Rzeszów University
Repozytorium Uniwersytetu Rzeszowskiego (UR) / University of RzeszówNot a member yet
11199 research outputs found
Sort by
A comparative study of neuropharmacological properties of Tabernaemontana divaricata (Apocynaceae) leaves extracts in a Swiss albino mouse model
No full textFlair Labs’ research ethics committee, Surat-394315, Gujarat, India, authorized our research procedures and the in vivo studies (ethical approval number: 1250/PO/RcBi/S/23/CPCSEA).Introduction and aim. Interest in natural products and nutraceuticals for the treatment of mental diseases such as anxiety, stress, sadness, and psychosis has increased due to their high safety index and cost. The primary objective of this work was to analyze the neuropharmacological attributes of leaf extracts of Tabernaemontana divaricata using models from Swiss albino mice.
Material and methods. Methanol, acetone, and ethyl acetate extracts were prepared from authenticated T. divaricata leaves. Experiments were conducted on 170 mice to evaluate the effects of thiopental sodium on sleeping time, hole cross, hole board, and open field behaviors. The duration of sleep caused by thiopental sodium was assessed at several doses, including 50 mg/kg, 100 mg/kg, and 200 mg/kg of body weight. Additionally, doses of 100 mg/kg and 200 mg/kg of body weight were used in the remaining tests.
Results. All extracts significantly increased thiopental-induced sleeping time in a dose-dependent manner, with maximum effects observed at 200 mg/kg (methanol: 684.77%, acetone: 655.63%, ethyl acetate: 666.89%). Locomotor and exploratory behaviors were reduced in all behavioral models, including a significant decrease in head dips and square crossings (p<0.01), supporting central nervous system depressant activity.
Conclusion. The study reveals that extracts of T. divaricata exhibit depressive and hypnotic effects on the central nervous sys tem, indicating the need for further research
Russia begins its economic transformation as a rent-seeking society
No full textCelem artykułu jest przedstawienie i ocena środowiska instytucjonalnego, które umożliwiało czerpanie nienależnych rent w okresie transformacji gospodarczej w Rosji początku lat 90. XX w. Zjawisko to, stanowiąc rezultat gwałtownych zmian ustrojowych i niedopasowania instytucjonalnego, osiągnęło bezprecedensową skalę w historii gospodarczej świata. W związku z tym uprawnione jest nazywanie społeczeństwa rosyjskiego tego okresu mianem rent-seeking society, czyli społeczeństwa, w którym dominującą strategią grup interesu jest wykorzystywanie koneksji politycznych do osiągania prywatnych zysków kosztem reszty społeczeństwa.
W artykule zaprezentowano najważniejsze źródła i mechanizmy czerpania nienależnych rent, takie jak manipulacja procesem prywatyzacyjnym, handel surowcami naturalnymi czy też wykorzystywanie niejasności przepisów podatkowych. Dokonano również próby oszacowania tego zjawiska w odniesieniu do wielkości rosyjskiego PKB, co ukazuje jego destrukcyjny wpływ na rozwój gospodarczy kraju, wzrost nierówności społecznych oraz osłabienie zaufania do instytucji społecznych.
Analiza została oparta na metodzie jakościowej, wykorzystującej podejście instytucjonalno-historyczne oraz dane szacunkowe dotyczące skali zjawiska rent-seekingu. W artykule zaprezentowano najważniejsze źródła i mechanizmy czerpania nienależnych rent przez grupy interesu.
Przywołanie historycznych przykładów używania struktur państwa do aktywności rent-seekingu pokazuje, że zjawisko to nie było charakterystyczne wyłącznie dla gospodarek przechodzących proces transformacji. Ma ono charakter uniwersalny, zależny od kontekstu społeczno-gospodarczego. Można w związku z tym wyciągnąć następujący wniosek: rent-seeking pojawi się wszędzie tam, gdzie powstaną ku temu sprzyjające warunki.The aim of this article is to present and assess the institutional environment that enabled and facilitated the extraction of unearned rents during Russia’s economic transformation in the early 1990s. This phenomenon, resulting from rapid systemic changes and institutional mismatch, reached an unprecedented scale in the history of global economic development. Consequently, it is justified to refer to Russian society of that period as a rentseeking society—a society in which the dominant strategy of interest groups was to exploit political connections to achieve private gains at the expense of the broader population.
