Rzeszów University
Repozytorium Uniwersytetu Rzeszowskiego (UR) / University of RzeszówNot a member yet
11199 research outputs found
Sort by
How can literary texts about family shape children’s value system?
No full textRodzina to nie tylko osoby, ale przede wszystkim relacje, jakie przez lata kształtują się między rodzicami i dziećmi, wspomnienia i przeżycia ich łączące. Ojciec i matka są pierwszymi osobami, od których dziecko uczy się jak postępować, jak zachowywać się w różnych sytuacjach, jak wyrażać swoje myśli, uczucia, co należy cenić, jakim warto być, co jest złe, co to jest miłość. Przejmuje ich poglądy i system wartości. Celem artykułu jest próba ukazania, jak interpretując teksty literackie o tematyce rodzinnej można kształtować system wartości i ukazywać wartość rodziny. Autorzy wybranych tekstów tak skonstruowali ich treści, by dziecko mogło je odnieść do własnych doświadczeń i osobistych przeżyć. Ponadto ma możliwość dowiedzieć się, co to jest miłość. Może przekonać się, że miłość to nie tyle słowa, co wzajemna troska o siebie, gotowość do pomocy, to wsparcie i okazywanie uczuć o każdej porze i każdego dnia. Analizując je możemy ukazać takie wartości jak: zaufanie, szczerość, poczucie bezpieczeństwa, opieka, pomoc, wspólne spędzanie czasu, miłość. Odwołując się do różnorodnych treści można nie tylko zachęcać dzieci do podobnych form zachowań, tłumaczyć i uczyć prawidłowych wzorców życia, przeciwdziałać niepoprawnym postępowaniom, ale także ukazywać znaczenie wartości. Dobór odpowiedniej literatury jest nieocenioną pomocą w pracy wychowawczej, ponieważ przez kontakt z nią można dostarczyć dziecku wiedzy z każdej dziedziny, kształtować postawy. Im częściej dziecko ma do czynienia z różnymi opowiadaniami, utworami lub historyjkami, w których ukazywane są wartości, tym więcej zrozumie i będzie naśladowało te zachowania. Nie należy ulegać presji czasów, a wręcz przeciwnie warto zadbać o dobrostan dziecka i skłaniać je do przemyśleń, ukazywać różne problemy, angażować w dyskusje, by zaczynało samodzielnie doceniać wartości.Family means not only individuals but first and foremost relationships, which have been developing between parents and children for years. Father and mother are the first people from whom children learn how to behave in different situations, how to express their thoughts and feelings, what should be valued, what kind of people they are worth being, what is wrong, what love is. Children adopt their parents’ views and value system. The purpose of the article is to make an attempt to show how, by interpreting literary texts about family, the value system can be shaped and the value of family be presented. The authors of the selected texts constructed their content in such a way so that a child could relate the content to their own personal experiences. Moreover, children have an opportunity to find out what love is. They can realise that love is not only words but also mutual concern, readiness to help, support and the displays of affection at any time and any day. By analyzing the texts we can show values such as confidence, sincerity, the feeling of security, care, help, spending time together as well as love. By referring to varied content one can not only encourage children to display similar forms of behaviour, explain, teach the right patterns of life, prevent wrong behaviour but also show the meaning of values. The selection of suitable literature is an invaluable help in educational work, because it provides children with knowledge in every field and it shapes attitudes. The more frequently children have to do with different stories in which values are presented, the more they understand and will imitate those behaviours. One should not give in to time pressure, on the contrary, it is advisable to take care of children’s well-being and encourage them to think as well as show them different problems and engage them in discussions so that children could start appreciating values on their own
Środowiskowa biografia lasu Ashdown (słynnego domu Kubusia Puchatka). Brian Short i jego Turbulent Foresters
