Rzeszów University
Repozytorium Uniwersytetu Rzeszowskiego (UR) / University of RzeszówNot a member yet
11199 research outputs found
Sort by
Rebeless. Inanna as the heroine of Polish retellings of Sumerian myths
No full textCelem artykułu jest interpretacja dwóch polskich retellingów mitów o sumeryjskiej bogini Inannie – Inanny (1986) Julity Mikulskiej oraz Anny In w grobowcach świata (2006) Olgi Tokarczuk. Obie powieści łączy potrzeba uwspółcześnienia tych historii, wpisania ich w futurystyczny – a wręcz postapokaliptyczny – wymiar rzeczywistości. Każda z nich stanowi próbę skomentowania współczesności, gdzie rola kobiety, choć wyemancypowana, podlega nieustannej presji patriarchatu. Mit o sumeryjskiej bogini wykorzystany przez pisarki spełnia dwa różne cele. W prozie Mikulskiej jest to walka kobiety o własną podmiotowość, u Tokarczuk zaś Inanna staje się mesjaszką poświęcającą się w imię lepszego świata, w którym dla każdego, dotąd wykluczonego i poniżanego, znajdzie się miejsce.The aim of the article is to analyze two Polish retellings of the myths about the Sumerian goddess Inanna – Inanna (1986) by Julita Mikulska and Anna In w grobowcach świata (2006) by Olga Tokarczuk. Both novels have in common the need to modernize these stories, placing them in a futuristic – or even post-apocalyptic – dimension of reality. Each of them is an attempt to comment on modern times, where the place and role of a woman, although emancipated and established, is subject to constant attacks by men hungry for power. Inanna therefore becomes a symbol of rebellion, fighting for the rights not only of women, but also of victims of the patriarchal system. The myth of the Sumerian goddess used by the writers serves two different purposes. In Mikulska’s prose she shows a woman’s fight for her own subjectivity, while in Tokarczuk’s work Inanna becomes a symbol of a messiah who sacrifices herself for a better world in which there will be a place for everyone, previously excluded and humiliated
Wpływ pandemii COVID-19 na zużycie energii i cyfryzację pracy w gospodarstwach domowych w Polsce
No full textThis paper aims to analyze energy consumption trends in Polish households during the COVID-19 pandemic and assess the pandemic's influence on household behavior. The study divides the topics into three thematic blocks: the government's pandemic policies, the pandemic's impact on household energy consumption through qualitative and literature-based analysis, and the consequences of the pandemic on households and their energy-related activities. Original research findings from a study conducted in 2021 are utilized in the analytical section. The study reveals an increase in energy demand among households during the lockdown period, driven by remote work, education, and lifestyle shifts. Changes in energy-saving habits and motivations for energy conservation are explored and the potential implications of these shifts for energy suppliers are discussed. Additionally, the study employed methods of literature analysis, qualitative information analysis from secondary sources, as well as synthesis and inference. The paper concludes that lockdown-driven changes in energy consumption patterns demonstrate the adaptability of households and the potential for new forms of collaboration between consumers and energy suppliers.Celem artykułu jest analiza trendów dotyczących zużycia energii w polskich gospodarstwach domowych podczas pandemii COVID-19 oraz ocena wpływu pandemii na zachowania gospodarstw domowych. Praca skoncentrowana jest wokół trzech bloków tematycznych: polityki władz podczas pandemii, wpływu pandemii na zużycie energii w gospodarstwach domowych oraz konsekwencji pandemii dla gospodarstw domowych i ich działań związanych z konsumpcją energii. W artykule wykorzystano wyniki badania przeprowadzonego w 2021 r., które ujawniło wzrost zapotrzebowania na energię w gospodarstwach domowych w okresie lockdownu wynikający z pracy zdalnej, edukacji na odległość i zmiany stylu życia. Omówiono także zmiany w nawykach oszczędzania energii i motywacjach do oszczędzania energii, a także potencjalne konsekwencje tych zmian dla dostawców energii. Ponadto w badaniu zastosowano metodę analizy literatury, analizy informacji jakościowych ze źródeł wtórnych, a także syntetyzację i wnioskowanie. Głównym wnioskiem z artykułu jest obserwacja, że zmiany wzorców zużycia energii spowodowane lockdownem pokazują zdolność gospodarstw domowych do adaptacji oraz potencjał nowych form współpracy między konsumentami a dostawcami energii