The article presents the main sources and mechanisms of rent extraction by interest groups, such as manipulation of the privatization process, trade in natural resources, and the exploitation of ambiguities in tax regulations. It also attempts to estimate the magnitude of this phenomenon in relation to Russia’s GDP, revealing its destructive impact on the country’s economic development, the deepening of social inequalities, and the erosion of trust in public institutions.
The analysis is based on a qualitative method that employs an institutional-historical approach, alongside estimated data concerning the scale of rent-seeking. The article presents the key sources and mechanisms through which interest groups extracted unearned rents, such as manipulation of the privatisation process, trade in natural resources, and the exploitation of ambiguities in tax regulations.
Historical examples of using state structures for rent-seeking activities show that this phenomenon is not unique to economies in transition. Rather, it is universal in nature and dependent on the broader socio-economic context. Therefore, the following conclusion can be drawn: rent-seeking will emerge wherever favorable conditions arise
Translation and psychometric evaluation of the Diabetes Education Questionnaire (DATE-Q) from English to Marathi – assessing reliability, validity, and cross-cultural equivalence
No full textAll subjects gave their informed consent for inclusion before they participated in the study. The study was conducted in accordance with the Declaration of Helsinki, and approved by the Ethics Committee of the MIT’s MAEER Physiotherapy College, Talegaon Dabhade (approval number: EC/NEW/INST/2019/377/183).Introduction and aim. The DiAbeTes Education Questionnaire (DATE-Q) is a self-administered tool created to evaluate disease-related knowledge and knowledge of five core components of rehabilitation: exercise, diet, psychological well-being, self-management and complications. The aim was to translate and adapt the DATE-Q into Marathi language and to evaluate the validity and reliability among diabetes and prediabetic patients.
Material and methods. The study was carried out following standard stepwise Beaton and COSMIN guidelines to complete the translation and psychometric validation of the questionnaire. The pre-final version was evaluated in 30 individuals with diabetes or prediabetes. Test-retest reliability and internal consistency were assessed among 200 individuals with type 2 diabetes using Cronbach’s alpha and intraclass correlation coefficients respectively.
Results. The original and translated versions did not conceptually differ from each other. DATE-Q has ten elements that were culturally adjusted. Based on suggestions from the expert group and the results of the pilot tests, cross-cultural modifications were made. The value of 0.935 for Cronbach’s alpha shows a very high level of internal consistency. For single and average measures, the intraclass correlation coefficient is 0.985 and 0.993 resp. which indicates an excellent level of reliability.
Conclusion. The DiAbeTes Education Questionnaire is a reliable and valid tool for evaluating knowledge among Marathi-speaking patients
Characterization of anti-steatogenic long noncoding RNAs and their epigenetic influence on the development of metabolic fatty liver disease – a systematic review
No full textIntroduction and aim. Numerous transcriptomic studies have demonstrated that the development of metabolically associated fatty liver disease is accompanied by changes in the expression level of long noncoding RNAs (lncRs). The aim: to present a brief description of the role of anti-steatogenic lncRs in the epigenetic influence on the development of metabolically associated fatty liver disease, analyzing the data of modern scientific literature.
Material and methods. An analysis of 64 reports over the past 10 years was conducted from the databases PubMed; MEDLINE; EMBASE; Cochrane Systematic Reviews Database; BIOSIS which were selected using the indicated keywords. Quality aspects were assessed using the adapted Newcastle–Ottawa Scale, PROSPERO CRD420250652980.
Analysis of the literature. Hypoexpression of AC012668 – increased representation of miR-380-5p, activation of LRP2; B4GALT1- AS1/lncSHGL, MEG3 – activation of lipogenesis, gluconeogenesis in hepatocytes; FLRL2 – inhibition of BMAL1 and SIRT1; Gm16551 – increased expression of ACC1, SCD1; HR1 – activation of SREBP1c. LncLSTR – activation of cytochrome Cyp8b1 transcription; MRAK052686 reduction of FABP7 expression.