No full textCelem artykułu jest ocena sposobu analizy historii lasu Ashdown pod względem środowiskowym, jaką przeprowadził Brian Short w publikacji „Turbulent Foresters”. A Landscape Biography of Ashdown Forest. Na gruncie jego wielowątkowej narracji możliwe było wejście w polemikę i porównanie podejścia autora do argumentów zawartych pracach Giacomo Bonana czy Paula Warde’a. Głównym elementem artykułu jest natomiast omówienie dwóch eksponowanych perspektyw – analizy wpływu agentów na funkcjonowanie Ashdown oraz dyskusja wokół koncepcji funkcjonowania commons i konfl iktów społecznych obecnych w lesie Kubusia Puchata.Th is article aims to evaluate how Brian Short’s environmental analysis of the history of Ashdown Forest was carried out in his book Turbulent Foresters. A Landscape Biography of Ashdown Forest. Based on this multithreaded narrative, it was possible to enter into a polemic and compare Brian Short’s approach to the arguments in Giacomo Bonan’s or Paul Warde’s works. Th e central aspect of the article, however, is the discussion of two exposed perspectives – the analysis of the infl uence of the agents on the functioning of Ashdown, and the debate around the concept of the functioning of the ‘commons’ and the social confl icts present in the forest of Winnie the Pooh.Praca powstała w wyniku realizacji projektu badawczego pt. „Uwikłani we wspólne prawa. Wpływ konfl iktów o służebności gruntowo-leśne i grunty wspólne na przemiany społeczno-gospodarcze w Galicji zachodniej w drugiej połowie XIX w.”, w ramach konkursu SONATA 16 o nr. 2020/39/D/HS3/01298, fi nansowanego ze środków Narodowego Centrum Nauki
Wpływ regulacji na crowdfunding inwestycyjny
No full textThis article focuses on the regulation of investment crowdfunding as a key criterion for the dynamic but safe development of this form of business financing. The aim of this article is to analyse the existing regulatory framework in developed market economies, such as the UK and the US, which are the leaders in the alternative finance market, and to try to assess whether the pan-European equity crowdfunding regulations that are being introduced have a chance of enabling the European equity crowdfunding market to emerge. Crowdfunding, and in particular investment crowdfunding, is a relatively new form of alternative financing for business activities, which can and – in its mature form – does provide an important source of funding that ‘fills the gap’ in early-stage financing for start-ups, innovative projects and is also a source of financing for SMEs. The intensive, uncontrolled development of innovation in financial markets generally leads to irregularities (fraud, abuse, and crises). In turn, excessive and restrictive regulation can act as a brake on the development of financial innovation. Until 2023, crowdfunding in EU countries will be regulated only by national laws, most of which are not specific to this form of financing. The fragmentation of the European market and the inconsistency of regulations have led to a slowdown in the development of this form of financing, resulting in a loss of development potential for companies and entire economies. The authors present the equity crowdfunding regulations of the US and the UK – the world’s number 1 and 2 crowdfunding markets – as a benchmark for the proposed pan-European regulations. The features of the common European rules seem to meet the requirements. And the increase of the funding amount to EUR 5 million opens up completely new possibilities for equity crowdfunding.Niniejszy artykuł porusza tematykę regulacji crowdfundingu inwestycyjnego jako kluczowego kryterium dynamicznego lecz bezpiecznego rozwoju tej formy finansowania działalności przedsiębiorstw. Celem niniejszego artykułu jest analiza istniejących uwarunkowań regulacyjnych stosowanych w rozwiniętych gospodarkach rynkowych, jak Wielka Brytania i USA, które są liderami rynku finansowania alternatywnego, i próba oceny, czy wprowadzane pan-europejskie regulacje crowdfundingu udziałowego mają szansę sprawić, że powstanie europejski rynek crowdfundingu udziałowego. Crowdfunding, a w szczególności crowdfunding inwestycyjny to stosunkowo nowa forma alternatywnego finansowania działalności przedsiębiorstw, która może, i – w dojrzałych swoich formach – stanowi istotne źródło środków finansowych, które „zapełniają” lukę wczesnego finansowania start-upów, innowacyjnych projektów, a także