Defense education and its effects on the example of civil population behavior. Experiences and conclusions from the war in Ukraine
No full textEdukacja obronna to cały system dydaktyczno-wychowawczej działalności wszystkich instytucji mających wpływ na kształcenie postaw, umiejętności i zachowań człowieka, czyli szkoły, rodziny, wojska, środków masowego przekazu i organizacji społecznych. Edukacja ma dość duży wpływ na zachowania ludności w wyniku zaistnienia sytuacji kryzysowych. Głównym celem artykułu jest ocena efektów realizacji edukacji obronnej na przykładzie zachowań ludności cywilnej na Ukrainie w trakcie trwania wojny. Analiza ukierunkowana jest na wskazanie zarówno pozytywnych, jak i negatywnych aspektów dotyczących wiedzy i umiejętności ludności cywilnej szczególnie w takich obszarach, jak znajomość sygnałów powiadamiania i alarmowania, liczba i wyposażenie schronów oraz możliwości wsparcia psychologicznego. Artykuł składa się z czterech części: wstępu, opisu systemu ochrony i sposobów zachowania się ludności cywilnej na Ukrainie, oceny sytuacji w zakresie ochrony ludności w Polsce oraz zakończenia.Defense education is the entire system of didactic and educational activities of all institutions that influence the development of human attitudes, skills and behavior, i.e. schools, families, the army, the mass media and social organizations. Education has quite a large impact on people's behavior as a result of crisis situations. The main goal of the article is to assess the effects of implementing defense education on the example of the behavior of the civilian population in Ukraine during the war. The analysis is aimed at identifying both positive and negative aspects regarding the knowledge and skills of the civilian population, especially in areas such as knowledge of notification and alarm signals, the number and equipment of shelters, and psychological support
Analysis of the linguistic and cultural world of Siberian exiles based on the monograph by Eugenia Kucharska Sybir w obrazkach
No full textE. Kucharska, Sybir w obrazkach, Szczecin 1998.The Article consists of an analysis of the linguistic and cultural world of Siberian exiles. The work was prepared on the basis of the monograph Sybir w obrazkach by Professor Eugenia Kucharska, who spent her childhood in distant Kazakhstan.
In the description I have adopted the cultural method, which allows to report on the multidirectional aspects of the problems of life in Siberia, and the linguistic method, in which I have taken into account the issue of the interference
Janina Korolewicz-Waydowa, debiut i pierwsze doświadczenia sceniczne
No full textThis article is dedicated to the debut and early stage career of Janina Korolewicz-Wayda. The artist made her debut at the Lviv Opera as Hanna in Moniuszko’s “The Haunted Manor” (1894), and she first appeared on the stage of the Warsaw Grand Theatre as Amina in Bellini’s “La sonnambula” (1897). During the opening of the Lviv Grand Theatre, she performed the role of Bronka in Żeleński’s “Jontek” (1900), and it was also on this stage that she first sang the role of Halka in Moniuszko’s opera, a role she cherished throughout her life. Initially, she sang coloratura parts, then lyrical and dramatic ones. The initial reviews of her performances were varied, but with each season, critics increasingly appreciated her vocal and acting talent, and in later years, they only wrote about Janina Korolewicz-Wayda’s great artistryNiniejszy artykuł został poświęcony debiutowi i początkom kariery scenicznej Janiny Korolewicz-Waydowej. Artystka debiutowała w Operze Lwowskiej jako Hanna w Strasznym dworze Moniuszki (1894 r.), na deskach warszawskiego Teatru Wielkiego po raz pierwszy wystąpiła jako Amina w Lunatyczce Belliniego (1897 r.). Podczas otwarcia Teatru Wielkiego we Lwowie wykonała partię Bronki w Jontku Żeleńskiego (1900 r.), także na tej scenie zaśpiewała po raz pierwszy rolę Halki Moniuszki, którą do końca życia darzyła szczególnymi względami. Początkowo śpiewała partie koloraturowe, potem liryczne i dramatyczne. Pierwsze recenzje dotyczące jej występów były zróżnicowane, jednak z każdym sezonem krytycy doceniali talent wokalny i aktorski, a w późniejszych latach pisano już tylko o wielkim artyzmie Janiny Korolewicz-Waydowej
Ubóstwo ludności Ukrainy w wyniku rosyjskiej agresji militarnej
