Rzeszów University
Repozytorium Uniwersytetu Rzeszowskiego (UR) / University of RzeszówNot a member yet
11199 research outputs found
Sort by
Recognition and countermeasures against threats to soil functions – selected aspects of basic knowledge for decision makers
No full textDobrej jakości, żyzne gleby są podstawowym elementem środowiska przyrodniczego, w glebie zaczyna się i kończy proces krążenia materii i przepływu energii. Jest ona miejscem gdzie złożone elementy przyrody ożywionej (bioróżnorodność) i nieożywionej spełniają liczne świadczenia ekosystemowe dla wieloelementowej i wielopoziomowej biosfery - w tym człowieka. Zdrowa gleba to zdrowy pokarm i zdrowy człowiek. Gleby, będąc także środkiem infrastruktury dla produkcji rolnej, mają ogromne znaczenie społeczno-gospodarcze. Celem opracowania było pokazanie wybranych charakterystyk gleby i jej roli a także określenie podstawowych działań koniecznych do podjęcia w celu spowolnienia zagrożeń dla jej złożonych funkcji.Good quality, fertile soils are a fundamental element of the natural environment, in the soil the process of matter circulation and energy flow begins and ends. It is a place where complex elements of animate nature (biodiversity) and inanimate nature provide numerous ecosystem services for the multi-element and multi-level biosphere - including humans. Healthy soil means healthy food and a healthy human. Soils, being also a means of infrastructure for agricultural production, are of great socio-economic importance. The aim of the study was to show selected characteristics of soil and its role, as well as to determine the basic actions necessary to be taken in order to slow down threats to its complex functions
Walking staff decorated with biblical motifs in the collection of the National Museum in Kraków
No full textW Muzeum Narodowym w Krakowie przechowywana jest drewniana laska spacerowa, na całej swej powierzchni zdobiona płaskorzeźbionymi scenami ilustrującymi wydarzenia opisane w Starym Testamencie. Ten interesujący zabytek rzemiosła ofiarowany został do zbiorów w 1888 roku przez księdza Franciszka Szajnoka. Poza wystawą w 1894 roku w Lwowie nie był później eksponowany i jak dotąd nie doczekał się odrębnego opracowania, na które niewątpliwie zasługuje. Laskę w momencie przyjęcia do muzeum opisano jako „podróżną” i datowano na koniec XVI wieku, później zaś uznano za falsyfikat. Niniejsze opracowanie, poza weryfikacją zapisów inwentarzowych dotyczących czasu i miejsca powstania zabytku, przede wszystkim ma na celu wprowadzenie tego artefaktu do szerszego obiegu naukowego. Publikacja pozwoli być może w przyszłości ujawnić jego bliższe analogie i tym samym zweryfikować dotychczasowe hipotezy oraz ustalenia.The National Museum in Kraków holds a wooden walking staff adorned with bas-relief scenes depicting events from the Old Testament. The staff was donated to the collection in 1888 by Father Franciszek Szajnok. Although it was exhibited in Lviv in 1894, it has not been displayed since and has not yet received a separate study, which it undoubtedly deserves. Upon its admission to the Museum, the staff was described as a ‘travelling staff’ and dated to the end of the 16th century. However, it was later described as a forgery. The purpose of this study is to verify the inventory records regarding the time and place of the relic’s creation and to introduce this artefact into wider scholarly circulation. Perhaps in the future, the publication will reveal its closer parallels, verifying previous hypotheses and findings
The creations of male characters in the novel The Physics of Sorrow by Georgi Gospodinov
No full textThe subject of the paper will be to discuss the creation of the main character of the novel Physics of Sorrow by Georgi Gospodinov, who – because of the ability to impersonate various beings – sees through the eyes of others, hears sounds that reach his ears, sympathizes with their fear, sadness, joy. The analysis and interpretation of the Bulgarian novelist’s work will focus on male characters: the boy, and also the Minotaur imprisoned and their emotional world. An important place in the novel is occupied by the space of the labyrinth, organizing the narrative, both in the context of weaving individual threads and constructing a hybrid, fragmentary text. The work is full of self-referential threads (there are many reflections related to writing and the idea that only what is written can survive) and autobiographical threads which lead to perceiving the evoked space of the labyrinth as a consistently developed artistic strategy
User Experience (UX) as an element of counteracting social inequalities in the world of techno-globalisation
