвэсийн гол идэш болох янгир ямаа (Capra sibirica), аргаль хонь (Ovis ammon), хөх хонь (Pseudois nayaur) туурайтны нягтшилыг тооцоход тулгарч буй асуудлуудыг шийдэхэд эергээр нөлөөлж, нягтшилыг тооцох олон ялгаатай аргазүйг нэгтгэх ойлголт өгч, цаашлаад байгаль хамгаалах үйл хэрэгт үнэтэй хувь нэмэр оруулна гэж үзэж байна.Түлхүүр үгс: Янгир ямаа, аргаль хонь, хөх хонь, Төв Ази, нягтшилын тооцоолол, туурайта
The migration of the Tringa Linnaeus, 1758 species at Chukh Lake, Eastern Mongolia
Get PDFThe genus Tringa comprises 13 species worldwide, with eight species registered in Mongolia. Despite this taxonomic richness, comprehension of migration patterns and routes for Tringa species during the spring and autumn seasons in Mongolia remains unknown. This article unveils the outcomes of an intensive study conducted at Chukh Lake in eastern Mongolia spanning the years 2019 to 2021. Over the course of survey periods, we ringed a total of 277 individuals from seven species of Tringa. In the year 2019, the pinnacle of spring migration was observed from May 26th to 30th, while in 2020 the peak occurred between May 14th and May 20th. Notably, the autumn migration peak was consistently recorded between August 1st and August 4th over three years of continuous monitoring, indicating a remarkable stability in their autumn migratory patterns. Utilizing GSM-based transmitters, the trajectories of seven individuals from four Tringa species were meticulously tracked from Chukh Lake to their wintering and breeding areas during both inbound and outbound migration periods. Remarkable journeys were documented, including an adult Spotted Redshank traversing 2027.3 km from Chukh Lake to winter in Henan, China. Similarly, a Common Greenshank covered 2444 km to winter in Hunan, China. Noteworthy observations include an adult Grey-tailed Tattler, initially recorded in Arakhley Lake, Russia, eight days post-tracking, and subsequently registered in Zhouzi, China, after an elapsed period of 54 days. The extensive migratory capabilities of the adult Common Redshank were highlighted, covering 5690 km in autumn and 6000 km in spring.
Чух нуураар дайран өнгөрөх хөгчүү (Tringa Linnaeus, 1758) төрлийн шувуудын нүүдэл
Дэлхийд хөгчүү (Tringa) төрлийн нийт 13 зүйл, манай оронд 8 зүйл шувуу бүртгэгдсэн ба тэдгээрийн хавар, намрын нүүдлийн оргил үе тодорхойгүй, нүүдлийн замналын талаарх баримт хомс байна. Бид энэ өгүүлэлдээ Чух нуурт 2019-2021 онд гүйцэтгэсэн судалгааны үр дүнгээ орууллаа. Чух нуурт гурван жилд хөгчүүний төрлийн долоон зүйлийн 277 бодгаль шувууг барьж, бөгжилсөн. Чух нуураар дайран өнгөрч буй шувуудын хаврын нүүдлийн идэвхжил 2019 онд 5-р сарын 26-30-ны хооронд тохиосон бол 2020 онд 5-р сарын 14-20-ний хооронд байв. Намрын нүүдлийн идэвхжил гурван жилийн хугацаанд 8-р сарын 01-ээс 4-ний хооронд тохиосон харьцангуй тогтвортой байна. Бид дөрвөн зүйл хөгчүүний долоон бодгальд сансрын дамжуулагч зүүж тэдгээрийн нүүдлийн замнал, үрждэг, өвөлждөг мөн нүүдлийн үедээ бууж амардаг газруудыг тодорхойллоо. Хар хөгчүүний бие гүйцсэн бодгаль Чух нуураас 2027.3 км зам туулан Хятадын Хенан (Henan) мужид хүрч өвөлжсөн бол Үхэр хөгчүү Чух нуураас 2444 км зам туулж Хятадын Хунаньд (Hunan) хүрсэн. Буурал хөгчүүний бие гүйцсэн бодгаль дамжуулагч зүүснээс найман өдрийн дараа Оросын Арахлей (Arakhley) нууранд бүртгэгдсэн. Үүнээс хойш 54 өдрийн дараа Хятадын Жоу Зи (Zhouzi) мужид бүртгэгдсэн. Улаанхөлт хөгчүүний бие гүйцсэн бодгаль намрын нүүдэлдээ 5690 км, хаврын нүүдэлдээ 6000 км замыг туулсан.Түлхүүр үгс: нүүдлийн оргил үе, сансрын дамжуулагч, Монгол дагуу