No full textThe purpose of this study was to establish the real level of poverty in Ukraine and to determine its meaning and factors of its formation in the specific conditions of Russian military aggression in the country and to form a vision of the nearest prospects of its dynamics. The methodology of the conducted research was formed on the basis of a dialectical approach to the study of socioeconomic phenomena in an organic combination with the methods of analysis and synthesis as well as induction and deduction using the method of scientific abstraction and the analytical-descriptive method. The tool for determining the prevalence of poverty and the degree of impoverishment of the population is the poverty line. Two main methods of its definition are used: normative and relative (statistical). It has been established that the war has caused catastrophic damage to the country’s economy and is the main factor in the sharp increase in the poverty level of the population. At the same time, the issue of poverty is not a priority for the population of Ukraine at present. Purely objectively, for a country under the blows of an aggressor who is waging war to destroy it, the poverty rate makes no economic sense; rather, it has political and social significance. The first task is to end the war in an unambiguous version – the absolute victory of Ukraine, which corresponds to the interests of all civilised humanity. The prospects for reducing the level of poverty in Ukraine depend on the duration of the war and the level of destruction of the country’s economy, as well as the quality of development of the country’s economy and its population at a new level. The latter will depend on the degree of inclusiveness of the new economic and political institutions. It is clear that a purely objective condition for the successful operation of the mentioned factors is the economic and political support of Ukraine by partner countries.Celem niniejszego badania było ustalenie rzeczywistego poziomu ubóstwa na Ukrainie oraz określenie czynników jego kształtowania się w specyficznych warunkach rosyjskiej agresji militarnej na ten kraj oraz sformułowanie wizji najbliższych perspektyw jego dynamiki. Metodyka prowadzonych badań powstała w oparciu o dialektyczne podejście do badania zjawisk społeczno-ekonomicznych w organicznym połączeniu z metodami analizy i syntezy oraz indukcji i dedukcji z wykorzystaniem metody abstrakcji naukowej oraz metody analityczno-opisowej. Narzędziem służącym do określenia rozpowszechnienia ubóstwa i stopnia zubożenia ludności jest granica ubóstwa. Stosowane są dwie główne metody jego definiowania: normatywna i względna (statystyczna). Ustalono, że wojna wyrządziła katastrofalne szkody w gospodarce kraju i jest głównym czynnikiem gwałtownego wzrostu poziomu ubóstwa ludności. Jednocześnie problem ubóstwa nie jest na razie priorytetem dla ludności Ukrainy. Czysto obiektywnie, dla kraju, znajdującego się pod wpływem agresora, który prowadzi wojnę, aby go zniszczyć, wskaźnik ubóstwa nie ma sensu ekonomicznego, ale ma znaczenie raczej polityczne i społeczne. Najważniejszym zadaniem jest zakończenie wojny w wersji jednoznacznej – absolutnym zwycięstwem Ukrainy, co odpowiada interesom całej cywilizowanej ludzkości. Perspektywy zmniejszenia poziomu ubóstwa na Ukrainie zależą od czasu trwania wojny i stopnia zniszczenia gospodarki kraju, od poziomu jakości rozwoju gospodarki kraju i jego ludności na nowym poziomie. To ostatnie będzie zależeć od stopnia inkluzywności nowych instytucji gospodarczych i politycznych. Jest oczywiste, że czysto obiektywnym warunkiem pomyślnego działania wymienionych czynników jest wsparcie gospodarcze i polityczne Ukrainy przez kraje partnerskie
Human Rights in de facto States in the South Caucasus in the Case Law of the European Court of Human Rights
No full textCelem artykułu jest analiza sytuacji w zakresie praw człowieka w państwach nieuznawanych w regionie Kaukazu Południowego w oparciu o orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Przeanalizowano także problematykę przypisania odpowiedzialności państwu, które sprawuje efektywną kontrolę nad państwem de facto. Artykuł wskazuje również na niedawny rozwój sytuacji po wykluczeniu Federacji Rosyjskiej z Rady Europy i rozwiązaniu Republiki Górskiego Karabachu.The aim of the article is to analyze the human rights situation in unrecognized states in the South Caucasus, based on the decision-making of the European Court of Human Rights. It discusses the attribution of responsibility to the state that exercises effective control over the de facto state. It also points out the recent development following the expulsion of the Russian Federation from the Council of Europe and the dissolution of the Republic of Nagorno-Karabakh
