Mongolia Journals Online
Not a member yet
3455 research outputs found
Sort by
Teaching of Right Livelihood in the Sutra Üliger-ün Dalai
No full textIn recent years, substantial scholarly attention has been devoted to Buddhist ethics on a global scale. Among the vast corpus of Buddhist literature, many sutras from antiquity encapsulate the Buddha\u27s teachings on virtuous actions of body, speech, and mind. These teachings have been adopted by Mongolian practitioners and integrated into their daily lives. One such significant text is the Üliger-ün Dalai (mDo mdzangs blun), a Buddhist ethical sutra that highlights the concept of Right Livelihood, a key component of the Noble Eightfold Path. This teaching is deeply interconnected with the Buddha\u27s doctrine of the Four Noble Truths and the karmic law of cause and effect, forming a foundational aspect of Buddhist practice and ethical living.
“Үлгэрийн далай” сударт зөв амьдрах тухай сургасан нь
Хураангуй: Буддын шашны ёс зүйн талаар сүүлийн үед гадаад, дотоодод их бичих болжээ. Манай орны тухайд эрт дээр үеэс уламжлагдан ирсэн буддын шашны хөлгөн судруудад, бурхан багшийн зарлиг сургаалд бие, хэл, сэтгэлийн аливаа үйлийг чанд сахих тухай үзэл санаа бүрэн дүүрэн туссан байх учир хүн ард түүнийг шүтэн бишрэх төдийгүй амьдрал ахуйдаа даган мөрдөж ирсэн түүхтэй. Буддын шашны ёс зүйн талаар бичсэн ийм судрын нэг бол “Үлгэрийн далай” бөгөөд тус сударт хутагтын найман мөрийн нэг болох зөв амьдрах тухай өгүүлсэн нь шашин номын гүн гүнзгий утгатай төдийгүй Бурхан Буддагийн айлдсан дөрвөн үнэн, үйлийн үрийн тухай сургаал, бие, хэл, сэтгэлээ сахих тухай арван цагаан буян, арван хар нүглийн тухай сургаалтай нягт холбогдоно.
Түлхүүр үг: “Үлгэрийн далай”, дөрвөн үнэн, хутагтын найман мөр, зөв амьдрал, үйлийн ү
About a Brief Biography of Third Yalguusan Khutugtu Luvsandambadarjai
No full textThe biography of Luvsandambadarjai (1757-1819), the third Yalguusan khutugtu of Zasagt Khan province, was written by Gungtang Konchok Tenpai Dronme (1762-1823) in the Tibetan, who lived at the same time as him. In the past, there was no written biography of this third Yalguusan khutugtu in the Tibetan, but many documents such as letters, letters of appeal, and all Yalguusan khutugtu originals documents, written in Mongolian script have been preserved in the archive. The biography in Tibetan that we found is 11 pages in long block print, and the information written in it contributes to correcting some information that may have been mistakenly recorded in the Mongolian script archive documents or may have been mistakenly written down in Cyrillic. This article will briefly mention the information contained in the biography, which will be an important contribution to the accurate clarification of the life and writings of Lama Luvsandambadarjai because it was written by a person who lived at the same time.
Ялгуусан хутагтын III дүр Лувсандамбадаржаагийн товч намтрын тухай
Хураангуй: Засагт хан аймгийн Ялгуусан хутагтын III дүр Лувсандамбадаржаа (1757-1819) ламын намтрыг өөртэй нь нэг цаг үед амьдарч асан Гүнтан гэгээн Гончогдамбийдонмэ (1762-1823) лам төвөд хэлээр зохиосон ажээ. Урьд өмнө нь уг III дүрийнх нь төвөд хэлээр бичигдсэн намтар мэдэгдээгүй боловч монгол бичгээр бичигдэж үлдсэн захиа, өргөх бичиг, Ялгуусан хутагтуудын уг эх зэрэг олон баримт мэдээ архивд хадгалагдан үлджээ. Бидэнд олдсон төвөд хэлээрх намтар нь урт барын 10 хуудас бөгөөд дотор нь тэмдэглэгдсэн мэдээ сэлт нь монгол бичгээр буй архивын баримтад ташаарч тэмдэглэгдсэн юм уу эсвэл кирилл үсэгт буулгахдаа андуурч буулгасан байж болохуйц зарим мэдээллийг залруулахад бага боловч нэмэр болохоор байна. Нэг цаг үед амьдарч байсан хүн зохиосон учраас Лувсандамбадаржаа ламын амьдрал, зохиол үйлсийг үнэн зөвөөр тодруулахад чухал хувь нэмэр болохуйц уг намтрын доторх мэдээллийн талаар өгүүлэх юм.