stanowią źródło finansowania MSP. Intensywny, niekontrolowany rozwój innowacji na rynkach finansowych z reguły prowadzi do powstania nieprawidłowości (oszustw, nadużyć, kryzysów). Z kolei nadmierna i restrykcyjna regulacja może działać hamująco na rozwój innowacji finansowej. Crowdfunding w krajach Unii Europejskiej do 2023 roku był regulowany jedynie na mocy krajowego ustawodawstwa, przeważnie niebędącego dedykowanym dla tej formy finansowania. Fragmentacja europejskiego rynku i niespójność przepisów spowodowały zapóźnienie rozwoju tej formy finansowania, a przez to utratę potencjału rozwojowego przez przedsiębiorstwa i całe gospodarki. Autorki przedstawiają regulacje crowdfundingu udziałowego stosowane w USA i Wielkiej Brytanii – kraje te są w numerami 1 i 2 światowego crowdfundingu, jako benchmark dla projektowanych regulacji pan-europejskich. Cechy wspólnych europejskich regulacji wydają się realizować stawiane wobec nich wymagania. Zaś zwiększenie kwoty finansowania do 5 mln EUR otwiera przed crowdfundingiem udziałowym zupełnie nowe możliwości.A. Wójcik-Czerniawska – financed from own funds, E. Pohulak-Żołędowska – financed from the statutory funds of the Department of Economics and Economic Policy
Historical, non-invasive and low-invasive archaeological research on the World War I cemetery in Tuszów, Jabłonna commune, Lublin district, in 2024
No full textTransdyscyplinarne badania prowadzone w obrębie cmentarza z okresu pierwszej wojny światowej w Tuszowie, z wykorzystaniem studiów historycznych, doświadczeń konserwatorskich, refleksji nad pamięcią zbiorową i metod archeologicznych, zwłaszcza prospekcji geofizycznych, odwiertów i analiz geochemicznych, a także analiz danych przestrzennych pozwoliły na uzyskanie wiedzy, która byłaby trudniejsza do zdobycia przy rozłącznym traktowaniu zaangażowanych dziedzin (interdyscyplinarność). Wymiernym efektem tej wspólnej pracy było wpisanie tuszowskiej nekropoli do rejestru zabytków. W uzasadnieniu decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków podkreślono między innymi wartości historyczne, zachowane wartości kompozycyjne oraz naukowe cmentarza wojennego w Tuszowie (Decyzja LWKZ 31.12.2024).
Było niezwykłym doświadczeniem nie tylko poznawanie historii powstania tuszowskiej nekropoli, ale także przyglądanie się jej posthistorii: przekazywaniu i utrwalaniu wiedzy o niej, nieudanych próbach wymazania jej z pamięci i krajobrazu, manipulowaniu obrazami przeszłości.
W rozpoznaniu topografii cmentarza szczególnie przydatna okazała się prospekcja geofizyczna, a konkretnie elektrooporowa. Pozwoliła ona na uchwycenie 13 mogił zbiorowych, które w żaden sposób nie rysują się obecnie na powierzchni, a także kilku innych obiektów, które można wiązać z dwufazowością nekropoli, różnymi wkopami, w tym prawdopodobnie pochówkiem z okresu drugiej wojny światowej oraz użytkowaniem terenu przez prywatnych właścicieli. Warto podkreślić, że sama geofizyka – bez wbicia łopaty – nie tylko ujawniła nieczytelną w inny sposób organizację pola grzebalnego, ale potwierdziła i uszczegółowiła wiele informacji zawartych w źródłach pisanych i kartograficznych, jak również danych przekazywanych przez p. Bogdana Wałachowskiego.
W rozpoznawaniu stratygrafii naturalnej i antropogenicznej cmentarza przydatne okazały się odwierty, które przy okazji zweryfikowały wyniki prospekcji elektrooporowej i dostarczyły próbek ziemi do badań geochemicznych. Analizy, dzięki którym można było określić obecność i względną ilość związków fosforu w różnych miejscach i na różnych głębokościach, pozwoliły na potwierdzenie lokalizacji pochówków ludzkich w płaskiej części nekropoli, a także na określenie średniej ich głębokości, która wynosi od 1,45 do 2 m.
Zastosowane metody, potraktowane łącznie, okazały się przydatne w badaniu tego typu obiektów zabytkowych i z powodzeniem mogą być wykorzystywane na innych stanowiskach związanych z grobownictwem wojennym, oczywiście przy pewnych modyfikacjach uwzględniających lokalne warunki (zwłaszcza analizy geochemiczne). Metoda fosforowa wydaje się dobrym narzędziem do weryfikacji obecności szczątków ludzkich. Należy jednak pamiętać, że kluczowe znaczenie ma w tym przypadku pobieranie próbek zerowych z miejsc znajdujących się poza weryfikowanym obszarem.
