Rzeszów University
Repozytorium Uniwersytetu Rzeszowskiego (UR) / University of RzeszówNot a member yet
11199 research outputs found
Sort by
Energy policy and climate protection in the European Union in the programs of German political parties for the European Parliament elections in 2024
No full textCelem artykułu jest analiza programów na wybory do Parlamentu Europejskiego w 2024 r. w obszarach polityki energetycznej i ochrony klimatu w Unii Europejskiej głównych partii politycznych w Niemczech: CDU i CSU, Sojusz 90/Zielonych, SPD, Alternatywa dla Niemiec (AfD), Lewica, FDP oraz Sojusz Sahry Wagenknecht – dla Rozsądku i Sprawiedliwości (BSW). Autorka, prezentując stanowiska i postulaty wyborcze partii politycznych, poszukuje odpowiedzi na pytania o miejsce tych dwóch obszarów tematycznych w programch wyborczych, odniesienia się do wyzwań w obszarze polityki energetycznej i ochrony klimatu UE, zwłaszcza Europejskiego Zielonego Ładu, oraz plany nieznacznych modyfikacji bądź całościowych zmian w polityce energetycznej i ochrony klimatu UE.The aim of this paper is to analyze the election programs for the 2024 European Parliament elections in the areas of energy policy and climate protection in the European Union of the main political parties in Germany: CDU and CSU, Alliance '90/The Greens, SPD, Alternative for Germany (AfD), the Left, FDP, and the Sahra Wagenknecht Alliance – Reason and Justice (BSW). The author, presenting the positions and electoral demands of political parties, seeks answers to questions about the place of these two thematic areas in the election programs, references to challenges in the area of the EU energy policy and climate protection, especially the European Green Deal, and plans for slight modifications or complete changes in the EU energy policy and climate protection
Philosophical starting points of the Catholic social ethics of Father Jan Piwowarczyk
No full textPromotor: prof. dr hab. Leszek Gawor ; promotor pomocniczy: dr hab. Krzysztof Kalka, prof. PWSH - 200 s.Rozprawa dotyczy filozoficznych podstaw katolickiej etyki społecznej ks. Jana Piwowarczyka – kapłana i intelektualisty, którego dorobek pozostaje niedostatecznie znany. Celem pracy była rekonstrukcja jego systemu w duchu tomizmu i personalizmu oraz analiza odpowiedzi na wyzwania społeczne XX wieku. Omówiono relacje etyki i ekonomii, krytykę liberalizmu, socjalizmu i totalitaryzmów oraz wizję ładu chrześcijańskiego opartego na godności pracy i solidarności. Centralnym pojęciem jest dobro wspólne, powiązane ze sprawiedliwością i miłością społeczną, a także naród i państwo jako wspólnoty służebne wobec osoby. Istotną rolę odgrywa koncepcja prawa naturalnego i pierwszeństwo osoby wobec struktur. Ostatnia część dotyczy rodziny jako podstawowej wspólnoty: nierozerwalności małżeństwa, wychowania, ochrony życia i komplementarności płci. Praca dowodzi,
że etyka społeczna Piwowarczyka to spójny system filozoficzny, w którym osoba ludzka jest punktem wyjścia i celem.The dissertation examines the philosophical foundations of Catholic social ethics in the thought of Rev. Jan Piwowarczyk – a priest and intellectual whose work remains insufficiently recognized. Its aim was to reconstruct his system within the framework of Thomism and personalism and to analyze his response to the social challenges of the 20th century. It discusses the relationship between ethics and economics, his critique of liberalism, socialism, and totalitarianism, as well as the vision of a Christian order based on the dignity of work and solidarity. The central concept is the common good, linked with social justice and social love, together with the nation and the state understood as communities serving the person. An essential role is played by the concept of natural law and the primacy of the person over structures. The final part addresses the family as the fundamental community: the indissolubility of marriage, education, the protection of life, and the complementarity of the sexes. The study demonstrates that Piwowarczyk’s social ethics is a coherent philosophical system in which the human person is both the starting point and the goal
From Concept to Institution: Mechanisms and Significance of the Institutionalization of Social Innovations Based on the Assumptions of the Democratic Paradigm
No full textCelem artykułu jest analiza mechanizmów i znaczenia instytucjonalizacji innowacji społecznych na gruncie polskim. Problem badawczy skupia się na tym, jak innowacje mogą przechodzić od fazy konceptu do formy instytucjonalnej, zdobywając trwałość i stabilność w strukturach społecznych. Artykuł opiera się na demokratycznym paradygmacie innowacji społecznych, podkreślającym partycypację, inkluzywność i współpracę wielosektorową w tworzeniu oraz wdrażaniu nowych rozwiązań społecznych. Przeprowadzona analiza uwzględnia także perspektywę neoinstytucjonalną, która pozwala zrozumieć, że proces instytucjonalizacji innowacji wpływa na zakorzenienie nowatorskich rozwiązań, a to wspiera długofalowość działań, systemowość zmian, a w konsekwencji rozwój społeczny. Dokonano analizy przypadku – Centrum Sztuki Włączającej / Teatru 21, instytucji dedykowanej twórczości osób z niepełnosprawnościami, mającej