Түлхүүр үг: Засагт хан аймгийн Ялгуусан хутагт, Лувсандамбадаржаа, намтар зохио
Re-description of the holotype of Parapresbytis eohanuman, a pliocene fossil colobine monkey from Mongolia
No full textWe re-found the holotype (PIN 3381-235) of a Pliocene fossil monkey Parapresbytis eohanuman (Mammalia, Primates, Cercopithecidae, Colobinae), which had been collected from the Shaamar fossil locality (Selenge Aimag, northern Mongolia), at Institute of Paleontology, Mongolian Academy of Sciences, Ulaanbaatar, Mongolia. This specimen is now stored in this institute. Here, we provide precise photos of this holotype with some remarks. It is a fused mandibular corpus with a complete left and right dentition, lacking left and right ascending rami. Its ventral part is crushed and broken
Theory of Altaic language and grammatical relationship between Turkic and Mongolian languages
No full textАлтай хэлний онол ба түрэг, монгол хэлний хэл зүйн харьцаа
Зохиогч энэхүү илтгэлдээ алтай хэлний онолыг зөвшөөрөгчид хийгээд үл зөвшөөрөгчдийн байр суурийн талаар тодорхой баримтад түшиглэн өгүүлээд, улмаар түрэг, монгол хэлний хэл зүйн харьцааны асуудлыг уг хэлнүүдэд буй зүг чиг заах тийн ялгалын айгаар төлөөлүүлэн, эртний түрэг, монгол хэл хийгээд орчин цагийн түрэг, монгол хэлний жишээ баримтаар тодруулан үзээд дараах дүгнэлтэд хүрчээ. Үүнд, алтай хэл судлалын хүрээнд багагүй чухал байр эзэлдэг түрэг, монгол хэлний харьцааны асуудлыг уг хэлнүүдэд буй нийтлэг зүйлийг нь гол болгон гарал зүйнхээ хувьд холбоотой гэх, эсвэл уг нийтлэг зүйлийг нь нэг хэлнээсээ нөгөө хэлэндээ үзүүлсэн нөлөөгөөр тайлбарласаар нэлээд хугацаа өнгөрч, энэ хоёр эсрэг тэсрэг онолын аль нэгийг зөвшөөрч, нөгөөг нь үгүйсгэсэн бүтээл туурвил гарсаар байна. Гэвч энд зохиогчийн задлан шинжилсэн баримтаас үзэхэд түрэг, монгол хэлний харьцааг уг хоёр эсрэг тэсрэг онолын аль нэгийг нь баримтлан нөгөөг нь үгүйсгэн тайлбарлах нь учир дутагдалтай, уг хоёр онолыг тэгш харгалзан үзэх шаардлагатай нь тодорхой байна. Энэ нь эдгээр эсрэг тэсрэг онолууд нь харилцан бие биеэ үгүйсгэсэн боловч бас харилцан бие биеэ нөхсөн шинжтэй гэдгийг харуулж байна. Өөрөөр хэлбэл, түрэг, монгол хэл нь гарал зүйнхээ үүднээс холбогдож болох авч бас бие биедээ үлэмж нөлөө үзүүлсэн, гэхдээ зөвхөн түрэг хэл монгол хэлэнд биш бас орчин цагийн түрэг хэлнүүдийг бүрэлдэн тогтоход монгол хэл багагүй чухал үүрэг гүйцэтгэжээ хэмээн дүгнэжээ.
Is Primary Aldosteronism a Hidden Cause of Resistant Hypertension in Mongolia?