Rozwiązania procesowe, organy i infrastruktura stosowane w realizacji ochrony świadka koronnego
No full textThe essence of the procedural institution of a crown witness is the scope of their protection. Alongside protection in the sensu stricto and sensu largo, one can point to procedural mechanisms, authorities, and infrastructure operating in the relevant sphere, which the author analyses in this study. These include the mechanism of excluding the public nature of the trial involving a crown witness, the organization of the court building's functioning, as well as the use of appropriate technical means during the performance of procedural activities. In the further part of the article, the sphere of international cooperation during the application of protection is discussed, along with the characteristics of the Crown Witness Protection Office, which is responsible for its implementation. The author cites available literature and statistical data in the text.Istotą procesowej instytucji świadka koronnego jest sfera jego ochrony. Obok ochrony sensu stricto i sensu largo wskazać można na procesowe mechanizmy, organy i infrastrukturę działające w przedmiotowej sferze, które autor w niniejszym opracowaniu poddaje analizie. Należy do nich mechanizm wyłączenia jawności rozprawy z udziałem świadka koronnego, organizacja funkcjonowania budynku sądu, a także wykorzystanie odpowiednich środków technicznych podczas wykonywania czynności procesowych. W dalszej części artykułu omówiona zostaje sfera współpracy międzynarodowej podczas stosowania ochrony i charakterystyka Zarządu Ochrony Świadka Koronnego, który odpowiada za jej wykonanie. W tekście autor powołuje się na dostępną literaturę przedmiotu i dane statystyczne
The Role of Non-Formal Education in Shaping the Digital Safety of Primary School Students
No full textArtykuł prezentuje zagadnienia związane z bezpieczeństwem cyfrowym uczniów szkół podstawowych w kontekście zagrożeń wynikających z współczesnych technologii cyfrowych. Obecnie coraz młodsi uczniowie stają się narażeni na zagrożenia związane z korzystaniem z Internetu. Aktualna podstawa programowa jest przepełniona treściami kształcenia, by znaleźć w niej miejsce na skuteczną edukację w zakresie bezpieczeństwa cyfrowego uczniów. Przedstawiona w artykule problematyka proponuje rozwiązania scharakteryzowanego problemu w formie edukacji pozaformalnej, ponieważ jest ona organizowana poza formalnym programem kształcenia, umożliwia świadome uczestnictwo uczniów w procesie kształcenia i skupia się na maksymalnej aktywizacji, samodzielności i uczeniu się uczniów przez praktyczne działanie. Takie podejście pozwala na realizację różnorodnych programów edukacyjnych, które umożliwiają bardziej efektywnie wspierać bezpieczeństwo cyfrowe uczniów szkół podstawowych. W artykule przedstawiono główne zagrożenia cyfrowe, takie jak: cyberprzemoc, nieświadome ujawnianie danych osobowych, uzależnienie od urządzeń elektronicznych, ataki phishingowe czy niebezpieczne zachowania online. Autor zwraca również uwagę na zagrożenia w tym zakresie związane ze zdrowiem psychicznym i fizycznym uczniów. W treści artykułu duży nacisk położono na argumentację, że edukacja pozaformalna stanowi idealne środowisko do realizacji zagadnień związanych z bezpieczeństwem cyfrowym uczniów, głównie dlatego, iż realizowana jest poza szkołą, przez podmioty zewnętrzne, co umożliwia dysponowanie większymi środkami na wykorzystywanie najnowszych technologii. Pozwala to na prowadzenie wirtualnych symulacji sytuacji internetowych, gier dydaktycznych i różnorodnych paneli dyskusyjnych. Artykuł zakończono omówieniem praktycznych programów edukacji pozaformalnej wspierających bezpieczeństwo cyfrowe uczniów. Autor wskazuje na inicjatywy, takie jak cybermentoring, kluby bezpiecznego Internetu, praktyczne szkolenia z cyberbezpieczeństwa oraz warsztaty dla rodziców. Podkreśla, że edukacja pozaformalna staje się coraz bardziej popularna i jest wspierana przez różnorodne inicjatywy społeczne oraz programy państwowe. Autor argumentuje, że przedstawione programy są niezbędne w szybko zmieniającym się środowisku społecznym i technologicznym.The article discusses issues related to the digital safety of primary school students in the context of threats arising from contemporary digital technologies. Nowadays, even younger students are increasingly exposed to risks associated with using the Internet. The current curriculum is packed with educational content, but finding space for effective education