No full textW dobie cyfrowej rewolucji i globalizacji technologii dostęp do wiedzy stał się kluczowym aspektem społecznego i ekonomicznego rozwoju. Jednakże, mimo że Internet oferuje potencjalnie nieograniczony dostęp do informacji, to wiele osób nadal pozostaje wykluczonych z korzyści wynikających z tej cyfrowej rewolucji. Ten artykuł naukowy analizuje, w jaki sposób ulepszanie doświadczenia użytkownika (UX) może przyczynić się do przełamania barier dyfuzji wiedzy i wykluczenia z cyfrowego technoglobalizmu. W kontekście dyfuzji wiedzy, UX odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu, że proces zdobywania wiedzy jest jak najbardziej dostępny, zrozumiały i przyjazny dla użytkownika. W artykule przedstawiono praktyczne przykłady oraz strategie projektowania UX, które mogą wspomóc rozwiązanie wyzwań stojących na styku człowieka z technologią. Hipotezą badawczą jest stwierdzenie, że odpowiednie projektowanie zorientowane na użytkownika (UX) odgrywa kluczową rolę w przeciwdziałaniu nierównościom społecznym w świecie cyfrowym przez zapewnienie, że proces zdobywania wiedzy będzie dostępny, zrozumiały i przyjazny dla użytkownika. Dla jej potwierdzenia w ramach przeprowadzonych badań wykorzystano przegląd światowej literatury naukowej oraz analizę i interpretację przedstawionych w artykule studiów przypadków. Jednocześnie korzystano z praktycznych rozważań i doświadczeń produktów technologii cyfrowej. Natomiast na podstawie omówionych studiów przypadków opisano wpływ personalizacji, dostępności i zrozumiałości na tworzenie bardziej inkluzyjnych rozwiązań. Jednocześnie omówiono aktualne kierunki badań oraz otwarte zagadnienia badawcze i trendy.In the era of digital revolution and globalisation of technology, access to knowledge has become a key aspect of social and economic development. However, although the Internet offers potentially unlimited access to information, many people remain excluded from the benefits of this digital revolution. This research article examines how improving the user experience (UX) can contribute to breaking down barriers to knowledge diffusion and exclusion from digital techno-globalism. In the context of knowledge diffusion, the UX plays a key role in ensuring that the knowledge acquisition process is as accessible, understandable and user-friendly as possible. The article presents practical examples and UX design strategies that can help solve the challenges faced at the interface between humans and technology. The research hypothesis is that appropriate user-centred design (UX) plays a key role in counteracting social inequalities in the digital world by ensuring that the process of acquiring knowledge is accessible, understandable, and user-friendly. To confirm this, the research carried out used a review of global scientific literature and an analysis and interpretation of the case studies presented in the article. At the same time, practical considerations and experiences of digital technology products were used. However, based on the case studies discussed, the impact of personalisation, accessibility and understandability on creating more inclusive solutions is described. At the same time, current research directions and open research issues and trends are discussed
The Role of Teaching Critical-Creative Reading to Children in the Verification Process of Fake News and Other Forms of Disinformation
No full textWielość informacji, bazujących w dużej mierze na silnych emocjach, prowadzi do powstania fake newsów, postprawd i innych rodzajów dezinformacji. Chcąc dokonać weryfikacji otrzymywanych treści, należy poznać narzędzia dające możliwość odnalezienia źródeł informacji i skonfrontowania ich z rzeczywistością. Wcześniej jednak musi się pojawić chęć poszukiwania prawdy i odwaga w kwestionowaniu wiadomości. Umiejętność czytania krytyczno-twórczego pozwala wytworzyć już u dzieci w wieku przedszkolnym i uczniów klas 1–3 szkoły podstawowej imperatyw dociekliwości. Nauka zadawania pytań, poszukiwania odpowiedzi, oddzielania opinii od faktów czy weryfikacja prawdziwości informacji pozwalają dzieciom, nawet biernym społecznie, na wytworzenie przekonania, że ich zdanie ma znaczenie i mogą nie zgadzać się z tym, co widzą lub słyszą. Podejście psychologiczne w aspekcie czytania rozwija również umiejętności komunikacyjne, poznawcze, a także kreatywność. Uczenie czytania krytyczno-twórczego daje nadzieję na stworzenie w młodych ludziach odruchu weryfikowania treści i konfrontowania różnych punktów widzenia, a w rezultacie zachęci do aktywności społecznych.The proliferation of information, often imbued with emotive undertones, fosters the spread of disinformation phenomena such as fake news and post-truth narratives. Navigating through this inundation of content effectively necessitates individuals' acquisition of tools enabling them to discern the origins of information and critically evaluate it against objective reality. However, the drive for truth-seeking and the courage to challenge received narratives must precede the attainment of such tools. Cultivating critical creative reading skills serves as a catalyst for nurturing innate curiosity, even among preschoolers and students in the earliest stages of elementary education. By honing the ability to pose inquiries, seek answers, differentiate between subjective opinions and verifiable facts, and authenticate information, children become empowered to acknowledge the significance of their perspectives and dissent from prevailing narratives. Furthermore, incorporating a psychological perspective into reading instruction not only enriches cognitive faculties but also fosters effective communication and creative expression. The pedagogical endeavor of teaching critical-creative reading holds promise in instilling within young learners a reflexive inclination towards content verification and engagement with diverse viewpoints, thereby fostering active participation in social discourse