Get PDFNo abstract in Englis
Expression of Notch1 in Ameloblastoma and Correlation with CBCT Imaging Subtypes
Get PDFObjective: Ameloblastoma (AM) is a prevalent benign odontogenic tumor affecting the jaw bone. Its potential for recurrence and malignant transformation is closely associated with the regulation of signaling pathways. The objective of this study was to examine the expression and clinical significance of Notch1 in AM, along with exploring the correlation between Notch1 expression and AM imaging patterns. Methods: The streptavidin-peroxidase (S-P) immunohistochemical technique was employed to detect the expression of Notch1 protein in the oral mucosa of 70 AM patients and 25 normal controls. Additionally, the preoperative cone-beam computed tomography (CBCT) images of the patients were classified, and the results were analyzed in relation to the expression of Notch1 protein in AM. Results: The positive expression rate of Notch1 in the 70 AM patients was 74.29% (52/70), while the Notch1 expression rate in 26 oral mucosa patients was 19.23% (5/26), indicating a statistically significant difference (P < 0.05). The expression rate of Notch1 was 58.06% in single-room AM and lower in multi-room AM (85.29%) and honeycomb AM (100%) (P < 0.01). However, there was no significant difference in the expression rate of Notch1 between multi-room AM and honeycomb AM (P > 0.05). Conclusion: Notch1 may serve as an important diagnostic indicator in AM, and the apoptosis inhibition ability and cell proliferation ability of single-room AM are lower compared to those of the room and honeycomb type
Depiction of wild boar at Petroglyph
Get PDFThe article aims to discuss the depiction of pigs in Mongolian petroglyphs. There are a number of depictions of pigs in the petroglyphs of the western part of Mongolia, however, they are very rare in the central and southern regions. In this article, I tried to explain the importance of pigs in the lives of the Mongols in the Stone Age, Early Bronze Age, Late Bronze Age, Iron Age, and Early Iron Age, and how pigs were imagined. It is important to compare and clarify the dates of the various depictions of pigs in petroglyphs. By composition, pigs’ depictions are divided into four parts in rock art.
Хадны зураг дахь гахайн дүрслэл
Товчлол. Тус өгүүлэлд Монгол орны нутагт буй хадны зураг дахь гахай дүрслэлийн талаар авч үзжээ. Монгол орны баруун хэсгийн хадны зурагт гахайн дүрслэл цөөнгүй тохиолдох ба төв болон өмнөд хэсэгт тун ховор тохиолдож байна. Ингэхдээ Монголын чулуун зэвсгийн үеэс эхлүүлэн түрүү хүрлийн үе, хөгжингүй хүрлийн үе, хожуу хүрлийн үе болон түрүү төмрийн үеийн хүмүүсийн амьдралд гахай чухам ямар ач холбогдолтой байсан, тэд гахайг хэрхэн төсөөлөн дүрсэлдэг байсан талаар өгүүлэв. Ингэхдээ хадны зураг дахь гахайн олон янзын дүрслэлийн он цагийг харьцуулан тодотгохыг чухалчлан үзсэн байна. Хадны зураг дахь гахайн дүрслэлийг зохиомжийн хувьд дөрвөн хэсэгт хуваан үзэв.
Түлхүүр үг. Хадны зураг, буган чулуун хөшөө, гахайн дүрслэл, хүрэл зэвсгийн үе, түрүү төмрийн ү
The Mongol empire period cementry at Dood Tsakhir mountain
Get PDFIn the recent years intensive archaeological research was done in the Darkhad depression of Northern Mongolia, yielding significant discoveries from the Mongol period, particularly noble burials. Despite rampant looting, several archaeological endeavors have successfully rescued and preserved a substantial number of crucial artifacts. The ongoing research aims to determine the design technology, purpose, and contextual significance of these artifacts, examining the stone mounded tombs of the Mongol period across a wide geographical scope and analyzing the unique characteristics of each local region.This article presents preliminary findings from the study, focusing on the Mongol tombs at the Dood Tsahir mountain within the territory of Renchinlkhumbe Sum, Khuvsgul aimag, located approximately 30 km northeast of the Khorig Mountain. Despite the challenges posed by aggressive looting, the archaeological efforts have not only salvaged important artifacts but also initiated a new chapter in our understanding of the Mongol period in Northern Mongolia.