Należy podkreślić ogromną przydatność przeprowadzonych badań dla rewaloryzacji cmentarza wojennego w Tuszowie, bowiem wiadomo już, że na jego terenie nie powinno się wyznaczać żadnej drogi – z uwagi na zalegające na całej jego szerokości pochówki żołnierskie.
Cmentarz z okresu pierwszej wojny światowej w Tuszowie, którego (post)historia wciąż się pisze, zasługuje na dalsze badania. Interesujących rezultatów może dostarczyć przede wszystkim rozwijanie metod geofizycznych. Pewna moc informacyjna kryje się również w zasobach pamięci lokalnej społeczności.The article presents the results of historical, non-invasive, and low-invasive archaeological studies of the World War I cemetery in Tuszów (Jabłonna commune, Lublin district), conducted in 2024. The research was initiated in connection with the planned inclusion of the Tuszów cemetery in the national register of monuments and its formal conservation protection. A wide range of methods was employed—from archival, cartographic, and planning document analyses to advanced archaeological techniques, including electrical resistivity prospection, LiDAR (Light Detection and Ranging) data analysis, geological and archaeological core drilling, and geochemical testing (phosphorus content analysis in soil samples). The integration of these methods made it possible to reconstruct the original spatial layout of the cemetery, which includes fifteen mass graves — two in the form of earthen mounds and thirteen as flat burial pits — thus confirming earlier archival data. The geophysical surveys revealed a clear and regular spatial pattern, while geochemical analyses indicated elevated phosphorus levels in burial zones, confirming the presence of human remains at depths between 1.45 and 2 meters. Based on archival queries and oral histories from local residents, it was determined that the buried soldiers belonged mainly to the Russian and Austro-Hungarian armies, who died in the battles near Lublin in 1915. There is also some evidence that the cemetery may have been partially reused for burials during World War II. During the course of research, one of the individuals buried there was identified—Jaroslav Prokop, a soldier of the Galician Infantry Regiment No. 10 of the Austro-Hungarian Army.
The study additionally considers the significance of the site in the context of collective memory studies and the theory of lieux de mémoire (“places of memory”). The Tuszów cemetery is interpreted as a symbolic spatial testimony of the events of the Great War and as a carrier of historical memory within the local community. The transition in which this necropolis has been perceived and used—from neglect and oblivion to contemporary efforts at protection and scientific investigation—illustrates the dynamic nature of remembering and forgetting processes in cultural heritage.
The results confirm that a transdisciplinary approach combining archaeology, history, conservation, and memory studies enables not only the reconstruction of historical cemetery structures but also a deeper understanding of their role in local and broader cultural heritage. The case of Tuszów represents a successful example of applying non-invasive and low-invasive archaeological methods in the study of war cemeteries and highlights the need for further documentation and protection of similar sites from the World War I period in the Lublin region and throughout Poland
Procedures for creating legal prevention by compliance institutions
No full textCelem artykułu jest przede wszystkim analiza prewencyjnej instytucji prawnej, jaką jest compliance. Może ona chronić każdy podmiot przed przypadkowymi nawet naruszeniami prawa przez organy wewnętrzne, ale także tworzyć zewnętrzne bariery ochronne. Jej wspólną cechą z amicus curiae jest obok oddziaływania prewencyjnego także to, iż wytwarzać może ona najbardziej kognitywną prezentację zagrożeń. W ten sposób jest to też tworzenie nowej wiedzy prawnej. W przypadku instytucji compliance autor znacznie dokładniej jednak omawia, jakie działania należy wykonać, aby praktycznie uruchomić tę powszechną już w Unii Europejską instytucję. Opisy ukierunkowane są tu również na wskazanie prawodawcom z parlamentu, jak w Polsce poprzez nowe instytucje prawne ułatwiać komercjalizację wiedzy i w większym zakresie pozyskiwać wiedzę ze środowisk