„I’m pissing, vomiting and crying. I’m pregnant” – matrifocal (de)constructions of images of pregnancy in the works of Manuela Gretkowska and Justyna Bargielska
No full textLiterature based on personal experiences can take various forms – an intimate relationship, somewhat closed to the reader-viewer who can only follow someone’s fate, or therapeutic works. These findings become the starting point for the analysis and interpretation of two novels – Polka (2001) by Manuela Gretkowska and Obsoletki (2010) by Justyna Bargielska. The main aim of the article is to analyze the writers’ (self-)portrait as mothers in the perspective of upcoming motherhood. By using the form of a novel diary, the authors try to work through the stress and trauma associated with (un)planned motherhood, which is unique in the context of contemporary Polish literature
Socio-economic determinants of combat effectiveness of the Transbaikal Cossack Host during the Russo-Japanese War 1904–1905
No full textThis text is about role of Transbaikal Cossack community during Russ-Japan War of 1904–1905, with particular emphasis on influence of their social and economic situation on military effectiveness. Transbaikal Cossacks were the biggest part of Cossack forces and cavalry on the theater of operations in Manchuria. They had excellent horses but also lack of military experience and bad training of soldiers, which led to lack of, expected before the war, important successes on the battlefield, in cavalry raids and during distant reconnaissance. They had mostly not enough brave and trained soldiers to spectacular charges on horseback and to fight with enemy’s cavalry on armee blanche.
Conclusions are as follow: Transbaikal Cossack community in the realities of the early 20 th century modern warfare was emanation of anachronic formation from earlier ages
Motor and psychomotor fitness profile of Special Forces Unit Operator candidates at different stages of military training
No full textPromotor: dr hab. inż. Krzysztof Przednowek, prof. UR - 125 s.Głównym celem badań było określenie profilu motorycznego oraz psychomotorycznego kandydata na Operatora Jednostek Wojsk Specjalnych na przykładzie JW GROM. Ponadto dokonano analizę zmienności badanych zdolności motorycznych i psychomotorycznych na różnych etapach selekcji oraz szkolenia wojskowego.
W badaniu wzięło udział 82 kandydatów i żołnierzy polskich jednostek specjalnych na różnym etapie szkolenia. Kandydaci i żołnierze zostali podzieleni na trzy grupy (Selekcja, KDS oraz Operatorzy). Ocenie poddane zostały zdolności motoryczne i psychomotoryczne, w tym: zdolności tlenowe i beztlenowe, skoczność, siła, szybkość, gibkość,
zwinność, szybkość reakcji, koordynacja wzrokowo-ruchowa, orientacja przestrzenna, uwaga wzrokowa, antycypacja. Dodatkowo przeprowadzono pomiary budowy i składu ciała.
Analiza wykazała istotne statystycznie różnice pomiędzy grupami dla siły prostowników lewej kończyny górnej, wskaźnika spadku mocy i indeksu zmęczenia podczas oceny zdolności beztlenowych, wszystkich analizowanych zmiennych dotyczących zdolności tlenowych, zwinności, wysokości skoku w teście CMJ bez zamachu i CMJ z zamachem, mocy względnej w teście CMJ bez zamachu. Nie zaobserwowano istotnych statystycznie różnic pomiędzy badanymi grupami w budowie i składzie ciała, gibkości, szybkości oraz zdolnościach psychomotorycznych. Podsumowując, kandydaci, którzy ukończyli etap górski, charakteryzują się wysokim poziomem motorycznym oraz psychomotorycznym, natomiast w kolejnych etapach szkolenia poziom niektórych zdolności motorycznych obniża się.The main objective of the study was to determine the motor and psychomotor profile of a candidate for a Special Forces Unit Operator, using the example of JW GROM. In addition, the changes in the studied motor and psychomotor abilities at different stages of selection and military training were analyzed.
Eighty-two candidates and soldiers of Polish special units at different stages of training took part in the survey. The candidates and soldiers were divided into three groups (Selection, KDS and Operators). Motor and psychomotor abilities were assessed, including aerobic and anaerobic endurance, jumping ability, strength, speed, flexibility, agility, reaction speed, eye-hand coordination, spatial orientation, visual attention, anticipation. In addition, measurements of physique and body composition were taken.