Доод Цахир уулын Монголын эзэнт гүрний үеийн оршуулгын газар
Товчлол. Монгол орны умард бүс нутаг Дархадын хотгорт сүүлийн жилүүдэд археологийн судалгаа эрчимтэй хийгдэж, эндээс Монголын үеийн булш оршуулгын, тэр дундаа язгууртны булшинд хамаарах дурсгалууд илэрсэн нь энэ чиглэлийн судалгаанд “шинэ хуудас” нээсэн чухал үйл явдал болсон юм. Эндхийн булшийг тонуулчид толгой дараалан тоносон хэдий ч хэд хэдэн удаа явуулсан авран хамгаалах судалгааны үр дүнгээр олон тооны эд өлгийн олон зүйл илэрсэн ба тэдгээрийн заримынх нь хийц технологи, үүрэг зориулалтыг тодорхойлох, цаашлаад монголын үеийн чулуун дараастай булшны байршлыг өргөн хүрээнд харах, бүс нутгийн хүрээнд онцлог байдлыг нь тодорхойлох зэрэг асуудлыг авч үзэх шаардлагатайг харуулдаг. Энэ удаа Хориг уулаас зүүн хойш 30-аад км зайд байрлах Доод Цахир уулын бүлэг булшны судалгааны урьдчилсан үр дүн, энэ бүс нутгийн монгол булшны онцлогийн талаар өгүүлэв
Exploring the Relationship Between Personal Values and Professional Attitude of Journalism Students
No full textNumerous studies have investigated the correlation between personal values and the quality of education among journalism students. However, limited research has been conducted on the connection between personal values and the professional attitudes of journalists. To address this research gap, we conducted a survey among 45 students (representing 53.09% of all students) enrolled in the Journalism Program at MNUE (Mongolian National University of Education). The objective was to identify their unique values and define shared principles. The survey employed questionnaires that required participants to select three values from each of the following categories: livelihood, health, and intellect. These questionnaires were then processed using the SPSS-26 program, following the &quot;Triads of Values of a Person&quot; model established by previous researchers. The novelty and focus of this article are emphasized by the examination of the collected data in relation to professional education and students&#39; attitudes towards training. The results revealed significant diversity in the selection of values within the Livelihood category, while values associated with health exhibited the highest frequency (n = 44 for &quot;Health,&quot; n = 27 for &quot;Freedom,&quot; and n = 25 for &quot;Intellect and knowledge&quot;), indicating a consistent system of values. The Intellect category demonstrated relatively common value selection. Considering the potential connection between these outcomes and the &quot;attitude of a specialist journalist&quot; within the journalism curriculum, an analysis was conducted. Based on the analysis, this article advances the notion that assisting students in establishing a professional attitude based on their personal values is more crucial than solely focusing on knowledge acquisition and skill development during their professional training.
Суралцагчдын “бие хүний үнэт зүйл” ба мэргэжилтний хандлагын уялдаа холбоо
Сэтгүүлч мэргэжлээр суралцагчдын бие хүний үнэт зүйлсийг сургалтын чанартай холбож судалсан судалгаа цөөнгүй байдаг. Харин “бие хүний үнэт зүйлс” нь тэдэнд сургалтаар төлөвшүүлж буй сэтгүүлч мэргэжлийн хандлагатай хэрхэн холбогдох талд анхаарал хандуулсан судалгаа хомс байна. Иймээс бид бие хүний үнэт зүйлс болон мэргэжлийн хандлагын хоорондох уялдаа холбоог Монгол Улсын Боловсролын Их Сургуулийн сэтгүүлчийн ангийн нийт оюутны 45 оюутнаас (нийт оюутны 53.09%) хувь хүний үнэт зүйлийг нь тодорхойлох асуулга судалгаа авч хийлээ. Өмнөх судлаачдын боловсруулсан “Нэгэн хүний амин хүрээний үнэт зүйлийн гурвалууд” загвараар оюутнуудаас ахуйн, амины, ухамсрын түвшний тус бүр гурван үнэт зүйл сонгох нөхцөлөөр асуулга авч, SPSS - 26 программд боловсруулалт хийв. Гарсан үр дүнг мэргэжлийн сургалтын агуулга, суралцагчдад төлөвшүүлэх хандлагатай холбон шинжилсэн нь энэхүү өгүүллийн шинэлэг болон хязгаарлагдмал талыг илтгэнэ. Гурвалуудаас ахуйн түвшний үнэт зүйлийн сонголт ихээхэн тархмал шинжтэй, харин амины түвшний үнэт зүйлийн хувьд “Эрүүл мэнд” сонголт илүү давтамжтай (n = 44) илэрсэн бол үүний дараагаар “Эрх чөлөө” (n = 27) болон “Оюун ухаан, мэдлэг боловсрол” (n = 25) гэсэн сонголтууд гарсан байна. Ухамсрын түвшний үнэт зүйлийн сонголт нь харьцангуй тархмал шинжтэй үр дүн гарлаа. Энэхүү үр дүнг сэтгүүл зүйн сургалтын хөтөлбөр дэх “Сэтгүүлч мэргэжилтний хандлага”-тай тодорхой байдлаар холбогдоно гэх таамаглал дэвшүүлэн, зарим шинжилгээг хийсэн болно. Үүнд үндэслэн энэхүү өгүүллээрээ мэргэжлийн сургалтад мэдлэг, ур чадвар эзэмшүүлэхээс бие хүний үнэт зүйлд суурилж суралцагчдад мэргэжлийн хандлагыг төлөвшүүлэх нь илүү чухал гэсэн үзэл санааг дэвшүүллээ.