Conclusion. The formation of hepatosteatosis is supported by a decrease in the expression level of anti-steatogenic lncRs, such as AC012668, B4GALT1-AS1/lncSHGL, MEG3, FLRL2, Gm16551, lncHR1, lncLSTR, MRAK052686. LncRs overexpression is compensatory in escalating inflammation, hyperglycemia
2025-12-04 Koncert kameralny: Tempo e Spazio/ Time and Space/ piano primo
No full text4 grudnia 2025 r. w Aula Magna Conservatorio di Musica „Antonio Scontrino” w Trapani (Sycylia, Włochy) odbył się koncert kameralny duetu fortepianowego Małgorzata Zarębińska – Piotr Grodecki, zatytułowany ”Tempo e Spazio / Time and Space”. Wydarzenie zostało zrealizowane w prestiżowej przestrzeni akademickiej włoskiego konserwatorium państwowego funkcjonującego w systemie szkolnictwa wyższego AFAM (Alta Formazione Artistica, Musicale e Coreutica), pod patronatem Ministro dell’Università e della Ricerca i miało charakter międzynarodowej prezentacji artystycznej wysokiej rangi. Koncert stanowił część oficjalnego programu artystycznego Conservatorio di Musica „Antonio Scontrino” na rok akademicki 2025/2026 oraz był powiązany z działaniami z zakresu współpracy instytucjonalnej i międzynarodowej.
Program koncertu został skonstruowany wokół idei czasu i przestrzeni jako kategorii estetycznych i filozoficznych obecnych w muzyce XX i XXI wieku. Obejmował dzieła kompozytorów reprezentujących zróżnicowane nurty stylistyczne: „Kontredanse” Stanisława Moniuszki – jako symbol narodowej tradycji muzycznej, a także kompozycje twórców o fundamentalnym znaczeniu dla rozwoju muzyki współczesnej: „Kwartet na koniec czasu” Oliviera Messiaena (w opracowaniu na fortepian na 4 ręce) oraz „Makrokosmos IV Celestial Mechanics” George’a Crumba; utwory reprezentujące odmienne, lecz komplementarne strategie estetyczne muzyki XX wieku – od duchowej i symbolicznej refleksji nad czasem i transcendencją u Messiaena po sonorystyczno-eksperymentalne poszukiwania Crumba, wymagające od wykonawców stosowania rozszerzonych technik gry oraz redefinicji relacji pomiędzy dźwiękiem, przestrzenią akustyczną i gestem wykonawczym. Włączenie tych dzieł do programu podkreślało jego wysoki poziom merytoryczny oraz stanowiło istotny punkt odniesienia dla współczesnej praktyki wykonawczej i badań artystycznych.
Integralną i kluczową częścią programu było prawykonanie kompozycji na fortepian na 4 ręce Viktora Kamińskiego „Bogurodzica na Jasnej Górze”, inspirowanej średniowieczną pieśnią „Bogurodzica” – z najstarszą zachowaną melodyką i polskim tekstem poetyckim. Realizacja prawykonania utworu współczesnego kompozytora o ugruntowanej pozycji międzynarodowej – laureata licznych prestiżowych nagród, m.in. Nagrody im. T. Szewczenki (2005), Nagrody im. M.Łysenki (2000), Nagrody im. S. Ludkiewicza (2004) oraz odznaczenia „Honored for Polish Culture” (2009); profesora Narodowej Akademii Muzycznej im. M. Łysenki we Lwowie pełniącego obecnie funkcję prorektora ds. badań – stanowiła istotny wkład w rozwój dyscypliny sztuki muzyczne, zarówno w wymiarze repertuarowym, jak i wykonawczo-badawczym
Działanie to przyczyniło się do poszerzenia współczesnego repertuaru kameralnego oraz do aktywnego współtworzenia nowej literatury muzycznej, będącej przedmiotem dalszych badań wykonawczych i refleksji artystycznej. Prawykonanie utworu inspirowanego średniowieczną pieśnią „Bogurodzica”, osadzonego we współczesnym języku muzycznym, umożliwiło stworzenie spójnej płaszczyzny dialogu pomiędzy tradycją a nowoczesnością, wnosząc istotny wkład w dyskurs artystyczny dyscypliny sztuki muzyczne oraz poszerzając zakres badań nad recepcją dziedzictwa muzycznego w kontekście współczesnych praktyk wykonawczych.