na celu promowanie różnorodności oraz inkluzywności społecznej. Metodologia badawcza obejmuje analizę literatury oraz obserwację działalności badanej instytucji.The aim of the article is to analyze the mechanisms and significance of the institutionalization of social innovations in Poland. The research problem focuses on how innovations can transition from the conceptual phase to an institutional form, achieving durability and stability within social structures. The article is based on the democratic paradigm of social innovation, emphasizing participation, inclusivity, and cross-sector collaboration in the creation and implementation of new social solutions. The analysis also incorporates a neo-institutional perspective, which helps understand that the process of institutionalizing innovations influences the embedding of novel solutions, thereby supporting long-term actions, systemic change, and, ultimately, social development. A case study was conducted on the Center for Inclusive Art/Theater 21, an institution dedicated to the creative work of individuals with disabilities, aimed at promoting diversity and social inclusivity. The research methodology includes literature review and observation of the examined institution's activities
Środki podatkowe w służbie ludzkości – konkretne metody zapobiegania nadmiernemu zatorowi niskiej orbity ziemskiej i występowaniu zespołu Kesslera
No full textIn 2025 over 36,400 cataloged objects and more than 130 million accumulated space debris orbit Earth in LEO. Number of objects launched to LEO is steadily increasing, with over million scheduled to launch in the future that are to operate in more than 300 mega constellations. Unregulated usage of these capabilities could diminish established achievements of movements towards sustainable use of Outer Space, LEO in particular. The paper will analyze implementation of additional tax measures on launches to LEO, by outlining what types of tax measures could provide the most feasible method to reduce number of satellites in LEO. Accordingly, a possibility of provision of tax incentives on operations with established scientific goals and possibility to incentivize orbit retrieval rates will be considered. Finally, paper will analyze how introduced tax measures would contribute to sustainable usage and development of LEO.W 2025 roku ponad 36,400 skatalogowanych obiektów i ponad 130 milionów zgromadzonych śmieci kosmicznych orbituję Ziemię na LEO. Liczba obiektów wystrzelonych na LEO stale rośnie, z ponad milionem obiektów zaplanowanych do wystrzelenia w przyszłości, które mają działać w ponad 300 mega-konstelacjach. Nieuregulowane wykorzystanie tych możliwości może zniwelować zrównoważonego wykorzystania przestrzeni kosmicznej, w szczególności LEO. W artykule przeanalizowane zostanie wdrożenie dodatkowych środków podatkowych dotyczących startów na LEO, poprzez określenie, jakie rodzaje środków podatkowych mogłyby zapewnić najbardziej realną metodę zmniejszenia liczby satelitów na LEO. W związku z tym rozważona zostanie możliwość zapewnienia zachęt podatkowych dla operacji o określonych celach naukowych oraz możliwość wprowadzenia dotacji na rzecz zwiększania szybkości deorbitacji obiektów. Finalnie, artykuł przeanalizuje w jaki sposób wprowadzone środki podatkowe przyczyniłyby się do zrównoważonego wykorzystania i rozwoju LEO
SKRYPTY Skrypty – autorska wystawa indywidualna/ Galeria Sztuki Współczesnej Pastula /Kupno, 31.05 – 29.06 2025
No full textAutorska indywidualna wystawa, prezentowała prace rysunkowe, będące integralną częścią cyklu pt. Comploratio, realizowanego od 2014 roku. Autorka eksploruje relacje formalne poprzez balansowanie między wartościami linearnymi i płaszczyznowymi, zacierając dychotomię między rysunkiem a malarstwem, pomiędzy płaszczyzną a linią. Kolor traktuje jako czynnik pierwszy - emocjonalny i niewerbalny istniejący na granicy świadomości, na pograniczu materii i metafizyki, zrośnięty z substancją pigmentu i spoiwa. Galeria Sztuki Współczesnej Pastula to niekomercyjna prywatna galeria, która organizuje wystawy sztuki nowoczesnej mające na celu pokazywanie aktualnych postaw artystycznych
Genetic determinant of metabolic syndrome – a review
No full textIntroduction and aim. Metabolic syndrome is a pathological condition that is a combination of insulin resistance, hypertension, dyslipidemia, and abdominal obesity. Every metabolic syndrome trait has an estimated hereditary factor greater than fifty percent. Many mutations related to distinct traits have been successfully identified through genetic studies. With respect to the advancements in our knowledge of the genetics of obesity, it is a major contributor to metabolic syndrome. Metabolic syndrome is associated with many diseases and is closely related to overweight / obesity and lack of activity. Genetic predisposition also plays an important role in it. Therefore, lifestyle modification is the initial and main intervention that can be implemented for such a population. This review pinpoints the literature on the definition of metabolic syndrome, epidemiology, pathogenesis, and its gene polymorphism and treatment approach comprising metabolic syndrome.