in the field of digital safety for students is crucial. The problem presented in the article suggests solutions in the form of non-formal education, as it is organized outside the formal education program. This allows students to consciously participate in the learning process and focuses on maximum activation, independence, and learning through practical action. Such an approach enables the implementation of various educational programs aimed at more effectively supporting the digital safety of primary school students. The article outlines major digital threats such as cyberbullying, ina d-vertent disclosure of personal data, addiction to electronic devices, phishing attacks, and unsafe online behaviors. The author also highlights the threats to students' mental and physical health in this regard. The article emphasizes the argument that non-formal education provides an ideal environment for addressing issues related to the digital safety of students. This is mainly because it is conducted outside of school by external entities, allowing for greater resources to be allocated to the use of the latest technol o-gies. This enables the conduct of virtual simulations of online situations, educational games, and various discussion panels. The article concludes with a discussion of practical non-formal education programs supporting the digital safety of students. The author points out initiatives such as cyber-mentoring, safe Internet clubs, practical cyber-security training, and workshops for parents. It is stressed that non-formal education is becoming increasingly popular and is supported by various social initiatives and government programs. The author argues that these programs are essential in a rapidly changing social and technological environment
Spectroscopic diagnosis of poorly differentiated small round cell tumors in children
No full textPromotor: dr hab. Józef Cebulski, prof. UR - 125 s.Nowotwory u dzieci występują relatywnie rzadko (ok. 1% wszystkich zachorowań na nowotwory), a ich patogeneza i histopatologia jest odmienna w stosunku do nowotworów u ludzi starszych. W Polsce obserwuje się około 1200-1300 zachorowań rocznie na chorobę nowotworową wśród dzieci.
Opóźnione rozpoznanie choroby nowotworowej może się wiązać z gorszym rokowaniem, a nawet z zagrożeniem życia. Dlatego tak istotne jest poszukiwanie nowych skutecznych, obiektywnych, tanich oraz szybkich metod diagnostycznych.
Spektroskopia w podczerwieni z transformatą Fouriera (FTIR) oraz spektroskopia Ramana są fizykochemicznymi, nieinwazyjnymi, czułymi i powtarzalnymi metodami, które dostarczają istotnych informacji na temat zmian w strukturze molekularnej.
Uzyskane widmo i jego zmiany mogą zostać potencjalnie wykorzystane do monitorowania przebiegu choroby oraz jako marker prognostyczny do stratyfikacji leczenia onkologicznego.
Celem niniejszego badania była próba wykorzystania uzyskanych widm spektroskopowych jako potencjalnego narzędzia diagnostycznego oraz jako markera prognostycznego dla: mięsaka Ewinga (ES) oraz rdzeniaka zarodkowego- medulloblastoma (MB) u dzieci.
Na podstawie uzyskanych wyników, potwierdzono przydatność spektroskopii wibracyjnej jako testu diagnostycznego zarówno w MB jak i w ES. Dodatkowo wykazano dużą wartość prognostyczną spektroskopii FTIR w ES.Cancer in children is relatively rare (approx. 1% of all cancer cases), and their pathogenesis and histopathology is different from cancer in older people. In Poland, approximately 1,200-1,300 cases of cancer are observed among children annually.
Delayed diagnosis of cancer may be associated with a worse prognosis and even life-threatening. That is why it is so important to search for new effective, objective, cheap and quick diagnostic methods.
Fourier transform infrared spectroscopy (FTIR) and Raman spectroscopy are physicochemical, non-invasive, sensitive and repeatable methods that provide significant information on changes in molecular structure. The obtained spectrum and its changes can potentially be used to monitor the course of the disease and as a prognostic marker for stratification of oncological treatment.
The aim of this study was to attempt to use the obtained spectroscopic spectra as a potential diagnostic tool and as a prognostic marker for: Ewing's sarcoma (ES) and medulloblastoma-medulloblastoma (MB) in children.
Based on the results obtained, the usefulness of vibration spectroscopy as a diagnostic test for both MB and ES was confirmed. Additionally, FTIR spectroscopy has been shown to have a high prognostic value in ES