Wydarzenie sprzyjało również nawiązywaniu i pogłębianiu współpracy międzynarodowej pomiędzy środowiskami muzycznymi Polski, Włoch i Ukrainy, tworząc przestrzeń dialogu artystycznego i wymiany doświadczeń. Z tej perspektywy koncert stanowi działanie o wysokiej randze prestiżowej i wzmacnia pozycję Wydziału Muzyki UR jako aktywnego uczestnika międzynarodowego obiegu artystycznego oraz potwierdza zdolność jednostki do realizacji przedsięwzięć artystycznych spełniających kryteria jakościowe, promocyjne i strategiczne, przyczyniając się tym samym do umiędzynarodowienia działalności artystycznej, rozwoju współpracy instytucjonalnej oraz promocji dorobku wykonawczego i badawczego na arenie międzynarodowej.4 grudnia 2025 r. Małgorzata Zarębińska brała udział w koncercie kameralnym, który odbył się w Aula Magna Conservatorio di Musica „Antonio Scontrino” w Trapani (Włochy). Wydarzenie miało charakter międzynarodowej prezentacji artystycznej i stanowiło przykład wysokiej jakości wykonawstwa realizowanego w prestiżowej instytucji o ugruntowanej pozycji.
Wykonawcami koncertu byli Małgorzata Zarębińska (fortepian – piano primo) oraz Piotr Grodecki (fortepian – piano secondo). Program obejmował utwory prezentujące bogactwo stylistyczne muzyki fortepianowej XX i XXI wieku autorstwa: Stanisława Moniuszki, Oliviera Messiaena oraz George’a Crumba, a także prawykonanie kompozycji na fortepian na cztery ręce Viktora Kamińskiego inspirowanej średniowieczną pieśnią „Bogurodzica
Pension exclusion in Poland – conceptualization, operationalization and measurement attempt
No full textOpracowanie podejmuje problem wykluczenia z części bazowej polskiego systemu emerytalnego. Autorzy postawili trzy pytania badawcze: 1) Na jakich płaszczyznach można rozpatrywać zjawisko wykluczenia emerytalnego? 2) Jakie wskaźniki są odpowiednie dla pomiaru wykluczenia emerytalnego? 3) Jaka jest rzeczywista skala wykluczenia emerytalnego w Polsce? W nawiązaniu do pytań badawczych określono cele pracy, jakimi są: konceptualizacja pojęcia wykluczenia emerytalnego, sformułowanie propozycji miar wykluczenia emerytalnego oraz oszacowanie skali wykluczenia emerytalnego w polskim systemie emerytalnym. W toku badań o charakterze teoretyczno-konceptualnym przeprowadzono kompleksowe rozważania nad istotą wykluczenia emerytalnego oraz wysunięto propozycję trzech grup miar tego zjawiska. Są to wskaźniki: powszechności, deprywacji oraz potrzeb akumulacyjnych. W ramach badań empirycznych, za pomocą zaproponowanych wskaźników dokonano pomiaru skali wykluczenia emerytalnego z części bazowej powszechnego systemu emerytalnego w Polsce.The study addresses the problem of exclusion from the base part of the Polish pension system. Authors posed three research questions: 1) On what levels can the phenomenon of pension exclusion be considered? 2) What indicators are suitable for measuring pension exclusion? 3) What is the scale of pension exclusion in Poland? With reference to the research questions, the following objectives were defined: conceptualization of the idea of pension exclusion, formulation of proposals for measures of pension exclusion and estimation of the scale of pension exclusion in the Polish pension system. In the course of research of a theoretical and conceptual nature, a comprehensive consideration of the essence of pension exclusion was carried out and a proposal for three groups of indicators of this phenomenon was put forward. These are indicators of universality, deprivation and accumulation needs. As part of the empirical research, the proposed indicators were used to measure the scale of pension exclusion from the base part of the universal pension system in Poland