The analysis showed statistically significant differences between the groups for left upper limb extensor strength, power drop index and fatigue index during anaerobic endurance assessment, all analyzed variables for aerobic endurance, agility, jump height in the CMJ test without sweep and CMJ test with sweep, relative power in the CMJ test without sweep. No statistically significant differences were observed between the
study groups in physique and body composition, flexibility, speed and psychomotor abilities. In conclusion, candidates who have completed the mountain stage are characterized by a high motor and psychomotor level, while the level of some motor abilities decreases with the training stage
Vegetarianism as an alternative diet in the context of retardation of resource transformation
No full textWegetarianizm staje się w ostatnich latach coraz popularniejszym trendem żywieniowym, nie tylko na świecie, ale również w Polsce. Uznawany jest powszechnie za zdrową dietę i dla wielu osób stanowi jeden z istotniejszych filarów proekologicznej filozofii życiowej. Zasoby środowiska Ziemi są ograniczone i wyczerpywalne, nie tylko na poziomie lokalnym czy regionalnym, ale także globalnym. Konieczne jest zatem spowolnienie konsumowania zasobów, co oznacza zmiany przed którymi muszą stanąć społeczności poszczególnych krajów. Wegetarianizm, który jest wybierany przez ludzi z pobudek etycznych, zdrowotnych, bądź ekologicznych jest obecnie jedną z oznak tych zmian, a jego idea wpisuje się w koncepcję retardacji przekształcania zasobów przyrody.Vegetarianism has recently been an increasingly popular dietary trend, not only worldwide but also in Poland. It is commonly recognised as a healthy diet and, for many people it is one of the essential pillars of a philosophy of sustainable living. The Earth's natural resources are limited and exhaustible, not only locally or regionally, but also globally. It is therefore necessary to slow down the consumption of these resources, which means that communities of the specific countries will have to face significant changes. Vegetarianism, adopted for ethical, health-related or environmental reasons, today is one of the symbols of these changes, and its idea fits into the concept of retarding the transformation of natural resources
Agricultural production area and soil organic matter balance in the Podkarpackie Voivodeship
No full textW artykule przedstawiono ocenę potencjału środowiskowego rolniczej przestrzeni produkcyjnej oraz regionalnego zróżnicowania bilansu glebowej materii organicznej w latach 2019-2020, na tle warunków siedliskowych w województwie podkarpackim. Podkarpacie jest regionem o zmiennym potencjale warunków środowiskowych co wpływa na przestrzenne zróżnicowanie poziomu rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich. Największą zmiennością elementów środowiskowych charakteryzujących rolniczą przestrzeń produkcyjną odznaczała się rzeźba terenu. Mniejszą zmienność wykazywała jakość i przydatność rolnicza gleb i agroklimat, a najmniejszą warunki wodne. Bilans glebowej materii organicznej w województwie podkarpackim wykazał, że w 14 powiatach następowała degradacja glebowej materii organicznej w zakresie od -0,01 do -0,38 t∙ha-1 natomiast w pozostałych 7 powiatach stopień reprodukcji materii organicznej wynosił od 0,05 do 1,09 t∙ha-1. Intensyfikacja produkcji roślinnej sprzyjała mineralizacji glebowej substancji organicznej i występowaniu zdecydowanie ujemnego jej bilansu w 4 powiatach zlokalizowanych w środkowo-wschodniej części województwa podkarpackiego, gdzie w celu jego zrównoważenia niezbędne byłoby coroczne przyorywanie słomy w ilości od 1,29 do 1,81t∙ha-1.
Obecnie szerzej postrzega się rolniczą przestrzeń produkcyjną, która oprócz funkcji produkcyjnych pełni również funkcje krajobrazowe i ochronne, jako istotne dla rozwoju obszarów wiejskich. Dlatego też należy tak gospodarować rolniczą przestrzeń produkcyjną aby spowolnić degradację jej czynników środowiskowych.The article presents an assessment of the environmental potential of agricultural production area and regional differentiation of soil organic matter balance (2019-2020) against the background of habitat conditions in the Podkarpackie Voivodeship. Podkarpackie is a region with variable potential of environmental conditions, which affects the spatial differentiation of the level of development of agriculture and rural areas.
The greatest variability of environmental elements characterizing agricultural production area was noted in the terrain. Lower variability was demonstrated by the quality and agricultural suitability of soils, agroclimate, and the lowest by water conditions. The soil organic matter balance in the Podkarpackie Voivodeship showed that in 14 districts, soil organic matter degradation occurred in the range from -0.01 to -0.38 t∙ha-1, while in the remaining 7 districts, the degree of organic matter reproduction ranged from 0.05 to 1.09 t∙ha-1. The intensification of crop production favoured the mineralisation of soil organic matter and the occurrence of a definitely negative balance in 4 districts located in the central-eastern part of the Podkarpackie Voivodeship, where in order to balance it, annual ploughing of straw in the amount of 1.29 to 1.81 t∙ha-1 would be necessary.
Currently, agricultural production area is perceived more broadly, which, in addition to production functions, also performs landscape and protective functions, as important for the development of rural areas. Therefore, agricultural production area should be managed in such a way as to slow down the degradation of its environmental factors