naukowych.The purpose of the article is primarily to analyze the preventive legal institution of compliance. It can protect any entity from accidental violations of the law even by internal bodies, but also create external protective barriers. Its common feature with amicu curiae is, in addition to its preventive impact, that it can produce the most cognitive presentation of risks In this way it is also the creation of new legal knowledge. In the case of the institution of Compliance, however, the author discusses in much greater detail what actions need to be carried out in order to practically activate this institution, which is already common in the EU. The descriptions here are also aimed at showing the legislators of the new Parliament how to facilitate the commercialization of knowledge in Poland through new legal institutions and to attract knowledge from the scientific community to a greater extent
It’s cocacolastic, bro!: Analiza morfologiczna języka pokolenia Z w Polsce
No full textThis article explores the dynamic evolution of language within Generation Z, focusing particularly on the impact of social media and digital communication on linguistic practices among Polish youth. The study examines the morphological aspects of Gen Z slang, including acronyms, clippings, borrowings, derivations, and compound formations. Through a comprehensive analysis of linguistic data collected from online repositories, the study uncovers recurring morphological processes and sheds light on the underlying motivations and cultural influences driving language change within this demographic. Findings reveal Polish Generation Z’s creativity, and global connectivity in shaping linguistic norms and expressions. The study emphasizes the dynamic nature of language evolution within digital contexts, highlighting the role of younger generations as agents of linguistic innovation. This study contributes to the understanding of contemporary language dynamics and offers valuable insights into the evolving landscape of human communication in the digital age, specifically within Polish context.Niniejszy artykuł stanowi próbę zbadania języka pokolenia Z w Polsce, skupiając się na wpływie mediów społecznościowych i komunikacji cyfrowej na transformacje w sferze języka. Badaniu poddano morfologiczne aspekty slangu pokolenia Z, w tym skrótowce, ucięcia, derywacje czy kompozycje. W celu wyodrębnienia i pełniejszego zrozumienia znaczenia badanego materiału językowego jako metodę badawczą zastosowano analizę jakościową. Analiza ta ujawniła powtarzające się procesy morfologiczne oraz przyczyny zmian językowych wśród pokolenia Z w Polsce. Wyniki analizy ukazały nie tylko kreatywność językową tego pokolenia, ale także wpływ kultury globalnej na kształtowanie norm językowych. Badanie materiału językowego potwierdziło również dynamiczną naturę ewolucji języka oraz rolę pokolenia Z w kształtowaniu języka polskiego. W rezultacie niniejsza analiza przyczynia się do głębszego zrozumienia współczesnej dynamiki językowej i dostarcza istotnych wniosków na temat zmieniającego się krajobrazu ludzkiej komunikacji w erze cyfrowej w Polsce
Research and development inputs and innovation performance of European Union economies
No full textArtykuł porusza problematykę innowacyjności krajów Unii Europejskiej. Innowacyjność gospodarki jest rozumiana jako zdolność do tworzenia i wdrażania innowacji. Cel prowadzonych badań stanowi określenie siły i kierunku wpływu nakładów na działalność B+R na pozycję innowacyjną unijnych gospodarek. Pozycja innowacyjna to jedna z dwóch kategorii opisujących innowacyjność gospodarki. Wyraża efekty połączenia kreatywności społeczeństwa z zasobami finansowymi w określonym środowisku ekonomicznym i instytucjonalnym. Z kolei nakłady na działalność B+R są istotnym czynnikiem determinującym zdolność danej gospodarki do innowacji, tj. stopnia, w jakim ma ona możliwość tworzenia i komercjalizacji nowych pomysłów. W artykule nakłady rozpatrywane są w dwóch kategoriach: kapitału finansowego i kapitału ludzkiego. Weryfikacji podlega hipoteza główna mówiąca o tym, że nakłady na działalność B+R mają dodatni, istotny statystycznie wpływ na pozycję innowacyjną gospodarki. Do realizacji celu badań oraz weryfikacji sformułowanej hipotezy zastosowano modelowanie równań strukturalnych PLS-SEM (partial least squares structural equation modeling). Modele PLS-SEM oszacowano na podstawie danych przekrojowych dotyczących 27 krajów UE. Dane odnosiły się do trzech lat: 2017, 2019 i 2021. Wyniki modelowania wskazały, że w badanym okresie nakłady na działalność B+R wywierały silny, dodatni, istotny statystycznie wpływ na pozycję innowacyjną gospodarek krajów UE. Zarówno kapitał finansowy, jak i kapitał ludzki wpływały istotnie, dodatnio na pozycję innowacyjną analizowanych gospodarek, przy czym większe znaczenie miał kapitał finansowy. W artykule dokonano również porządkowania krajów UE ze względu na wielkość nakładów na B+R, kapitał finansowy i ludzki oraz pozycję innowacyjną gospodarki.The paper discusses the issue of the innovativeness of European Union countries. The innovativeness of an economy is defined as the ability to create and implement innovations. The purpose of the