Elements of tabloidization in the presentation of political investigative journalism. Analysis of covers in weekly opinion magazines. Introduction to research
No full textNiniejsze badanie przedstawia analizę politycznego dziennikarstwa śledczego na okładkach czterech tygodników opinii, w perspektywie tabloidyzacji, w okresie od stycznia 2013 do grudnia 2017 r. Okazało się, że spośród wyłonionego do badania szczegółowego dziennikarstwa śledczego na okładkach N = 115 (71%) ma cechy, które wykorzystują tabloidy. Tygodnik „wSieci”/”Sieci” i „Wprost” najczęściej wykorzystywały wskazane typy tabloidyzacji w prezentowaniu dziennikarstwa śledczego, a typem najczęściej stosowanym spośród pięciu zawartych w kluczu kategoryzacyjnym było usensacyjnienie tych przekazów na okładkach.This study presents an analysis of political investigative journalism on the covers of four weekly opinion magazines, in the perspective of tabloidization, from 01.2013 to 12.2017. Of the in-depth survey selected for the study, investigative journalism on the covers, N=115 (71%) turned out to have features that tabloids use. The weekly “wSieci”/“Sieci” and “Wprost” most often used the indicated types of tabloidization in presenting investigative journalism, and the type most often used out of the five included in the categorization key was the sensationalization of these messages on the covers
Impact of melatonin on platelets during oxidative stress – an in vitro approach
No full textAnimal care and maintenance were according to the guidelines of Institutional Ethical Committee (1810/PO/RcBizbt/S/15/CCSEA).Introduction and aim. Platelets are susceptible to oxidative damage due to metabolic pathways and oxygen-rich environments. Antioxidants combat oxidative stress (OS) and are currently employed in therapeutics. Melatonin has potent antioxidant properties; however, it has not been explored in platelet OS models. This study investigates the effect of melatonin on platelets during 2,2’-azobis(2-amidinopropane) dihydrochloride (AAPH)-induced OS.
Material and methods. Platelets from Wistar rats (n=5) were grouped into controls (untreated), free radical-inducer (FRI: AAPH-treated), melatonin-treated (AO), and preincubated with melatonin and AAPH-treated (FRI+AO). OS and platelet markers were analyzed.
Results. Antioxidant defenses decreased in FRI, whereas increased in AO and FRI+AO. Lipid peroxidation (LPO) increased in FRI, whereas advanced oxidation protein products (AOPP) and metabolism increased in AO compared to controls. Superoxides, AOPP, and ATP secretion increased, whereas LPO decreased in FRI+AO compared to FRI. However, aggregation increased in FRI and AO compared to Controls, whereas decreased in FRI+AO compared to FRI.
Conclusion. OS models can give insights into the underlying redox status of the cells and modulations of antioxidants in platelets. The findings indicate that melatonin can modulate antioxidant defenses and alleviate OS in platelets. This study lays the
foundation for further in vivo studies on platelet pathophysiology
"The Time Machine" by Herbert George Wells – a re-examination of mythological tropes
No full textTekst ten jest jednym z serii artykułów prezentujących badania przeprowadzane w ramach indywidualnego projektu badawczego realizowanego na Studium Doktoranckim w Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie im. Ignacego Jana Paderewskiego w Londynie (PUNO). Tematem rozeznania jest funkcjonowanie mitów w utworach H. G. Wellsa, a pierwsze ustalenia (dotyczące Wyspy doktora Moreau) zostały opublikowane w „Tematach i Kontekstach” 2022, nr 12 (17).