Organic carbon stock of loess soil in the Lower Orkhon River
No full textWe aimed to study the soil organic carbon (SOC) stock of the loess soil and conducted samplings on a non-sandy loess terrace at the Lower Orkhon River in Shaamar Soum of Selenge Province. We made a soil profile with a 200 cm depth and collected 11 soil samples from each layer. The SOC was determined according to the Turin method in the Soil Research Laboratory at the Institute of Geography and Geoecology of the Mongolian Academy of Sciences. Results indicated that the mean SOC of the 200 cm soil profile ranges between 1.78-7.52 g/kg and the organic carbon content of the paleosol was higher than that of loess layers. The SOC was 0.7 kg/m-2 at 0-26 cm, 1.1 kg/m-2 at 26-42 cm, 1.8 kg/m-2 at 42-60 cm, 1.2 kg/m-2 at 60-80 cm, 0.7 kg/m-2 at 80-92 cm, 0.6 kg/m-2 at 92-113 cm, 0.8 kg/m-2 at 113-130 cm, 0.7 kg/m-2 at 130-140 cm, 0.7 kg/m-2 at 140-150 cm, 0.7 kg/m-2 at 140-150 cm, 1.1 kg/m-2 at 150-170 cm, and 3.3 kg/m-2 at 170-200 cm depth. The SOC in the topsoil layer was 9.9 t/ha at 0-30 cm, 36.6 t/ha at 0-60 cm, 57.7 t/ha at 0-100 cm, and 128.4 t/ha at 0-200 cm layer. The loess soil distributed in the northern part of Mongolia had a dark color and paleosol layer with high organic contents. Therefore, there was no tendency for SOC reduction when the depth increased. The amount of the SOC at a depth of less than 1 m was higher than the loess soil distributed in the Plateau region of China but the SOCs were similar at a depth of up to 1 m.
Орхон голын адаг орчмын хэмэрлэг хөрсний органик нүүрстөрөгчийн нөөц
ХУРААНГУЙ: Энэхүү судалгаа нь хэмэрлэг хөрсний органик нүүрстөрөгч (SOC)-ийн нөөцийг судлахад чиглэсэн бөгөөд хөрсний хээрийн судалгааг Сэлэнгэ аймгийн Шаамар сумын нутаг Орхон голын зүүн дэнжийн чулуугүй-элсэрхэг хэмэрлэг дээр гүйцэтгэсэн болно. Бид 200 см-ийн гүнтэй хөрсний зүсэлт хийж, хөрсний давхарга бүрээс нийт 11 ширхэг хөрсний дээж авч лабораторийн шилжилгээнд хамруулсан. SOC-ийг Тюрины аргын дагуу ШУА-ийн Газарзүй, геоэкологийн хүрээлэнгийн Хөрс судлалын лабораторид толорхойлсон. Судалгааны үр дүнгээр 200 см-ийн хөрсний SOC-ийн агууламж нь 1.78-7.52 г/кг-ийн хооронд хэлбэлзэх ба органик нүүрстөрөгчийн агууламжаар дарагдмал үе давхарга нь хэмэрлэг үе давхаргынхаас өндөр байна. SOC-ийн нөөц хөрсний 0-26 см-ийн давхаргад 0.7 кг/м-2 байсан бол 26-42 см-т 1.1 кг/м-2, 42-60 см-т 1.8 кг/м-2, 60-80 см-т 1.2 кг/м-2, 80-92 см-т 0.7 кг/м-2, 92-113 см-т 0.6 кг/м-2, 113-130 см-т 0.8 кг/м-2, 130-140 см-т 0.7 кг/м-2, 140-150 см-т 0.7 кг/м-2, 150-170 см-т 1.1 кг/м-2, ба 170-200 см-т 3.3 кг/м-2. Хэмэрлэх хөрсний 0-30 см өнгөн давхарга дахь SOC нөөц 9.9 тн/га, 0-60 см-т 36.6 тн/га, 0-100 см-т 57.7 тн/га бол 0-200 см-т 128.4 тн/га-гийн SOC нөөцтэй. Монгол орны хойд хэсгээр тархсан хэмэрлэг нь бараан өнгийн органикийн агууламжаар өндөр дарагдмал үеүдтэй учраас хөрсний гүн нэмэгдэхэд органикийн нөөц буурах зүй тогтол илрэхгүй, 1 метрээс дооших гүнд байгаа органик нүүрстөрөгчийн нөөцөөр Хятадын тэгш өндөрлөгт тархсан хэмэрлэг хөрснийхөөс өндөр. Харин 1 метр хүртэл гүн дэх нөөцөөр ойролцоо байна.