Түлхүүр үг: Yнэт зүйл, мэргэжлийн онцлог, сэтгүүл зүйн үндсэн зарчим, мэргэжилтний хандлаг
Study of endophytic bacteria isolated from endangered and rare medicinal plants in Mongolia
Get PDFA total of 41 strains of endophytic bacteria were isolated from 6 species of rare and endangered medicinal plants in Mongolia. Among them, 10 strains produced indole acetic acid (IAA), 8 and 3 strains were positive for phosphate and zinc solubilization, respectively. Out of the strains capable of producing of IAA, and solubilizing phosphate and zinc, the strains P23-R2 and P26-H1, isolated respectively from the root of Glycyrrhiza uralensis and aboveground parts of Cynomorium songaricum, demonstrated the ability to produce IAA and solubilize phosphate. In addition, the strains P31-F1, and P31-L1, isolated from the flowers and leaves of Lancea tibetica, were positive for solubilizing both phosphate and zinc. Besides, the antagonistic activity of the total isolates was tested, and one strain exhibited antagonistic activity against E. coli, one against S. aureus, two against B. subtilis, three strains showed activity against C. albicans and one against A. niger. The strain P26-H5, isolated from the above part of Cynomorium songaricum, exhibited antagonistic activity against 3 test organisms; E. coli (18.5 mm), C. albicans (10.5 mm), A. niger (20.2 mm). A molecular marker was used for the identification of taxonomic relationship of 23 strains capable of producing IAA, phosphate and zinc solubilization, as well as exhibiting antagonistic activity. The result revealed that the strains belonged to 9 distinct genera: Acinetobacter, Alcaligenes, Bacillus, Klebsiella, Paenibacillus, Peribacillus, Pseudomonas, Serratia, Terribacillus. The Klebsiella sp. P26-H1 resulted the highest production of IAA (28.14 – 68.02 µg/ml), suggesting that it could be used in the future to promote the growth of agricultural plants.
Монгол орны нэн ховор, ховор эмийн ургамлаас ялгасан эндофит бактерийн судалгаа
Хураангуй. Монгол орны нэн ховор, ховор 6 зүйл эмийн ургамлаас эндофит бактерийн 41 өсгөвөр ялган авсан. Эдгээр өсгөврүүдээс 10 өсгөвөр индол цууны хүчил (ИЦХ) нийлэгжүүлж, 8 өсгөвөр фосфат, 3 өсгөвөр цайрыг уусгах чадвартай байв. ИЦХ нийлэгжүүлж, фосфат болон цайр уусгах чадвартай байсан өсгөврүүдээс Урал чихэр өвсний үндэснээс ялгасан P23-R2, Зүүн гарын гоёоны газрын дээд хэсгээс ялган авсан P26-H1 дугаартай өсгөврүүд нь ИЦХ нийлэгжүүлэхээс гадна фосфат уусгах чадвартай байна. Мөн Төвд ланцайны цэцэг болон навчнаас ялгасан P31-F1, P31-L1 өсгөврүүд нь фосфат болон цайрыг уусгах чадвартай байв. Цаашид нийт ялган авсан өсгөврүүдийн антагонист идэвхийг тогтооход E. coli-ийн эсрэг 1, S. aureus-ийн эсрэг 1, B. subtilis-ийн эсрэг 2, C. albicans-ийн эсрэг 3, A. niger-ийн эсрэг 1 өсгөвөр идэвхтэй байв. Тэдгээрээс Зүүнгарын гоёоны газрын дээд хэсгээс ялган авсан P26-H5 өсгөвөр нь E. coli (18.5 мм), C. albicans (10.5 мм ), A. niger (20.2 мм)-ийн эсрэг идэвхтэй байна. ИЦХ нийлэгжүүлэх, фосфат, цайр уусгах, чадвартайгаас гадна антагонист идэвхтэй 23 өсгөврийн ангилалзүйн хамаарлыг молекул маркер ашиглан тогтооход Acinetobacter, Alcaligenes, Bacillus, Klebsiella, Paenibacillus, Peribacillus, Pseudomonas, Serratia, болон Terribacillus зэрэг нийт 9 өөр өөр төрөлд хамаарагдаж байна. Klebsiella sp. P26-H1 өсгөвөр нь хамгийн их буюу 28.14 – 68.02 мкг/мл ИЦХ нийлэгжүүлж байгаа нь цаашид газар тариалангийн ургамлын өсөлтийг дэмжихэд ашиглах боломж буйг харуулж байна.
Түлхүүр үгс: эндофит бактери, тодорхойлох, нэн ховор, ховор эмийн ургамал, индол цууны хүчил