research is to examine the strength and direction of the influence of R&D inputs on the innovation performance of EU economies. Innovation performance is one of two categories describing the innovativeness of the economy. It expresses the outcome stemming from a combination of society’s creativity and the financial assets of a given economic and institutional environment. In turn, R&D inputs are an important factor determining the innovation capacity, i.e. the extent to which an economy is capable of creating and commercialise new ideas. In the paper, R&D inputs are considered in two categories: financial capital and human capital. The main hypothesis to be verified is that R&D inputs have a positive, statistically significant impact on the innovation performance of the economy. PLS-SEM (partial least squares structural equation modelling) was used to achieve the research goal and verify the formulated hypothesis. PLS-SEM models were estimated based on cross-sectional data from 27 EU countries. The data related to three years: 2017, 2019 and 2021. The modelling results indicated that, in the analysed period, R&D inputs had a strong, positive, statistically significant impact on the innovation performance of the economies in EU countries. Both financial and human capital had a significant, positive impact on the innovation performance of the analysed economies, with financial capital being more important. The paper also ranks EU countries according to R&D inputs, financial and human capital, and the innovation performance of the economy
Linguistic image of a man based on the ailments described in the renaissance Herbarium of Szymon Syreński
No full textThe article attempts to reconstruct the linguistic image of a man based on the ailments described in Szymon Syreński’s Herbarium published in 1613. Thirty-five prescriptions mentioning men were extracted from the work, primarily concerning ailments of the reproductive system.
The analysis proves that men were typically much older than their wives. Furthermore , Herbarium touches on the subject of male fertility, which was determined by the amount of semen. It is significant that Syreński did not write about male infertility but only indicated ways to increase fertility.
On the other hand, the author pointed out that some problems, such as excessive sexual activity, were not dependent on gender, despite societal beliefs to the contrary. The same applied to venereal diseases. Syreński’s work also did not repeat the belief that only women were to blame for miscarriages or the birth of a disabled child
Honor killings as an example of relativization of human rights in modern multicultural societies
No full textZabójstwa „honorowe” wciąż są popełniane we współczesnym świecie, mimo wzrastającej świadomości na tematy związane z godnością osoby ludzkiej i przysługującymi jej prawami. Skala tego procederu jest niepokojąca, o czym świadczą dane statystyczne. We współczesnych społeczeństwach wielokulturowych dochodzi do przypadków usprawiedliwiania tych czynów w drodze tzw. obrony przez kulturę. Relatywizacja objawia się w braku podejmowania przez władze publiczne odpowiednich działań przeciwko, bagatelizowaniu lub usprawiedliwianiu powyższych i podobnych praktyk, w ten sposób wyrażając na nie co najmniej milczącą zgodę. Dziedzictwo kulturowe zasługuje na ochronę, jednak nie powinno się to odbywać kosztem praw człowieka, przysługujących każdemu, bez względu na kulturę z jakiej się wywodzi."Honor" killings continue to be committed in the modern world, despite the growing awareness of topics related to the dignity of the human beings and their rights. The scale of this practice is alarming, as evidenced by statistics. In modern multicultural societies, there are cases of justification of these acts through the so-called "defense by culture. Relativization manifests itself in the failure of public authorities to take appropriate action against, downplay or justify the above and similar practices, thus giving at least tacit approval to them. Cultural heritage deserves to be protected, but this should not be at the expense of human rights, to which everyone is entitled, regardless of the culture they come from
Selected Methods in the Process of Teaching a Chronically Ill Child at the Early School Stage
No full textThe article discusses the definitions and models of chronic disease, and lists examples of diseases that are considered chronic diseases and fit into the classification of students with special educational needs. The role of chronically ill student in early school education and the goals that a teacher should set when working with a child are explained. The article contains considerations on selected methods of therapy for a child with a chronic disease