Түлхүүр үгс: Хэмэрлэг хөрс, Хөрсний органик, Органик нүүрстөрөгчийн нөөц, Орхон гол, Шаама
Lake changes in the permafrost region of the Mongolian Altai Mountain (1970-2021)
No full textIn this study, we examined changes in the surface area of the lakes in the permafrost region of the Mongolian Altai Mountain range between 1970 and 2021. We aimed to (1) determine the dynamic changes in the surface areas of the lakes, and (2) compare and analyze them using long-term climate data. We used a topo map (1970), Landsat 5 TM, and ETM+ (2000, 2006, 2011, 2015, and 2020-2021) satellite imagery, and delineated the surface areas of the lakes using normalized difference water index (NDWI). The long-term historical data and satellite imagery were used to determine changes in the number and the surface areas of the lakes (>1 ha). We classified the surface areas of the lakes into five categories (1 - 5 ha, 5 - 10 ha, 10 - 50 ha, 50 - 100 ha, and >100 ha) and compared them over the years. During the study period, the number and the total surface areas of the lakes decreased by –24.3% (or 406 to 307) and –18.6% (or 13093 to 10646 ha), respectively. Among the five categories, the number of small lakes with an area of 1-5 ha was significantly decreased. In contrast, we found that 17 lakes with a total area of 70 ha were newly formed during the past 50 years. The air temperature has increased significantly in the permafrost region of the Mongolian Altai Mountain since 1940. Hence, we conclude that the dynamics of the lakes in the region are attributed to the microclimate regimes, permafrost extent, and glaciers.
Монгол Алтайн нурууны цэвдэгтэй бүсийн нууруудын өөрчлөлт (1970-2021)
ХУРААНГУЙ: Энэхүү судалгаагаар бид 1970-2021 оны хооронд Монгол Алтайн нурууны цэвдэгтэй бүсийн нууруудын өөрчлөлтийг судалсан. Бид (1) Монгол Алтайн нурууны цэвдэгтэй бүс нутагт тархсан нууруудын гадаргын усны динамик өөрчлөлтийг тодорхойлох; (2) цаг уурын урт хугацааны мэдээтэй нууруудын өөрчлөлтийг харьцуулан шинжлэхийг зорьсон. Уг судалгаанд байрзүйн зураг (1970), Landsat 5 TM болон ETM+ (2000, 2006, 2011, 2015, 2020-2021) хиймэл дагуулын зургуудыг ашиглаж, нууруудын гадаргын усны талбайн хэмжээг нормчлогдсон усны индекс (NDWI) ашиглан зурсан. Нууруудын тоо болон гадаргын усны талбайн (>1 га) өөрчлөлтийг тодорхойлохын тулд урт хугацааны мэдээ, хиймэл дагуулын мэдээ ашигласан. Бид нуурын гадаргын усны талбайг хэмжээгээр нь тав ангилж (1 - 5 га, 5 - 10 га, 10 - 50 га, 50 - 100 га, >100 га) хугацаагаар нь харьцуулсан. Судалгааны хугацаанд нуурын нийт тоо болон гадаргын усны талбайн хэмжээ –24.3%-иар (406-аас 307),–18.6%-иар (13093 га-10646 га) тус тус буурсан. Дээрх таван ангиллаас 1 - 5 га талбайтай жижиг нууруудын тоо эрс буурсан. Харин эсрэгээрээ сүүлийн 50 жилийн хугацаанд нийт 70 га талбай бүхий 17 нуур шинээр үүссэн. Монгол Алтайн нурууны цэвдэгтэй бүсэд 1940 оноос хойш жилийн дундаж агаарын температур эрс нэмэгдээд байгаа. Эндээс бид бүс нутгийн нууруудын динамик өөрчлөлт нь бичил уур амьсгалын горим, цэвдгийн тархалт, мөстлөгтэй холбоотой гэж дүгнэж байна.
Түлхүүр үгс: Нуурын өөрчлөлт, Монгол Алтайн нуруу, Цэвдэг, Уур амьсгалын өөрчлөл