Material and methods. The literature review was carried out using databases such as PubMed, Scopus, Google Scholar and the Web of Science for studies looking into metabolic syndrome and its complications. This review provides a comprehensive analysis of the role of genetic and lifestyle changes in the development of metabolic syndrome.
Analysis of the literature. Metabolic syndrome is a collection of diseases that include lower levels of high-density lipoprotein (HDL), increased triglyceride levels (TG), high blood pressure, more waist circumference, and elevated fasting blood glucose. It is closely related to overweight / obesity and lack of activity. Genetic predisposition also plays an important role in it. So lifestyle modification is the initial and main intervention that can be implemented for this population.
Conclusion. Genetic, lifestyle changes, and other environmental changes contribute to the development of metabolic syndrome. Metabolic syndrome leads to many health issues; for a better healthy outcome, lifestyle modifications such as healthy dietary habits, following regular physical activity, quitting smoking and alcohol, balanced weight, stress management are required
Air Quality and Global Pollution: Monitoring, Exposure and Human Health Rzeszów, 10–11 April 2025 - Book of Abstracts
No full textThe organization of the Conference was supported by the Minister of Science of the Republic of Poland under the Programme „Regional initiative of excellence”. Agreement No. RID/SP/0010/2024/1
Disinformation in Polish criminal law – selected issues
No full textNiniejszy artykuł stanowi próbę analizy polskich przepisów prawa karnego pod kątem wykorzystania ich do walki z dezinformacją. Punktem wyjścia dla podjętych rozważań był oczywiście Kodeks karny z dnia 6 czerwca 1997 r., a konkretnie jego przepis art. 132 kryminalizujący tzw. „dezinformację wywiadowczą”, będącą bardzo małym wycinkiem stanów faktycznych, które obecnie określane są jako dezinformacja. Następnie omówione zostały kolejne przepisy kodeksu karnego kryminalizujące zachowania, polegające na wprowadzeniu przez sprawcę w błąd podmiotu trzeciego (podmiotów trzecich) celem osiągnięcia określonego celu (np. zniesławienie czy wywołanie fałszywego alarmu). Ostatni fragment artykułu poświęcono przestępstwu negatywizmu, określonemu w ustawie o Instytucie Pamięci Narodowej (ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Prezentacja przepisów prowadzi do wniosku, że konieczna jest regulacja kwestii dezinformacji, w szczególności, że istniejące przepisy kryminalizują jedynie drobną część zachowań stanowiących dezinformację.This article is an attempt to analyse Polish criminal law in terms of its use in the fight against disinformation. The starting point of the considerations undertaken was, of course, the Criminal Code of 6 June 1997, and specifically the provision contained therein, Article 132, which criminalises so-called intelligence disinformation, which constitutes a very small section of the facts currently referred to as disinformation. This was followed by a discussion of further provisions of the Code, which criminalise behaviour involving the misleading of a third person(s) by the perpetrator in order to achieve a specific goal (e.g. defamation or causing false alarm). The last part is devoted to the crime of negationism, as defined in the Act on the Institute of National Remembrance (Act of 18 December 1998 on the Institute of National Remembrance - Commission for the Prosecution of Crimes against the Polish Nation. The presentation of the provisions leads to the conclusion that it is necessary to regulate the issue of disinformation, particularly as the existing provisions criminalise only a small part of the behaviour constituting disinformation
The upbringing of noble and peasant children from the perspective of Izabela Czartoryska née Flemming
No full textXVIII wiek w Polsce to okres, w którym zaczęto dostrzegać wadliwość dotychczasowego systemu edukacji, coraz częściej podnosząc kwestie reform, w tym konieczności wprowadzenia zmian w zakresie wychowania dziewcząt i nauczania ludności wiejskiej. Rezydencja Izabeli Czartoryskiej w Puławach stała się ważnym ośrodkiem kształcenia chłopców pochodzenia szlacheckiego oraz dziewcząt, również tych wywodzących się ze zubożałych rodzin. Księżna prowadziła też szereg działań mających na celu popularyzację edukacji wśród przedstawicieli najniższych klas społecznych.