Wspomniany artykuł poprzedzało motto z pracy J. J. White. Dewiza ta harmonijnie koresponduje z niniejszym tekstem o Wehikule czasu.W artykule tym przedstawiono reinterpretację obecności tropów mitologicznych w powieści H. G. Wellsa Wehikuł czasu. Po przedstawieniu różnych kontekstów, w których powieść jest czytana, zwrócono uwagę na podejścia interpretacyjne przyjęte przez krytyków literackich, takich jak Bergonzi, Parrinder, Lake, Scafella, Ketterer, Prince, którzy poszukują powiązań między wybranym przez autora tekstem a mitami. Wśród cytowanych interpretacji znajdziemy odniesienia między innymi do Sfinksa, Edypa i Prometeusza. Korzystając z metodologii badawczej przyjętej przez Johna White'a i Marie Miguet-Ollagnier, autor identyfikuje sekcje, w których najczęściej pojawiają się aluzje do mitów dotyczących Nemezis, Ananke, Chronosa Aiona i Faetona. Jednocześnie autor rozszerza ustalenia poprzednich badań, podkreślając nowo odkryte motywy mitologiczne. Autor odwołuje się także do kategorii tragedii i ukazuje wpływ tragedii antycznej na powieść Wellsa.This article puts forward a reinterpretation of the presence of mythological tropes in H. G. Wells’s, The Time Machine. Once the various contexts within which the novel tends to be read have been presented, attention is drawn to the interpretative approaches adopted by literary critics, such as Bergonzi, Parrinder, Lake, Scafella, Ketterer, Prince to name but a few, who search for connections between the author’s chosen text and myths. Among the cited interpretations, we will find references to, among others, Sphinx, Oedipus and Prometheus. Availing himself of the research methodology adopted by John White and Marie Miguet-Ollagnier, the author identifies the sections where allusions to the myths pertaining to Nemesis, Ananke, Chronos Aion and Phaeton are to be most frequently encountered. At the same time, the author expands on the findings of previous research by highlighting newly-found mythological motifs. The author also refers to the category of tragedy and shows the influence of ancient tragedy on Wells’ novel
Phytochemical composition, antioxidant, antihyperlipidemic, and hepatoprotective effects of phenolic components of Iraqi sumac (Rhus coriaria)
No full textThe study adhered rigorously to the Declaration of Helsinki’s ethical norms. The Ethics Review Committee of the College of Medicine (approval no. 168) ensured that all treatments followed ethical standards on 22 March 2024.Introduction and aim. Hyperlipidemia is a pathogenic disease associated with significant cardiovascular complications. Rhus coriaria, traditionally recognized as sumac, is abundant in numerous phenolic constituents that enhance its antioxidant, antibacterial, and anti-inflammatory characteristics. The aim was to investigate the phytochemical and pharmacological attributes of phenolic constituents of R. coriaria.
Material and methods. 32 male albino mice were assigned at random into 4 groups (n=8). Group 1 (control), group 2 (induced), group 3 (atorvastatin) and group 4 (phenolic). All groups received a diet that was rich in fat for a duration of 28 days, except the control group, which instead consumed a standard diet. Group 2 received no treatment, while group 3 and group 4 received atorvastatin 10 mg/kg and phenolic fractions of R. coriaria 500 mg/kg, respectively, for a further 28 days. Lipid profiles, oxidative indicators, biochemical parameters, and liver histopathological examination were estimated.
Results. Phenolic fractions substantially improved total cholesterol (167.5±2.4 vs. 280.4±17.6 mg/dL), triglycerides (181.1±12.5 vs. 238.6±11.05 mg/dL), low-density lipoprotein (109.0±1.6 vs. 209.2±16.8 mg/dL), and very low-density lipoprotein (36.2±2.5 vs. 47.7±2.21), while raising high-density lipoprotein levels (42.3±1.8 vs. 23.5±2.3 mg/dL) as opposed to the induced group (p<0.05). Furthermore, the phenolic constituents significantly reduced liver enzyme activities like alanine transaminase (27.4±1.8 vs. 45.2±2.8 U/L), aspartate aminotransferase (31.7±2.1 vs. 44.9±2.0 U/L), and alkaline phosphatase (28.0±2.1 vs.50.9±1.9 U/L), and decreased total blood bilirubin (0.6±0.08 vs. 1.7±0.1 mg/dL) and albumin (4.7±0.7 vs. 6.6±0.3 g/dL) when compared to the induced nontreated group (p<0.05). Phenolic treatment also alleviated tissue malondialdehyde (221.09±3.2 vs. 475.98±44.02 nmol/mL) and increased reduced glutathione (35.48±1.86 vs. 11.65±0.78 μg/mL) as compared to the group without induced non-treated group (p<0.05) and restored liver histopathological changes.
Conclusion. Phenolic compounds have the potential to treat hyperlipidemia due to their anti-oxidative and anti-inflammatory properties