Przedmiotem rozważań stały się poglądy Izabeli Czartoryskiej na wychowanie i edukację dzieci. Księżna stała się prekursorką nowych idei pedagogicznych, z którymi zetknęła się podczas podróży zagranicznych. Popularyzowała nowe modele wychowawcze i zwracała uwagę na konieczność kształcenia całego narodu, bez względu na pochodzenie i płeć.
Izabela Czartoryska była żywo zaangażowana w wychowanie własnych dzieci. W toku rozważań zaakcentowano, że postawa księżnej nie była wówczas ani popularna, ani oczywista.
Na podstawie zachowanej korespondencji przedstawiono poglądy Izabeli Czartoryskiej na wychowanie chłopców pochodzenia szlacheckiego. Następnie omówiono podejmowane przez księżną inicjatywy na rzecz upowszechnienia, uporządkowania i podniesienia jakości kształcenia dziewcząt. W dalszej części artykułu zwrócono uwagę na prowadzoną przez Czartoryską działalność społeczną, której istotnym elementem było wspieranie nauczania wiejskiego. Omówiono szereg inicjatyw podejmowanych przez księżną, zwracając uwagę na przyświecające jej cele. Edukacja miała stać się narzędziem do budowania tożsamości narodowej i pierwszym krokiem do poprawy losów Rzeczypospolitej.The 18th century in Poland was a period during which the flaws of the educational system began to show, and the discourse on reform became increasingly prominent—particularly the need for changes in the upbringing of girls and the education of the peasantry. Czartoryska's residence in Puławy became an important center of education for noble boys, as well as for girls from both noble and peasant backgrounds. The princess undertook a range of actions to popularise lower-class education.
The princess became a pioneer of new pedagogical ideas she encountered during her travels abroad. She popularised new educational models and emphasized the need to educate the entire nation.
Izabela Czartoryska was actively involved in the education of her own children. It is emphasized that her stance at the time was neither popular nor conventional.
Based on preserved correspondence, Czartoryska's views on the upbringing of boys from noble families are presented. Next, the initiatives undertaken by the princess to improve the quality of girls' education are discussed. Subsequently, attention is drawn to the social work carried out by Czartoryska, a key element of which was support for rural education. Education was to become a tool for building national identity and the first step toward improving the fate of the Polish Republi
Culture and Cognition in Language 4 - Current Approaches to Discourse Analysis - Book of Abstracts
No full textThe idea of the conference, known as Culture and Cognition in Language (CCL), was born almost ten years ago. Back then, we could not have imagined that this enterprise would evolve into a biennial event, attracting so many eminent linguists from across the globe.
The first edition of CCL took place in 2017, the second in 2019, and the third – delayed due to the global pandemic – in 2023. Now, in 2025, CCL4 is taking place for the first time outside of Rzeszów, in the picturesque town of Polańczyk, with 54 participants from 26 universities and 10 countries. This meeting, set in such beautiful surroundings, would not have been possible without the generous support of NAWA (Polish National Agency for Academic Exchange), for which we extend our heartfelt thanks. We would also like to express our deepest gratitude to prof. Elżbieta Rokosz, the head of the Institute of English Studies, for her guidance and commitment throughout this endeavour. The fourth edition of Culture and Cognition in Language also marks the 30th anniversary of English Studies at the University of Rzeszów – a programme that had humble beginnings, with just a handful of staff members in its first year.
Thirty years later, the Institute of English Studies employs 35 researchers, including 13 professors and 21 PhD holders. Its research scope encompasses cognitive linguistics, semantics, discourse and multimodal studies, morphology, translation studies, applied linguistics, as well as literature and cultural studies. Some of the Institute’s research findings have been published by renowned academic publishers, such as Routledge, de Gruyter, Edinburgh University Press, among others.
We hope that this edition of Culture and Cognition in Language will become a vibrant platform for meaningful exchange and fruitful discussions on the interplay between culture, cognition, and discourse.
We are truly delighted and thankful that you have chosen to be part of CCL4. We are wishing you a successful and enjoyable stay in Polańczyk – and already looking forward to welcoming you to CCL5 in April 2027.The organisation of the conference was supported by the Project funded by the Polish National Agency for Academic Exchange under the Welcome to Poland Programme 202